UPDATE03052014/219 ’Sell in May and go away, but remember to be back in September’

Ik erger mij mateloos aan de oorlogstaal die John Kerry en Barack Obama spreken over Rusland. Het gaat mij sterk over de uitstraling dat ze zich superieur voelen en dat uiten omdat ze denken dat ze Poetin 'in de tang' hebben en hem dat tot op het bot zullen laten voelen. Maar het kan ook zijn dat ze bang zijn voor de Russen en zich op de borst kloppen om duidelijk te maken dat ze de vijand niet vrezen. Het voelt bij mij niet 'gemakkelijk' aan. Mijn standpunt over de Krim en Oost-Oekraïne is bekend, maar Rusland is voor Europa wel een handelspartner van belang. Voor het bedrijfsleven is het van belang dat de, door de VS en Europa opgelegde sancties geen gevolgen zullen hebben voor de economie. Europa is voor een groot deel afhankelijk van Russische energie. Als de Russen de kont tegen de krib gooien en de gaskranen dicht draaien ligt een deel van het Duitse bedrijfsleven plat. Europa heeft voor zijn economische groei de Russen hard nodig en zit helemaal niet te wachten op de sancties van de hardliners in Brussel en Washington. Als dit proces niet wordt gestopt blijven er alleen maar verliezers over en wordt Oekraïne een puinhoop, waar we heel veel geld in moeten stoppen voor de wederopbouw. Geld wat er niet is. Wat ontbreekt aan het Brusselse beleid van de Ministers van Buitenlandse Zaken is de 'economische toets' van hun beleid. Het gaat niet alleen om geo-strategische beleid.

