UPDATE03012015/253 2015 worden 3een jaar met vol met onzekerheden

Ik had mijn laatste UPDATE van het afgelopen nog maar enkele uren gepost toen ik de uitspraak las van de President van de Duitse centrale bank, Jens Weidmann, dat het niet langer noodzakelijk is dat de ECB overgaat tot het op grote schaal opkopen van staatsobligaties van de banken. Het gebruik van 'op grote schaal' had voor mij nu ook weer niet gehoeven, maar goed, het is in ieder geval een stap, denk ik dan, in de goede richting. En daar ben ik enthousiast over. Ik wil niet stellen dat ik die uitspraak verwacht had, maar al eerder heb ik geschreven dat de Duitsers geen draagvlak gaven aan het uitgesproken voornemen van Draghi om , begin 2015, kwantitatieve verruiming (QE) door te voeren als een aanzet de economie aan te jagen en dalende tendens van de inflatie te keren. Bekend was ook dat DNB, in de schaduw van de Bundesbank, dat standpunt deelde. Als motivering, die de Duitsers gebruiken om de geldpersen niet te laten draaien, benoemen zij 'de daling van de olieprijs'. ,,Er wordt ons een conjunctuurprogramma geschonken, dus waarom zouden we dan ook nog overgaan tot stimulering door de ECB?'' aldus Weidmann. De financiële markten hebben er bij de ECB op aangedrongen monetair te gaan financieren, hetgeen een ondersteuning zou zijn voor de prijsvorming op de markten. Het conjunctuurprogramma waarover Weidmann spreekt, gaat ervan uit dat de sterke daling van de olieprijs goed is voor de economie, omdat consumenten en bedrijven daardoor minder hoeven te betalen voor energie en meer kunnen uitgeven aan andere zaken. Volgens Weidmann is het daarom ook niet zo erg dat de inflatie nog even laag blijft door de gedaalde energieprijs. Op dit laatste punt zullen de meningen niet eensluidend zijn. De ECB vreest voor een negatieve inflatie, zo benoemen ze 'deflatie' in financieel/monetaire kringen, terwijl Weidmann daar luchtigjes overheen gaat als 'dat is niet zo erg'. Wat zijn de gevolgen van de vrijwel gehalveerde olieprijs? Het prijspeil gaat daardoor dalen, waardoor de inflatie verder wegzakt, maar de koopkracht gaat stijgen. Van de twee doelstellingen van de ECB, zou je kunnen zeggen, wordt er één gerealiseerd, aantrekkende consumentenbestedingen, en de andere, een deflatoire ontwikkeling, wordt daardoor gestimuleerd. Over een toename van het netto besteedbaar inkomen maak ik een voorbehoud. Er zijn, wat dat betreft, meerdere vraagtekens bij te zetten, met name over het overhevelen van collectieve zorgkosten naar persoonlijke zorgkosten. Dat mag dan, uiteindelijk, leiden naar een dalende staatsschuld, maar daarmee neemt het netto besteedbaar inkomen nog niet toe. Pas als dat wordt vertaald naar lagere belastingen voor de consument en de euro niet verder wegzakt, aangezien dan de prijzen van geïmporteerde goederen en diensten stijgen, en het consumentenvertrouwen weer stijgt, pas dan dat dat positieve effecten opleveren voor onze economie. Terug naar de uitspraken van Weidmaan van afgelopen weekend. Hij heeft zich, evenals ik dat heb gedaan, al vaker kritisch uitgelaten over de plannen van de ECB om schuldpapieren bij de banken op te kopen, omdat hij vreest dat daardoor eventuele verliezen op het bordje van de belastingbetaler terechtkomen. Ik heb daar de heren Knot en Dijssel voor gewaarschuwd. Het magazine Der Spiegel meldt op basis van een interne memo van het Duitse ministerie van Economische Zaken dat de regering verwacht dat de olieprijs op het huidige lage niveau zal blijven op de lange termijn. De olieprijs zal hooguit stijgen tot circa 80 dollar per vat in 2018. Verder rekent de regering volgend jaar op een extra groei van de Duitse economie dankzij de lage olieprijs met 0,2 tot 0,3%. Hoe reageert Draghi hierop: Het herstel in de eurozone is fragiel en verbeteringen verlopen per land niet in een gelijk tempo. De ECB-president zegt in te grijpen met extra steunmaatregelen als de inflatie niet snel aantrekt. Hij zal niet aarzelen meer steun aan de markt te geven in de eurozone. De Europese productiecijfers zijn zwaar teruggelopen. De Nederlandse industrie deed het in december echter goed. Productiecijfers van enkele grote eurozonelanden zijn teruggelopen. Italië ging het hardst in anderhalf jaar achteruit.

