UPDATE02072015/279 Winsten worden geprivatiseerd; schulden worden gesocialiseerd

In de UPDATE van het laatste blog ben ik uitgegaan van het nieuws dat naar buiten kwam van de extra vergadering van de ECB op zondagmiddag met betrekking tot het overeind houden van de Griekse banken. Achteraf was dat minder positief dan gemeld. Ja, de ECB heeft €90 mrd bevoorschot op kwalitatief goed onderpand, maar wil op dit moment niet opnieuw geld verstrekken. Wel zetten ze de deur op een kier omdat de ECB niet uitsluit dat er een moment komt dat ze weer zullen instappen. De reactie van de Griekse regering was er snel: banken gaan dicht en de beurs blijft gesloten. Bij pinautomaten kan nog maar €60 per dag worden opgenomen. Het positieve daarvan is dat je van dit bedrag kunt eten en drinken. De aandelenbeurzen wereldwijd, behalve de index van Rusland, scoorden rode cijfers. De CAC, DAX en de AEX daalden >3,50%. De euro hield redelijk stand. Op hoog niveau werd overleg gevoerd over de ontstane situatie. In ieder geval hebben de Grieken nog een maand uitstel om de IMF-lening van €1,6 mrd terug te betalen. Juncker riep de Grieken op zondag 'ja' te stemmen bij het referendum. Dat viel in Griekenland heel verkeerd. De voorzitter van de Europese Commissie had zich neutraal moeten opstellen en dat deed hij niet. Daarbij komt dat hij op zijn persconferentie een slome indruk maakte: het ontbrak hem aan charisma, wat op zo'n cruciaal moment in je functioneren een must is Er zijn binnen de trojka grote verschillen over de aanpak van het te voeren beleid met betrekking tot de Griekse problematiek. Christane Lagarde, de topvrouw van het IMF, is in dit project gestapt, ondanks dat Griekenland niet voldeed aan de normen die het IMF hanteert in dit soort zaken. Daarbij kwam dat Lagarde door haar organisatie werd geadviseerd niet in te stappen voor een intern probleem in het rijke Europa. Verder is Lagarde het niet eens met het beleid van de Eurogroep dat Griekenland verdere bezuinigingen moeten worden opgelegd, om de koopkracht niet nog meer onder druk te zetten. Dat standpunt deel ik: wel hervormingen, geen bezuinigingen. De laatste opmerking van haar was dat het de hoogste tijd is dat 'mensen' zich als 'volwassenen' gaan gedragen. Haar wordt een grote deskundigheid toebedeeld in voornamelijk de mannenwereld van het grote geld. Zij heeft akl eerder laten blijken dat zij ook voorstander is van het kwijtschelden van een deel van de Griekse schulden in het kader van een schuldensanering. Merkel liet weten dat als Griekenland uit de huidige impasse rond de aanpak van zijn financiële problemen wil komen, zelf zal moeten bewegen. Ze zou verder hebben gezegd dat de situatie rond Griekenland zo onvoorspelbaar is, dat beslissingen van dag tot dag moeten worden genomen. Een woordvoerder van de Duitse regeringsleider liet overigens weten dat zij nog altijd bereid is tot nieuwe gesprekken met de Griekse regering, ook als de uitslag van het referendum 'nee' wordt. Merkel weet exact waarover dit gevecht gaat. Haar wordt verweten dat ze een bankencrisis, als gevolg van veel te grote beleggingen in Griekse leningen en Grieks staatspapier van voornamelijk Duitse en Franse banken, heeft omgeleid van de betrokken overheden naar de EU en vervolgens Griekenland heeft