UPDATE03092011

In het laatste blog van 31 augustus 2011 heb ik afgesloten met een korte reactie op het gesprek van Sven Kockelmann met oud-minister van Financiën en vice-president in het bestuur van de Citibank: de nu in Brussel wonende 72-jarige Herman, Onno, Christiaan Rudolf Ruding, roepnaam Onno. In 1969 promoveerde hij cum laude op het proefschrift “Naar één geïntegreerde Europese kapitaalmarkt”. Van 1977-1980 was hij executive van het IMF in Washington. Daarna werd hij lid van de raad van bestuur van de AMRO bank. Hij was minister van Financiën in de kabinetten Lubbers 1 en Lubbers 2 (1982-1989). Daarna verhuisde hij naar de VS. Het gesprek van een half uur, oog in oog, stond bol van de ontkenningen. Als ik het gesprek in het kort moet samenvatten zou ik willen zeggen: 'er is van alles aan de hand, maar we hoeven ons geen zorgen maken. Big Brother is watching you'. Krijgen we ons geld ooit van Griekenland terug, ja, daar ging Ruding wel van uit. Duidelijk werd dat Ruding regelmatig aangesproken wordt door de huidige minister van Financiën als klankbord over de Europese schuldencrisis. Partijgenoten (CDA) onder elkaar. Ruding zou alles moeten weten over hoe een geïntegreerde Europese kapitaalmarkt moet gaan werken. >40 jaar heeft hij zich daarin al verdiept en nog altijd werkt die markt niet.

Harald Bennink, hoogleraar Banking and Finance aan de Universiteit van Tilburg en als senior research associate verbonden aan de Financial Markets Group, kijkt met een andere blik naar het Griekse drama. Het is een illusie dat Griekenland al zijn schulden kan terugbetalen. Daarom kan beter op de Griekse schuld worden afgeboekt, zegt hij. "Griekenland kan niet alles terugbetalen en aan de criteria voldoen". Hij oppert bij RTLZ dat het beter is om op de schuld af te boeken, ook al weet de politiek dat (nog) niet aan de kiezer uit te leggen. "Het zou beter zijn, je voorkomt dan besmetting met name naar Italië. Want het gaat hier niet om Griekenland, maar vooral om de negatieve uitstraling naar de 2 grote wankele landen: Italië en Spanje." Bennink legt een rekensom voor. "Stel dat Griekenland er in slaagt het begrotingstekort naar 0 procent terug te dringen. Dan blijft staatsschuld zo'n 160 procent. Stel dat we Griekenland 20 jaar de tijd geven dat terug te brengen naar 60 procent, conform het verdrag van Maastricht. Dan zou er elk jaar een begrotingsoverschot van 7 procent moeten zijn. Dat is zelfs in landen als Nederland en Duitsland niet haalbaar. " En de vraag blijft: kunnen we nog enige waarde hechten aan uitspraken van de Jager? Pas op je tellen, zou ik zeggen.

Ik maak een overstapje naar de €18 mrd aan bezuinigingen van het kabinet Rutte-1. Met welke bezuinigingen in de zorg komt het kabinet op Prinsjesdag aanzetten? De maandelijkse betaling van de zorgpremie door de burgers zou problemen op kunnen gaan leveren. Onder het kabinet Balkenende4 waren er al 240.000 wanbetalers bekend. Ondanks alle inspanningen van het College voor Zorgverzekeringen loopt dat aantal nog steeds op. Met 300.000 verzekerden met achterstand is al een gedwongen betalingsregeling getroffen. Het CvZ incasseert de achterstand op het inkomen, de uitkering, de zorgtoeslag of in het ernstigste geval middels het Centraal Justitieel Incassobureau. Nog altijd vragen >500 verzekerden, iedere dag, bij de zorgverzekeraars uitstel van betaling aan wegens een tekort aan liquiditeiten. Dat probleem is dus niet opgelost. Zou het zo kunnen zijn dat een deel van de 400.00 werkelozen dezelfde zijn als de 300.000 zorgverzekerden met achterstand in de premiebetaling? Al die honderdduizenden kunnen hun zorgpremie, energie (gas, water, licht), telefoon en kabel, huur dan wel hypotheeklasten niet betalen van het inkomen wat ze nu hebben. Iedere burger zou recht moeten hebben op de eerste levensbehoeften maar zo werkt het heden-ten-dage niet meer. De ellende wordt het komende jaar, met de eraankomende nieuwe rondes van bezuinigingen, alleen maar erger. Ik heb daar geen goed gevoel bij.