Ik kon mijn ogen niet geloven toen ik las op de website van BNR: dat een aantal relatief nieuwe Europese lidstaten vreest dat speculanten uit de EU-landen massaal hun landbouwgrond gaan opkopen. Vanaf 1 mei moeten landen als Hongarije, Slowakije en de Baltische staten verplicht hun grond vrijgeven voor alle EU-ingezetenen. De landen wisten tot dusver steeds uitstel af te dwingen, maar dat is nu definitief voorbij. Onder meer Hongarije heeft in reactie hierop nieuwe wetten aangenomen die alsnog barrières moeten opwerpen. Maar dat mag niet van de EU. Het vrijgeven van hun landbouwgrond is vanaf het moment van hun toetreden een omstreden onderwerp geweest. Met de EU werd daarom een overgangstermijn afgesproken die de afgelopen jaren meerdere malen werd verlengd. Maar nu is dat voorbij. In de betreffende landen lopen de emoties intussen hoog op. "Wie de temperatuur van de discussie wil begrijpen, moet het vergelijken met de manier waarop in West-Europa wordt gesproken over het vrije verkeer van personen", zegt Ekke Overbeek, correspondent voor BNR in Polen. "West-Europa is bang dat deze mensen naar hen toe komen en hun banen inpikken. Hier is het omgekeerd. Hier is men juist bang dat rijke mensen uit West-Europa komen en hun grond inpikken." Grond is in deze landen erg emotioneel, zegt Overbeek. "Voor de mensen hier is het heel moeilijk om hun grond te zien als handelswaar dat je zomaar kunt verkopen." Wie dat wil begrijpen, moet kijken naar de geschiedenis van deze landen. "Ze zijn allemaal op enig moment onderdrukt geweest, of door hun buurlanden bezet. Hun geschiedenisboeken staan vol met helden die hun bloed hebben gegeven voor het vaderland. Dan is het heel moeilijk om te accepteren dat het vaderland nu in stukjes kan worden verkocht." In Hongarije heeft de notoir nationalistische premier Viktor Orbán, vooruitlopend op het verstrijken van de overgangstermijn, vast maatregelen genomen. Wie daar aanspraak wil maken op een stukje landbouwgrond, moet eerst aan de nodige vereisten voldoen. Een greep uit de voorwaarden: je moet al drie jaar in Hongarije hebben gewoond, je moet op maximaal twintig kilometer afstand wonen van de grond die je wilt kopen en je moet kunnen aantonen dat je ook de helft van het jaar daar bent. En Hongarije is niet alleen. "In Litouwen wil men een referendum gaan organiseren over deze kwestie wat er op neerkomt dat ze gaan stemmen of ze hun afspraak met de EU gaan nakomen of niet", zegt Overbeek. Toch zijn er niet alleen maar tegenstanders, stelt de correspondent. Zo is er in Litouwen een sterke tegenbeweging die juist de voordelen van deze regeling zien. "Net als bij het vrije verkeer van werknemers [De analyse van die tegenbeweging heeft nauwelijks iets te maken met de verworvenheden van lidmaatschap van de EU. Het gaat hier wel om lang- en hardwerkende arbeiders die laag betaald worden en veelal in een slechte en kleine behuizing worden ondergebracht voor veel geld. Het gaat werkgevers louter en alleen om lagere loonkosten en meer winst. We moeten wel in acht nemen dat die migranten nog zullen blijven komen komen omdat in Bulgarije het minimum loon €150 per maand is en hier €1500.] voorstanders roepen dat er juist hardwerkende arbeiders komen, zeggen zij dat er niet alleen speculanten land willen kopen, maar ook hard werkende boeren. Boeren die kapitaal meebrengen en die juist goed zijn voor de economie.” Ik heb hier heel grote twijfels over wat de werkelijke achtergronden zijn. Gaan rijke West-Europese kapitalisten de Oost-Europese landbouwgronden (denk aan graan) voor niet teveel geld opkopen? Geld waarvoor je je moet afvragen wat het over tien jaar nog waard is. Wie in de EU heeft dit bedacht? Heeft het EP hiermee ingestemd? De Franse econoom Thomas Piketty waarschuwt in zijn boek Capital in the Twenty-first Century voor een toenemende verrijking van de rijken en een verdere verarming van de middenklasse. Zijn boek is te vergelijken met het gedachtegoed van Adam Smith en Karl Marx. Ik zet hem naast Marx, niet zo extreem, meer van deze tijd, maar wel links met een visie. Hij ziet het belastingbeleid en de herverdeling van rijkdom als de fundamenten van de politieke (Europese) huishouding. Hij doet een buitengewoon interessante uitspraak: de baten van de economische groei van de 50er en 60er jaren van de vorige eeuw, in de orde van grootte van 5%, gingen niet langer naar de ‘rijke kapitalisten’ maar naar het inkomen van iedereen. Daardoor vond er een herverdeling van vermogen plaats. Het was een tegenzet van het kapitalisme om te voorkomen dat het communisme aan sympathie in het Westen zou winnen. Oekraïne moet nog maar eens heel hard nadenken of ze, met dit Europese beleid, zich wel tot het Westen willen bekeren. Europa mag de Oost-Europese boeren hun grond niet afnemen. Dat is hun ‘thuis’, daar moeten ze van leven. Binnen de kortste tijd zijn het de slaven van het kapitalistische Westen. Hier zit helemaal niets humaans meer bij. Hier walg ik van. Brussel, Brussel, Brussel …. waar zijn jullie mee bezig? Ik spreek het uit, maar ik hoop dat het niet waar is, dat hier het nazi-Duitse gedachtegoed wordt gekopieerd, zonder concentratiekampen, dat wel. Deutschland, Deutschland ueber alles, heette het toen. Ik heb hier een heel slecht gevoel bij: bezien in het licht van wat de NOC, De Nederlandsche Oost Compagnie, in Oost-Europa deed. De NOC was een nationaalsocialistische organisatie die tijdens WO II op 6 juni 1942 in Den Haag werd opgezet door ene Meinoot Marinus Rost van Tonningen met deelname van De Nederlandsche Bank. [Dat is niet geheel toevallig, want op 26 maart 1941 was hij benoemd tot secretaris-generaal op het departement van Financiën en tot President van de Nederlandsche Bank. Daarmee had hij alle touwtjes in handen op financieel terrein: hij betaalde 9,488 mrd reichsmarken aan de Duitsers voor de kosten van de bezetting. Verder namen de Duitsers onze goudvoorraad over en betaalden dat met, zo goed als waardeloze, reichsmarken.] Met de NOC wilde de collaborerende nationaalsocialist (NSBer) Nederlandse koloniën stichten in door de Duitsers veroverde gebieden, waarbij de organisatie zichzelf zag als voortzetter van de traditie van de VOC. Dit project zou moeten worden gecoördineerd door onze koloniale handelshuizen, die door de oorlog waren afgesneden van hun eigenlijke handelsgebied in Nederlands-Indië en die ervaring hadden met de koloniale manier van werken. Er werkten 5000 Nederlandse SS-Frontarbeider — veelal met een NSB-achtergrond of pro-Duits, maar ook gedwongen vanuit de Arbeitseinsatz — in onder meer Oekraïne als boer, baggeraar, bouwvakker, turfsteker of grondwerker. In het najaar van 1943 trok Duitsland zich terug uit Oekraïne en werd de aandacht verlegd naar de Baltische staten met hun enorme landbouwgebieden. Alles bijeen werd het geen succes. Trouwens de 95-jarige oud-Duitse bondskanselier en econoom van socialistische huize, Helmut Schmidt (1974-1982), een van de belangrijkste voorvechters van de Europese Unie, zegt daarover dat de Duitsers niet moeten meewerken aan sancties tegen Rusland. Hij pleit voor investeringsplannen van de EU waarmee de jeugdwerkeloosheid moet worden aangepakt. Er moet een gezamenlijke aanpak van de immigratie komen. Hij verwijt de Europese regeringsleiders gebrek aan solidariteit te tonen met de nieuwe generaties. Er gaat vanuit Brussel veel geld naar de landbouw, maar de werkelozen worden vergeten. Die betalen, in feite, de prijs die wij moeten afdragen aan de financiële markten. Het wantrouwen van veel Europese burgers schrijft hij toe aan het falen van de regeringsleiders, die geen enkele moeite hebben gedaan de positieve kanten van één Europa te ondersteunen.