opgezadeld met een schuld die ze nooit van hun leven terug kunnen betalen. Dat zou als verwijtbaar handelen kunnen worden aangemerkt. Griekenland had nooit €350 mrd aan leningen door de strot mogen worden geduwd. En daar komt nu bij dat er nog meer geld naar de Grieken moet omdat de economie zoveel is gekrompen (waardoor de werkeloosheid 26% en de jeugdwerkeloosheid >50% is) dat de Griekse staatskas leeg is en ze niet langer kunnen voldoen aan hun betalingsverplichtingen. Merkel wil niet dat er gesproken gaat worden over deze 'waarheid'. Dat moet onder alle omstandigheden worden voorkomen. Eerder heb ik al ingeschat dat een realistische schuldensanering met kwijtschelding, toen, €80 mrd zou bedragen. Nu ga ik uit van €100 mrd en als de problemen niet snel ter hand worden genomen zal dat bedrag nog kunnen oplopen naar €120 mrd. Het wachten is tot het moment dat Merkel met haar billen bloot gaat. Misschien met Sint Juttemis? En of de Griekse banken bankroet gaan, of er een Grexit plaatsvindt Europa is altijd een grote verliezer, want de landen van de eurozone zullen nu of straks grote delen van hun uitstaande vorderingen op Griekenland moeten afschrijven als oninbaar. Nout Wellink, die van 2007 tot 2011 president was van DNB en toezichthouder op het bankwezen, deed in deze discussie ook nog een duit in het zakje. Hij kijkt nu met andere ogen naar het Griekse drama: toen hij nog op de Weteringschans werkte, verwachtte hij dat we al onze leningen aan de Grieken, met rente, terug zouden krijgen. Nu erkent hij dat Europa grote fouten heeft gemaakt. De eurozone had nooit de zwakke leningen van het bankwezen in 2009 moeten overnemen van de banken en maar moeten afwachten of en hoe de Grieken die enorme schuld zouden kunnen terugbetalen. Wij kennen nu het antwoord: niet dus. Nu zit Europa met de 'zwarte Piet van €100 mrd' en lijdt het Griekse volk zwaar onder de door de trojka afgedwongen bezuinigingen. De armoede is groot, de werkeloosheid is veel te hoog, jongeren komen niet aan het werk en de kas is leeg. En Merkel, Dijssel en Juncker kijken weg van het drama dat zich daar voltrekt. Als ik lees en hoor hoe in de media een valse voorstelling van zaken wordt gegeven, staan mijn tenen krom. In feite hebben de Grieken geen keuze door Ja = Ναι (Nè) of Nee = Όχι (Ochi) te stemmen. Daarover twee kanttekeningen: de Eurozone zegt dat als Grieken voor 'ja' stemmen ze daarmee aangeven dat ze in de euro willen blijven. Dat is geen discussiepunt want bijna alle Grieken willen dat. De vraag is welke voorwaarden daaraan gekoppeld worden. Daarover zegt het financiële persbureau Bloomberg dat de door Brussel aangeleverde stukken voor burgers onleesbaar zijn, als ze geen monetair/financiële opleiding hebben. Er is geen touw aan vast te knopen, alleen voor een heel kleine elite, is dit te implementeren. De tekst is in technisch Engels geschreven. Er is wel een Griekse vertaling maar begrijpelijk 'nee'. Daar komt bij dat in de Engelse tekst staat dat 'geen problemen met de houdbaarheid van de schuld' in het Grieks is vertaald als 'problemen met de houdbaarheid van de schuld'. Wie het weet mag het zeggen. Als ik Tsipras zou zijn, zou ik het referendum hebben afgeblazen. Nu is het zo dat wat de Grieken ook stemmen: in beide gevallen gaan de banken