UPDATE02022013/156 Is Nederland nog steeds een beschaafd land?

De solidariteit met de ouderen staat onder druk. De toegevoegde waarde voor de samenleving is beperkt, de lasten zijn hoog en het rendement is in veel gevallen negatief. Emeritus hoogleraar Doeke Post zet de problematiek in beeld. Al in de oudheid was men van mening dat als mensen de kracht ontviel voor het leveren van een positieve prestatie, mensen daaruit de consequentie moesten trekken dat het leven voor hen voorbij was. Als leeftijd daarvoor werd 60 jaar genomen. Je mocht jongere generaties niet tot last zijn, vond men. 60 jaar was in die tijd heel oud, misschien zouden we heden ten dage 90 jaar als maatstaf moeten nemen, als we tenminste doorwerken tot ons 75ste. De oude Grieken voerden de druk op door ouderen te pressen op hun zestigste van een hoge brug af te springen, waardoor ze verdronken: zo van opgeruimd staat netjes. In feite was dat zelfdoding afgedwongen door de samenleving. Bij de oude indianen was het al niet anders. Op de een of andere manier werd van ouderen verwacht dat zij na een werkzaam leven een einde maakte aan hun aardse bestaan. Ook de Eskimo's dachten er zo over. Ouderen, die afhankelijk werden van de maatschappij, werden in een ijshut gestopt, waar geen uitgang aanwezig was, zo werden ze aan hun lot overgedragen. Als je 60 bent heb je je taak volbracht: de kinderen zijn opgevoed en leven hun eigen bestaan. Wat is dan nog de zin van het leven, vroegen ze zich toen af. Solidariteit had een kort lontje. Zelfs in 1905 werden mensen op hun 61ste aan het einde van hun leven gebracht door middel van het toebrengen van het verdovende middel chloroform, aldus de Londense arts Sir William Osler een bijdrage in het Nederlands Tijdschrift voor de Geneeskunde. Waarom deze inleiding om aandacht te vragen voor de afkalvende solidariteit in Europa? Als we kijken naar Nederland zien we panelen verschuiven met betrekking tot de zorgkosten. Ouderen die gespaard hebben voor hun ouwe dag worden daarvoor niet beloond, in zekere zin worden ze daarvoor gestraft. Ze moeten een veel grotere bijdrage leveren voor de zogenaamde AWBZ kosten. Als ouderen zorg nodig hebben, zegt de neo-liberaal Rutte, moeten ze dat zelf betalen. Eerst wordt het spaargeld afgepakt en daarna moet je je huis opeten. Verder wordt de zorgpremie en het eigen risico verhoogd en kalft de dekking af. De pensioenuitkeringen hebben al jaren geen inflatiecorrectie meer gehad en daarbij komt dat een aantal, ook grote, pensioenfondsen de uitkeringen gaan korten. Soms 1%, soms wel 7%, afhankelijk van de dekkingsgraad. En er loopt nog een achterliggend scenario, als gevolg van de vergrijzing, dat er nog een afwaardering aankomt van, wordt gezegd, 14%. In januari daalde de gemiddelde dekkinggraad bij de pensioenfondsen licht. Dat de koopkracht voor deze doelgroep fors daalt is een gegeven, waarvan Asscher zegt dat voor een correctie geen potjes zijn. Samson, te gast bij senioren zegt dat ouderen boven de 50 de rijkste groep van Nederland zijn. Die uitspraak is helemaal niet goed bevallen. Hoe ernstig die uitspraak is zal de komende weken wel blijken uit de peilingen. Samsom zou zich moeten afvragen hoe de ouderen dat bereikt hebben, in plaats van uit een ivoren toren te beweren dat ze het te goed hebben. De rijke achterban van de VVD werd wel op hun wenken gediend met hun kritiek op de inkomensafhankelijke zorgpremie. Maar ouderen met een pensioentje naast de AOW worden daarvoor gepakt. Samsom heeft nog een kadootje van €250 mln van Rutte gekregen voor het medewerken aan het terugdraaien van de inkomensafhankelijke zorgpremie. Samsom wil dat potje, tot dusverre, niet aanspreken voor verbetering van financiële positie van senioren. De PvdA onderschat dat de forse terugval van de koopkracht, Samsom spreekt over 7%, ik over wel 10%, het consumentenvertrouwen niet zal verbeteren, met alle consequenties vandien. Samsom's stellingname wordt gedragen door de aanname dat de samenleving op dat gebied maakbaar is. Ik verwacht een tegengestelde beweging. Het aantal zetels in de peiling van Maurice de Hond voor 50+ steeg deze week naar 12 (+3). De vraag die prof Post stelt is: gaat onze beschaving ten onder aan het neoliberale beleid van het kabinet Rutte-Asscher: ieder voor zich en God voor ons allen?