In dit kader is het interessant dat een aanpassing van het Nederlandse belastingstelsel op de politieke agenda is komen te staan. Wat mij in de verschillende plannen aanspreekt is een verlaging van de belasting op arbeid en een verhoging van de BTW, een versimpeling naar twee belastingtarieven (= 12 van de 13 miljoen belastingplichtigen vallen dan onder het lage tarief van 37%) en het aantal aftrekposten wordt sterk verminderd (voorbeelden: geen aftrekpost meer voor elektrisch autorijden, groene beleggingen en hypotheekrente, stelt de VVD voor). De VVD wil ook het toeslagensysteem afschaffen. De PvdA stelt een vermogensheffing bij de rijken voor om daarmee de werkeloosheid terug te brengen en milieu-investeringen te ondersteunen. Het CDA pleit voor een solidariteitsheffing voor inkomens >€80.000. Het CDA en GL gaan mee met een verhoging van de belasting op consumptie. Op hoofdlijnen ga ik wel mee, maar met vragen over de gevolgen van een BTW verhoging van 2% voor de koopkracht en het verdwijnen van de huur-, zorg- en kinderopvangtoeslagen voor mensen aan de onderkant van de samenleving en ook het wegvallen van de hypotheekrenteaftrek.

Om de weerbaarheid van de Nederlandse banken te verhogen en om een faillissement te voorkomen heeft DNB aangekondigd dat de vier Nederlandse systeembanken een extra buffers moeten aanleggen. De staatsbank SNS/Reaal moet 1% extra aanhouden en ING, RABO en staatsbank ABN/Amro 3%, bovenop de norm van de ECB. Die extra buffers moeten worden gerealiseerd in de jaren 2016 tot 2019. DNB geeft hiervoor de volgende motivering: ,,Systeembanken hebben een centrale plaats in het financiële stelsel. Een faillissement van een dergelijke sterk met de economie vervlochten bank zou onaanvaardbaar hoge risico’s en kosten met zich meebrengen voor het financiële stelsel en de reële economie''. De nieuwe regels voor de kapitaaleisen zijn vorige week door de Tweede Kamer aangenomen maar moeten nog door de Eerste Kamer.

Rabobank laat in een reactie weten dat hun kapitaalbuffer (core tier 1-ratio) van 13,5% nu al ruim voldoet aan de nieuwe eis van DNB. De extra vereiste buffer komt bovenop de huidige vereiste 7 procent. Een aantal maanden geleden maakten de banken grote heibel over een nieuwe norm van 4% risicodragend vermogen, omdat ze veel moeite moeten doen om 3% te kunnen realiseren. Ook de bankenlobby in Brussel (met 1700 lobbyisten die het bankwezen jaarlijks €120 mln kosten) heeft daar hard aan gewerkt en de Europese Commissie ervan overtuigd dat er geen scheiding doorgevoerd hoeft te worden tussen zaken- en nuts/spaarbanken. Daardoor wordt spaargeld niet afgezonderd voor risicovolle transacties van banken. De ECB deelde begin dit jaar mee dat banken minimaal een buffer moeten aanhouden van 6%. Deze week zijn details bekend geworden over de eisen waaraan banken moeten voldoen in de komende stresstest die de ECB gaat uitvoeren. Europese banken moeten bij de stresstest later dit jaar aantonen dat ze een nieuwe diepe economische crisis, met een sterke daling van de huizenprijzen, kunnen doorstaan. Dat blijkt uit details over de test die deze week door de Europese bankentoezichthouder EBA werden gepubliceerd. In het zwaarste scenario wordt getest of de banken overeind blijven als de economische groei in de periode tot en met 2016 in totaal 7% achterblijft bij de huidige verwachtingen. De werkloosheid in de eurolanden loopt daarbij op tot 13%, terwijl van inflatie geen sprake is. De huizenprijzen dalen in dit scenario met ruim 21%. De test gaat ook uit van een stevige economische crisis in de Verenigde Staten, Rusland en Japan en van nieuwe onrust in de eurozone. Daarbij zouden staatsobligaties in de uitverkoop gaan, terwijl investeerders ook de opkomende markten zouden mijden. In het zwarte scenario moeten banken een buffer zien aan te houden van minstens 5,5% ten opzichte van alle uitstaande verplichtingen. De bezittingen die daarbij worden meegeteld worden naar risico gewogen. Dat betekent dat er relatief meer kapitaal nodig is als het risico dat de bezittingen minder waard worden groot is. De EBA begint met de uitvoering van de stresstest deze maand, in samenwerking met de Europese Centrale Bank (ECB). De resultaten worden eind oktober bekendgemaakt. De test vormt het sluitstuk van het omvangrijke bankenonderzoek dat de ECB uitvoert, voordat de centrale bank begin november het toezicht op de grootste Europese banken overneemt. Momenteel houdt de ECB de balansen van de banken tegen het licht, om te kijken waar de zwakke plekken zitten.

