UPDATE01082015/283 Chinese aandelenbeurs implodeert

De Nederlandse samenleving begint behoorlijk in beweging te komen, op velerlei terreinen, over de weg die begaan moet worden voor een herstart van, wat ik noem, 'de nieuwe wereld'. Het is niet alleen een academisch onderwerp, ook bedrijven en burgers roeren zich steeds meer. De nieuwe generatie groeit op met nieuwe techniek, nieuwe communicatie mogelijkheden en eigen normen en waarden. Wetenschappers brengen ingrijpende ontwikkelingen in beeld met betrekking tot de energievoorziening. Duurzaam is een sleutelwoord geworden. In 2022 zouden particulieren geen eigen auto meer hebben, maar worden auto´s gedeeld, waardoor vervoer een heel andere dimensie verkrijgt. En wat gaat de komende robotisering voor de maatschappij betekenen? Dit najaar (van 30 november tot en met 11 december) vindt in Parijs de eenentwintigste jaarlijkse klimaatconferentie van de Verenigde Naties plaats: de zogenaamde COP21. COP staat voor de Conference of Parties; hierbij komen alle partijen die onderdeel uitmaken van het UNFCCC,  het klimaatverdrag van de Verenigde Naties, bijeen. Tijdens deze conferentie zou een nieuw klimaatverdrag ondertekend moeten worden door alle deelnemende partijen. Daar moeten grote stappen voorwaarts worden gezet met betrekking tot de terugdringing van de CO2 uitstoot, wereldwijd. Het nieuwe klimaatverdrag moet dan in 2020 ingaan, wanneer het huidige verdrag afloopt. Wie bepaalt het tempo waarin de voortgang wordt uitgevoerd. Superintelligentie een bedreiging?

Rechts heeft geen visie, rechts wil alles bij het oude vertrouwde laten. Dat is het beleid dat Rutte voert. Hij blijft werken met modellen en systemen die wellicht in het verleden hebben gewerkt, maar die werken niet als de omstandigheden veranderen. Deze uitspraak heeft een bredere reikwijdte: ook binnen de EU wordt zo gewerkt. Kijk naar de wijze waarop de Griekse deal wordt aangepakt. Hier worden de verkeerde prioriteiten gesteld. Rutte is geen idealist met brede vergezichten. Hij bestuurt het land door onderhoudswerkzaamheden uit te voeren. Hij past op de winkel, komt het dichtst bij wat hij voor dit land doet. Waar het met dit landje naartoe gaat, hoe Europa zich gaat ontwikkelingen, het gaat hem boven zijn pet. Is dat verwijtbaar voor een premier? Zijn neo-liberale 'vrienden' zullen daarop ontkennend antwoorden, maar de nieuwe generatie die niet denkt in termen van links of rechts, denkt daar heel anders over, die 'verlangen' een leider die het volk naar het 'beloofde land' begeleid. Op 2 september 2013 sprak de premier in de Rode Hoed de H.J. Schoo-lezing uit en bevestigde in feite zijn ernstige tekortkomingen. In die lezing somt hij wel een aantal positieve zaken op over Nederland, alleen is dat niet zijn verdienste. Ik zou willen stellen 'ondanks' zijn beleid en niet 'dankzij' zijn beleid. Het was de boedel die hij vernam van de Paarse kabinetten en daarvoor van Lubbers. De hoge verwachtingen, die er voor aanvang van zijn lezing waren over een visie op de toekomst van ons land, temperde hij aan het begin van zijn toespraak meteen, door te stellen dat de liberaal in hem zich zou verzetten ‘als visie betekent: een blauwdruk voor de toekomst’. Rutte was daar optimistisch: ‘er is niets mis met dit land wat we niet kunnen repareren’. Daarmee slaat hij de spijker op zijn kop, hij is geen leider, hij is een knutselaar. Het weinige positieve wat hij zei is dat het onderwijs, net als andere sectoren, ervan overtuigd is dat er zaken anders moeten worden aangepakt. Hij blijft bezig met hier en daar een pleistertje op te plakken, dat is onvoldoende: er moeten grondige updates dan wel service pakketten worden geïnstalleerd. ‘We moeten ingrijpende veranderingen doorvoeren om nieuwe