Een ding staat voor mij als een paal boven water: het kabinet Rutte II maakt de rit niet af, mag ik hopen. Ze zijn incompetent dit land, in deze omstandigheden, te bestuderen. Ik beticht ze ervan dat Rutte en Samsom hard werken aan het om zeep helpen van onze opgebouwde samenleving. En dat alleen omdat de financiële markten dat van ons eisen (indirect via Brussel). Zolang ze het regeerakkoord blijven uitvoeren is iedere dag dat ze blijven zitten een verloren dag. De politiek leider van de VVD, tevens premier, maakte het deze week wel erg bont. Hij kwam op een kaderbijeenkomst in Groningen met de oneliner “Ik kan het niet mooier maken dan het is”. Met andere woorden: ik kan dit land niet redden, ik heb daar de mogelijkheden niet voor. Dat Rutte door Roemer in de aanloop naar de verkiezingen een leugenaar noemde, bevestigde de premier deze week weer een keer. Hij heeft koopplaatjes getoond waaruit zou moeten blijken dat gepensioneerden slechts 2% aan koopkracht zouden verliezen en dat daarover niet moesten zeuren. Achteraf bleken in de onderliggende berekeningen geen individuele 'tegenvallers' mee te zijn genomen, waardoor nu blijkt dat het koopkrachtverlies dit jaar wel kan oplopen naar 10%. Hogere zorgkosten, eigen risico, hogere AWBZ bijdragen, hogere lasten van de lokale overheden. Om een voorbeeld te geven. Ik krijg naast mijn AOW een lijfrente-uitkering. Het brutobedrag is ongewijzigd, maar netto ga ik er wel 5,6% op achteruit. Wie heeft in de ruif gegrepen: de fiscus en sociale premies. De 50+ partij heeft al 20.000 reacties van mensen die in inkomen dit jaar zijn achteruit gegaan. En de socialisten doen daar niets aan, behalve misschien voor de ergste armen. Ik verwacht dat het laatste woord daarover nog niet gezegd is.

Rutte heeft hoofdpijn van het SNS-dossier na de nationalisatie van de holding. In het het TV-programma Buitenhof zei Dijsselbloem dat er veranderingen nodig zijn om eerder in te kunnen grijpen als het mis dreigt te gaan bij een bank. Daarvoor moet de Interventiewet worden aangepast. Die wet maakt het mogelijk om in te grijpen bij banken met financiële problemen. De wet is in juni 2012 aangenomen en werd dus SNS-Reaal voor de eerste keer toegepast. Volgens die wet mag De Nederlandsche Bank ingrijpen bij alle onderdelen die onder het bankgedeelte vallen, maar is niet toepasbaar op de holding. SNS Reaal had de bank en de verzekeraar uit elkaar getrokken, waardoor ingrijpen bij de verzekeraar niet mogelijk was. De minister zit met een levensgroot probleem. De Interventiewet geeft minister Dijsselbloem niet de bevoegdheid de drie winstgevende banken en de 2 winstgevende verzekeraars te naturaliseren met als doel enorme verliezen van de vastgoedpoot mede te laten financieren door de aandeelhouders, de beleggers van achtergestelde leningen en de banken. Zijn openheid daarover in Buitenhof kan de Nederlandse Staat veel geld gaan kosten. Als achteraf zal blijken dat de minister en DNB geen wettige titel hadden om in te grijpen inde holding van deze banken/verzekeraars en vastgoedpoot zijn grote claims te verwachten. Het is afwachten hoe de financiële markten hierop zullen reageren: werk aan de winkel voor juristen. Dijsselbloem zei over de nationalisatie van SNS Reaal dat de verschillende onderdelen van het bedrijf te veel met elkaar vervlochten waren om de bank uit elkaar te kunnen trekken. Dat had jaren geleden al moeten gebeuren, zei hij. De problemen waren namelijk al veel langer bekend. DNB had in 