UPDATE02032011

Aan de redactie van het TV-programma Nieuwsuur,

Gisteravond was Marc Rutte, premier van het kabinet Rutte-1, te gast in het TV-programma Nieuwsuur. Hij werd ondervraagd door Mariëlle Tweebeeke. Hij deed 3 uitspraken die met elkaar in tegenspraak zouden kunnen zijn. Ik zet ze even onder elkaar:

  1. De overheid gaat in deze regeringsperiode, ik neem aan dat hij bedoelt: van vier jaar, 18 miljard euro bezuinigingen;

  2. Dat bedrag bestaat uit 16,5 mrd aan echte ombuigingen en 1,5 mrd aan lastenverzwaringen voor de burger. Het bedrijfsleven daarentegen krijgt van het rechtse kabinet een lastenverlichting van 0,5 mrd;

  3. Einde van dit jaar zal de staatsschuld met 19 mrd zijn toegenomen. De Nederlandse staatsschuld bedraagt momenteel 373.803.712.467 euro. Dat betekent dat eenieder die aan het arbeidsproces deelneemt een (staats)schuld heeft van 42.799 euro en iedere inwoner (dus incl kinderen en ouden van dagen) van 22.634 euro. Al enige tijd geeft de Staat per DAG 100.000.000 euro meer uit dan ze ontvangt. Het toenemen van de staatsschuld tot ca 390.000.000.000 euro per eind 2011 betekent dat we daarover dit jaar > 11 mrd euro aan rente gaan betalen.

Mevrouw Tweebeeke spreekt over 'bezuinigingen' terwijl Rutte die term ombuigt naar 'ombuigen' en 'lastenverzwaringen'. Bezuinigingen zijn bedragen die niet langer in het huishoudboekje van de Staat voorkomen. Dat geld wordt aangewend voor aflossingen van de staatsschuld (ss). Het Nederlandse woord 'ombuigingen' wordt in het parlementaire jargon gebruikt voor herverdelen, zoals in de zin “De gemeente gaat een deel van haar budget anders besteden”. Dat wordt onder ombuigen verstaan. Daaruit kan de conclusie worden getrokken dat 16,5 mrd (deel van de 18 mrd bezuinigingen) niet minder wordt uitgegeven maar anders wordt uitgegeven. Ik stel me daarbij voor dat er geld bij Defensie wordt weggehaald dat naar de zorg gaat. Die ombuiging noemt het kabinet een bezuiniging. De uitstraling van Rutte was van 'vertrouw mij nu maar, staak het verzet tegen de bezuinigingsplannen van dit kabinet' maar met zijn uitspraken schept hij meer vragen dan hij beantwoordt. Tot slot nog een vraag over hoeveel er de komende jaren nog bezuinigd moet worden. Het CPB berekende een jaar geleden dat de overheid 39 mrd zou moeten bezuinigen. We zijn nu een jaar verder. Ik schat in dat de ss in 2010 met 20 mrd is gestegen. Het uitgangspunt voor dit kabinet zou moeten zijn een bezuiniging van 39+20=59 mrd. Het eerste jaar van het kabinet Rutte-1 stijgt de ss met 19 mrd, zegt de premier. Dat wordt dus 78 mrd eind 2011. Daartegenover staat een bezuiniging voor de periode 2011-2014 van 18 mrd. Dat betekent dat als de ss niet verder oploopt, hetgeen ik niet aanneem, er na 2014 nog 60 mrd moet worden bezuinigd. Stel dat in een 4-jarige kabinetsperiode maximum 20 mrd aan uitgaven kan worden teruggedraaid, dan komen we pas eind 2026 uit de bezuinigingsperikelen.