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) heeft beleidsmakers in Europa tegen zich in het harnas gejaagd met hoge schattingen van de verliezen die banken kunnen lijden op staatsobligaties van eurolanden. Het IMF zou in een ontwerpversie voor een rapport dat later deze maand uitkomt, hebben vastgesteld dat afschrijvingen op staatsobligaties van Griekenland, Ierland, Portugal, Spanje, Italië en België de banken 200 miljard euro van hun kapitaalbuffer kunnen kosten. Dat effect kan volgens het fonds worden verergerd door de belangenverstrengelingen in de Europese bankensector. De Europese Centrale Bank (ECB) en regeringen uit de eurozone hebben de schattingen resoluut van de hand gewezen, aldus de krant. De rekensommen van het IMF zijn volgens hen partijdig en misleidend. ,,Het IMF ziet alleen de slechte kant van de zaak'', zei de Spaanse minister van Financiën Elena Salgado in een reactie. Volgens haar moet er niet alleen worden gekeken naar de potentiële verliezen op schuldpapier van landen met financiële problemen, maar ook naar de winsten op bijvoorbeeld Duitse obligaties. Het IMF gebruikt in de blauwdruk voor het aankomende Global Financial Stability Report de prijs die moet worden betaald om het risico op wanbetaling door een land af te dekken als graadmeter voor de waardevermindering van obligaties. Volgens bronnen rond het rapport wordt die methode momenteel ook op de financiële markten toegepast. Volgens hen is dat een van de belangrijkste redenen voor de sterke daling van de beurswaarde van enkele grote Europese banken in de afgelopen maand. Eerder deze week waarschuwde de toezichthouder op internationale boekhoudregels IASB al dat diverse Europese banken nog niet voldoende hebben afgeschreven op hun staatsleningen. IMF-directeur Christine Lagarde stelde dit weekeinde dat Europese banken hun kapitaalbasis op korte termijn moeten verstevigen. Waarvan acte.

De industriële activiteit in de eurozone is in augustus voor het eerst in twee jaar gekrompen. De inkoopmanagersindex voor de industrie kwam in augustus uit op een stand van 49. In een eerste lezing werd een stand van 49,7 verondersteld. De index werd onder meer gedrukt door relatief zwakke industriële activiteit in Duitsland en Frankrijk. In Duitsland kwam de index uit op 50,9, tegen een eerder gedachte 52. Een stand van boven de 50 geeft groei aan, daaronder gaat het om krimp. In Frankrijk werd de grens van 50 geslecht en kwam de index uit op 49,1. Dat is eveneens lager dan een eerste raming in augustus.

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) gaat haar toezicht op financiële verslaggeving in 2012 onder meer concentreren op de waardering van en transparantie over staatsobligaties. De AFM gaat onderzoek doen naar de waardering van beleggingen in staatsobligaties door financiële instellingen in hun verslaggeving. Ook wil de toezichthouder nagaan in hoeverre instellingen transparant zijn over de risico's die zij lopen met deze beleggingen. De toezichthouder gaat volgend jaar ook themaonderzoek doen naar 3 andere onderwerpen: vastgoed, bijzondere waardevermindering van vaste activa en de toelichting door bedrijven op minderheidsbelangen. Het is een goed initiatief dat hopelijk meer inzicht geeft in de financiële status van Nederlandse banken.