zekerheden te creëren. En dat is gelukkig niet alleen mijn overtuiging of die van het kabinet, maar ook van al die mensen in de zorg, het onderwijs, de wereld van energie en milieu en natuurlijk de sociale partners met wie we afspraken hebben gemaakt over de grote beleidsthema’s’, aldus de premier. Zijn kabinet heeft zelf geen beleid gevoerd, zijn kabinet heeft marktpartijen gevraagd om te gaan polderen en met voorstellen te komen. Hij is daar enthousiast over, alleen hij kan de voorgelegde aanpak niet toetsen aan de doelen die ermee moeten worden behaald. Simpelweg omdat het hem ontbreekt aan een perspectief voor de nieuwe generatie. Rutte bevestigt dat door zijn uitspraak: “Waar ik wel in geloof is visie als perspectief voor mensen.” Voor de goede orde: van Dale geeft als verklaring voor het woord 'perspectief': vooruitzichten, nieuwe mogelijkheden bieden. Hij belazerde de boel met deze uitspraak, hij is niet in staat een stip op de horizon te zetten. Mijn vraag aan de premier is dan ook: 'hoe zien die vooruitzichten er dan uit'? Liberalen hebben geen visie als een toekomstbeeld voor een samenleving, maar ze beschikken wel over idealen. Maar wat moet ik daarmee, als ze niet toetsbaar zijn aan een doel. De wetenschap, de techniek, het bedrijfsleven, de burgers zijn al verder onderweg naar een duurzaam perspectief dan overheden. Die zijn nog altijd bezig met hoe goed in het verleden zaken zijn opgebouwd en hebben gefunctioneerd. Toen werkte dat op die manier maar morgen moet dat anders onder de druk van technische en communicatieve ontwikkelingen. En omdat ze geen visie hebben zijn ze ook niet in staat een plan van aanpak te maken. En dus remmen ze een ontwikkeling af in plaats van die te stimuleren.

De ontwikkelingen in Griekenland blijven een risico vormen voor de eurozone. Daarvoor waarschuwt deze week het Internationaal Monetair Fonds (IMF). De organisatie stelt in een rapport over de muntunie dat de autoriteiten niet zelfgenoegzaam over de omvang van de bedreigingen moeten worden. „De eurozone is evenwichtiger dan in de afgelopen jaren”, aldus het IMF. „Maar de unie blijft blootgesteld worden aan kwetsbaarheden.” De financiële instelling stelt dat desnoods alle beschikbare instrumenten gebruikt moeten worden om de besmettingsrisico's uit Griekenland te beheren. Ook benadrukt het IMF om te blijven werken aan „de architectuur” van de monetaire unie en de Europese beveiligingsmechanismes blijvend te verbeteren. Vanuit Athene komt het bericht dat Griekenland deze maand €24 mrd hulpgeld van Europa en het IMF nodig heeft om een overbruggingskrediet van de ECB terug te kunnen betalen. Ook moet er geld naar de Griekse banken om deze overeind te houden. Op 22 juni 2015 hebben de de vijf voorzitters binnen de EU: Jean-Claude Juncker , voorzitter van de Europese Commissie, samen met Donald Tusk, voorzitter van de Eurotop, Jeroen Dijsselbloem, voorzitter van de Eurogroep, Mario Draghi, president van de Europese Centrale Bank, en Martin Schulz, voorzitter van het Europees Parlement, ambitieuze plannen bekendgemaakt om de Economische en Monetaire Unie (EMU) vanaf 1 juli 2015 verder uit te bouwen en te verdiepen en uiterlijk tegen 2025 te voltooien. Stapje voor stapje wordt doorgewerkt aan de federalisering van Europa. In gewoon Nederlands: er gaat meer macht naar Brussel en de lidstaten leveren in de komende tien jaar grote delen van hun soevereiniteit in. De nationale parlementen krijgen steeds minder te zeggen. De Bankenunie zal worden uitgebouwd waardoor schulden van de financieel zwakke landen mede zullen worden gedragen door de rijkere landen. Hier staat dus dat ons spaargeld en de opgebouwde pensioenreserves zullen worden gebruikt om de schulden van andere landen mee te betalen, dan wel Europese investeringen mee te financieren. In der Spiegel zegt Jean-Claude Juncker daarover „Wir beschließen etwas, stellen das dann in den Raum und warten einige Zeit ab, ob was passiert. Wenn es dann kein großes Geschrei gibt und keine Aufstände, weil die meisten gar nicht begreifen, was da beschlossen wurde, dann machen wir weiter … Schritt für Schritt, bis es kein Zurück mehr gibt.