De teerling is geworpen. De uitslag van de verkiezingen voor Provinciale Staten is nog niet definitief, maar de grote lijnen staan vast. Rechts heeft, op basis van een indicatie van wat genoemd wordt de 'definitieve prognose' van een half uur na sluiting van de stemlokalen, geen meerderheid behaald in de 1e Kamer, zoals die op 23 mei wordt gekozen. Deze cijfers worden gegeven met slagen om de arm: VVD 16, CDA 10, PVV 9, totaal voor de coalitie 35 zetels. PvdA 14, SP 8, D66 6, GL 5, CU 3, 50+ 2, SGP 1 en de PvdD 1 zetel, totaal voor de oppositie 40 zetels. Met dezelfde voorbehouden als hiervoor genoemd: de definitieve prognose van de PS: VVD 20%, CDA 13,6% en de PVV 11,8%, totaal 45,4%. PvdA 17,5%, SP 10,7%, D66 8%, GL 6,4%, CU/SGP 6%, 50+ 2,7%, PvdD 1,9% en de overigen 1,3%. De VVD heeft de premierspremie niet geïncasseerd, het CDA consolideert t.o.v. De 2e Kamerverkiezingen (mogelijk als gevolg van de hoge opkomst van 54,2% en de PVV blijft achter bij de hooggespannen verwachtingen. PvdA scoort lager dan bij de 2e Kamer, de SP scoort boven de verwachtingen. Alle stemmen moeten op dit moment nog wel geteld worden.

De situatie in Libië wordt weer onrustiger nu hier en daar bewapende militairen, jonge Toearags, uit Mali hier en daar, in de omgeving van de olievelden, worden gesignaleerd. De olieprijs is weer > de $100 gestegen en de aandelenbeurzen staan rood. De AEX sloot -0,84% op 364,86 bij een dollar van 1,3867 en een goudprijs van $1437,90. Dat is een kiloprijs van 33.326,84 euro. De olievoorraden in de VS zijn onverwachts gedaald. De voedselvoorraden in Libië raken in sneltreintempo op. Kadhaffi heeft vanmiddag weer een 2 uur en 20 minuten durende toespraak tot het Libische volk gehouden. Een schets van de situatie: de Libische leider lijkt alsmaar meer te ontsporen. Terwijl hij met bruut geweld het oosten van Libië terug in handen probeert te krijgen, probeert hij zijn volgelingen op te ruien met een nieuwe toespraak. Daarin waarschuwde hij de VS en de NAVO tegen een inval in 'zijn' land. 'Een inval betekent een nieuw Vietnam. De Libiërs zullen voor mij vechten tot de laatste man en vrouw.' Terwijl veiligheidstroepen en rebellen vechten om de oliestad Brega, zond de Libische staatstelevisie een toespraak uit van Muammar Khadaffi. 'Ik wil de wereld eraan herinneren dat de officieren en ik sinds 1977 de macht hebben overgedragen aan de bevolking. We zullen iedereen die daaraan twijfelt de ogen uitsteken', zei Khadaffi in een zaal in Tripoli waar onderdanen hem toejuichten. Hij herinnert de menigte aan een gesprek dat hij onlangs met supporters voerde: 'Ik vroeg hen wie na mij zou komen. Ze vertelden mij dat het buitenlandse machten zouden zijn, geen Libiërs. De mensen hebben mij verteld dat ze voor mij willen sterven.' De kolonel is ervan overtuigd dat iedereen de straat opkomt om voor hem te supporteren. 'Wat is er mis, broeders? Alles is oke. Trouwens, van welk ambt zou ik moeten aftreden? Ik ben geen premier of president.' Daarnaast ontkende hij dat er al duizenden doden zijn gevallen in Libië. 'Er zijn 150 slachtoffers gevallen, eerlijk verdeeld over beide partijen', klonk het. Khadaffi herinnerde er nog eens aan dat Al Qaeda achter de situatie in Libië zit. De massamedia vervalsen volgens hem de realiteit. 'Het is een samenzwering om controle te krijgen over de Libische olie. We zullen Libië verdedigen tot onze laatste druppel bloed.' Terwijl de oppositie smeekt om hulp van buitenaf (waarop nog de VS, noch Europa en de VN reageren), dreigt Khadaffi met een bloedige oorlog, mochten buitenlandse mogendheden Libië binnenvallen. 'Duizenden en duizenden Libiërs zullen sterven als de VS of de NAVO binnenvallen. We zullen wapens uitdelen aan miljoenen mensen, en een nieuw Vietnam zal beginnen. Het kan ons niets meer schelen.' De Libische leider benadrukt opnieuw dat hij niet zal opstappen. 'De Amerikaanse president zal stoppen, de Europese leiders zullen stoppen, maar Khadaffi zal een leider blijven', eindigde de toespraak. De chaos in Libië zelf is intussen nauwelijks te overzien. Het is onduidelijk wie aan de winnende hand is in Brega. De oostelijke stad herbergt een belangrijke olieterminal. Deze ochtend zijn veiligheidstroepen van Khadaffi erin geslaagd de controle over de stad te herwinnen. Daarbij werden de grote middelen ingezet, zoals luchtbombardementen. Khadaffi zelf zei nog tijdens zijn toespraak dat hij enkel luchtbombardementen deed op wapendepots, omdat die anders in de handen van Al Qaeda zouden vallen. Maar een getuige vertelt aan het persagentschap Reuters dat jongeren de stad weer in handen hebben. 'Ze hebben de olie-infrastructuur en de luchthaven kunnen terugwinnen', zegt de vrouw aan de telefoon. 'De troepen van Khadaffi werden 6 kilometer buiten Brega gedreven en blijven hen daar bevechten.' Troepen trouw aan Khadaffi probeerden dinsdag de westelijke steden Zawiya en Misrate te heroveren op de oppositie, zonder succes evenwel. Khadaffi is de facto nog maar leider van de hoofdstad Tripoli en omgeving. Grote delen van Libië, vooral in het Oosten, zijn al onder controle van de oppositie. De hoofdstad Tripoli is deze ochtend opgeschrikt door een aantal hevige explosies. Een correspondent van de Britse omroep BBC meldt dat er rookpluimen zijn en dat politie en brandweer zijn uitgerukt. De oorzaak is onbekend. Een journalist van het persagentschap AFP heeft een brandende tankwagen opgemerkt vlak bij hotel Rixos, waar veel buitenlandse journalisten verblijven. De Verenigde Staten en Canada sturen oorlogsboten via het Suezkanaal naar Libië, maar zijn voorlopig niet van plan actie te ondernemen. Er is nog geen mandaat van de VN of de NAVO om militair op te treden. Er wordt ook gediscussieerd over een 'no-flyzone' boven Libië, maar dat zou neerkomen op een militaire interventie.