2006 al zijn twijfels. Over het handelen van DNB in dit dossier willen de coalitiepartijen, wellicht ook anderen, een hoorzitting organiseren. Enkele oppositiepartijen willen een parlementaire enquête instellen. Het is zeer de vraag of DNB wel voldoende wettige tools heeft om tijdig in te kunnen grijpen bij banken. Onder Wellink ging het fout met Icesave en DSB en nu onder Knot met SNS. Dat roept veel vragen op. Wat ook meespeelt is een te lichte stresstest. Die testen voor banken moeten worden verbeterd, vindt de minister. De laatste stresstest was in oktober 2012. De vier grote banken slaagden; ze hadden voldoende kapitaalbuffers, maar in november ging het bij SNS al fout. Dat mag niet kunnen. De regeringsleiders in de EU hebben afgesproken dat alle 6000 Europese banken onder toezicht komen van de ECB, die er zelf 80 doet en de andere 5920 delegeert aan de nationale centrale banken. 1 januari 2014 zou dat moeten gaan draaien. Dat gaat nooit lukken in de hele Europese Unie: trek daar gerust maar tien jaar voor uit. Dijsselbloem gaat in gesprek met de Algemene Rekenkamer over toezicht op toezichthouders. De Rekenkamer wil dat zelf graag op zich nemen en de minister wil dat op korte termijn regelen. De onafhankelijkheid van de centrale bank komt toch niet in gevaar, hoop ik. Ik zie hier wel een mogelijke greep naar de macht bij de monetaire autoriteit!!! De Vereniging van Effectenbezitters start een procedure tegen de Nederlandse staat tegen de nationalisatie van SNS Reaal. Dat zegt directeur Jan-Maarten Slagter van de VEB.

De VEB betwijfelt, net als ik, of de onteigening van de aandeelhouders en houders van achtergestelde leningen en mogelijk ook participatiebewijzen wel is toegestaan. Daarnaast start de VEB een procedure bij de Ondernemingskamer naar wat er allemaal mis is gegaan bij de bank en verzekeraar. Slagter noemt de nationalisatie "verbijsterend". Hij is boos dat aandeelhouders en achtergestelde obligatiehouders hun geld kwijt zijn. "Heeft de minister dit wel mogen doen, en is de prijs van nul die beleggers krijgen wel een redelijke prijs?", vraagt hij zich af. "Ik wil dat een rechter een oordeel velt over wat er is gebeurd. Waar dat dan verder toe leidt, dat is dan de volgende vraag", aldus Slagter. Ik zag vandaag ook nog een bericht dat de minister ook gaat onderzoeken in hoeverre beleggers van gewone obligaties kunnen meebetalen aan dit drama. Er heeft zich ondertussen een tweede groep beleggers gemeld die geld wil van SNS Reaal. Deze week wordt de Stichting Obligatiehouders SNS opgericht door Frans Faas, die de belangen van de houders van achtergestelde obligaties gaat behartigen. Tot slot over dit onderwerp: het FD meldt dat de uitspraak van Dijsselbloem dat de nationalisatie de belastingbetaler €3,7 mrd zou gaan kosten. Het zou 'maar' gaan om €1,7 mrd. Over de €5 mrd aan garanties bestaan ook twijfels. Die garantie zou betrekking hebben op verliezen/claims die nog zullen ontstaan nadat de afschrijvingen van het vastgoed al zijn genomen. Het is redelijk schimmig om welke reden de overname heeft plaatsgevonden! Alleen de verkoop van Reaal en Zwitserleven zou zomaar €1,5 mrd hebben kunnen opleveren. Wat dan nog resteert zijn 3 winstgevende banken die €300 mln winst per jaar kunnen maken. Waarom moest de Staat met haar poten aan dit financiële komen. Daadkrachtig beleid had een veel beter resultaat opgeleverd. En weer blijkt dat bewindslieden meer schade aan kunnen richten dan dat ze oplossen. Wordt vervolg.