“ De volledige tekst van het document is te lezen onder deze link. Dit gelezen hebbende vraag ik mij af hoe groot het democratisch gehalte is van dit voorgenomen traject de EU te hervormen. Wordt Europa, wellicht tijdelijk, omgezet in een oligarchie of in een dictatuur van vijf leiders? Al meer dan een jaar geleden heb ik mijn mening gegeven dat het huidige staatsinrichting van de Europese Unie een pas op de plaats maakt en dat is nog erg optimistisch gesteld. De besluitvorming op tal van plaatsen en onderwerpen in de EU/Eurozone deugt niet en brengt Europa geen stap verder. Heel simpel gesteld: er is geen visie voor het Europa van de nieuwe generatie. Om een schijn van democratische besluitvorming in de EU aan de bevolking te geven, zal op zijn minst aan de bevolking moeten worden aangeboden om keuzes te maken over de ombouw van Europa. De kans is daarbij groot dat de rijkere landen zich af zullen scheiden van de armere. Of dat op de langere termijn bezien verstandig is, laat ik nu buiten beschouwing. Het in elkaar schuiven van de bezittingen en de schulden van de 28 landen (plus nog enkele Balkanlanden en Turkije) is een risicovolle operatie, waar, verwacht ik, veel verzet in ons land tegen zal ontstaan. De start van het project is ongelukkig: op 22 juni wordt aangekondigd dat het op 1 juli van start gaat, precies op de datum dat regeringen en parlementen met zomerreces zijn gegaan. Als de vlam niet in de pan slaat, wordt stap 2 gezet. De eerste maand is al voorbij en de politiek en de media hebben nog niets van zich laten horen. Dat is een slecht voorteken. Ik volg de ontwikkelingen op de voet. Voor de Grieken breken er betere tijden aan want die krijgen straks een deel van hun schulden kwijtgescholden. Het voorgenomen proces kan op dit moment ook nog in een complete chaos eindigen, waarin alle bezittingen en rijkdom als sneeuw voor de zon verdwijnen. Er wordt hoog spel gespeeld met grote risico's. Eén leider die het heft in handen neemt en met harde hand de regie voert, geeft Europa meer overlevingskansen met minder schade voor de huidige en toekomstige generaties.

De aanpak van het migratieproces van de EU levert onvoldoende resultaten op om de vluchtelingen die de oversteek wagen van Noord-Afrika naar Zuid-Europa, op te kunnen vangen. De poplitici blijven achter de realiteit aanlopen. Zo kwamen in het eerste halfjaar 70.000 vluchtingen per boot aan en …………………. voor 32.265 zijn er vrijwillige quota afgegeven met iets van een toezegging dat dat aantal einde van dit jaar wordt verhoogd naar 40.000. Maar de laatste schattingen zijn wel dat er dit jaar 100.000 vluchtelingen voet aan wal zetten in Europa. Ik heb daar, zo snel, ook geen antwoord op hoe daarmee om te gaan. Dit is een volksverhuizing, we hebben geen idee hoe groot het aantal vluchtelingen zal worden dat op zoek gaat naar een nieuw bestaan. De opnamecapaciteit is niet onbeperkt, maar het humanitaire aspect is groot. Denk maar eens aan de mensenrechten. Als ik dagelijks kijk naar de jonge mensen die via de kanaaltunnel van Calais naar Engeland proberen te komen, dan zit er in die groep veel agressie. Noch de Franse, noch de Engelse regering heeft beleid hoe daarmee om te gaan. Europa is gechoqueerd, maar er is geen oplossing in beeld. Ik hou mijn hart vast want Griekenland, Italië en Hongarije hebben geen onbeperkte opvang voorhanden.

