UPDATE01112014/244 Dijssel: ‘onze banken staan er heel goed voor’

Aan de bezoekersaantallen heb ik gezien dat dit blog 'even' uit de lucht is geweest en dat het laatste blog een aantal dagen niet op de site stond. Sorry daarvoor, het is toe te schrijven aan het verhuizen van het domein naar een nieuwe host. In feite is dat proces soepel verlopen. In ben blij dat we weer in de lucht zijn en blijven.

Ik kreeg zondagavond al vragen in hoeverre de gezondheid van de banken niet wordt aangetast door de veel te lage buffers en verborgen verliezen op de leningenportefeuilles inclusief hypotheken, vastgoed en leningen aan het MKB. Verder worden er twijfels geuit over het niet-meewegen van een deflatiescenario , politieke onrust in en rondom het Midden Oosten, een mondiale uitbraak van ebola en het renterisico. En terecht, hier liggen wel degelijk verborgen risico's waardoor de stressresultaten op slag niet meer actueel zijn, vanwege de veel te lage buffers, die zijn opgelegd door de ECB. Weliswaar ben ik in het vorige blog, op basis van de eerste gegevens die naar buiten kwamen, ervan uitgegaan dat in het noodscenario een mogelijke stijging van de rente niet was meegenomen. Dat moet ik corrigeren. De aanname is namelijk een stijging van 0,25% naar 1,65%. Ik zou zelf uitgegaan zijn van een hogere rentestijging, maar goed, dit ligt er nu. Dat zwaarste model gaat uit van een afname van de economische groei met 5,4%, een daling van de aandelenkoersen met 24%, een neergang van de huizenprijzen met 17%, een stijging van de werkeloosheid en zoals al benoemt een stijging van de rente met 1,4%. Het bankenonderzoek van de Europese Centrale Bank (ECB) heeft weinig probleemgevallen opgeleverd omdat er in de stresstest geen rekening werd gehouden met deflatie in de zuidelijke eurolanden,. zegt hoofdeconoom Hans-Werner Sinn. Deflatie, een periode van aanhoudende prijsdalingen, in de zuidelijke eurolanden is volgens Sinn onvermijdelijk. Alleen met lagere prijzen en lonen kunnen die landen volgens de econoom hun concurrentiepositie ten opzichte van Noord-Europa verbeteren. Met een deflatiescenario in de stresstest zouden volgens Sinn meer banken in de problemen zijn gekomen. Nu de namen bekend zijn van de gezakte banken, ligt hun toekomst in handen van de spaarders. Hoe snel het kan gaan met het opnemen van spaargeld weten we van de DSB-bank. De eerste reacties, op de financiële markten, waren geruststellend. Nergens paniek. Alleen in Italië werd de beurshandel voor 2 banken, waaronder de Toscaanse Montei di Paschi, de op twee na grootste bank daar, die 3 keer met staatssteun overeind is gehouden en niet door de stresstest van de banken kwam, maandagochtend tijdelijk stilgelegd. De koersen van die 2 bankaandelen gingen 20% onderuit. Zondag had Credit Suisse, al specifiek Banca Monte dei Paschi di Siena, opgericht in 1472, aangewezen als een probleembank. Hans-Werner Sinn heeft deze week erop gewezen dat in de maanden augustus en september in Italië al €67 mrd is weggeboekt. Deze kapitaalvlucht is net zo ernstig als die op het hoogtepunt van de €crisis in 2011. In de media is te horen en te lezen dat de Europese banken gezond zijn en kunnen gaan participeren in economische groei. Dijssel zegt dat er definitief een streep kan worden gezet onder de financiële crisis, maar dat nog veel te vroeg. Ook een aantal nationale centrale banken met banken in de gevarenzone spreken geruststellende taal. De schade valt erg mee, is de algemene tendens. Over de algemeen bejubelde gezondheid van het Europese bankwezen, heb ik zo mijn twijfels. De eerder uitgevoerde stresstests waren alle drie een mislukking omdat de eisen, waaraan banken moesten voldoen, te laag waren ingezet. Daarover kunnen ook deze keer twijfels worden geuit. Ik heb daar al eerder op gewezen: de onderkapitalisatie bij de 128 geteste belangrijkste systeembanken zou, volgens de ECB, slechts €80 mrd bedragen, terwijl in de financiële wereld werd uitgegaan van tussen de €200 en 400 mrd. Zaten de analisten er zover naast? Als ik het voor het zeggen zou hebben gehad zou ik zijn gegaan voor een deling van de systeembanken in nuts- en zakenbanken en een grotere Europese sanering hebben doorgevoerd door fusies en overnames. Deze keer is de achtervang wel deugdelijker opgezet met de Bankenunie, dat wel. Daarbij komt dat de ECB, onder alle omstandigheden banken, die zijn voorzien van een 'groen label', niet meer in problemen komen. Dat zou tot grote reputatieschade leiden voor de ECB en voor Draghi. Het is dan ook de vraag waar nu de macht over de banken ligt: bij de financiële wereld dan wel bij de ECB of de Europese politiek. De toekomst zal dat uitwijzen.