Het Duitse bureau voor de Statistiek komt met een bevestiging dat de Duitse economische groei in het tweede kwartaal van 2011 0,1% bedraagt ten opzichte van het kwartaal daarvoor. De groei op jaarbasis kwam uit op 2,8 procent, eveneens gelijk aan de eerste raming.

Minister De Jager wil dat consumenten goed getoetst worden of ze wel voldoende kennis hebben van complexe financiële producten. Als ze een onvoldoende halen, moeten ze advies inwinnen voordat ze zo'n financieel product kopen. Dat blijkt uit een concept wetsvoorstel van de minister. Daarin schrijft De Jager: "Op dit moment kan de consument zonder waarschuwing kiezen om een complex financieel product af te nemen zonder advies, terwijl hij mogelijk de risico's daarvan niet in kan schatten. In dit wetsvoorstel wordt een bepaling opgenomen die het mogelijk maakt een kennis- en ervaringstoets in te voeren." Voor iedereen die over dit voorstel van wet meer wil weten klik deze link aan: consument moet examen afleggen voordat hij een complex financieel product koopt Dus iedereen die een huis wil kopen moet eerst naar school terug. Zullen we de Jager, als eerste, die training laten volgen. Het is voor hem dan te hopen dat hij ervoor slaagt. Maar er zijn en blijven twijfels.

Het Griekse parlementaire panel van experts dat deze week liet weten dat het land waarschijnlijk niet zijn begrotingsdoelstellingen voor 2011 zal halen, mist de kennis, ervaring en verantwoordelijkheid om dat te kunnen beoordelen. Dat heeft de Griekse minister van Financiën Evangelos Venizelos in een verklaring laten weten. Volgens het panel zullen de begrotingsdoelen niet gehaald worden vanwege de wereldwijde economische terugval en de vertraging die de benodigde bezuinigen hebben opgelopen. Griekenland moet de komende jaren tientallen miljarden bezuinigen omdat het land door jarenlang wanbeleid in grote financiële problemen is gekomen en daarom noodhulp krijgt van de Europese Unie. Het parlementaire panel van experts is onafhankelijk van de Griekse regering en opgericht om het parlement van onafhankelijke informatie over de vorderingen van de bezuinigingen te voorzien. De alarmerende beoordeling kwam vlak voordat de trojka van EU, IMF en ECB weer inspecteurs naar Griekenland stuurde om de voortgang van de hervormingen te monitoren. Op basis van de bevindingen van de trojka wordt besloten of Griekenland opnieuw een deel van het toegezegde noodfonds krijgt. De vraag is of de minister wel over de financieel/economische deskundigheid beschikt en kennis van zaken heeft. We wachten af, de juistheid van de uitspraken komt vanzelf boven water. Mijn gevoel zegt me dat de experts de plank niet zover mis slaan. 

UPDATE: De inspecteurs van de trojka zijn donderdag alweer vertrokken, ze komen half september weer terug. Griekenland spreekt geruchten tegen dat de recente gesprekken met inspecteurs zijn gelopen vastgelopen en tot grote onenigheid hebben geleid. Een bron rond het Griekse ministerie van Financiën meldde gisteren dat ,,de gesprekken in een goede samenwerking zijn verlopen''. Wel zouden de EU en IMF ,,snellere veranderingen'' willen zien. Verscheidene buitenlandse en Griekse media berichtten dat de inspecteurs aanvullende maatregelen hebben gevraagd om de achterstand in het privatiseringsprogramma van staatseigendommen te compenseren. Ook zouden zij grote zorgen hebben geuit over het tempo van hervormingen in Griekenland. Met een dag of tien komen ze terug om naar de ontwerp-begroting 2012 te kijken.