Als ik naar het beleid van DNB kijk bekruipt mij een ´ongemakkelijk´ gevoel. Waarom komt DNB nu, op het moment dat de Eerste Kamer zich nog niet heeft uitgesproken over de 'Implementatiewet richtlijn en verordening kapitaalvereisten', naar buiten met een richtlijn voor de 4 systeembanken inzake ophoging van de buffers boven die, zoals die door Brussel zijn vastgesteld en door de ECB worden uitgevoerd: een risicodragend vermogen van 7%. Dijssel kwam al eerder naar buiten met de uitspraak dat de Nederlandse banken niets te vrezen hebben van de komende (zware) stresstest. Iets klopt er niet: de een zegt 'niets aan de hand' en de ander zegt dat het risicodragend vermogen van onze banken verhoogd moet worden om te kunnen voldoen aan de eisen voor de stormbestendigheid van de zwaarweer-scenario's in relatie tot de financiële reserves van de banken. Als banken niet slagen, moeten ze extra kapitaal ophalen om de financiële buffers te versterken. En de vraag is dan 'wie dat gaat betalen'? DNB is in een dwangpositie terecht gekomen want deze week begint de EBA met de eerste banken door te lichten. Dat kan betekenen dat DNB een manoeuvre heeft uitgevoerd dat, voor het geval dat de EBA het risicodragend vermogen bij een Nederlandse bank te laag inschat, DNB altijd kan zeggen dat vanaf 2016 de banken moeten gaan werken aan het opbouwen van hogere buffers. Hier staat dus: we hebben twijfels of onze zaakjes wel op orde zijn, maar, voor de zekerheid, gaan we daar in de toekomst (tot 2019) aan werken. Het betekent dat niet moet worden uitgesloten dat niet alle (systeem)banken op dit moment voldoende solvabel zijn voor de risico's die ze lopen. De vraag is hoe de EBA/ECB daar tegenaan kijkt. Het zou kunnen betekenen dat banken 'als aangeschoten wild' in leven worden gehouden. De OESO heeft vorige week al gewaarschuwd dat onze banken, met betrekking tot de hypotheekfinanciering, zich in een kwetsbare positie bevinden. Te hopen is dat geen van onze systeembanken in zwaar weer terecht gaat komen.

De Nederlandse banken zullen ongeveer €4,5 mrd moeten bijdragen aan het Europese resolutiefonds, het vangnet voor zwakke banken. Deze schatting doet de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB). De bijdrage komt neer op een jaarlijkse storting van zo'n €560 mln. De Europese ministers van Financiën besloten onlangs dat de Europese banken vanaf 2015 acht jaar de tijd krijgen om het fonds te vullen met €55 mrd. Het vangnet kan worden aangesproken voor verplichtingen die niet worden gedekt als een bank failliet gaat. De Duitse banken zijn jaarlijks ongeveer €1,9 mrd kwijt aan het fonds.

BNP Paribas en Credit Suisse wachten zware straffen voor het uitvoeren van financiële transacties met landen die op de zwarte lijst staan in de VS. Het zou gaarne om de periode 2002 en 2009. De Zwitserse assuradeur Credit Suisse wordt ervan verdacht klanten te hebben geholpen bij het omzeilen van Amerikaanse belastingen. HSBC kreeg in 2012 van de Amerikaanse financiële autoriteiten, wegens het witwasswn van geld al een boete van $1,9 mrd. BNP heeft al een reserve weggezet voor betalingen aan Iran en Soedan van €800 mln.

Jan Maarten Slag, de directeur van de VEB, schrijft ´over de oorzaken van de financiële crisis´ het volgende: ’Collectieve blindheid voor risico’s’. Het onjuist inschatten van de risico’s op bepaalde financiële instrumenten, zich uitend in de prijs ervan, staat aan de basis van iedere crisis – het beeld van de bubble is de bekende visualisatie ervan. De introductie van de euro, op 4 januari 1999, creëerde de illusie dat staatsobligaties van Griekenland en Duitsland vrijwel even veilig waren, nu ze in dezelfde valuta werden genoteerd. Het goedkope geld dat daarvan het gevolg was, was voor Griekenland en andere perifere eurolanden een reden om niet te werken aan het concurrerend maken van de economie en het binnen de perken houden van het financieringstekort. Daarom heb ik een ongemakkelijk gevoel bij de vreugdekreten die opgaan nu de rentestanden van Griekenland, Ierland, Portugal en Spanje weer rond het niveau van vóór de eurocrisis staan. Alom wordt deze ontwikkeling verwelkomd als teken dat de crisis achter ons is gelaten. Wanneer beleggers meer vertrouwen krijgen dat een land de rente en aflossing op staatsleningen zal kunnen betalen, vragen ze een lagere risico-opslag en daalt de rente dus. Maar waarom denken ze dat? De tienjaarsrente van Spanje staat momenteel slechts 1,5 procentpunt boven de Duitse. Maar hoewel het positief is dat de Spaanse economie weer groeit, ligt de groei in Duitsland twee keer zo hoog. Het Spaanse begrotingstekort is nog altijd 7%, waar Duitsland alweer bijna zwarte cijfers schrijft. Een kwart van de Spaanse beroepsbevolking is werkloos. In Duitsland ligt de werkloosheid op 5%. Duitsland en Spanje zijn allebei lid van de eurofamilie – maar op een groepsfoto zou je ze er niet als zusjes uit halen. De financiële markten varen 'blind' op twee uitspraken van Mario Draghi: dat de ECB „alles zou doen om de euro te redden”. En als een ware Hollywood-revolverheld voegde hij daar aan toe: „En geloof me, het zal genoeg zijn”. Daarmee suggererend dat de ECB voor de volle 100% garant staat voor de rente- en terugbetaling van de staatsleningen van alle 18 eurolanden.