In de wandelgangen worden er twijfels uitgesproken over de degelijkheid waarmee de ECB 128 grote banken heeft gescreend. De vraag is 'waar de zombiebanken' zijn gebleven? Analisten, het IMF en de OESO waren de laatste jaren ervan overtuigd dat in het Europese bankwezen 'zombiebanken' aanwezig moeten zijn die voor enkele honderd miljarden euro's ondergekapitaliseerd zouden zijn. Uit de stresstest zijn deze niet komen bovendrijven en dan rijst de vraag of ze verdwenen zijn, of zijn ze gered met overheidsgeld dan wel door de ECB niet zijn getest. In dat laatste geval zou dat betekenen dat de ECB het toezicht op deze zombiebanken op 4 november niet overneemt, maar dat overlaat aan nationale centrale banken, waar ze zijn weggestopt. Het is een optie die ik niet uitsluit, maar ik vraag mij wel af welke prijs daarvoor betaald moet gaan worden om deze zombiebanken, als ze bestaan, in rustiger vaarwater te brengen? De ECB is inmiddels begonnen met de inkoop van obligaties van banken zodat er bij deze banken weer ruimte op de balans ontstaat. Later volgen ook herverpakte pakketjes met of zonder giftige inhoud. De kans dat de Europese centrale bank daardoor verandert in de Europese Bad Bank is dan ook niet ondenkbeeldig. Een andere onduidelijkheid is de toetsing aan de buffers van de banken. Als ik in het verleden heb geschreven over 'buffers' in de bankbalansen dan ben ik uitgegaan van 'het risicodragend vermogen' in relatie tot de grootte van de bankbalans. De norm, waarover overeenstemming bestaat tussen de banken, de Europese politici en de ECB, is 3%. Dat is (veel te) laag, maar meer was niet haalbaar, ondanks dat Dijssel naar de 4% wilde, Herman Wijffels naar 5%, ikzelf naar minimaal 6% en Noud Wellink in 2010 ging voor 8%. Dat de ECB deze norm zal moeten verhogen in de komende jaren, staat als een paal boven water. Het vreemde is echter dat in de stresstest een andere formule is gehanteerd nl buffers uitgedrukt in het kernkapitaal. Dat is verwarrend, ook al omdat de ECB de minimale norm daarvan op 8% heeft gesteld. Buffers van 3% zijn door de ECB geconverteerd naar nieuwe buffers van 8%. Onbegrijpelijk dat niemand daar vragen over heeft gesteld. Ja, ik snap wel dat 8% beter oogt, maar het is toch maar 3% en dat is veel te weinig. Dan is er ook nog onzekerheid over dat er in Duitsland, Frankrijk en Spanje geen enkele bank is gezakt voor het examen. Dat roept vragen op omdat er heel andere verwachtingen waren over de kwaliteit van de banken in deze landen. Hebben de Europese politieke leiders, Merkel, Hollande, Rajoy en misschien ook wel Dijssel, druk uitgeoefend op Draghi (en de EC) om te voorkomen dat banken in deze landen zouden kunnen worden beschadigd door de gehanteerde regels. In al deze gevallen zou er dus geen sprake zijn van een objectief, transparant en onafhankelijk onderzoek. Ondanks dat Draghi dat in alle toonaarden zal ontkennen, sluit ik enige manipulatie van data niet uit. Martin Visser in DFT zegt daarover dat “vooraf duidelijk was dat de ECB net zo streng kon zijn als de politiek het haar toestond. nieuwe bankentoezichthouder kon het zich immers niet permitteren te veel onrust te veroorzaken als de Europese politiek niet bereid was een genereus vangnet voor de banken te spannen.” “Het is de vraag of hiermee zeker is dat de banken veilig zijn. Een stresstest met een scenario van een brede systeemcrisis bleef achterwege.” “En is er ook nog het extreem ruime monetaire beleid van de ECB. Wat deze test zegt is dat de Europese banken bij hun huidige verslaving aan lage rentes en goedkoop geld gezond zijn. Maar zijn ze ook gezond bij normaal ECB-beleid? Nu er zo weinig achterstallig bufferonderhoud aan de oppervlakte is gekomen, valt zeer te betwijfelen of hiermee de laatste hobbel voor meer kredietverstrekking aan het midden- en kleinbedrijf is genomen. Aanvankelijk was dat wel de hoop. De economie zou dan weer gaan draaien. Maar het monster van de malaise is veelkoppig. Naast de bankproblemen speelt de gammele kapitaalpositie van het mkb zelf ook een rol. Verder drukken de magere economische vooruitzichten de vraag naar krediet. Deze bankentest was noodzakelijk, maar is niet voldoende om de crisis achter ons te laten.”, aldus Martin Visser.