Het PMI-cijfer voor de Europese productie had een indexstand voor december van 51,2 tegen 49,5 in november. Nieuwe orders trekken aan, na drie maanden van terugval, al zijn de stijgingen gering. De inkoopmanagersindex die de bedrijvigheid weergeeft in de Nederlandse industrie daalde afgelopen maand van 54,6 naar 53,5. Duitsland boekte in de een vlakke 51,2 indexstand – met 0,1% toename – afgezet tegen november. Het herstelde van een terugval in april tot juni. Volgens de index over december, die het vertrouwen meet onder producenten, steeg dit sentiment voor de tweede maand op rij. Daarmee zou de motor van Europa in het vierde kwartaal weer groei kunnen gaan tonen. De Italiaanse productie kromp tot het laagste niveau in negentien maanden. Het is de derde maand op rij met krimp. De productie, werkgelegenheid en orders vielen breed terug. Ook Frankrijk bleef achter. De Britse industrie, die al maanden op die van de eurozone vooruit loopt, zakte terug tot een driemaands dieptepunt op 52,2. In Spanje hield de de groei daarentegen aan, zij het in een lager tempo dan in november. De noodzaak voor de ECB om nu in te grijpen is groter dan zes maanden geleden, aldus Draghi. De euro notering viel verder weg; t/o de $ tot een slot nog net boven de 1.20.

Net voor de jaarwisseling sprak Angela Merkel, in het kader van demonstraties met als slogan 'Wij zijn het volk', die zij afwees, de gedenkwaardige woorden 'dat Europa samen met Rusland streeft naar veiligheid, maar geen minachting van het volkenrecht kan accepteren'.Is dat haar motivering van de aan Poetin opgelegde sancties?

Op de laatste werkdag van het jaar meldt het CBS dat het herstel van de Nederlandse economie broos blijft. De economie is niet teruggevallen, maar ook niet aangetrokken in december op maandbasis. Dat ervaar ik als een tegenvaller. Waar de economie van het voorjaar van 2013 tot afgelopen zomer verbetering vertoonde, lijkt de vaart er nu uit te zijn. Verbeteringen en verslechteringen houden elkaar de afgelopen maanden in evenwicht. Weliswaar trok het vertrouwen onder producenten wat aan, terwijl er weinig veranderde in het sentiment onder consumenten. Uit de meest recente cijfers bleek verder dat de export en de investeringen in oktober zijn gegroeid en dat ook de consumptie in die maand mondjesmaat toenam. De afzetprijzen in de Nederlandse industrie zijn in november met 3,7% gedaald ten opzichte van een jaar eerder, zegt het CBS. De daling van de consumentenprijzen in Spanje is in december fors toegenomen. De deflatie bedroeg 1,1% op jaarbasis, tegen 0,4% een maand eerder. De Argentijnse economie is in het derde kwartaal van dit jaar gekrompen. De op een na grootste economie van Zuid-Amerika wordt geremd door haar aanhoudende conflict met schuldeisers(conflict met Amerikaanse hedge-funds) en de trage groei in buurland Brazilië. Zo nemen we afscheid van het 'oude jaar'. Prof Rene Tissen schreef over Europa en de euro op 3 november een interessante column over die te lezen is op http://www.rtlnieuws.nl/economie/home/column/rene-tissen/de-eu-eruit-dat-de-vraag