Nu we het toch over het beleid van de ECB hebben ga ik even terug naar mijn vorig blog, waarin ik melding maakte dat het bedrijfsleven tegenvallende kwartaalcijfers over de eerste 3 maanden rapporteerde: Unilever, Philips, Heineken, ASMI, AkzoNobel, TNT Express en ten Cate. Shell heeft de winst in het 1e kwartaal zien dalen met 3% als gevolg van een lagere winst en hogere lasten. Exporterende bedrijven zeggen last te hebben van de dure euro. Maar is dat wel zo? Ja en nee. Als we de euro afzetten tegen de dollar is daar de afgelopen 5 jaar geen tot nauwelijks sprake van. Wel is er een ander probleem. De valuta's van bijna alle 'opkomende economieën' zijn de laatste maanden in waarde t/o de euro en de dollar gedaald. Soms wel met 25%. De reden daarvan is de terugtrekkende beweging van de FED met betrekking tot de kwantitatieve verruiming. Daarbij komt dat de rente in de VS wat omhoog kruipt. Daarmee trokken beleggers hun financiële belangen uit opkomende economieën terug, hetgeen gepaard ging met vrij forse renteverhogingen en een devaluatie van hun valuta's. Dit laatste is het probleem waarmee exporterende bedrijven worden geconfronteerd. Het probleem zit niet zozeer bij de euro maar bij de tegenpartij. De roep van de markt om in deze stagnerende ontwikkeling de euro te verzwakken, zal het probleem niet verhelpen. In de huidige situatie betekent dat dat de import uit die landen goedkoper wordt en daardoor de inflatie nog verder terugloopt als gevolg van de deflatoire spiraal. De vraag van de export-industrie uit de eurozone aan de ECB om de waarde van de euro te verzwakken, lijkt vrij kansloos.

Het onverwachte snelle herstel van de Nederlandse economie heeft het bedrijfsleven een duw in de rug gegeven, waardoor in alle sectoren op de gezondheidszorg na de groeiverwachtingen er beter uit zien. Dat stelt de Rabobank. Economen van die bank gaan ervan uit dat vooral exportgerichte bedrijven zullen profiteren van de terugkeer van de economische groei in de eurozone en de herstelkracht in het Verenigd Koninkrijk en Amerika. Ook houden ze er rekening mee dat de groothandel profijt zal halen uit de aantrekkende buitenlandse vraag. De economen zijn wat meer terughoudend over de bouwgerelateerde- en consumentgerichte bedrijven die nog enigszins gebukt gaan onder een relatief zwakke binnenlandse vraag. Voor 2015 voorzien ze voor de bouw betere perspectieven, al worden de niveau’s van voor de financiële crisis nog niet gerealiseerd. In de gezondheidszorg zal de volumegroei afzwakken richting nul mede vanwege een verschuiving van de vraagzorg naar goedkopere oplossingen. [Waar de RABO-economen geen woord over zeggen is de positie van het MKB.]

Verkiezingsretoriek, met een kritische kanttekening. Oppositiepartijen als D66 en GroenLinks in de Tweede Kamer hebben kritiek op uitspraken die premier Mark Rutte in juni 2012 gedaan zou hebben tegenover EU-president Herman Van Rompuy. Onze premier zou in een gesprek hebben gedreigd dat Nederland uit de eurozone zou stappen als Van Rompuy verder zou gaan met zijn dwingende contracten voor de lidstaten. De PVV en de SP betreuren het dat Rutte met zijn dreigement niet heeft doorgebeten. Ze willen nu opheldering van de premier en willen de Kamer terugroepen van reces. Een meerderheid hebben ze daar echter nog niet voor. GroenLinks wil een brief van de premier met uitleg. D66-leider Alexander Pechtold liet het ANP in een reactie weten: „Onverstandig dat Rutte in een driftige bui zulke verkiezingsretoriek bezigt tegenover Van Rompuy. De verkiezingsstrijd met Wilders haalt blijkbaar het slechtste in Rutte naar boven als het gaat om Europa of de economie. In diezelfde campagne beloofde Rutte ook al de hulpacties richting Griekenland te staken om de euro te redden. Gelukkig heeft de premier na de verkiezingen voor een andere koers gekozen.” GroenLinks-Kamerlid Jesse Klaver: „Het is belachelijk als onze premier gedreigd zou hebben uit de euro te stappen. Uit angst voor euro-kritische geluiden zet Rutte zo onze banen en economie op het spel. We hebben leiderschap nodig in Europa, geen politici die bij elk meningsverschil met dreigementen komen.” Rutte krijgt wel steun van zijn partijgenoten in de Kamer. „Het is goed dat premier Rutte opkomt voor het Nederlands belang. Daar hoort ook bij dat je, als het nodig is, met de vuist op tafel slaat. Dat kan ook, want Nederland heeft een vetorecht”, aldus VVD-Kamerlid Mark Verheijen tegenover het ANP. PvdA-Kamerlid Henk Nijboer wil de „Haagse truc die de PVV toepast om aandacht te krijgen, niet honoreren”. Wat hem betreft wordt de kwestie gewoon behandeld bij een al gepland EU-debat, na het reces. Dat laatste lijkt mij geen goed idee. Het debat over de EU staat helemaal niet op de agenda van plenaire zittingen. Burgers in dit land moeten, voor 22 mei, weten wat het standpunt van de regeringspartijen VVD en PvdA is inzake de inrichting van de EU in de komende jaren en in welke relatie de lidstaten komen te staan. Daar mag geen onzekerheid over bestaan. Overigens kan ik de uitspraak van Rutte in Brussel wel plaatsen. Hij wil dat de EU zich beperkt tot de 'interne handel' en onderwerpen die nationaal niet opgelost kunnen worden. Al het andere moet terug naar de lidstaten, ook waar het betreft soevereiniteitsoverdrachten die in Verdragen zijn vastgelegd. Wat dat betreft stonden de beide heren recht tegenover elkaar. Van Rompuy wilde meer Europa en Rutte wilde juist minder. Mogelijk heeft die clash de ontwikkelingen in het statuut Europa afgeremd. Rutte is een man die de regie wil blijven voeren, een controlfreak; de realiteit zal uitwijzen dat hij zijn tijd beter had kunnen invullen met delegeren en bijsturen. De reacties zowel van van Rompuy als van Rutte waren voorspelbaar. De Europese president herinnerde zich wel dat hij daarover met de Nederlandse premier had gesproken, maar of er een dreiging van Rutte zou zijn uitgegaan wist hij niet meer. Natuurlijk ontkende Rutte de uitspraak in alle toonaarden aan de leden van de 2e Kamer. De VVD bevestigde wel dat de uitspraak wel in lijn ligt met de grondgedachten van het liberale gedachtegoed inzake Europa.