In Nieuwsuur was zondagavond Jeroen Dijsselbloem te gast. Hij was uitermate optimistisch gestemd: de Nederlandse banken zijn gezond en de Nederlandse economie krabbelt langzaam op uit een economisch dal. Alle zeven Nederlandse banken zijn geslaagd voor de stresstest die de Europese Centrale Bank heeft uitgevoerd. Dat betekent dat ze voldoende bestand moeten zijn tegen financiële tegenslagen. Onze 7 geteste banken moeten gezamenlijk €3,8 mrd afwaarderen op hun leningenportefeuilles, als gevolg van lagere waarderingen door de ECB. Bij de RABO gaat het om €2 mrd en bij ING om €1 mrd. In het zwaarste geteste scenario komen als zwakste Nederlandse banken SNS naar voren, met een dekking van 6,8% en de RABO, met 8,4%. In het normale scenario moet de stressbestendigheid minimaal 8% bedragen. De zwakste Nederland bank, in een normaal scenario, is ING met 10,1%, gevolgd door de RABO met 12% en de ABN Amro met 12,1%. Daarna volgen de Royal Bank of Scotland Nederland met 14,5%, SNS met 14,9%, BNG met 21,3% en de Nationale Waterschapsbank met 72,5% (dit laatste is geen tikfout). De stresstest is uitgevoerd met het oog op de invoering van de Bankenunie in de eurozone, die op 4 november ingaat. Met de Bankenunie wordt een stelsel van veiligheidsmaatregelen ingevoerd dat problemen bij banken in een vroeg stadium moet signaleren. Bijna 130 grote Europese banken zijn de voorbije maanden door de molen gehaald. De boeken zijn tot in detail uitgevlooid en een crisisscenario is op de banken losgelaten. Het moet ervoor zorgen dat banken bij de les blijven en schokbestendig zijn. Ook moet het een nieuwe financiële crisis voorkomen, stelt Dijssel. De operatie is bedoeld om alle onzekerheden rond het Europese bankwezen weg te nemen bij de beleggers en bij de burgers. Een transparante en solide bank is een betrouwbare bank. Als de onzekerheden weg zijn, kan de bankensector ook weer makkelijker groeien en komt de kredietverlening aan mkb-bedrijven weer op gang. Dat is gemakkelijker geformuleerd dan uitgevoerd, maar de minister is daarover optimistisch. Ondanks alle zorgen en onzekerheden duikt de Nederlandse economie volgens hem niet in een nieuwe recessie en zal ze volgend jaar gewoon groeien. Hoewel het Internationaal Monetair Fonds (IMF) recentelijk waarschuwde dat de kans op een recessie is toegenomen, wijst Dijsselbloem erop dat het IMF die kans op 40 procent schat. "Het is niet alsof daarmee een nieuw feit is gecreëerd". Dijssel vindt dat Europa door moet gaan op de ingeslagen weg. Dat betekent: moderniseren, hervormen, investeren en een verstandig begrotingsbeleid. Ook aan de orde kwam de initiatie van een Europees economisch groeiplan. Dijssel zal daarin de leiding krijgen. De commissie die hiermede wordt belast bestaat uit de heren Juncker, voorzitter van de EC, Donald Tusk, de president van de Europese Raad, Mario Draghi, de president van de ECB en Jeroen Dijsselbloem in zijn functie van voorzitter van de Eurogroep. Alhoewel Dijssel het voortouw gaat nemen wil ik zijn plannen wel in een kader plaatsen. De Europese en nationale politiek hebben de afgelopen 5 jaar nauwelijks dan wel onvoldoende inspanningen gedaan om de afnemende economische groei te stoppen. Overheden waren bezig met het uitvoeren van ingrijpende bezuinigingen om de overheidsuitgaven terug te brengen. Daarbij hebben ze geen oog gehad voor de gevolgen van dat overheidsbeleid op de teruglopende werkgelegenheid, de verarming van de samenleving (ook in koopkracht) en de dalende inflatie. In feite hebben de leden van de Europese Raad achterover geleund voor wat betreft het activeren van de economie. Ze vonden Mario Draghi bereid, middels een monetaire aanpak, de economie weer op de rails te zetten. Daarin is Draghi in onvoldoende mate geslaagd en wat erger is hij