Dat Griekenland een oor zou worden aangenaaid door de technische experts van de trojka tijdens de uitwerking van de gesloten deal tussen Tsipras en de eurotop, komt voor mij niet als een verrassing. Tsipras is daar na zijn terugkeer in Athene voor gewaarschuwd, hij heeft die kritiek uit zijn eigen partij niet serieus genomen omdat hij vertrouwde op de uitvoering van de gemaakte afspraken. Oorspronkelijk zouden de onderhandelingen op 24 juli zijn gestart, dat werd 27 juli maar de 28e is het overleg over het derde steunpakket begonnen. Al direct werd duidelijk dat Griekenland en zijn geldschieters een geschil van mening hebben over toezeggingen die aan de Griekse regering zijn gedaan. Zo is er onduidelijkheid over bepaalde maatregelen die al doorgevoerd zouden moeten zijn om in aanmerking te komen voor een nieuw noodkrediet. Gesproken wordt over de bezuinigingen die het land de komende jaren moet doorvoeren in ruil voor een nieuw noodkrediet van maximaal €86 mrd. Zo zal het Griekse pensioenstelsel op de schop moeten en zijn verdere hervormingen, bezuinigingen en belastingverhogingen noodzakelijk. De vraag is echter of, in de deplorabele toestand waarin het land verkeert, nieuwe ingrepen kunnen worden doorgevoerd. De rek is er in Griekenland uit en moeten er nu geen nieuwe lasten aan de samenleving worden opgelegd. Eerst moeten alle inspanningen van alle partijen, betrokken bij deze rampzalige situatie waarin het land zich bevindt, zich richten op het aanzwengelen van de economie en het overeind houden van de Griekse banken. De werkelozen moeten eerst weer aan de slag en de koopkracht moet weer aantrekken. In de komende twee weken moet een voorlopig akkoord met de trojka worden bereikt. Lukt dit niet, dan is waarschijnlijk een nieuw overbruggingskrediet nodig om het land van een faillissement te redden. Tsipras heeft toegegeven dat zijn voormalige minister van Financiën, Yanis Varoufakis, een noodplan heeft gemaakt, voor het geval het land zonder geld zou komen te zitten. Het was geen geheim plan van Varoufakis om uit de eurozone te stappen, maar een poging om een alternatief voor het betalingsverkeer te vinden, mocht Griekenland uit de eurozone worden gezet, zegt Tsipras nu. De in binnen- en buitenland fel omstreden Varoufakis was minister van Financiën van 27 januari tot 6 juli. In deze periode botsten de linksradicale Tsipras en Varoufakis met hun internationale geldschieters. De Griekse premier Tsipras stelde deze week ook dat het land er niet bovenop kan komen zonder afschrijven op de enorme schuldenberg. Volgens Tsipras komt er in november schuldverlichting. Momenteel wordt er onderhandeld tussen Griekenland en de schuldeisers over de toezeggingen die het land eerder deed in ruil voor een derde steunpakket ter waarde van zo'n €86 mrd. Tsipras zei geen spijt te hebben over het gevoerde beleid in de afgelopen vijf maanden. De economische schade die daardoor ontstond, is wel weer in te halen. Tsipras zei ook dat hij geen andere uitweg zag in de onderhandelingen dan het houden van een referendum, waarin de Griekse bevolking tegen door Europa geëiste bezuinigingen stemde. De Duitse bondskanselier Merkel bestempelde het referendum als een voor of tegenstem over de euro, maar de Griekse premier zei dat de volksstemming alleen was bedoeld om betere voorwaarden te krijgen. Tsipras heeft nog steeds twijfels of hij achter het gesloten akkord moet blijven staan. Hij noemt de bailout verkeerd en wil de afspraken nog altijd aanvechten. Dat belooft weinig goeds voor de huidige onderhandelingen. De vorige twee steunpakketten liepen onder andere spaak omdat de Griekse politici zich te weinig hebben ingezet om bezuinigingen door te voeren. Ook in zijn eigen partij Syriza rommelt het. De ministers van Energie en staatssecretaris van Financiën stapten op uit woede over het akkoord. Tsipras hoopt nu het land weer te kunnen regeren en daadkrachtig te kunnen zijn. "Maar als we de parlementaire meerderheid verliezen, worden we gedwongen om nieuwe verkiezingen uit te schrijven." Of het zover komt, hangt af van een partijbijeenkomst van Syriza, die binnenkort plaats vindt.