Ik heb ik mijn laatste blog al aangekondigd dat ik nog aandacht zou besteden aan de komende verkiezingen voor de 751 zetels in het Europese Parlement. Ik heb gekeken naar het openingsdebat met 8 Nederlandse lijsttrekkers bij de NOS, vanuit Neercanne in Maastricht. Laat ik gelijk maar met de deur in huis vallen: geen enkele deelnemer krijgt van mij een voldoende, de beide presentatoren scoren een heel dun zesje. Mijn totaalindruk is dat het een heel trieste bedoening was. Geen enkele partij heeft een visie waar het met Europa naartoe moet. Ja, de PVV wil uit de EU stappen, maar dat is juridisch niet mogelijk door onze deelname aan het ESM project. SP zou dat misschien ook wel willen maar dan 'met een zachte landing', wat dat ook moge betekenen. De PvdA gaat voor opname van een sociale paragraaf in het EU-beleid door behalve het begrotingsbeleid, de emu-schuld en het emu-saldo ook een werkeloosheidsnorm op te leggen van max 5% (op termijn), helemaal niet zo'n slecht initiatief, maar niemand steunt het. De beide partijen die deel uitmaken van de Europese Liberale Fractie, D66 en de VVD, hebben heel verschillende standpunten over Europa. D66 gaat voor een federaal Europa en de VVD wil juist meer soevereiniteit terug naar de lidstaten en de macht van Brussel beperken tot de interne markt en een aantal zaken die op nationaal niveau niet opgelost en wel geregeld kunnen worden (denk dan aan cybercriminaliteit). De twee kleine christelijke partijen CU/SGP zijn voor Europa, ,aar het werd in dit debat niet duidelijk waar ze nu precies staan. Het CDA is ook voor Europa in zijn huidige vorm en verdedigt de landbouwsubsidies, je zou kunnen zeggen: de partij voor de boeren. Tot slot GL, wel een fris geluid, maar of daar diepgang onder ligt, werd mij niet duidelijk. Niemand wilde de zwaar overtrokken Brusselse regelgeving aanpakken. Ik ben er niet veel wijzer van geworden. Ik miste een visie op de toekomst, ik miste de aanpak van actuele problemen, ik miste standpunten op hoofdlijnen. Het debat ging vooral over details, over gisteren, nauwelijks over vandaag en al helemaal niet over morgen, laat staan over volgende week. De enige voorzet die mij wel aansprak was de sociale paragraaf in het Europese beleid opnemen. Ik doel dan op de voorzet van een werkeloosheidsnorm, waaraan landen moeten gaan werken. Dat betekent wel dat het begrotingsbeleid van de lidstaten zoals dat wordt gevoerd: inleveren voor eind april in Brussel, niet uitsluitend meer handelt over het financiële beleid, maar over het financiële en sociale beleid. financiële ingrepen moeten worden getoetst aan de gevolgen ervan voor de werkeloosheid. De prijs ervan gaan de financiële markten raken. En dat kan gevolgen hebben voor het beleid van de ECB, dat wel. Het was een debat waar niemand iets van wijzer is geworden. Wientjes is teleurgesteld over het debat, de enige sector waar geld wordt verdiend is de economie en dat onderwerp werd door niemand aan de orde gesteld. Het Europees Parlement stelt helemaal niets voor en mag zeker niet meer macht krijgen. Als ze dat in Brussel maar goed in de oren knopen. En nog een vraag aan de lijsttrekkers van de EP-VVD fractie, Hans van Baalen: wat heeft hij de laatste jaren in Brussel uitgespookt. Van alle 765 leden van het Europees Parlement heeft hij het minst meegedaan van alle 765 leden aan stemmingen. Rutte noemde zijn partijghenoot een 'voortreffelijk parlementariër, die heel goed weet welke keuzes hij moet maken. Alleen hij laat zijn stem zelden horen. Behartigt hij de belangen van het Nederlandse bedrijfsleven of van de achterban van zijn partij. Hij zit in het EP voor de behartiging van de Nederlandse samernleving. Gedraagt hij zich als een lobbyist dan wel een belangenbehartiger? Hij moet daarover verantwoording afleggen.  