Terugkijken en vooruitzien, dat was het thema van deze week. Het aantal bezoekers aan deze URL steeg in december met 35% ten opzichte van november naar 6126, bij 67989 hits. 2014 heeft niet gebracht wat we een jaar geleden als een verwachting hebben uitgesproken. In feite was 2014 een 'verloren' jaar dat niet heeft gebracht wat beleidsmakers ervan hadden verwacht. Neem Politiek den Haag. Ik heb mij eraan geërgerd dat parlementaire journalisten vol lof spraken over het baanbrekende werk dat door de coalitie en de drie gedoogpartijen aan beleid is gerealiseerd. Politiek bezien is er hard gewerkt en veel bereikt. Een grotere nonsens heb ik niet gehoord. De vraag is niet hoe groot de kwantitatieve prestatie is geweest, maar hoe groot de kwaliteit van de wetgever was en van het gevoerde beleid. Het verbaast de lezer van dit blog niet dat de kwaliteit een dikke onvoldoende krijgt. Over een aantal jaren zal op 2014 worden teruggekeken als het, in politieke zin, slechtste jaar sinds het millennium. Wat er ontbreekt is visie in de besluitvorming in den Haag en in Brussel. We gingen het jaar in met de aanname dat de recessie zo goed als voorbij was, het ondernemers- en consumentenvertrouwen zou terugkeren. De realiteit is dat de banken weinig belangstelling hebben voor 4-jaarsleningen met een rente van 0,15% van de ECB omdat er onvoldoende vraag naar investe3ringskrediet is vanuit het bedrijfsleven. In feite is de economie stilgevallen, hier en daar zelfs teruguit gegaan. Duitsland is niet meer de krachtige motor die de economie in de eurolanden aanjaagt. Frankrijk en Italië presteren ondermaats. Een jaar geleden had niemand oog voor de dalende inflatie, nu staan we oog in oog met een deflatoire spiraal; niemand hield rekening met een instorting van de olieprijs met 50%. Op 23 juni noteerde Brent $114,32, nu is dat $57,50. Wie hield er rekening mee dat het Westen financieel/economische sancties zou opleggen aan Rusland en de Russen aan ons? Als gevolg daarvan daalde onze export naar Rusland met €½ mrd. Overigens wordt de export naar Rusland ook belemmerd als gevolg van de sterk gedaalde roebel. De wereldeconomie is teruggevallen. Hoe gaan de financiële markten reageren op het EU-investeringsplan van Juncker groot €300 mrd dat middels een hefboomcontructie van €21 mrd gefinancierd moet gaan worden. En dan de hamvraag: gaat de ECB op grote schaal staatsleningen van eurolanden opkopen en wat gebeurt er met de dan beschikbaar komende liquiditeiten? Gaan de rentes op staatsleningen dan nog verder omlaag, stijgen de aandelenkoersen nog verder en hoever zakt de koers van de euro weg. De inflatie zal dan wel stijgen maar de koopkracht zakt, als gevolg daarvan, verder weg en trekken de investeringen van het bedrijfsleven dan nog wel aan? Zo een manoeuvre kan ook een gigantische chaos veroorzaken, laten we daar niet voor wegkijken. En wat gaat de olieprijs dit jaar doen? In 2014 daalde in een half jaar tijds de prijs van diesel aan de pomp met >20%. Ik betaal nu €1,189 per liter. Ik zet een aantal ontwikkelingen op een rijtje die de olieprijs beïnvloeden. De groei van de wereldeconomie en die in Europa vertraagt. De 12 OPEC-landen willen hun marktaandeel van 34% behouden; Saoedi-Arabië produceert 9½ miljoen vaten van 159 liter per dag en brengt dat niet terug. Irak en Iran zouden hun productie verder kunnen opvoeren. De VS hebben aangekondigd dat ze binnenkort een miljoen vaten per dag op de markt gaan brengen; Rusland voert de productie ook op om de sterk gedaalde staatsinkomsten enigszins te compenseren. Ook kleinere entiteiten elders op de wereld, Afrika en Zuid-Amerika, produceren olie. En dan nog de duurzame energie, zonnepanelen en windenergie, die meeconcurreren op de energiemarkt. Zo is de productie van windenergie in Duitsland zo groot dat het aanbod daar soms groter is dan de vraag. Duitsland exporteert dat dan naar Nederland en betaalt geld toe als wij dat dan opnemen. Als de olieprijs nu nog verder gaat zakken is dat dan gunstig of ongunstig voor de economie? En wat staat ons te wachten voor onze pensioenen? Indexatie van pensioenen wordt voor pensioenfondsen steeds moeilijker. De gemiddelde dekkingsgraad van de Nederlandse pensioenfondsen is in 2014 per saldo gedaald. Eind december 2014 stond de dekkingsgraad op 108%, een daling van één procentpunt ten opzichte van de maand ervoor. Vergeleken met eind december 2013 bedraagt de daling eveneens één procentpunt. Doordat pensioenfondsen per 1 januari 2015 niet meer met de driemaandsmiddeling mogen rekenen, zakt de gemiddelde dekkingsgraad tot 103%. Dat is onder het wettelijk vereiste minimum van 104,3%. 2015 wordt het jaar van de grote risico's.

Onderstaand bericht, dat mij op Nieuwsjaarsdag onder ogen kwam, was geen grote verrassing. Lezers van dit blog kennen mijn standpunten op dit onderwerp over al te positieve uitspraken van bewindslieden en beleidsmakers. Ze hebben op mij geen grote indruk gemaakt. Integendeel zou ik zelfs zeggen. Dit bericht is afkomstig van een overheidsplatform: grote groepen consumenten krijgen in het nieuwe jaar te maken met een flink pakket aan overheidsmaatregelen en nieuwe wetgeving. Daarom heeft 'Wijzer in geldzaken' een speciale tool op hun website http://www.wijzeringeldzaken.nl/ geplaatst, waar consumenten kunnen kijken wat dit precies voor hun financiële situatie betekent. Bij veel mensen bestaat, volgens het platform waar koningin Máxima erevoorzitter van is, ten onrechte het beeld dat er niet zo veel verandert voor de geldzaken van consumenten. ,,Niets is minder waar'', waarschuwt de organisatie. ,,Iedereen bouwt in 2015 flink minder pensioen op. De verandering van de algemene heffingskorting, de oorzaak van de naheffing, krijgt in 2015 een vervolg. Ouders krijgen te maken met de afschaffing van verschillende regelingen. Dit kan vooral voor gescheiden ouders flinke inkomensgevolgen hebben. Huizenbezitters en huizenkopers krijgen te maken met nieuwe regels en vanaf september gaat het studieleenstelsel van start.'' Hoewel de economie voorzichtig uit het dal lijkt te klimmen, moet de Nederlander in het nieuwe jaar opnieuw de broekriem aanhalen om het huishoudboekje van zichzelf en het land op orde te houden. ,,De maatregelen die hiervoor getroffen worden, zijn stuk voor stuk ingewikkeld en de invloed van deze veranderingen op de persoonlijke financiële situatie kan groot zijn'', aldus Wijzer in geldzaken.