De EU-landen zijn onderdanig aan de tucht van de financiële markten. Het IMF, de ECB en de Europese Unie voeren uit wat de markt dicteert. We kijken al langer aan tegen de sociale ellende die de trojka veroorzaakt. Nederland is daar mede verantwoordelijk voor door in de stemmen met de opgelegde hervormingen en bezuinigingen. Het Europese beleid dat vanuit Berlijn wordt opgelegd en door Brussel wordt uitgevoerd is daar schuldig aan. En het beleid dat Brussel voert is ook ons beleid. Het IMF complimenteert de Portugese regering voor het daadkrachtig optreden en doorvoeren van de opgelegde eisen, die moesten worden uitgevoerd om in aanmerking te komen voor noodgeld. De armoede in Portugal is zo hoog daar gestegen tot een niveau dat een jaar geleden ondenkbaar was. Ze zijn niet meer in staat om rekeningen en voedsel te betalen: duizenden gezinnen in Portugal kloppen aan bij hulporganisaties. Vaak in het geheim, want ze schamen zich om te bekennen dat ze dergelijke hulp nodig hebben. Deze nieuwe armoede, veroorzaakt door werkloosheid en de onmogelijkheid om leningen af te betalen, doet ook een aanslag op de geestelijke gezondheid. Het aantal zelfdodingen neemt toe, volgens rapporten van Caritas, de Voedselbank en andere sociale organisaties. Uit cijfers van het Nationaal Instituut voor Statistiek blijkt dat in 2012 een vijfde van alle Portugezen moest leven van <€355 per maand. Dat is flink minder dan het minimumloon dat bij wet daar is vastgesteld op €478 per maand en 14 salarissen per jaar. In juni 2012, een jaar nadat de trojka van de Europese Unie (EU), het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Europese Centrale Bank (ECB) Portugal te waren hulp schoten met een steunpakket, ontstonden in heel Lissabon soepkeukens die herinneringen opriepen aan de "sopa dos pobres" van katholieke organisaties in de jaren vijftig. Tegenwoordig staan er lange rijen bij de hulpcentra die dagelijks een warme maaltijd verschaffen. Onderwijzers in het land melden dat kinderen uit de middenklasse steeds vaker, ondervoed op school komen met een lege maag en verschijnselen als duizeligheid. De Portugese middenklasse zit diep in de schulden en dreigt een nieuwe onderklasse te worden. Volgens het Nationaal Instituut voor Statistiek in Portugal valt iedereen met een inkomen tussen €570 en €1.975 per maand in de middenklasse. De helft van de Portugezen verdient echter <€ 692 per maand. "Armoede begint hier onderdeel van het landschap te worden", zegt João Pedro da Fonseca, een jonge werkloze elektricien gespecialiseerd in generators. Na tien jaar op zichzelf gewoond te hebben met een goed inkomen, woont hij nu weer bij zijn ouders. Hij is afhankelijk van hun magere pensioen. Veel kans op werk is er niet op zijn vakgebied. De 29-jarige elektricien denkt dat hij nog maar aan het begin staat van een "lange periode van armoede." Marina Oliveira, een 26-jarige psychologe die inmiddels dertien maanden zonder werk zit, zegt dat armoede altijd de meest kwetsbaren het hardste raakt. Zelf krijgt ze financiële steun van haar ouders "Totdat ik in het buitenland mijn droom kan volgen. Hier is dat onmogelijk. De armoede wordt alleen maar erger." Dat is het Portugal van vandaag de dag en daar krijgt de Portugese regering complimenten voor van het IMF. En wat doet een beschaafd land als Nederland daaraan? Ze zingen mee in het koor dat vals zingt. Dat is ook het geval met Spanje. De EC heeft Spanje geprezen met de aanpak van het noodlijdende bankwezen. En als reden geven ze op dat de zwaar overgewaardeerde vastgoedportefeuilles bij de banken zijn doorgeschoven naar een 'bad bank'. Daardoor zien de bankbalansen er een stuk gezonder uit. Maar daarom zijn de Spaanse problemen niet opgelost. De werkeloosheidscijfers blijven dramatisch laag. Daar komt nog bij dat de positie van Rayol wankelt. De oppositie eist zijn aftreden. Rayol was maandag bij Merkel op bezoek.