Kort Nieuws

De euro is te sterk, zegt de kort geleden aangetreden Franse premier Manuel Valls. ,,We moeten de de monetaire politiek gebruiken om banen te creëren en de economie te stimuleren'', aldus Valls op een bijeenkomst voor jonge Europese socialisten. Volgens hem zal president Hollande, na de Europese verkiezingen, komen met een aantal initiatieven die ervoor moeten zorgen dat er meer banen komen en meer economische groei. Onlangs stelde de Franse minister van Financiën, Arnoud Montebourg, al dat Frankrijk snel met de andere Europese landen om tafel wil gaan zitten om te praten over de gevolgen van de te sterke euro en de monetaire politiek. Daarnaast riep hij de Europese Centrale Bank op om met 'onconventionele' maatregelen te komen om de euro te verzwakken. De spijkerharde euro belemmert onder meer de export en de economische groei. [Die uitspraak deel ik. Maar zijn er nog wel tools beschikbaar voor de ECB om hieraan invulling te geven zonder al teveel schade aan te richten in het vertrouwen dat de euro geniet?] Wat de Fransen hiermee willen is de dienstbaarheid aan de financiële markten verminderen en meer meer inspanning gaan leveren aan economisch/sociale investeringen. Dat betekent dat Europa toch min of meer geconfronteerd wordt met het deficit van het aan de lidstaten opgelegde financiële beleid.

De gemiddelde inflatie in de eurozone is in april, op jaarbasis, met 0,2% gestegen naar 0,7%. Het is veel te vroeg om de vlag uit te steken in Frankfurt. In Nederland is de inflatie verder gedaald naar 0,1%. Het risico dat de daling in de komende maanden verder doorzet is niet ondenkbaar. De economische groei is nog altijd niet uitbundig, de schulden van de huishoudens en overheden blijven hoog en het spook van zwakke banken waart nog altijd rond. Geen tijd voor een feestje.

Het economisch vertrouwen in de eurozone is in april licht afgenomen. Het vertrouwen daalde gemiddeld van 102,5 naar 102. In Nederland en Spanje zakte het vertrouwen van het langjarig gemiddelde onder de 100.

De afgelopen 15 jaar zijn we flink meer gaan sparen in Nederland. Het totale saldo op onze spaarrekeningen van de Nederlandse huishoudens is gestegen van €118,8 mrd naar €328,8 mrd nu, meldt DNB. Opvallend is dat de trend opwaarts is, maar dat we het laatste jaar wel een afvlakking zien. Het spaarsaldo is het afgelopen jaar niet veel veranderd. In de jaren ervoor verdrievoudigde ons spaarpotje. Momenteel hebben we voor €49 mrd lang weggezet op een spaarrekening / deposito met een vast looptijd, tegen gemiddeld 2,26% rente. Op dagelijks opvraagbare rekeningen als de gewone internet spaarrekening staat nu bijna €280 mrd. Tegen een wel hele lage rente van 1,37%.

Vrijwel elke dag sluiten ergens in Nederland 4 boeren hun bedrijf. Ze kunnen het financieel niet meer rooien of hebben geen opvolger(s) om het voort te zetten. Het gaat vaak om familiebedrijven die van vader op zoon zijn gegaan.

Die Börsen sind aktuell massiv überbewertet. Für Guenther Hannlich ist es nur noch eine Frage der Zeit bis wir den nächsten großen Crash erleben. Und die Skepsis breitet sich aus. Immer mehr Experten trauen dem Braten nicht mehr. Gerüchten zufolge, die im amerikanischen Finanzmagazin „Money News“ kolportiert wurden, soll sich jetzt auch der amerikanische Großinvestor Warren Buffet auf einen Crash am Aktienmarkt vorbereiten. Hintergrund davon ist, dass das von Buffett bei seinen Investments betrachtete Verhältnis zwischen Börsenkapitalisierung und US-Bruttoinlandsprodukt (BIP) jetzt wieder eine Crash-Gefahr anzeigt.

Het bedrijfsleven verkort, moedwillig, de levensduur van producten. Waar de beeldbuis van een TV 'vroeger' werd geproduceerd met een beeldbuis die minimaal tien jaar meeging, worden die nu, wereldwijd, zo gemaakt dat de TV na 5 jaar moet worden vervangen. Hetzelfde geldt voor wasmachines. Mijn oude wasmachine is 12 jaar oud en doet het nog prima (nadat er een nieuiwe pomp in was gezet), een nieuwe zou wat milieuvriendelijker zijn, maar wel met een beperkte levensduur van ca 5 jaar. Producten worden gemaakt om weer snel kapot te gaan. Fabrikanten van printers leveren cardridges met een sensor die al bij 75% gebruik aangeeft dat er een nieuwe moet worden geplaatst. De eerste panties gingen levenslang mee, die nu gemaakt worden …….? Een vorm van oplichting. De productie moet worden gestimuleerd door met opzet de levensduur van producten te verkorten. Kijk op https://twitter.com/search?q=%23PlannedObsolescence&src=hash voor meer reacties. Overal in het land ontstaan 'repaircafe's ' waar mensen producten kunnen repareren.