DFT: Het lijkt er op dat 2015 het jaar wordt waarin de discussie opnieuw losbarst of er nu bezuinigd moet worden of dat het toch beter is de teugels te vieren en de tekorten in een langzamer tempo terug te brengen. Ik denk dat we heel snel in 2015 zullen worden geconfronteerd met een deflatoire prijsspiraal. De redding voor de ECB zou zijn als de waarde van de euro snel verder wegzakt richting de 1,00. Daardoor worden goederen en diensten die wij importeren uit andere dan de eurolanden duurder. Dat zou de deflatoire tendens kunnen vertragen dan wel doen stagneren. Daar staat tegenover dat onze exporterende ondernemingen concurrerender kunnen worden op de wereldmarkt. Ook wordt ons land goedkoper voor buitenlandse, andere dan uit de eurolanden, toeristen. De gebeurtenissen in Griekenland zijn tekenend, de bevolking is bezuinigingsmoe en dat geeft radicale partijen een kans. Naast het links-radicale Syriza in Griekenland zien de Spanjaarden een soortgelijke partij, Podemos, fors stijgen in de peilingen. In Frankrijk kreeg het ultrarechtse Front National jongstleden mei, tijdens de verkiezingen voor het Europarlement, de meeste stemmen en in Italië wachten politici van zowel extreem-rechts als extreem-links op het moment dat ze de hervormingsgezinde regering Renzi onderuit kunnen halen. Kortom, de noodzakelijke sanering van de eurozone wordt nu bedreigd door politieke krachten, een extra complicerende factor. Syriza is dan wel teruggekomen op haar voornemen om de euro te verlaten, maar wil wel 1/3 deel (180% bbp naar 120% bbp) van de Griekse buitenlandse schuld afschrijven. Italië, Portugal, Ierland, Spanje en Frankrijk zou zoiets ook goed uitkomen, maar het zou wel het einde van de euro zijn. Europa zou zich hiermee buiten de internationale kapitaalmarkt plaatsen. Griekenland heeft in totaal €240 miljard te leen gekregen in de veronderstelling dat die som ooit zou worden terugbetaald. Bondskanselier Merkel, heeft onder die voorwaarde de Bondsdag zo ver gekregen de portemonnee te trekken. Duitsland betaalt als grootste euroland zo’n 20% van de rekening. Als Merkel nu moet melden dat een deel van dit geld nooit meer terugkomt, zal dat ook de anti-euro- en anti-Europakrachten in Duitsland aanwakkeren. En zoals gezegd, als afschrijven van schulden de oplossing gaat worden voor de probleemlanden in de eurozone, is het uiteindelijk Duitsland dat de meeste klappen krijgt. Conclusie, de Grieken spelen met vuur en het sein veilig kan voor de eurozone nog altijd niet worden gehesen. Behalve deze zaken zijn er meer die dit jaar om aandacht vragen: de vluchtelingenproblematiek, redactie van de CO2 uitstoot, de toestand in het Midden Oosten en tussen Israël en Palestina, Oekraïne en Rusland en de Westerse sancties tegen Rusland. En dan natuurlijk de afloop van het onderzoek van rampvlucht MH17. Misschien ook wel de VS vs Argentinië en terroristische aanslagen over de hele wereld.