heeft al zijn monetaire tools verbruikt. De rente staat bijna op nul en de banken verlenen nog steeds mondjesmaat kredieten aan het bedrijfsleven en particulieren. Zijn allerlaatste middel is monetair te gaan financieren. Hij heeft daaraan wel de voorwaarde gekoppeld dat de Europese politiek nu aan de slag gaat met de aanpak van de economie. Dat wordt overigens hoog tijd. Dijssel benoemt de problemen: er zit veel te weinig dynamiek in de Europese economie, er is sprake van een verstarring, investeringen liggen op een te laag niveau en hoognodige hervormingen verlopen traag. Daarbij stelt hij dat het riskant is de overheid te betrekken in het versterken van de infrastructuur. Ik ga ervan uit dat hij, wat hij recentelijk heeft aangekondigd, de consumenten in stelling gaat brengen om de economie nieuwe impulsen te geven. Het is wel een heel vreemde invalshoek om voor die optie te kiezen. Bestaande economische modellen gaan altijd ervan uit dat de overheid en het bedrijfsleven die kar gaan trekken en dat de consument, in een latere fase daarbij aanhaakt. Van belang hierbij is dat het netto besteedbaar inkomen omhoog gaat om het koopkrachtverlies, dat is ontstaan in de afgelopen jaren, te compenseren. De commissie start met haar werkzaamheden begin november en moet op 1 december 2014 een plan van aanpak op tafel leggen. Haastige spoed is zelden goed! Ook kwam in dit interview aan de orde de extra afdracht van €642 mln die Nederland op 1 december moet doen aan Brussel. In de uitzending kwam aan het daglicht dat de irritatie tijdens de bijeenkomst van de laatste Europese Raad van Rutte en Dijssel over de naheffing een stukje theater leek. Contacten van Nieuwsuur wisten te melden dat het ministerie van Financiën al zes dagen op de hoogte waren van de naheffing en dat al was nagerekend dat het bedrag, op hoofdlijnen, klopte, op basis van door onszelf aangeleverde data aan Brussel. Later deze week bevestigde het CBS dat. Zie het daarom als een stukje verontwaardigd optreden van het duo voor de bühne. Het systeem is nu zo dat er een voorheffing wordt opgelegd en een definitieve verrekening. Dit jaar is die naheffing veel hoger dan andere jaren omdat Brussel heeft toegestaan dat alle 28 EU-lidstaten per 1 september mochten herberekenen met als doel het bbp te vergroten. Daardoor werd ons begrotingstekort verlaagd onder de 3% norm en daalde onze staatsschuld tot onder de 70%. Dijssel heeft daarover nooit een transparante verklaring afgegeven. Veel meer suggereerde hij dat de veel gunstiger kengetallen te danken waren aan zijn financieel/economisch beleid. Nu valt hij door de mand. Het was gewoon een boekhoudtruc waarmee we nu worden geconfronteerd met de achterzijde van de medaille: een forse naheffing. De EC liet weten dat over de hoogte van de naheffing niet kan worden gediscussieerd. In het gesprek met de minister-president op NPO Radio1, hoorde ik Rutte zeggen dat er nog altijd geen volledig inzicht in de berekening van de naheffing is. Wij houden ons nu even gedeisd en wachten op meer informatie uit Brussel. De inzet van Dijssel is dat het systeem van voor- en naheffingen op de schop moet. Er moet een eenvoudiger systeem komen met vaste bijdragen. Nu is het nog zo dat de jaarbijdrage wordt vastgesteld aan de hand van de informatie die het statistisch bureau van ieder van de 28 lidstaten aan Brussel verstrekt, waarbij in acht wordt genomen in hoeverre het betreffende land 'arm' dan wel 'rijk' is. Nu blijkt, achteraf, dat Nederland voor de vaststelling van de voorheffing voorzichtig is geweest over de omvang van de Nederlandse economie. Op basis van de nieuwe rekenmethodiek blijkt de economie 7,6% groter te zijn dan was begroot. Er zijn 9 landen die geld moeten bijbetalen en 19 landen die geld van Brussel terugkrijgen.