China wordt mogelijk dit jaar al de grootste economie ter wereld. Dat stelde de Britse krant Financial Times op basis van nieuwe berekeningen van de Wereldbank. Daaruit zou blijken dat het belang van opkomende landen in de wereldeconomie groter is dan eerder werd gedacht. Daardoor was de Chinese economie in 2011 al ongeveer even groot als 90% van de Amerikaanse economie, gecorrigeerd voor verschillen in koopkracht. Op basis van de voor China en de VS verwachte groei tussen 2011 en 2014 zou China daardoor dit jaar de VS kunnen achterhalen als grootste economie. Dat moment werd over het algemeen voor 2019 voorspeld.

De eurolanden hebben hun eerste (van vijf) verplichte storting in het EMS van €15,7 mrd gedaan, met dat geld kan het fonds van €80 mrd aan leningen verstrekken. Nederland betaalt in totaal €4,6 mrd met een totaal risico van €25 mrd. Het volledig gevulde ESM kan straks €500 mrd uitlenen aan eurolanden met financiële problemen. Dus €80 mrd wordt door een hefboomstructie naar ½ €biljoen vergroot, mede door aanvullende garanties van de 17 deelnemende landen. Het Nederlandse aandeel is 5,71%. De landen zijn: België, Duitsland (27,1%), Estland, Ierland, Griekenland (2,81%), Spanje (11,9), Frankrijk (20,4%), Italië (17,9%), Cyprus, Luxemburg, Malta (0,07%), Oostenrijk, Portugal, Slovenië, Slowakije, Finland (1,8%) en dus Nederland.

Sony verkeert in zwaar weer. Het resultaat van het laatste boekjaar dat 31 maart afliep bedraagt niet de verwachte €775 maar €920 mln. Sony was ooit het meest gerenommeerde en vooruitstrevende elektronicabedrijf ter wereld. Voor het tiende jaar schrijft het bedrijf nu in de rode cijfers. Het bedrijf manoeuvreert op de rand van de afgrond en wil zijn heil gaan zoeken in het vastgoed. Projectontwikkeling zou het bedrijf op de been moeten houden. De beurswaarde bedraagt van maar 10% van de waarde 13 jaar geleden.

Het gaat nog steeds niet naar wens in Japan. Naar verwachting komt de Japanse premier Shinzo Abe volgende maand met nieuwe belastingmaatregelen waarmee hij het bedrijfsleven en startende ondernemingen nieuwe impulsen wil geven. De extra maatregelen zijn onderdeel van een strategie die de premier vorig jaar aangekondigde om de kwakkelende Japanse economie weer aan het groeien te krijgen. Naar verwachting zal ook de vennootschapsbelasting voor bedrijven worden verlaagd van 35 naar 20%. Het tarief dat Japanse ondernemingen nu betalen, behoort tot de hoogste in de geïndustrialiseerde wereld.

De arbeidsmarkt voor de betere financiële adviseurs is dit jaar helemaal tot leven gekomen. Tientallen Nederlandse zakenbankiers zijn aan het jobhoppen geslagen. Tegenvallende fees in eigen land in de afgelopen magere jaren en hernieuwde aandacht van buitenlandse zakenbanken – met name uit de Londense City – voor investeringen in Nederland, zijn de pull- en push factoren, bekennen betrokkenen.

De recente stijging van de huizenprijzen in Groot-Brittannië kan eindigen in een crash op de woningmarkt, daarvoor waarschuwt de Britse centrale bank. Sir Jon Cunliffe, een van de plaatsvervangende gouverneurs van Bank of England, zegt dat het ,,gevaarlijk'' is de huidige dynamiek op de Britse woningmarkt te negeren, aldus de BBC. Die kan leiden tot een ,,scherpe correctie'' naar beneden, met als gevolg dat veel huishoudens met grote schulden blijven zitten omdat de waarde van hun huis is gekelderd. Cunliffe kwam met zijn waarschuwing na berichten in de Britse media dat een appartement in Londen in de buurt van Hyde Park is verkocht voor het recordbedrag van 140 miljoen pond (circa €170 mln).

Slotstand indices 2 mei 2014/week 18: AEX 399,23; BEL 20 3.095,66; CAC 40 4.458,17; DAX 30 9.556,02; FTSE 100 6.822,42; SMI 8442,71; RTS (Rusland) 1148,96; DJIA 16512,89; Nasdaq 100 3587,644; Nikkei 14457,51; Hang Sen 22257,39; All Ords 5.438,80; €/$ 1,3876; goud $1300,60 dat is €30.123,71 per kg, 3 maands Euribor 0,336%, 10 jarig Staat 1,771%. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , . Bookmark de permalink.