Op de kapitaalmarkt kan Ierland op dit moment terecht tegen een rente van 9,1%. De EU en het IMF lenen Ierland € 85 miljard echter tegen een veel lager tarief van 5,8%. Het renteverschil is niets anders dan een cadeautje voor de Ieren van € 2,8 miljard per jaar in tijden dat alle overheden fors moeten bezuinigen. De beoogde Ierse premier, Edna Kenny, vindt dit cadeau niet groot genoeg en eist een nog lagere rente omdat de leners, zoals Nederland, het geld inkopen voor 3%. Minister De Jager loog middels een brief de Tweede Kamer voor dat de hulp aan Ierland ons geen geld zou kosten. De gederfde rente op de € 2,7 miljard die Nederland aan Griekenland leent kost ons sowieso € 85 miljoen per jaar. Electoraal is het echter niet interessant om stampij te maken over het geld dat richting lidstaten in problemen gaat. Waarschijnlijk omdat het te ingewikkeld is, dit zijn citaten uit een column over 'het alternatief' van Jacob Schoenmaker, analist bij RTLZ. Ook economen die voor een bank werken ventileren unaniem de noodzaak voor steun. Als je ze vraagt waarom, dan beginnen ze over het onheilspellende alternatief. ‘Het alternatief’ zou de geplaagde landen verder in de problemen brengen en voor ons zou een tweede bankencrisis een feit zijn. De miljardensteun die we nu geven is volgens hen nog maar een schijntje in vergelijking tot de schade van ‘het alternatief’. Dat hou ik ook voor mogelijk alleen Schoenmaker heeft daarover een andere blik. Dit enge alternatief is namelijk afstempelen op de uitstaande schuld. In dat geval krijgen bestaande obligatiehouders bijvoorbeeld 70% (het kan ook 50% zijn) terug van het uitgeleende bedrag en dan zijn vooral banken die deze obligaties ooit hebben gekocht de klos. Vandaar dat bankeconomen tegen afstempelen zijn en liever de belastingbetaler laat opdraaien voor de problemen! Kleine economieën, zoals die van Griekenland en Ierland, zouden in een wereldwijd gespreide obligatieportefeuille hooguit een gewicht van 3% moeten hebben in het verlengde van hun gewicht binnen de wereldeconomie. Als je het afstempelen hierop niet zou kunnen dragen, ben je als professioneel belegger geen knip voor je neus waard. De opmerking over de last van frauderende bankiers over te hevelen naar de Staat en dus naar de belastingbetaler is al meerdere keren aan de orde door mij gesteld. In IJsland is de positie van de burger daarin nog niet bepaald. En wat er in Ierland gaat gebeuren is nog een open vraag. U kent mijn standpunt daarover: ik prefereer afstempelen maar reken wel op zware klappen in de bankwereld. Het is niet voor niets dat Merkel de banken de hand boven het hoofd heeft gehouden. Schoenmaker vervolgt met de aanname dat er leven is na afstempelen. Het argument dat een land na afstempelen geen toegang tot de kapitaalmarkt zou hebben is eveneens lariekoek. Landen als Argentinië, Mexico, Polen en Rusland hebben in het verleden afgestempeld en werden binnen afzienbare tijd weer overladen met buitenlands kapitaal. Sterker nog, ik zou liever aan Griekenland en Ierland geld willen lenen nádat ze hebben afgestempeld, dan er vóór. Dit laatste ondersteun ik, maar dat de financiële markten na de afstempelsessie in de rij staan om weer geld uit te mogen lenen, dat betwijfel ik, tenzij tegen een rente fors boven de markt voor andere eurolanden. Penny wise, pound foolish.