We komen het nieuwe jaar binnen met een geactualiseerd oud probleem: Griekenland. De Griekse volksvertegenwoordigers hebben zich niets aangetrokken van de waarschuwing van de voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker, dat er „grote problemen” ontstaan als de kiezers de „verkeerde” partij aan de macht brengen. Griekenland heeft voor een boel onrust op de financiële markten gezorgd. Voor de derde keer op rij slaagden de Griekse parlementariërs er niet in een nieuwe president te kiezen. Nieuwe verkiezingen werden deze week onvermijdelijk nadat de enige kandidaat, oud-eurocommissaris Stavros Dimas (73), voor de derde maal twaalf stemmen tekort kwam. Hij kreeg er opnieuw 168, terwijl er 180 nodig waren. Hierdoor zijn op 25 januari nieuwe verkiezingen nodig. Die worden zoals de peilingen er nu uitzien gewonnen door de radicaal-linkse partij Syriza van Alexis Tsipras, die een voorsprong heeft van 3 tot 4% op de centrumrechtse partij van premier Samaras, Tsipras staat op 28%, maar volgens waarnemers heeft hij wel veel meer dan 30% van de stemmen nodig om alleen te kunnen regeren. Toch is het schrikbeeld dat Griekenland op ramkoers komt te liggen met de trojka van internationale geldschieters van EU, ECB en IMF, die het land tot op heden met €240 mrd op de been heeft gehouden, genoeg om de angst voor nieuwe onzekerheid terug te brengen. Anders dan in 2011 en 2012 staat de rest van de eurozone er nu beter voor, een Griekse exit (Grexit) uit de eurozone zal de eurozone niet meer laten ontploffen. Toch waarschuwde de Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble dat zijn land niet erg veel meer tolereert en dat Duitsland als grootste financier de stekker uit Griekenland kan trekken als het land niet vasthoudt aan de saneringskoers. Het IMF liet weten af te wachten tot er een nieuwe regering is en dan te bezien of er nog geld wordt overgemaakt. Op dit moment zou Griekenland niet in acute financieringsnood zijn. De Griekse beurs dook meteen na de uitslag van de stemming voor een nieuwe President naar het laagste punt in twee jaar, de Griekse 10 jaarsrente spoot omhoog naar 9,6%. Eurocommissaris Pierre Moscovici, verantwoordelijk voor de euro, waarschuwde de Griekse bevolking in bedekte termen over de gevolgen van een ’Grexit’. Niet alleen dreigt Griekenland dan af te glijden, ook de internationale geldschieters kunnen dan fluiten naar de €240 mrd die inmiddels aan Griekenland is geleend. Het land krijgt dan ook geen toegang meer tot de internationale kapitaalmarkt. De Syriza-partij gedijt op de onvrede onder de bevolking over de keiharde bezuinigingen en subsidiekortingen die de trojka heeft opgelegd in ruil voor honderden miljarden aan leningen en schuldkwijtscheldingen. Partijleider Alexis Tsipras wil opnieuw met de EU, ECB en IMF onderhandelen over de bezuinigingen op de begroting en de schuldenlast van het land. Het bezuinigingsjuk moet duidelijk minder streng worden. Tsipras heeft zijn oorspronkelijke standpunt verlaten, namelijk dat Griekenland sowieso uit de euro moet. Het ziet er echter niet naar uit dat de trojka nog bereid is meer miljarden naar Griekenland te sturen op zijn voorwaarden. „Wees optimistisch en blij, het strenge bezuinigingsregime is snel voorbij. De regering Samaras kan de gemeenschap niet langer plunderen”, zo zei Tsipras bij het verlaten van het parlement. Dat zijn precies de woorden die de bevolking wil horen, maar die Griekenland wel over de rand van de afgrond kunnen duwen. Samaras heeft zich het afgelopen jaar politiek steeds verder heeft geïsoleerd. Dat zou komen door zijn extreme draai naar rechts, het eenzijdige bezuinigingsbeleid, belastingverhogingen en kortingen op lonen en pensioenen. Verder deed hij een serie beloftes die hij nooit waar kon maken. Het vierjarige steunprogramma aan Griekenland zou deze maand aflopen, maar is nu tot maart verlengd door de EU en het IMF om meer tijd te hebben de Griekse vorderingen, wat betreft het op orde brengen van de staatsfinanciën, in kaart te brengen en een extra kredietlijn van de ECB te openen om de banken te steunen. De ECB blijft in gesprek en „wacht de uitkomst van het democratisch proces af”. Volgens analisten is het nu des te urgenter dat de ECB op grote schaal staatsobligaties gaat opkopen (waar de markt op rekent) om te voorkomen dat de markten opnieuw het vertrouwen verliezen in de zuidelijke eurolanden. Premier Antonis Samaras stelt dat de Griekse economie eindelijk weer groeit en het land op de goede weg is. „Het is de hoogste tijd dat de kiezers doen wat het parlement niet kon, een eind maken aan de onzekerheid en de stabiliteit terugbrengen. Zo kunnen we doorgaan met de hervormingen en op eigen kracht verder na het beëindigen van de miljardensteun”. Als Syriza de verkiezingen overtuigend weet te winnen is het de vraag of partijleider Alexis Tsipras het aandurft de kop in de wind te gooien. Als hij schulden gaat afschrijven wordt Griekenland een paria die nergens meer kan lenen, het land wordt dan in een pijnlijk faillissement gestort. Daar komt bij dat Griekenland anders dan een paar jaar terug, nu wel gemist kan worden uit de eurozone, tenminste als het daarbij blijft. In het hierboven geplaatste citaat worden aannames gepleegd die uitnodigen voor andere inzichten. Bij de geciteerde uitspraak van Schäuble moet ook worden meegenomen dat, als Duitsland niet had meegedaan aan het hulpprogramma van de EU een aantal Duitse en Franse banken met waardeloze vorderingen op Griekenland waren komen te zitten, met daarbij dat een deel van het Europese bankwezen zou zijn omgevallen. Verder zegt Tsipras helemaal niet van die vreselijke dingen omdat de Eurogroep een jaar geleden al met de Grieken heeft gesproken over een herstart voor de Grieken waarbij de eurozone alle schulden zouden kwijtschelden boven de 120% bbp. Ik wil niet zeggen dat daarover een deal was met Samaras, maar er is wel over gesproken. Overigens kwam Dijssel vrij snel daarna met de uitspraak dat kwijtschelden moest worden geïnterpreteerd als het verlengen van de terugbetaling (bv van tien naar twintig jaar) en het verlagen van het rentepercentage. Ondanks dat de Griekse economie aantrekt, waarbij de rentebetaling over de schuld niet wordt meegenomen, is, bij de huidige stand van zaken de afbetaling van de hulpleningen groot €240 mrd, een onmogelijke aanname. Dat weet niet alleen Syriza, maar de hele financiële wereld doet alsof. Syriza kondigt al tijden aan een einde te zullen maken aan het beleid van harde economische sanering. Zij zou van plan zijn desnoods eenzijdig de leenvoorwaarden te versoepelen, een aantal maatregelen terug te draaien en een afstempeling van de schuld af te dwingen. Gezien de enorm zware bezuinigingen en de afbraak van de Griekse samenleving is het volk niet meer bereid nog weer nieuwe lasten op te moeten brengen. De Europese politieke leiders maken zichzelf wijs dat de Grieken tot op de laatste cent van de €240 mrd gaat worden terugbetaald. En dat vertellen ze ook aan hun kiezers. De realiteit is echter heel anders. De beleidsmakers die momenteel de Grieken waarschuwen met doemscenario's, hebben zelf ook boter op hun hoofd. De aanname dat Grexit de positie van de euro niet zal schaden is weinig vertrouwenswaardig. Niet dat de financiële partijen de kraan niet gaan dichtdraaien voor Griekenland, maar ook voor andere zwakkere eurolanden zal dat gaan gebeuren. We kunnen naar de EU kijken, naar het IMF, maar uiteindelijk zal Draghi bepalen wat er gaat gebeuren. Ik pleeg de aanname dat het financiële belang van de ECB in Griekenland dermate groot is dat als de Grieken uit de eurozone stappen dat het einde zal inluiden van Draghi en de ECB en daarmee van de gehele EU. Daarmee wordt dan de basis gelegd voor een hernieuwde opbouw van een politiek, financieel/economisch en sociaal Europa. En dat zou, met stip, het beste besluit van 2015 worden, als we erin slagen de schuldposities te saneren. Op de keper beschouwt heeft Griekenland wel het Europese bankwezen gered van de ondergang. Zo simpel is het wel. Ik onderschrijf wel het initiatief van Tsipras om aan de tafel te gaan zitten met de trojka om te heronderhandelen over een herstart van Griekenland. Dat daarbij de aan Samaras opgelegde voorwaarden van tafel moeten, is een must. Dat Europa delen van de schulden moet gaan kwijtschelden overigens ook. Dat de Grieken een stip aan de horizon willen zien is m.i. een terechte eis/wens. Als dat niet gaat plaatsvinden vrees ik voor burgerlijke onlusten met krachtige implosies. Maar die Griekse eis voor een visie op de toekomst staat niet op zichzelf. In feite willen alle eurolanden dat, zouden dat moeten willen. Daar ligt wel een stevige drempel, want dat zou betekenen de de Europese regeringsleiders de hand in eigen boezem moeten steken. Tot slot leg ik de vraag neer of de door Samaras voorgedragen oud-eurocommissaris Stavros Dimas wel de juiste man voor het ambt van president. Net voor het sluiten van dit blog las ik een bericht dat de Duitse regering er alle vertrouwen in heeft dat Griekenland ook na de verkiezingen van 25 januari de afspraken nakomt die zijn gemaakt rond het steunprogramma van de Europese Unie en het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Dat zou Angela Merkel hebben gezegd. Volgens de Duitse regeringswoordvoerder heeft Griekenland zich in het verleden aan zijn afspraken gehouden en zal het dat blijven doen, ook als er na 25 januari een ander kabinet komt. ,,Elke nieuwe regering moet zich houden aan de contractuele verplichtingen van de vorige'', zei hij. De woordvoerder van Merkel wilde niet ingaan op een bericht in weekblad Der Spiegel, die dit weekend, op gezag van ingewijden, meldde dat de Duitse regering het inmiddels aanvaardbaar vindt als Griekenland de euro als betaalmiddel opgeeft. Tot dusver vond Berlijn de risico's van een Grieks vertrek voor de rest van de eurozone te groot. Schäuble en Merkel zijn volgens Der Spiegel van mening dat de eurozone er stukken sterker voor staat dan op het dieptepunt van de schuldencrisis in 2012, mede dankzij hervormingen in veel landen en het gezamenlijke toezicht op banken. Daardoor zouden de eventuele gevolgen van een 'Grexit' nu te overzien zijn. Minister van Financiën Wolfgang Schäuble liet zich afgelopen week in soortgelijke bewoordingen uit. In Buitenhof interviewde Marcia Luyten de Griek Alex Kypriotakis-Weijers (1986), student Bouwkunde aan de TU Delft, grafisch ontwerper en vertegenwoordiger van de jongerenbeweging van Syriza in Nederland. Wat is de aantrekkingskracht van de radicaal linkse Griekse politieke partij Syriza? Luidt de val van de Griekse regering een nieuw hoofdstuk van de eurocrisis in? Daar zou Syriza niet op uit zijn. Ze willen zowel met de EU en met de euro verder, samen in Europa. Maar er moet wel het nodige in de EU en in Griekenland gaan gebeuren. Zaken die goed zijn voor Europa als voor Griekenland. Het belangrijkste wat er moet gebeuren om Griekenland weer op de rails te krijgen is dat de trojka 'een groot deel van de staatsschuld' gaat kwijtschelden. Met de huidige last die Griekenland meetorst krijgen de Grieken geen kans voor de wederopbouw van hun land. Syriza is te volgen op https://www.facebook.com/syrizayouthnl?fref=ts