Voordat de Eurogroep onder voorzitterschap van Dijssel er deze week over kon praten was de beslissing al genomen door de aftredende en aankomende Europese Commissie: de Franse en Italiaanse begroting voor volgend jaar wordt niet afgewezen, ook al brengen beide landen hun begrotingstekort niet genoeg terug. Dat is in Brussel bevestigd. De eind deze week afgezwaaide Europese Commissie onder leiding van de Portugees Barroso zou genoegen hebben genomen met de extra aanpassingen die Rome en Parijs deze week aan Brussel hebben beloofd. De Europese commissie ziet er daarom vanaf de ontwerpbegrotingen van Frankrijk en Italië te verwerpen. Hiermee vermijdt zij voorlopig een conflict met Parijs en Rome over de Europese begrotingsregels. De commissie laat de definitieve beslissing over aan de nieuwe commissie, die dit weekens is aangetreden. Frankrijk verklaarde zich bereid €3,6 miljard extra aan te passen als gevolg van 'mee3vallers'. Hierdoor brengt het in plaats van met 0,2% van het bbp zijn structureel tekort terug met 0,5%. Eerder had Brussel 0,8% geëist. Italië bespaart €4,5 mrd extra waardoor Rome het structureel tekort reduceert tot 0,3%. Eerder was dat nog 0,1%. Formeel moet Italië 0,5% tot 0,7% moeten besparen.