dicht en blijft, in het meest gunstige geval, het pinnen bij de banken beperkt. In beide gevallen zit de economie in een krimp en in beide gevallen blijft de werkgelegenheid een groot probleem. Als een meerderheid 'ja' gaat zeggen wordt de regie over het land uit handen gegeven aan de trojka en de Eurogroep. Iets nog slechters is er niet te bedenken. Er is dan een gerede kans dat Dijssel bij de redding van de Griekse banken bedragen boven de €100.000 gaat confisqueren. En als er banken gaan omvallen wie betaalt er dan de verplichtingen van het deposito-garantie-stelsel uit? Als het volk 'nee' zegt staat de Griekse regering wat sterker in de onderhandelingen. Maar wat er ook allemaal op ons af gaat komen er zijn en blijven twee verliezers. Daarbij komt dat ik niet uitsluit dat de trojka eenduidig blijft optreden. De belangen van het IMF en de Eurogroep lopen niet parallel en binnen de Eurogroep gaan scheurtjes ontstaan. Tevens zijn er twijfels over de positie van de EC en voorzitter Juncker. Europa doet heel gewichtig en doet naar buiten alsof zij de waarheid in pacht hebben, maar het tegendeel is het geval: de trojka heeft zich garant gesteld voor vorderingen op Griekenland voor, zo wordt momenteel gezegd, €350 mrd. Maar het is de vraag of de €90 mrd van het ECB Emergency Liquidity Assistance programma daarin is meegenomen. Dan hoor ik Rutte zeggen dat de 'gevolgen van de Griekse problemen voor Nederland beperkt zijn. De export naar de Grieken bedraagt maar 0,5%.' 'En als wij ons steungeld verliezen, €19 mrd, dan is er altijd nog de Club van Parijs, een groep nationale crediteuren, die bemiddeld bij betalingsproblemen'. Nee, zorgen hoeven wij ons niet te maken, sust Rutte de gemoederen. Maar als op enig moment wordt besloten de Griekse schulden te gaan saneren en er stel €100 mrd wordt kwijtgescholden, dan kan de €5 mrd van plan A voor de belastingherziening zo maar als sneeuw voor de zon zijn verdwenen. Er is maar één scenario dat de grootste slagingskans op termijn heeft. Dat zie ik in het inlassen van een rustpauze voor de terugbetalingen, incl rente, aan de trojka partijen. De hoogste prioriteit moet zijn de economie weer aan de praat krijgen, zodat werkelozen waar aan de slag kunnen. Economische subsidies zijn daarvoor een absolute must. Het doorvoeren van bezuinigingen is uit de boze. Hervormingen zijn een must, maar pas uitvoeren zodra de economie weer groen kleurt. Op dit moment moet de BTW zeker niet worden verhoogd. Pensioenen en salarissen moeten dan niet omlaag maar omhoog, om de koopkracht te versterken. Pas dan kan er nagedacht worden over een schuldsanering en een kwijtschelding van schulden, een renteverlaging en een lange termijn schema voor de terugbetaling van de leningen, waarvoor het land geen nieuwe schulden hoeft aan te gaan. Maar zover is het nog lang niet. We zitten nu in de fase waarin de Merkel's en Rutte's zeggen dat de deur nog openstaat voor de Grieken. Dat is een loze invitatie, want alles wat Europa wil van de Grieken is dat ze hun schulden terugbetalen, desnoods door nieuwe leningen aan te gaan, en de pensioenen te verlagen. Het is harde taal die ik spreek maar we moeten ons verlies nemen, dat we zelf veroorzaakt hebben, en dan achter de Grieken gaan staan om ze uit de drek te trekken.