Ik ken dat fenomeen van 'soepkeukens', die in de hongerwinter van 1944/45 hier 'gaarkeukens' werden genoemd. Ze ontstonden in de 30er jaren van de vorige eeuw, ten tijde van de Groote Depressie, in de VS. Ik herinner me nog heel goed hoe ik in de hongerwinter, november 1944/april 1945, bij mijn grootouders een paar keer in de week, een pannetje ging halen en daarmee in de lange rij ging staan voordat de gaarkeuken werd geopend. Op de meeste dagen was er (water)soep met een smaakje zoals brandnetelsoep en aardappelsoep met heel weinig aardappel. Dat bracht ik dan naar opa en oma. Ook kwam het voor dat mijn vader en ik op de fiets naar Linschoten gingen waar mijn vader boerenzonen kende waarmee hij op school gezeten had. Daar ruilden we kleding voor vlees en melk. Een oom, die in Gelderland woonde, stuurde in 1942 iedere week een witbrood op, maar na 2 maanden had de post dat door en kwam het pakketje niet meer te bestemder plekke. Dat noopte mijn moeder om met haar schoonzus op de fiets te stappen naar onze familie in Gelderland. Daar had mijn oom adresjes in het achterland waar ze voedsel kregen. Dat ging dan in de fietstassen. Ze heeft dat meerdere keren gedaan, ondanks het verbod van de bezetter dat er geen voedsel mocht worden vervoerd door personen. Een week of twee drie later was ze dan weer thuis. Tegen het einde van de oorlog in april 1945 werd bekend dat Zweedse vliegtuigen witte broden zouden komen afwerpen, gezien de enorme hongersnood, die er toen was. In de stad waar wij woonden werd mijn vader aangewezen om ervoor te zorgen dat er geen volksren zou ontstaan als de broden zouden worden gedropt. Wat toen heel aannemelijk leek. Uiteindelijk werd het vrede en werden er geen Zweedse vliegtuigen gesignaleerd.

Afgelopen weekend heeft in Davos het jaarlijkse World Economic Forum plaatsgevonden. Een resumé over daar gedane uitspraken. Er heerste in Davos nagenoeg unanimiteit rond de volgende drieledige conclusie: de wereldeconomie kende vorig jaar een heel moeilijk jaar, er hangt nu beterschap en optimisme in de lucht en het komt er vooral op aan de noodzakelijke structurele maatregelen onverkort door te voeren. Onder meer Christine Lagarde, de afgevaardigde bestuurder van het IMF, sprak zich in die termen uit. Financier en investeerder George Soros, centraal bankier Mark Carney en Duits bondskanselier Angela Merkel behoorden zeker tot de meer opgemerkte sprekers. Refererend aan de massale interventies van de belangrijkste centrale banken van de wereld ziet Soros een nieuwe kredietzeepbel volop vorm krijgen. Hij noemde die situatie “the big, unresolved issue”. Mark Carney, die in juni zijn voorzitterschap van de Bank of Canada ruilt voor dat van de Bank of England, waarschuwde dat de systematische dreiging van de grootbanken (het too big to fail-syndroom) en de problematiek van de schaduwbanken (financiële instituten ontsnappend aan toezicht en controle) dringend meer doortastend dienen te worden aangepakt. Gebeurt dat niet, dan dreigt er binnen de twee jaar terug een zware financiële crisis. Bondskanselier Merkel herhaalde in Davos haar bekende mantra: er moet nauwer worden samengewerkt aan bankenregulering, begrotingsbeleid en economisch beleid. Zij waarschuwde de financiële wereld dat iedere financiële activiteit gecontroleerd zou moeten gaan worden. De ECB is er niet om de rommel, die de politiek heeft achtergelaten, op te lossen. Europese landen moeten doorzetten met hun soberheidsbeleid (“austerity”) en werken aan hun concurrentievermogen. Merkel veegde met haar boodschap nog maar eens de oproep van tafel dat Duitsland haar begrotingstekort zou moet laten oplopen en forse loonstijgingen zou moeten doorvoeren. Het frappante aan de speech van Merkel was dat ze deze stellingen kordaat blijft verdedigen tegen een groeiende consensus rond het noodlottige van austerity hier en nu. Economen als Nobelprijswinnaars Paul Krugman en Joe Stiglitz worden daar steeds meer uitgesproken over. Beleidsverantwoordelijken als de Franse president François Hollande, de Italiaanse premier Monti en de reeds geciteerde Christine Lagarde (niet gespeend dus van enige tegenstrijdigheid in haar betoog) spreken vergelijkbare taal. In een interview met de Wall Street Journal stelde Elio Di