Duitse ondernemers zijn in oktober voor de zesde maand op rij pessimistischer geworden over de ontwikkeling van de economie. De vertrouwensindex daalde van 104,7 in september tot 103,2. De Duitse economie, die de eurozone vorig jaar uit een recessie hielp, kromp in het tweede kwartaal. Volgens de Bundesbank, zal er in de tweede helft van dit jaar amper sprake zijn van groei. De ondernemers beoordeelden de huidige economische omstandigheden ook negatiever dan een maand eerder. De Duitse economie zou zich, volgens insiders, nu op gevaarlijk terrein, tussen „een kortstondige fase van zwakte en een langere periode van bijna-stagnatie.” De afgelopen weken werd duidelijk dat de fabrieksorders, de industriële productie en de export zijn geslonken tot de laagste niveaus sinds 2009. Eerder deze maand bleek het vertrouwen van beleggers voor de tiende maand op rij te zijn gedaald. Duitsland heeft als exportgerichte economie last van de sancties van de EU en de VS tegen Rusland, de onrust in het Midden-Oosten en de afkoeling van de Chinese economie. Chemiereus BASF gaf vorige week nog een winstwaarschuwing vanwege een „lagere groeidynamiek in opkomende markten en een haperend herstel van de Europese economie”.

We wisten dat het eraan zat te komen: de afbouw van het steunbeleid voor de Amerikaanse economie door de FED. Het beleidsbepalend comité van de FED heeft dat deze week besloten. Beleggers werden er niet onrustig van, de aandelenkoersen stegen verder.

De verkoop van nieuwe personenauto's in ons land blijft volgend jaar steken op ongeveer 390.000 exemplaren. Daarmee gaan autodealers ''wederom een uiterst matig jaar tegemoet''. Dat zegt het kenniscentrum voor de autobranche. Als de prognose uitkomt, blijft het jaaraantal aan nieuwe personenauto's voor de 4e keer sinds 1970 onder de grens van 400.000. Dat is inclusief dit jaar, waarin naar verwachting de autoverkoop niet meer dan 380.000 nieuwe exemplaren zal bedragen. Ter vergelijking: de afgelopen 10 jaar werd een jaargemiddelde van 478.000 gerealiseerd. In de jaren daarvoor lagen de aantallen nog hoger, met een absoluut record van ruim 610.000 stuks in 1999. In oktober vielen de autoverkopen verder terug. Om precies te zijn werden er 35.424 nieuwe auto's verkocht, dat zijn er 891 minder dan een jaar geleden.

De directie van Air France KLM moet keihard ingrijpen in het Frans-Nederlandse bedrijf om een technisch faillissement te voorkomen, beweerden deze week goedingelichte bronnen in Parijs. „Komende weken worden cruciaal voor het voortbestaan.” Personeel en vakbonden vrezen massaontslagen, met name in Frankrijk, maar ook in Nederland lijkt de tijd van ’de blauwe familie bij elkaar houden en niemand gedwongen de poort uit’ voorbij. Duizenden banen zouden op de tocht staan, omdat de kosten wel 20% omlaag moeten om de hevige concurrentie van Europese prijsvechters en Turkse, Aziatische en Arabische langeafstandvliegers het hoofd te bieden en financieel orde op zaken te stellen. Wij zijn in afwachting van drastische maatregelen om de verliesgevende vliegmaatschappij van de ondergang te redden. Het voortbestaan van KLM staat niet ter discussie, zegt de nieuwe topman, Pieter Elbers. Dat betekent niet dat er geen ingrepen in de organisatie en de loonkosten moet gaan plaatsvinden. Niet alleen bij KLM, ook bij AF. Hier betalen we aan een piloot €220.000 per jaar, maar de prijsvechters betalen aan hun piloten, die ook nog langer werken, gemiddeld €90.000 minder. In totaal werken er 110.000 mensen bij AF/KLM, waarvan 30.000 bij KLM. Als er bij een reorganisatie 7.500 banen zouden gaan verdwijnen is er zeker geen sprake van een ramp-scenario. En als de piloten hier en in Frankrijk 30% van hun inkomen zouden inleveren is dat nog geen ramp. AF/KLM is voor Europa van groot belang en daaraan zijn de belangen van de piloten ondergeschikt.