Hannich schrijft deze week dat politici ons in de afgelopen jaren hebben voorgehouden: "Er zal geen Transferunie in Europa komen." Maar toch zijn we op weg daar naartoe. Nog steeds worden voor de terugbetaling van leningen aan de Grieken terugbetalingsdata bedongen, die in de verre toekomst liggen. Griekenland krijgt decennia de tijd om verleende steun terug te betalen. Maar wie denkt nog werkelijk, dat dit land in staat zal zijn al deze leningen ooit terug te betalen? De tijd lijkt aangebroken dat politici de waarheid aan de burgers moeten gaan vertellen. Dat verlangt de voorzitter van het Centrum voor Europese Economische Onderzoek, Clemens Fuest. Al eerder heeft hij voorgesteld belastingverhogingen in Duitsland door te voeren om de Griekse bailout te financieren, door een verhoging van de solidariteitsheffing van 5,5% naar 8%. Hij zegt dat het niet meer over meer over kredieten en leningen gaat in het derde hulppakket voor de Grieken, maar over 'transferbetalingen', zeg maar: schenkingen. In Duitsland zou het gaan om €22 mrd in de komende drie jaar. Wat wordt verstaan over een 'transferunie'? In een transfer unie helpen de sterke staten zwakke landen met hun financieringen. Het Verdrag van Maastricht verbiedt uitdrukkelijk dat de Europese Unie of de andere EU-partners aansprakelijk zijn voor de schulden van een (andere) lidstaat. Het was expliciet uitgesloten bij de invoering van de euro. In feite is het euro-project een grote vergissing geweest. In 1999 beloofde de CDU de Duitse kiezers op een verkiezing poster: "Wat kost ons de Euro? Duitsland moet betalen voor de schulden van andere landen? Een zeer duidelijke nee!

Is onderstaand bericht een vooraankondiging? Staat de positie van Lagarde ter discussie in het licht van de ontwikkelingen van het Griekse dossier? Stapt ze op en krijgt ze een (top)baan aangeboden in Brussel? De volgende directeur van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) is vermoedelijk geen Europeaan, mocht de huidige preses Christine Lagarde uiteindelijk het fonds verlaten. Dat zei David Lipton, het plaatsvervangende hoofd van het in Washington gevestigde IMF. Volgens Lipton komt de afspraak, waarbij de leider van de Wereldbank een Amerikaan is en de leider van het IMF een Europeaan, steeds meer onder druk te staan. Bij een opvolger voor Lagarde zou daarom puur gekeken moeten worden naar de verdiensten van de persoon in kwestie, meent Lipton. „Met kandidaten over de hele wereld, is de kans een stuk groter dat de uiteindelijke opvolger van Lagarde uit een niet-Europees land komt.” Het kan natuurlijk ook zijn dat Europa geen serieuze kandidaat kan leveren en dat het IMF verder moet kijken dan naar Brussel.

De week begon met twee berichten over de tegenvallende economische ontwikkelingen in China. Eerst bericht over de omzetting van valutareserves van de Chinese centrale bank in goud. We then put China’s change in FX reserves alongside the total Treasury holdings of China and its “anonymous” offshore Treasury dealer Euroclear (aka “Belgium”) as released by TIC, and found that the dramatic relationship which we first discovered back in May, has persisted – namely virtually the entire delta in Chinese FX reserves come via China’s US Treasury holdings. As in they are being aggressively sold, to the tune of $107 billion in Treasury sales so far in 2015. We explained all of his on Friday in “China Dumps Record $143 Billion In US Treasurys In Three Months Via Belgium“, and frankly we have been surprised that this extremely important topic has not gotten broader attention. Het tweede bericht gaat over de stemming op de aandelenbeurzen in het Verre Oosten op de eerste beursdag van deze week. In China werden flinke verliezen geleden. Beleggers blijven zich zorgen maken over de terugvallende groei van de Chinese economie, na een daling van de winst van de Chinese industriële sector in juni. De Shanghai Composite Index ging maar liefst 8,5% onderuit. In de ochtendhandel viel de schade nog mee (2,5%), maar later op de dag ging de graadmeter scherp omlaag. Ondanks de verregaande maatregelen van de autoriteiten om de daling tot stand te brengen bleef het aanbod