Alle partijen werken hard om toch op het aller-, allerlaatste moment een deal te sluiten over de aanpak van de financiële situatie in Griekenland. Om middernacht dinsdagavond liep het steunprogramma voor Griekenland af en dan moest het land financieel op eigen benen kunnen staan. Vanaf nu worden de Grieken als wanbetaler neergezet. Hier en daar las ik dat het land nu failliet is gegaan. Een land gaat nooit failliet, banken, bedrijven en particulieren kunnen failliet gaan en dat speelt hier niet. Woensdagmorgen zijn de banken weer open gegaan. Toen dat bekend werd was er wel sprake van enige chaos bij de 1000 bankfilialen in Griekenland die weer opengingen. In het hele land stonden al vroeg op de dag lange rijen gepensioneerde Grieken voor de deur. De banken openden na twee dagen waarin de bankloketten gesloten waren en in de pinautomaten slechts €60 per dag kon worden opgenomen. Nu zijn de bankloketten weer open zodat gepensioneerden een deel van hun pensioen kunnen opnemen, namelijk 120 euro per persoon. Het is onduidelijk waar de banken dat geld vandaan hebben gehaald, maar het zal een opluchting zijn voor het Griekse volk. Vanaf maandag is er druk verkeer geweest tussen Athene en Brussel. De voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker, heeft het laatste voorstel van de geldschieters (de eurolanden, de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds) nogmaals op tafel gelegd. Hij deed dit na overleg met de geldschieters. Juncker overlegde onder meer met Jeroen Dijsselbloem. Juncker zegde in het telefoongesprek met Tsipras toe dat de geldschieters bereid zijn tot een deal op basis van deze voorstellen, mits de Griekse regering campagne zou voeren voor een 'ja' bij het geplande referendum over het reddingsplan van Griekenland. Dat betekent dus dat de trojka geen confrontatie wil met de stem van het Griekse volk. Als de Grieken instemmen met de voorwaarden voor nieuwe leningen, dan zouden de geldschieters bovendien bereid zijn hun belofte uit 2012 om de schuldenlast van Griekenland te verlichten gestand te doen. Die verlichting zou bestaan uit een verlenging van de looptijd van leningen, lagere rentes en uitstel van betaling van rente op leningen van eurolanden aan Griekenland. Bovendien is de Europese Commissie bereid de komende jaren circa €35 mrd uit Europese fondsen beschikbaar te stellen om banen en groei aan te jagen in Griekenland. Tsipras kreeg tot maandag middernacht de tijd om te reageren, maar liet deze deadline verlopen. Dinsdagavond vergaderde de Eurogroep wel telefonisch. Die accepteerde het voorstel van de Grieken niet. De Grieken zouden woensdag met een nadere detaillering komen. Nog altijd is de Griekse premier Alexis Tsipras bereid om de eisen van de eurolanden te accepteren, maar wel over voorwaarden, schrijft hij in een brief gericht aan de Europese Commissie, het IMF en de ECB, die in handen is van Financial Times. De brief gaat verder in de nieuwe steun die Griekenland heeft aangevraagd en door de Eurogroep werd geweigerd. Daarin vroeg het land om €29,1 mrd, nodig om schulden af te lossen aan het IMF en de ECB en een verlenging van het bestaande hulpprogramma. Dat verzoek is van tafel, Athene kan daartoe een onderbouwd verzoek indienen bij het EMS, een procedure die maanden gaat duren. Deze stellingname van Dijssel c.s. zal niet door het ECB en het IMF in dank worden afgenomen. Het betekent dat de Grieken hun leningen niet kunnen terugbetalen en dat zal in Washington en Frankfurt niet met gejuich worden ontvangen.

Tsipras stelt op twee punten een aantal wijzigingen voor. Voor Griekse eilanden wil hij een korting op de btw-verhoging van 30%, omdat deze soms ver weg liggen en daarom moeilijk te bevoorraden zijn. Ook zou hij de pensioenleeftijd niet per direct willen opschroeven, maar pas vanaf oktober. Ook wil Tsipras meer tijd om een solidariteitsfonds voor de armste gepensioneerden af te bouwen. Dat moet volgens de schuldeisers gefaseerd afgebouwd zijn in 2019. Op dit punt zijn de schuldeisers de Grieken al behoorlijk tegemoet gekomen tijdens eerdere onderhandelingen, eerder wilden ze dat het steunfonds in 2017 al beëindigd werd. Er wordt aan getwijfeld of de Eurogroep