Als reactie hierop zei minister Jan Kees de Jager (Financiën) dat hij van oordeel is dat Griekenland ,,aan de bal is'' nu inspecteurs van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Europese Unie Athene hebben verlaten en over een paar weken verslag uitbrengen. De Jager sprak vrijdag na afloop van ministerraad van ,,een waarschuwend signaal''. ,,Ze zeggen op dit moment niet dat er een groot probleem is.'' De boodschap is volgens De Jager dat Griekenland de boel op orde moet brengen. ,,Ze moeten zorgen dat ze alle afspraken nakomen, bijvoorbeeld de extra belastinginkomsten die ze binnen moeten halen.'' De Jager en premier Mark Rutte willen wachten op het eindverslag van de inspecteurs voordat er conclusies worden getrokken. De Jager zei wel dat de inspecteurs streng moeten toetsen. Rutte wilde evenmin ingaan op berichten dat Griekenland uitgaat van een hoger begrotingstekort dan aanvankelijk gedacht. Het verlagen van het begrotingstekort was een van de voorwaarden voor de uitbetaling van (delen van) de financiële noodhulp aan Griekenland.

Finland houdt vast aan de eis dat er een onderpand moet zijn voor een noodlening aan Griekenland. Dat heeft de Finse minister van Financiën, Jutta Urpilainen, vrijdag gezegd na een bijeenkomst met een parlementscommissie. Zij heeft dinsdag een gesprek met minister Jan Kees de Jager van Financiën en diens Duitse collega Wolfgang Schäuble, die het niet eens zijn met de eis van het onderpand. De parlementscommissie gaf de minister te verstaan dat er een onderpand moet komen, maar dat er te praten valt over wat voor onderpand.

Vorige week vrijdag vertelde minister van Financiën Jan Kees de Jager dat de Ministerraad de begroting 2012 had vastgesteld en dat, ook al zou de economie een moeilijkere periode tegemoet zou gaan er geen nieuwe bezuinigingen worden doorgevoerd. Wij hebben een degelijk programma dat een stootje kan verdragen. In de Telegraaf van vandaag lezen we het volgende: het kabinet houdt er rekening mee dat er na 2012 extra bezuinigingen nodig zijn bovenop de 18 miljard euro die voor deze regeerperiode is gepland. Daarvoor waarschuwen premier Mark Rutte (VVD) en vicepremier Maxime Verhagen (CDA). Op de vraag of ze al vooruitkijken naar 2013 en voorbereidingen treffen voor meer ingrepen, zegt Rutte: ,,Dat zou heel goed kunnen. Maar voor 2012 dus niet. Voor de langere termijn kan ik het niet uitsluiten, laat ik het maar zo formuleren.'' PVV-leider Geert Wilders vindt de uitlatingen van de minister-president voorbarig. ,,Dat is allemaal echt veel te prematuur'', stelde de gedoogpartner van het minderheidskabinet van VVD en CDA in een reactie. Rutte en Verhagen willen in het interview niets zeggen over mogelijke aanvullende maatregelen om de overheidsfinanciën op orde te brengen. Maar ,,we willen echt dat monster van de staatsschuld killen'', stelt de premier. Maar nu de internationale schuldencrisis voortgaat en de Nederlandse economie daardoor mogelijk ook meer klappen krijgt, zijn er ,,geen garanties'' dat het bij het bezuinigingspakket van 18 miljard blijft. Hierbij komt het bericht dat De Nederlandsche Bank (DNB) op korte termijn een omslag van de conjunctuur in ons land voorziet, die daarmee een periode van afkoeling ingaat. De omslag naar de fase van afkoeling ligt naar verwachting in september, een maand eerder dan de vorige meting aangaf. Daarmee voorspelt de indicator op korte termijn een einde aan de conjuncturele opgang, wat in lijn is met de recente verslechtering van verscheidene economische indicatoren, aldus DNB. Zo is de verwachte bedrijvigheid onder producenten verder afgenomen en zijn de vooruitzichten voor de Nederlandse uitvoer verslechterd. 