aanhouden. De centrale bank van China heeft de afgelopen weken de rente al enige malen verlaagd en is overgegaan om de aandelenhuizen rechtstreeks te voorzien van liquiditeiten om koersen te ondersteunen. Institutionele instellingen werden aangemoedigd aandelen te kopen. Dat werd ook van pensioenfondsen gevraagd, ondanks dat de regels voorschrijven dat ze geen al te grote risico's in hun beleggingsportefeuilles mogen lopen. In de laatste zes weken is de waarde van de beurs in Shanghai met €2500 mrd verminderd. De overheid heeft de markt met €700 mrd ondersteunt. Was die steun niet gegeven dan waren de verliezen nog veel groter geweest. De beperkte val van 8,5% is te danken aan de beursregels daar die voorschrijven dat bij een daling van een aandeel met 10% de notering moet worden opgeschort tot de volgende beursdag. Afgelopen maandag was dat het geval bij 1700 van de 2500 verhandelde fondsen. Een ander aspect is dat de beurs daar oogluikend heeft toegestaan dat bedrijven de laatste weken de handel in hun aandelen lieten stilleggen. Grote Chinese bedrijven handelen zelf ook actief op de beurs. In een jaar tijd heeft de Shanghai Composite Index een zeepbel gecreëerd die 2,4 keer (van 2135 naar 5178) groter is dan de waarde van half juni 2014. De huidige notering is nog altijd 1,4 keer hoger dan de notering van een jaar geleden. De Shanghai Stock Exchange, eindigde de week opnieuw in de rode cijfers. Daarmee werd de slechtste handelsmaand in zes jaar in stijl afgesloten op 3663,73. De SCI , met alle aandelen van de beurs in Shanghai, verloor deze maand ruim 14%. Ook de kleinere Shenzhen Composite Index ging eveneens fors onderuit. Eerder deze maand tekende zich een licht herstel af, nadat de indices half juni in een vrije val waren geraakt na maanden van enorme groei. Het herstel bleek de afgelopen week echter van korte duur. Na maanden van harde groei op de Chinese aandelenbeurs begonnen beleggers medio juni in rap tempo hun aandelen te verkopen. De koersen gingen daardoor hard onderuit en de Chinese overheid probeert sindsdien met man en macht het sentiment onder investeerders te veranderen. Tot op heden zonder veel succes. Elders gingen de belangrijkste beursgraadmeters ook overwegend omlaag. In feite is de gigantische zeepbel pas voor de helft leeggelopen. In feite is deze correctie verklaarbaar uit de feiten dat de Chinese economie is stilgevallen en de resultaten van het bedrijfsleven zullen tegenvallen. De Hang Seng-index in Hongkong verloor 2,7% en de Kospi in Seoul zakte 0,4%. De All Ordinaries in Sydney hield het hoofd boven water met een plusje van 0,3%. De Nikkei in Tokio eindigde 0,95% in het rood op 20.350,10 punten. De aanhoudende zorgen over de Chinese economie, een duurdere Japanse yen en de lagere slotstanden op Wall Street zorgden voor koersdruk op de Japanse beurs. Baidu, het Chinese antwoord op Google, maakte deze week de grootste koersval sinds 2009, na tegenvallende kwartaalcijfers. Het aandeel leverde maar liefst 16% op de beurs van New York in nadat het bedrijf de verwachting voor de omzet voor het huidige kwartaal verlaagde. De verslechterde vooruitzichten voor het derde kwartaal hangen samen met de vertragende groei van de Chinese economie. Bovendien wil Baidu-topman Robin Li flink investeren om de concurrentie aan te gaan met online-winkelgigant Alibaba. Baidu, dat een beursnotering in de VS heeft, wil niet langer alleen een zoekmachine zijn, maar wil de Chinese consument ook aan zich binden op het gebied van online winkelen. "Zoeken wordt van oudsher gezien als een middel om mensen te verbinden met informatie, maar in het mobiele tijdperk kan zoeken ook fungeren als een hulpmiddel om mensen te verbinden met diensten", zei topman Li maandag tijdens de presentatie van de resultaten. Baidu en concurrenten Alibaba, Tencent en nieuwkomers Meituan en Dianping vissen allemaal in de vijver van ’online-to-offline’, de markt voor lokale e-commerce diensten. Li wil een deel van de $12 miljard aan cashreserves van het bedrijf investeren om hier een dominante positie te krijgen. Tot nu toe belasten die investeringen echter het bedrijf, zonder dat ze al veel opleveren.