daarmee akkoord wil gaan. De reacties uit de eurolanden op de brief zijn sceptisch. De Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble ziet ,,geen basis'' om serieuze onderhandelingen te beginnen met Athene. De beurzen schoten omhoog, kennelijk nemen beleggers aan dat het allemaal wel goed komt met de Grieken. Ik zie de Eurogroep alleen in beweging komen als de Europese Raad, de EC, het IMF of de ECB in beweging komen. Dijssel deed woensdagavond verslag van de telefonische vergadering van de Eurogroep. Het voorstel van de Grieken is niet ontvankelijk verklaard. De interventie van Juncker is door de Eurogroep afgeserveerd. De Eurogroep wacht tot na de uitslag van het referendum. Ze gokken erop dat de Grieken in meerderheid op 'ja' zullen stemmen. Dijssel c.s. spelen een vals spel. Het is een gevecht van één tegen negentien; van een extreem linkse regering tegen het neo-liberale kapitalisme van Merkel en Rutte. Voor een regering die de belangen van het volk en de Griekse samenleving op gelijke hoogte wil brengen met de afgedwongen, door technocraten uitgevoerde, systeem-economie. Bij Nieuwsuur was woensdagavond Ad Verbrugge te gast. Hij studeerde wijsbegeerte aan de Universiteit van Leiden, hij is thans universitair hoofddocent aan de VU in Amsterdam waar hij sociale en culturele filosofie en filosofie van de economie doceert. Zowel aan de Universiteit Leiden als aan de Vrije Universiteit werd hij verkozen tot beste docent van het jaar. Hij doet belangwekkende uitspraken, die ik wel herken. De strijd van de modellen van de systeemwereld versus de maatschappij van het volk. Waar het bij het Griekse referendum om zou moeten gaan is de legitimiteit van de instituties. Wat zijn de waarden nog die volkeren hebben in het neo-liberale beleid van de technocraten? We dachten twintig jaar geleden met een Europese munt de interne handel en welvaart toe te kunnen laten nemen. Dat leek in het begin ook zo, maar in 2008 kwamen we erachter dat er een enorme toename van schulden had plaatsgevonden. Daar is Europa (Merkel, Balkenende, Rutte c.s.) mede aansprakelijk voor. Maar die verantwoordelijkheid vermijden de instituties (ECB, IMF en de Eurogroep/EC). De gevolgen daarvan zijn en worden op het bordje van het Griekse volk gedeponeerd. De trojka heeft Griekenland volgepompt met schulden die verre het draagvermogen hebben overschreden. De confrontatie van de Grieken met de Eurogroep laat duidelijk zien dat het streven naar saamhorigheid binnen de EU selectief wordt nagestreefd. De rijkere landen streven ernaar het nationale belang te behartigen: Rutte hoor ik regelmatig zeggen dat 'ik meedoe als we eraan kunnen verdienen'. Wat hier ook meespeelt is de culturele diversiteit, waardoor de eigenheid van de volken niet wordt gerespecteerd. Dit speelt nu in Griekenland. Europa is heel sterk gestructureerd in financieel/economische systemen van orde, discipline, normen en sancties. Aan sociaal/maatschappelijke ordening wordt geen aandacht besteed. De stoomwals van dictaten die momenteel over Europa heengaat veroorzaakt diepe groeven in de samenleving. Het interview is te zien op www.npo.nl/nieuwsuur/01-07-2015/VPWON_1235821 vanaf minuut 23.

Günter Hannich, vermogensadviseur, waarschuwt in zijn Nieuwsbericht over een naderend onheil :

Die Alarmsignale stehen auf Rot! Verschliessen Sie nicht die Augen vor der Wahrheit! Griechenland ist nur der Anfang. Der echte Euro-Chaos beginnt erst jetzt! So wird der Euro auseinanderfallen.

Jetzt geht das griechische Drama in seine nächste Runde. Jetzt zieht dieses Drama aber auch die Börsen wieder in seinen Bann. Im Tagesverlauf hat sich die Lage wieder stabilisiert. Mir ist aber klar: Das ist nur die Ruhe vor dem Sturm. De Nieuwsbrief kan hier verder worden gelezen. De laatste Nieuwsbrief van Günter Hannich over een instortende Chinese aandelenbeurs staat op deze link

Dit blog verschijnt 3 dagen voor de gebruikelijke publicatiedag, vanwege de vastgelopen onderhandelingen van de Grieken met de Eurogroep en de Griekse referendum aanstaande zondag. Het volgende blog, in verkorte vorm verschijnt maandag na de middag. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , . Bookmark de permalink.