Rupo, de Belgische premier van Socialistische huize, dat als de crisis blijft aanhouden, we de budgettaire teugels wel kunnen laten vieren om erger te voorkomen. Wat hij zegt is dat een mildere discipline van de 3% norm bespreekbaar moet worden gemaakt. Rutte stelde desgevraagd of het nu zeker was dat geen land de eurzone zal verlaten nadat de Europese leiders vorig jaar hadden besloten tot nieuwe hulp aan Griekenland, in ruil voor de belofte van harde bezuinigingen. Hij antwoordde: 'Ik geloof dat het ons doel moet zijn om de eurozone intact te laten. Maar tegelijkertijd kun je nooit voorspellen of een land de eurozone wil verlaten. Ik denk dat dat mogelijk moet zijn.' Voor die duidelijkheid zullen de financiële markten ons eeuwig dankbaar zijn. Of toch misschien niet? Tegelijk schreef econoom en investeerder John Mauldin dat Japan net is als “een insect driftig op zoek naar de voorruit van een auto om tegen te crashen”. Japan is inderdaad een beleidsvoorbeeld dat zeker NIET moet worden gevolgd. Met 230% van het bbp aan overheidsschuld, een toenemende noodzaak om op buitenlandse investeerders in staatspapier een beroep te doen en een economie die omwille van institutionele scheeftrekkingen nauwelijks nog tot groei in staat is, vormt het beleid van de Japanse premier Abe een quasi-garantie op nog grotere moeilijkheden. Korte termijn-trucjes lossen geen structurele problemen op. Het Japanse voorbeeld, een torenhoge staatsschuld bij een begrotingstekort >10% bnp, leert dat de opstapeling van monetaire stimuleringsmaatregelen en budgettaire tekorten uiteindelijk geen soelaas bieden. Er moet in Japan, net zoals in Europa, terug meer economische groei komen. Dat kan enkel via ernstige ingrepen in de werking van de arbeidsmarkten, van productmarkten als energie, de detailhandel en de belastingtarieven. Verdergaande sanering van de publieke financiën is absoluut noodzakelijk om een door de vergrijzing gedreven escalatie van de overheidsschuld. Bovendien zou het nu loslaten van de saneringsinspanningen het vertrouwen van consumenten, ondernemers en investeerders grondig ondergraven. Iedereen gaat dan immers anticiperen op besparingen en belastingverhogingen die dan later op de dag toch onvermijdelijk gaan komen. Zo komen we tot de conclusie van de happening van Davos. Om het broze optimisme beter te stutten zouden beleidsmakers er alles aan moeten doen om het aarzelend terugkerende vertrouwen bijkomend te ondersteunen. Terugkomen op wat sowieso noodzakelijk is (sanering van de openbare financiën) en niet ernstig voortmaken met wat ook noodzakelijk is (hervorming van arbeids- en andere markten en van belastingen) zal ons heel snel terug in woelige waters brengen.

Ik zie door al de in Davos uitgesproken positieve prognoses over het oplossen van de crisis dit en volgend jaar toch een ontwikkeling waarin 'het paard van Troje' een hoofdrol gaat speelt. De hoofdpersoon in dat drama is de Duitse bondskanselier Angela Merkel. Zij eist van zowel de zwakke Zuid-Europese als van de rijkere Noord-Europese landen dat Brussel dicteert een strenge discipline op het begrotingsbeleid en de staatsschuld zoals neergelegd in normen voor de emu-schuld en het emu-saldo. Wij zien in Zuid-Europa waartoe dat leidt op sociaal gebied. Zie Griekenland en Portugal. Het leidt daar tot armoede en sociale onrust. We moeten daarbij niet uit het oog verliezen dat een staatsgreep niet ondenkbeeldig is. De grens van het volk is eindig. Maar de tucht van Berlijn treft ook de andere eurolanden. Ook hier zullen de hervormingen en bezuinigingen het comfort van de samenleving ingrijpend veranderen. Er doet zich een ontwikkeling voor waarin Duitsland de leider van Europa kan worden en alle andere landen afhankelijk worden van de dictaten die uit Berlijn komen en worden uitgevoerd door Brussel. De EU moet daarom zo snel als mogelijk is democratisch worden bestuurd. Daarom ben ik van mening dat wij moeten stoppen met de uitvoering van het regeerakkoord zodat deze regering de kans niet krijgt dit land kapot te bezuinigen. Kijk naar de voedselbanken, schuldregulering, koopkrachtdaling bij ouderen, (jeugd)werkeloosheid, toename armoede. En dit proces gaat verder, veel verder zelfs. Wij zijn een beschaafd land maar hoelang nog?