Economen vrezen dat het deze week ingevoerde Duitse minimumloon een halt toeroept aan de afname van de werkloosheid in dat land. Dit ondanks dat de vooruitzichten voor Europa's grootste economie iets beter zijn vergeleken met vorig jaar. De experts, die allen werkzaam zijn bij grote banken in Duitsland, voorzien voor heel 2015 een gemiddeld werkloosheidcijfer tussen de 2,9 miljoen en 2,94 miljoen. Dat komt neer op een stagnatie of zelfs een kleine toename van het aantal werkzoekenden dat bij onze oosterburen zonder baan zit. In Duitsland is donderdag voor het eerst een wettelijk minimumloon ingegaan van 8,50 euro per uur. De geraadpleegde deskundigen gaan er in meerderheid van uit dat de maatregel in sommige regio's voor een verlies van arbeidsplaatsen kan zorgen. De werkloosheid in Duitsland bevindt zich momenteel juist op een uitzonderlijk laag niveau. Ook vergeleken met andere landen; volgens de definitie van de International Labour Organisation (ILO) zat in november slechts zo’n 5 procent van de Duitse beroepsbevolking zonder baan, een van de laagste percentages van Europa. Het nieuwe Duitse minimumloon komt neer op €1473 bruto per maand bij een volledige werkweek. In Nederland is dat sinds 1 januari €1501,80 voor werknemers van 23 jaar of ouder. De kwestie van een wettelijk minimumloon was in Duitsland jarenlang fel omstreden. Tot nu toe gold er slechts in dertien bedrijfstakken met zo'n 4 miljoen werknemers een minimumloon dat in de cao was vastgelegd.