De afgelopen dagen was de Amerikaanse econoom Larry Summers in ons land. Hij was te gast bij DNB en op de UvA. Hij geniet internationaal bekendheid als minister en adviseur van Clinton en Obama. Hij spreekt heldere taal. Moeten we ons zorgen maken over de economische toestand van Europa: 3x 'ja'. Europa koerst af op het Japanse scenario. Hij verwijst naar de Groote Depressie uit de Dertiger Jaaren toen de economie ook op zijn gat lag (eindeloze stagflatie) en dat er geen modellen beschikbaar waren om eruit te komen. Er was bijna 6 jaar oorlog (1939-1945) en de wederopbouw (1945-1949) voor nodig om uit de malaise te komen. Summers schetst de huidige problemen: te lage rentestanden, een bescheiden inflatie (hier en daar zelfs deflatie) en achterblijvende investeringen. Ook hij stelt dat met de ons ter beschikking staande financieel/economische modellen de complexe problemen niet op te lossen zijn. Hij stelt dat er een vicieuze cirkel is van te lage groei en te hoge werkeloosheid. Ik zet daarbij: een dalende koopkracht en een afname van het netto besteedbaar inkomen, een ontwikkeling die nog jaren wordt voortgezet als het aan Rutte II ligt. Maar tegelijkertijd moet wel de infrastructuur worden aangepakt. Rutte, Merkel en Dijssel willen niet horen hoe dit moet worden gefinancierd: niet met hogere belastingen maar door het laten oplopen van de staatsschuld door landen waar dat mogelijk is. In de eurozone moeten de afgesproken emu-normen (begrotingstekorten en staatsschuld) even losgelaten want investeren, ook voor de volgende generatie, heeft de hoogste prioriteit. Over de functie van de ECB en Draghi zegt hij dat er een behoedzaam beleid moet worden gevoerd. Daarnaast moet de politiek een beleid voeren waarmee de koopkracht wordt verhoogd. Ik deel dit standpunt van Summers. Ik ga zelfs nog een stapje verder: verhoog het netto besteedbaar inkomen door lagere belastingen te heffen, lonen te verhogen en betere werkgelegenheidsprojecten op te starten. Op dit moment zou ik ervoor kiezen de bezuinigingsmaatregelen te temperen. De belastingparadijzen in de wereld, ook in Nederland, moeten worden gesloten voor particulieren en bedrijven. Het inkomen van de rijken, ingesloten opbrengst uit vermogen, moet fiscaal zwaarder worden belast. Om twee redenen: op de eerste plaats om uit de meeropbrengst investeringen te kunnen betalen en om een herverdeling tussen arm en rijk te realiseren. Als we naar de 85 rijkste wereldbewoners dan zien we dat hun rijkdom vorig jaar met $244 mrd is toegenomen. De 10% rijkste Nederlanders bezitten 61% van het vermogen.