Met zijn speech van tien dagen geleden heeft Cameron een schok veroorzaakt in Brussel en in andere Europese hoofdsteden. Het woord ‘referendum’ is gevallen en het Britse volk zal zich in 2017 moeten gaan uitspreken of en hoe ze verder willen met de EU. Ook in Nederland klinkt weer de roep om een volksraadpleging. Is de beer los nu er een discussie ontstaat over de legitimiteit van de euro, of zelfs van de Europese Unie zelf? Daarover vond in Buitenhof een debat plaats tussen Guy Verhofstadt (voorzitter van de liberale fractie in het EP), Arjo Klamer (hoogleraar economie EUR) en Martin Visser (columnist van het FD). Ik heb van het debat een aantal uitspraken genoteerd: heeft een Europa van 27 snelheden een overlevingskans, dat houdt in 27 regeringsleiders en 27 parlementen die nationale belangen nastreven kan dat ons leiden naar een Verenigd Europa? De Interne Markt, die zo wordt bejubeld door politici, is die niet verantwoordelijk voor de crisis waarin we thuis verblijven? Een muntunie heeft geen schijn van kans zonder een degelijke politieke unie. Waarvoor in Europa ook wordt gekozen, de eerste opdracht is: de vestiging van een democratisch Europa. In de huidige politieke denkbeelden en als gevolg daarvan is er ook geen draagvlak voor in de samenleving, is de vorming van een Verenigd Europa, een federale staat (continent) met als grondwaarde 'solidariteit. Van Rompuy en Draghi werken achter de coulissen hard aan een integratie van gezamenlijke belangen. Rutte heeft Nederland daarbij 'buitenspel' gezet. Door het zware economische weer hier en om ons heen zouden wij ons op de hoofdzaken moeten richten. Dat zijn werk en inkomen, kansen voor jongeren in het onderwijs en op de arbeidsmarkt en op een houdbare en betrouwbare sociale zekerheid voor ouderen. Daar is een krachtig bestuur voor nodig: lokaal, nationaal en Europees. Daarvoor is een democratisch Europa nodig dat met reëel beleid en haalbare oplossingen komt. In dit scenario is geen plek voor Mark Rutte met zijn neoliberale gedachtengoed. De premier kiest ervoor zich te omringen met een nauwkeurig geregisseerd rookgordijn van onduidelijk. Daar manoeuvreert hij in Brussel en in Nederland tussendoor. Hij noemt dat pragmatisch, maar waar leidt dat beleid naartoe? Regelmatige lezers van dit blog kennen mijn standpunt daarover. Rutte wilde weer gaan polderen. Vanuit zijn visie betekent dat dat de sociale partners zich confirmeren aan het door hem vastgestelde sociale beleid. Daarmee creëer je vijanden.

Wie kijkt er allemaal naar de ontwikkeling van de werkeloosheid? Ik noem: het CPB, het CBS, DNB, de werkgevers- en werknemersorganisatie's, het Ministerie van Sociale Zaken, de EU, de ECB, de OESO, het IMF en daar komt nu bij de uitkeringsorganisatie UWV. Zij verwachten dat de arbeidsmarkt dit jaar sterker krimpt dan eerder gedacht. Het aantal banen neemt af met 85.000. Door de daling van de werkgelegenheid bereikt het aantal vacatures een dieptepunt. Volgens de UWV-prognose ontstaan in heel 2013 bijna 640.000 vacatures, het laagste niveau sinds het CBS begonnen is met het bijhouden van dit cijfer. Vooral in de zorgsector daalt het aantal vacatures. Ook is er een sterke teruggang in de industrie, de bouw en het openbaar bestuur. Wel blijft de vraag naar technisch personeel groot.

Rutte: sober feest bij gelegenheid van de installatie van Koning Willem-Alexander in Amsterdam op 30 april 2013. Het moet wel een feest worden maar het mag geen geld kosten. Dus op de kroningsdag doen we het gewoon met de vrijmarkt. Dijsselbloem zei daarover bij RTLZ: dat het feest volgens het kabinet sober gevierd zal moeten worden. Volgens Dijsselbloem is er geen budget waarop beknibbeld zal worden. 'Het is wel een feest en een moment van dankbaarheid. Dat moet goed worden afgesloten. Maar we doen het op z'n Nederlands, weet je: een beetje sober.'