Bij de aanvang van het Nieuwe Jaar zet ik als eerste onderwerp hier neer dat monetaire financiering door de ECB, in een eurozone waar de investeringen te laag zijn, een financieel/monetaire beweging in gang zetten die ongewenst is: een verdere stijging van aandelen- en obligatiekoersen (het rendement van de AEX in 2014 bedroeg 10%, voor staatspapier zelfs nog hoger, tegen spaargeld met 1%). De koers dan wel te verstaan van staatsobligaties van landen met een A-rating. Maar de rente voor 10 jaar Nederlandse Staat is nog maar 0,671%. De weg naar onderen is nog maar klein. En als de rente zo goed als 0% is houdt het op. Daarna zakt de euronotering t/o de $ en andere valuta's weg. Ik heb in het oude jaar al aangegeven tot welke consequenties dat leidt. Uit Duitsland komt de vermogensadviseur Günter Hannlich mit einer DRINGENDE Nachricht. Wenn Sie Geld bei einer Bank angelegt haben, ist diese Nachricht für Sie VON FUNDAMENTALER BEDEUTUNG! Denn es geht um ein Gesetz, das der Bundestag gerade verabschiedet hat. Diese Regelung ist eine KATASTROPHE für jeden, der Guthaben bei einem Kreditinstitut hat. Das Gesetz sieht nämlich vor, Sie zu enteignen!!! Man kann es kaum fassen, aber es stimmt tatsächlich: Der Staat will sich Ihre Ersparnisse holen. Das Schlimme ist: So gut wie niemand hat etwas von der neuen Regelung mitbekommen. Wir läuten schon seit Wochen die Alarmglocken. Doch wen immer wir auf das katastrophale Gesetz ansprachen: Niemand hat davon gehört (das ist ganz im Sinne der Regierung!). Und wenn wir Gesprächspartner über die fatale Neuerung informieren, schütteln sie in der Regel ungläubig den Kopf. Dabei tritt das Gesetz schon heute in Kraft. Ihre Ersparnisse sind in höchster Gefahr. Ik neem aan dat hier wordt geduid op de gevolgen van het ESM. Dit Europese noodfonds is opgericht om financiële crisissen in Europa te bezweren. Het Europese noodfonds leent geld uit aan eurolanden met financiële problemen. Ook noodlijdende banken kunnen het fonds aanspreken. De leencapaciteit van het ESM is €500 mrd, maar samen staan de EU-lidstaten borg voor een bedrag van €700 mrd. Daarvan moet 80 miljard daadwerkelijk door de lidstaten worden overgemaakt, het overige bedrag van €620 mrd bestaat uit garanties. Mijn vraag is of het onteigenen van spaargeld van burgers door de overheid, in noodsituaties, is toegestaan?

Het aantal werkloosheidsaanvragen in de Verenigde Staten is afgelopen week gestegen met 17.000 tot 298.000. Een week ervoor waren dat er nog 281.000.

DFT: De verkopen van nieuwe auto's in Nederland zijn in 2014 met 6,9% gedaald tot 387.835 stuks. Dat melden de brancheorganisaties Bovag, RAI Vereniging en RDC, Centraal Bureau Mobiliteit Informatie. Net als vorig jaar werd de afname gedempt door een kleine eindspurt in de laatste maand van het jaar. Dat kwam vooral door de groeiende vraag naar compacte, zuinige auto's, als gevolg van verhogingen in de aanschafbelasting BPM per 1 januari 2015. Ondanks de voorzichtige rally in de laatste maand gaat 2014 de boeken in als het op één na slechtste verkoopjaar sinds 1969 (45 jaar geleden). Alleen in 2009 was de kooplust nog kleiner. Voor 2015 verwachten BOVAG en RAI Vereniging een lichte groei tot 400.000 nieuwe auto's. Vooral in de laatste maanden van het jaar wordt een toeloop vanuit de zakelijke markt verwacht, vanwege de wijzigingen voor de fiscale bijtelling vanaf 1 januari 2016. Aumacon denkt echter dat er dit jaar 390.000 auto's aan de man worden gebracht. Volgens de brancheorganisaties is 2014 een moeizaam jaar geweest, waarin niet is geprofiteerd van het licht toenemende consumentenvertrouwen. Ondanks de tegenvallende verkopen is het totale wagenpark in Nederland gegroeid naar recordhoogte met bijna 8,2 miljoen personenauto's.