Kredietbeoordelaar Standard & Poor's houdt de mogelijkheid voor een verlaging van de kredietwaardering van Portugal en Griekenland open. S&P zegt: "Wij denken dat Portugal zich gedwongen kan zien toenadering te zoeken tot Europa's noodfonds, de European Financial Stability Facility (EFSF), en het Internationaal Monetair Fonds (IMF), ondanks recente economische hervormingen. Over Griekenland wordt gezegd dat zij onzeker blijft "over de uiteindelijke aard, en impact, van de voornaamste voorgestelde elementen van het European Stability Mechanism." S&P stelt dat een eventuele verlaging van een beider waarderingen waarschijnlijk niet meer dan twee stappen zal bedragen. S&P verlaagde de waardering voor Portugals langetermijnschuld tot A- in november en heeft Griekenland sinds december op een BB+ (junkbonds) waardering staan. "Portugals externe financieringsbehoeften worden nog steeds ver boven de 200% van de inkomsten op de lopende rekening over 2011 ingeschat, een van de hoogste in de eurozone," zegt S&P. Zij stelt dat banken en overheidsinstellingen met door de overheid gegarandeerde schulden "aanzienlijke liquiditeitsdruk" tegemoet kunnen zien. Als deze omstandigheden aanhouden zal Portugal gedwongen zijn het EFSF te benaderen, stelt de kredietbeoordelaar. S&P zegt dat het beoogt om de status van Griekenland binnen twee maanden om te zetten. Griekenland heeft in mei een akkoord bereikt met de Europese Unie over een hulppakket van EUR110 miljard. Tijdens de EU-top van 24 en 25 maart zal onder meer de mogelijke verlenging van de terugbetalingstermijn voor Griekenland besproken worden. Daarnaast wordt gesproken over een mogelijke verlaging van het rentepercentage over die lening evenals een voorgesteld plan om Griekenland te helpen om tientallen miljarden euro's in uitstaande schuld terug te kopen om zo de zware schuldenlast van het land te verlagen. Einde van dit persbericht van S&P. Ik heb al langer twijfels geuit over de elasticiteit van de aan de burgers opgelegde bezuinigingen en belastingverhogingen. De daarvoor beschikbare bandbreedte is te ver overtrokken waardoor de koopkracht van de burger daalt en de economische groei is omgeslagen in een krimp van 4,5%. Dat is zeker geen moment om de geldpersen in werking te zetten om schuldpapier terug te kunnen gaan kopen. Ik zie voor Griekenland maar één oplossing en dat is afstempelen.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , . Bookmark de permalink.