In datzelfde interview met Frits Wester zei Dijsselbloem over zijn rol als minister van Financiën nu hij ook voorzitter is van de Eurogroep. Hij staat er op vóór en na de eurogroepvergaderingen in Brussel verantwoording af te leggen in de Tweede Kamer. Hij vindt het prima dat staatssecretaris Frans Weekers van Financiën ook bij die debatten is, maar hij blijft ook Nederlands minister en daarmee verantwoording schuldig aan de Kamer. Daar valt volgens Dijsselbloem niet aan te tornen. De PvdA-minister weersprak berichten als zou Prinsjesdag helemaal veranderen omdat de Europese Commissie tegenwoordig eind april van de EU-landen al inzage wil in de begrotingsplannen voor het jaar erop. Volgens Dijsselbloem hoeven die plannen niet op het niveau te zijn van gedetailleerde begrotingen. Het gaat om de voorgenomen hervormingen en de totale bezuinigingsbedragen en die staan op hoofdlijnen ook al in het regeerakkoord. Het kabinet zal geen plannen naar Brussel sturen die niet eerst al naar de Kamer zijn gestuurd, aldus de minister.

SNS Reaal is afgelopen donderdagnacht genaturaliseerd. Dat gaat de Nederlandse belastingbetalers €3,7 mrd kosten, waardoor het begrotingstekort van 3,5% gaat oplopen vaan 4,1%. De vraag is hoe de Nederlandse regering en Brussel daarmee omgaan. Extra bezuinigingen. Voor de goede orde: naast de directe kosten van de overname van de bank geeft de Nederlandse regering ook nog €5 mrd aan garanties af en een overbruggingslening van €1,1 mrd, die volgend jaar terugbetaald moet worden. Daarbij komt dat de uitstaande aandelen waardeloos zijn geworden. De laatste notering deze week was €0,841. Ook betalen de houders van achtergestelde en participatie bewijzen de rekening van de naturalisatie mee, met de aantekening dat als de participatiebewijzen verkocht zijn als spaarbewijzen aan spaarders de minister dat zal heroverwegen. In totaal gaat het om €1 mrd. Daarbij komt dat ook de banken €1 mrd bijdragen. Spaargeld van €36,4 mrd op 1,6 miljoen spaarrekeningen is grotendeels veilig door het deposito-garantie-stelsel dat tot €100.000 per persoon waarborgt. De vraag is wat er allemaal fout is gegaan met als resultaat de naturalisatie van SNS Reaal met als resultaat dat de burgers de rekening moeten gaan betalen. Rutte was daarover duidelijk: de problemen van SNS Reaal zijn het gevolg van mismanagement. De vraag die dat oproept is hoe lang dat al gaande is. De bank staat al sinds juni 2008 onder verhoogd toezicht van DNB. Dat was dus al voor het uitbreken van de kredietcrisis. Het is onbegrijpelijk dat de toezichthouder nooit aan de noodrem heeft getrokken. De SNS-top overlegt al een jaar met DNB en Financiën over de vastgoedproblematiek van de spaarbank. De oorsprong ligt bij vakbondsspaarbanken en is geëscaleerd toen men opteerde voor groei in de vastgoedsector. Daar ging het helemaal fout. Op welke gronden en wanneer exacte heeft deze van oorsprong spaarbank de status van systeembank gekregen?

Sorry voor de late tijdstip waarop dit weekendblog verschijnt. Veel veranderingen, veel tekst die ik moet laten liggen. Over het SNS-dossiers 2 items, alleen het laatste was eigenlijk het eerste. Ik heb in feite dit blog drie keer geschreven en geactualiseerd. Ik beloof beterschap. Over de zwaar tegenvallende jaarcijfers van KNP en de aangekondigde claimemissie van €4 mrd, over de flop in Polen bij Imtech van €100 mln, de detailhandelsomzetten in de eurozone, die omlaag zijn gegaan en de diestensector in de eurozone die blijft dalen, lees het volgende blog.

Slotstand indices 01 februari 2013/week 5: AEX 355,55; BEL 20 2.560,01; CAC 40 3.773,53; DAX 30 7.833,39; FTSE 100 6.347,24; SMI 7.420,35; RTS (Rusland) 1.628,31; DJIA 14.009,79; Nasdaq 100 2.763,96; Nikkei 11.191,34; Hang Seng 23.721,84; All Ords 4.941,90; € $1,3639; goud $1667,60 dat is €39.272,68 per kg. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , , , . Bookmark de permalink.