De bedrijvigheid in de Amerikaanse industrie is in december minder sterk gegroeid dan een maand eerder. De index die de bedrijvigheid weergeeft, noteerde een stand van 55,5, tegen 58,7 een maand eerder. Ook werd ook de inkoopmanagersindex voor de Amerikaanse industrie bekend. Die noteerde voor december een definitieve stand van 53,9.

In het laatste blog van 2014 heb ik nog aandacht besteed aan de vliegramp van vlucht MH17 op 17 juli afgelopen jaar. Daarbij kwam aan de orde welke landen vertegenwoordigd zijn in de onderzoekscommissie OVV. Dat zijn Onderzoeksraad voor Veiligheid – Nederland (leider onderzoek); NBAAI – Oekraïne ( land voorval); Maleisië (land operator en land van registratie vliegtuig); NTSB – Verenigde Staten (land ontwerp en vervaardiging vliegtuig); AAIB- Verenigd Koninkrijk (land van ontwerp en vervaardiging motoren); FATA en IAC/MAK – Russische Federatie (land dat op verzoek informatie heeft verstrekt); ATSB – Australië ( land dat op verzoek informatie heeft verstrekt). Kamerleden Sjoerd Sjoerdsma (D66) en Pieter Omtzigt (CDA) willen van het kabinet weten wat het wist over de veiligheid van het luchtruim boven Oekraïne voor 17 juli. Aanleiding is berichtgeving van de NOS dat meldt dat Oekraïne een groep diplomaten een aantal dagen voor de ramp heeft bijgepraat over de veiligheid van het luchtruim. Op de bijeenkomst werd verteld dat een Oekraïens vrachtvliegtuig door een raket was neergehaald. Volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken was er een Nederlandse diplomaat, werkzaam op de ambassade in Kiev, aanwezig bij deze bijeenkomst.

Poetin gaat deze winter kolen en olie leveren aan de inwoners van Oekraïne. Rusland is ook bezig met een vredesconferentie voor Syrie. Assad zegt daar geen 'nee' tegen.

Een Poolse bouwer van voetbalstadions heeft een claim van €131 mln neergelegd bij Imtech. De technisch dienstverlener uit Gouda wordt beschuldigd van een wanprestatie bij de bouw van het Nationale Stadion in Warschau.

Warenhuisketen V&D maakt zich op voor een ongelooflijk moeilijk jaar. Volgens marktkenners kan het bijna niet anders dan dat er dit jaar klappen vallen bij de beroemdste warenhuisketen van Nederland. Veel filialen van V&D zouden aan het einde van hun Latijn zijn. "Als je jaar in jaar uit niet in staat bent om er bovenop te komen, dan kan het niet anders dan dat er winkels moeten sluiten. Er is geen investeerder die nu nog in V&D wil stappen." De verwachting is dat een tiental filialen de deuren gaan sluiten dan wel ingrijpend gesaneerd gaan worden.

DFT: Japan heeft ook zo, voor ons, herkenbare problemen. De vergrijzing van de bevolking drijft de schulden van de Japanse staat steeds verder op. Het land van de rijzende zon heeft in 2014 een nieuw demografisch record gebroken. Het afgelopen jaar werden in Japan 1 miljoen kinderen geboren. Ondertussen steeg het aantal sterfgevallen naar 1,27 miljoen. Nooit eerder kromp de bevolking zo snel. De Japanse regering ziet zich vanwege de krimpende bevolking genoodzaakt om stevige economische maatregelen te treffen. De staatsschuld al twee keer zo groot als de omvang van de Japanse economie. Oorzaak zijn de hard stijgende kosten voor gezondheidszorg en sociale zekerheid. Ondertussen versnelt de bevolkinskrimp. In 2060 telt Japan nog maar twee derde van de huidige 127 miljoen zielen. In 2110 is dat nog maar een derde.

Slotstand indices 31 december 2014/week 1: AEX 424,47; BEL 20 3285,26; CAC 40 4.272,75; DAX 30 9.805,55; FTSE 100 6.566,09; SMI 8983,37; RTS (Rusland) 790,71; DJIA 17823,07; NY-Nasdaq 100 4.236,279; Nikkei 17.450,77; Hang Sen 23592,43; All Ords 5388,60; €/$ 1,21035; goud $1.183,20; dat is €31.410,26 per kg, 3 maands Euribor 0,078%, 10 jarig Staat 0,672%. De olie (Brent)prijs sloot het jaar af op $57,55 per vat. Amerikaanse olie $56,15 per vat van 159 liter. Aan de pomp kost diesel €1,195.

Slotstand indices 2 januari 2015/week 1: AEX 422,28; BEL 20 3281,61; CAC 40 4.252,29; DAX 30 9764,73; FTSE 100 6.547,80; SMI 8983,37; RTS (Rusland) 790,71; DJIA 17832,99; NY-Nasdaq 100 4.230,237; Nikkei 17.450,77; Hang Sen 23867,46; All Ords 5415,00; €/$ 1,2003; goud $1.189,80; dat is €31.849,41 per kg, 3 maands Euribor 0,076%, 10 jarig Staat 0,646%. Diesel aan de pomp €1,189 per liter. Per 1 januari 2015 is Litouwen toegetreden als 19e lid van de eurozone. Weest welkom. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , . Bookmark de permalink.