Wat voor waarde ik moet toekennen aan een bedreiging voor levensverzekeringmaatschappijen als gevolg van de afwikkeling van de woekerpolissen, kan ik niet inschatten. Het vertrekkende directielid Joanne Kellermann, die jarenlang bij DNB verantwoordelijk was voor het toezicht op verzekeraars, stelt dat verzekeraars mogelijk aan de rendementen van andere producten moeten gaan morrelen omdat ze zoveel schadevergoeding moeten gaan betalen als gevolg van de afhandeling van woekerpolissen. „Mensen die een brave levensverzekering hebben gekocht, mogen niet de dupe worden van mensen die wat meer risicovolle producten hebben gekocht”, zegt zij. „Er is maar één pot bij zo’n verzekeraar. Als die andere langlopende polissen aan de eindstreep komen, moet er nog steeds genoeg in de pot zitten na afbetaling van gedupeerden met een woekerpolis.” Ze vindt het pijnlijk dat de woekerpolisaffaire nog altijd niet is afgehandeld. De verzekeraars hangt nog miljarden euro’s aan claims boven het hoofd. Volgens Kellermann is het probleem ’te ingewikkeld’ voor een snelle afwikkeling. Op de vraag of het denkbaar is dat de verzekeraars de claims niet kunnen opbrengen, zegt ze: „Dat zou kunnen, dat weten we niet.” Toezichthouder DNB weet nog altijd niet hoe groot de schadepost voor de sector zal zijn. „Het is een complex en qua omvang een onvoorspelbaar probleem.” De toezichthouder bij DNB heeft jarenlang zitten slapen en luidt nu de noodbel. Ik trek geen andere conclusie dan dat DNB hiervoor medeverantwoordelijkheid draagt.

De groei van de bedrijvigheid in de Chinese industrie zwakt nog altijd af. De inkoopmanagersindex voor de industrie zakte in oktober naar een niveau van 50,8, van 51,1 in september. Dat betekent dat er nog sprake is van een heel lichte mate van groei.

Het zwakkere cijfer over de groei van de Chinese economie kan erop wijzen dat de economie van China aan vaart verliest. De vergelijkbare index van zakenbank HSBC stond in oktober wel iets hoger, op een niveau van 50,4 tegen 50,2 een maand eerder. Maar recent bleek ook dat de Chinese economie in het derde kwartaal 'slechts' met 7,3% is gegroeid. Dat is de traagste groei in meer dan vijf jaar. De Chinese industrie kampt met een teruglopende vraag, een rem op de investeringen en zwakte op de vastgoedmarkt.

Ik luisterde vrijdagavond naar het wekelijkse gesprek met de premier. Op alle dilemma's die vaan de orde kwamen, stelde hij dat hij wel kon uitleggen dat hij en zijn kabinet daaraan niet debet waren. Dat de Oekraïnse regering geen moeite had gehad als de Nederlandse regering met de separatisten onderhandeld zouden hebben voor het bergen van de resten van het vliegtuig van vlucht MH17, wist hij te vertellen dat de regering in Kiev die verklaring al weer had ingetrokken. Wij hebben de OVSE de onderhandelingen laten doen en daar staan we nog altijd achter. Over de naheffing van Brussel van €642 mln wist hij te vertellen dat het Ministerie van Financiën al 6 dagen van de naheffing afwist maar dat hij het heel normaal vond dat hij daarover niet geïnformeerd was. Het kabinet zegt nog geen 'nee' we wachten op meer informatie uit Brussel. Over een blunder van de fiscus waardoor 5 tot 6 miljoen Nederlanders een naheffing krijgen van tussen de €150 en €700 trof het kabinet geen blaam. De opdracht van de politiek was te complex geweest om dat sneller te kunnen implementeren. Overigens mensen met een groot inkomen, zoals hijzelf, hoeven die naheffing niet te betalen. Hij kon het allemaal uitleggen. Waar het ook over ging: het kabinet had zijn werk goed gedaan. Een zwakker verweer heb ik niet eerder gehoord van een premier.

Slotstand indices 31 oktober 2014/week 44: AEX 411,32; BEL 20 3157,15; CAC 40 4.233,09; DAX 30 9326,87; FTSE 100 6.546,47; SMI 8837,78; RTS (Rusland) 1091,44; DJIA 17390,52; Nasdaq 100 4158,211; Nikkei 16413,76; Hang Sen 24003,37; All Ords 5505,00; €/$ 1,2525; goud $1172,90, dat is €30.064,72 per kg, 3 maands Euribor 0,086%, 10 jarig Staat 0,979%. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.