De prijzen die producenten in de eurozone rekenen voor hun producten zijn in juli licht gestegen, met 0,5 procent ten opzichte van juni. In vergelijking met juli vorig jaar stegen de prijzen met 6,1 procent. Hogere kosten voor energie waren voor een belangrijk deel verantwoordelijk voor de prijsstijgingen. Exclusief de prijzen van energie en bouw stegen de prijzen van producenten met 0,1 procent op maandbasis. In juni bleven de producentenprijzen nog vlak ten opzichte van de maand daarvoor en was er sprake van een stijging van 5,9 procent in vergelijking met juni 2010.

De inspecteurs waren sinds maandag in het land om te kijken of Griekenland voldoende vooruitgang heeft geboekt om een volgend deel van het noodfonds van 110 miljard euro te krijgen. Een bron rond de inspecteurs liet donderdag weten dat het nog te vroeg was om te zeggen of het deel van 8 miljard euro in gevaar was. De bron bij het ministerie van Financiën meldde dat de tranche ,,geen risico liep''. Tijdens de inspectie van deze week bleek onder meer dan het begrotingstekort van Griekenland dit jaar waarschijnlijk zeker 1 procentpunt hoger uit zal vallen dan de doelstelling van 7,6 procent. Griekenland wijt dit aan een sterker dan verwachte krimp van de economie. De bron rond de inspectie zei ,,ernstig te twijfelen'' of Griekenland alle doelstellingen zou kunnen halen. In een uitgegeven verklaring van de Europese Commissie staat dat de missie van EU en IMF ,,goede voortgang heeft geboekt'', maar ze heeft Athene tijdelijk verlaten om de Griekse autoriteiten in staat te stellen technische werkzaamheden te voltooien. Het gaat onder meer om zaken die betrekking hebben op de begroting voor volgend jaar en structurele hervormingen die de economische groei moeten versterken, zo staat in de tekst. Details worden niet genoemd.

De EU-lidstaten hebben vrijdag het licht op groen gezet voor nieuwe financiële steun aan Ierland en Portugal, zo is in Brussel bekendgemaakt. Ierland kan daardoor 7,5 miljard euro tegemoetzien en Portugal 11,5 miljard. Een missie van EU en Internationaal Monetair Fonds (IMF) kwam eerder tot de conclusie dat beide landen voldoen aan de voorwaarden voor de nieuwe tranche. EU en IMF hebben Ierland in totaal 67,5 miljard aan noodleningen toegezegd. Voor Portugal gaat het om 78 miljard. De bedragen komen in etappes beschikbaar.

Een federale Amerikaanse hypotheekwaakhond staat op het punt om een juridische aanklacht tegen ,,meer dan een dozijn" banken in te dienen. De instellingen zouden een verkeerde voorstelling van zaken hebben gegeven over de kwaliteit van hypotheken die ze verpakten en doorverkochten. Het Federal Housing Finance Agency (FHFA) zou onder meer Bank of America, JPMorgan Chase, Goldman Sachs en Deutsche Bank op de korrel willen nemen. Het FHFA, dat toezicht houdt op de hypotheekreuzen Fannie Mae en Freddie Mac, zou miljarden dollars aan compensatie willen eisen. Een bron zegt dat de aanklacht mogelijk al zou zijn ingediend. De banken voldeden niet aan de wettelijke zorgvuldigheidseisen en zouden de kredietwaardigheid van veel hypotheeknemers hebben overschat. Toch nog gerechtigheid?

Italië moet structurele hervormingen doorvoeren en moet zich houden aan de vorige maand gemaakte afspraken om het begrotingstekort terug te dringen. Dat zegt de president van de Europese Centrale Bank (ECB), Jean-Claude Trichet. De maatregelen om de overheidsbegroting van Italië in 2013 in evenwicht te brengen zijn ,,extreem belangrijk'', aldus Trichet. Het pakket hervormingen en bezuinigingen wordt op dit moment beoordeeld door het Italiaanse parlement. De ECB-topman riep ook de eurolanden opnieuw op om de maatregelen om de schuldencrisis te bestrijden snel in te voeren. ,,De Europese landen moeten de huidige situatie corrigeren.'' Gevraagd naar de mogelijkheid om Europese obligaties uit te geven, zei Trichet dat het Europese noodfonds EFSF al de bevoegdheid heeft gekregen om staatsleningen op te kopen die door Europa worden gegarandeerd. Europese regeringsleiders hebben hier in juli afspraken over gemaakt, maar de parlementen van de Eurolanden moeten hier nog wel toestemming voor geven.

De Amerikaanse economie groeit dit jaar minder hard dan gedacht. Maar een nieuwe recessie komt er niet, laat het Witte Huis weten in de halfjaarlijkse evaluatie van het lopende jaar. De VS denken wel het begrotingstekort in 3 jaar tijd flink te kunnen terugdringen. De groei bedraagt dit jaar 1,7 tot 2,2 procent. In februari werd nog uitgegaan van 2,7 procent. Ook volgend jaar is de groei nog gering, maar tegen 2015 zal die boven de 4 procent liggen. 2015 is nog ver weg. Wat zijn dit soort prognoses waard als ze niet worden onderbouwt met harde cijfers en voornemens.

We sluiten week 35 af met een somber bericht over de groei van de Amerikaanse werkgelegenheid in de Amerikaanse economie, exclusief de landbouwsector: de groei is in augustus stabiel gebleven op 9,1 procent van de beroepsbevolking. Per saldo werden er afgelopen maand geen nieuwe banen gecreëerd in de Verenigde Staten. Daarmee ontwikkelde de arbeidsmarkt zich aanzienlijk slechter dan verwacht. Economen hadden gemiddeld een toename met 75.000 banen voorspeld. De ontwikkeling van de werkloosheid voldeed aan de verwachtingen. In juli werden er volgens een nieuwe schatting 85.000 banen gecreëerd. Eerder werd voor die maand een toename met 117.000 banen gemeld. Ook in juni bleek de ontwikkeling van de arbeidsmarkt slechter dan gedacht. De banengroei werd voor die maand vastgesteld op 20.000, in plaats van de eerder gemelde aanwas van 46.000 banen. In het bedrijfsleven kwamen er in de VS afgelopen maand 17.000 banen bij, terwijl er op een toename met 105.000 banen werd gerekend. In juli ontstonden er in de private sector nog 156.000 nieuwe arbeidsplaatsen. Bij de overheid werden in augustus 17.000 banen geschrapt. Met de nulgroei was augustus de slechtste maand voor de Amerikaanse arbeidsmarkt sinds september vorig jaar. In die maand verdwenen 29.000 banen. De gemiddelde werkweek nam vorige maand af tot 34,2 uur, tegen 34,3 uur in juli. Het gemiddelde uurloon nam met 0,1 procent af ten opzichte van de voorgaande maand, tot 23,09 dollar.

De Europese beurzen zakten vrijdagmiddag hard weg na het zwaar tegenvallend Amerikaans banenrapport. De slechte berichten over de Amerikaanse arbeidsmarkt voedden de vrees voor een nieuwe recessie in 's werelds grootste economie. De borden waren wereldwijd rood gekleurd. Zware verliezen werden geleden bij Europese banken: BNP Paribas -6,49%, Credit Agricole – 7,38%, ING – 6,78%, Barclays – 8%, Dexia (Belgische deel van Fortis) – 5,52% en KBC – 4,26%. Een slagveld ……….

AEX 286,43 -2,56%, BEL-20 2219,71 -2,08%, CAC 40 3148,53 -3,59%, DAX 30 5538,33 -3,36%, FTSE 100 5292,03 -2,34%, Nikkei 8950,74 -1,21%, Hang Seng 20212,91, DJIA 11240,26 -2,2%, Nasdaq 100 2167,83 -2,31%

$ 1,4202, goud $1883,50.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , , . Bookmark de permalink.