De voormalige mede-topman van Deutsche Bank, Anshuman Jain, geboortig van Rajasthan in India, wordt niet langer verdacht van misleiding van de Duitse autoriteiten bij een onderzoek naar marktmanipulatie door de grootste bank van Duitsland. Dat meldt The Wall Street Journal op basis van inzage in vertrouwelijke documenten rond de zaak. Volgens de zakenkrant heeft de Duitse financiële waakhond Bafin eerder deze maand een brief gestuurd naar Jain, waarin stond dat hij niet langer wordt verdacht van opzettelijke misleiding in het onderzoek naar de manipulatie van het interbancaire rentetarief Libor. Er wordt onder meer nog wel onderzocht of Jain voldoende heeft gedaan om de fraude met Libor te stoppen. Deutsche Bank kreeg in april een boete van in totaal $2,5 mrd van Amerikaanse en Britse toezichthouders in verband met Libor. In juni werd verrassend het vertrek aangekondigd van Jain en zijn mede-topman van Deutsche Bank, Jürgen Fitschen. Dat er bij de Duitse bankgigant gemanipuleerd werd met libortarieven, daarover schijnt geen discussie te zijn. Wel over de vraag of Jain, lid van de Raad van Bestuur van Deutsche Bank en als zodanig verantwoordelijk voor corporate finance, sales en trading en transaction banking business, wereldwijd. In hoeverre is een CEO verantwoordelijk voor frauduleus handelen van traders? Is dat verwijtbaar en zo ja wie zijn daar allemaal op aanspreekbaar.

De veeboeren maken moeilijke tijden door. Niet alleen in Frankrijk en België, maar ook in Nederland stijgt het water bij boeren tot aan hun lippen en is de marktprijs te ver onder de kostprijs gedoken. Daardoor is er grote onrust onder de 18.000 melkveehouders in Nederland, die nog maar €15000 per jaar verdienen, dat is fors lager dan het gegarandeerde minimumloon. Zuivelreus FrieslandCampina kondigde deze week de zoveelste prijsverlaging aan. De zogeheten garantieprijs werd verlaagd van €30 per 100 kilo melk tot €28,50 per 100 kilo melk. De prijzen blijven zwaar onder druk staan door de achterblijvende vraag naar zuivelproducten. Ook wordt er minder geëxporteerd, mede door de Russische landbouwboycot. In anderhalf jaar tijd is de prijs met eenderde gedaald. De consumptie in Nederland biedt geen oplossing. Die loopt al jaren terug. Volgens cijfers van onderzoeksbureau IRI loopt de supermarktverkoop van melk snel terug. In vergelijking met vier jaar geleden is de verkoop van melk en karnemelk op jaarbasis met zo’n 8% teruggelopen tot 606 miljoen liter. De verkoop van overige zuiveldranken daalde in deze periode zelfs met 13% tot 205 miljoen liter. Terwijl de lagere prijzen voor de boeren al voor genoeg tegenwind zorgen, krijgen de Nederlandse melkveehouders van de politiek een trap na. Zo heeft staatssecretaris Dijksma vorige maand een fosfaatquotum ingesteld dat de beroemde druppel voor de sector lijkt te worden. Door het wegvallen van de Europese melkquota hebben melkveehouders de afgelopen jaren flink geïnvesteerd in onder andere moderne stallen en een grotere veestapel. Volgens de boeren moet Dijksma snel in Brussel onderhandelen om toch maar meer mest in Nederland te mogen produceren, ondanks dat ze de boeren lange tijd heeft gewaarschuwd dat er niet meer stront geproduceerd mag worden. In België wordt door de Vlaamse vereniging van Melkveehouders een minimumprijs voor melk geëist. Als die minimumprijs er niet komt, zullen Belgische melkveehouders, in navolging van Franse collega’s. wegen gaan blokkeren. Dankzij hun protesten hebben de Franse melkveehouders een prijsverhoging van €0,04 per liter op de voorschotprijs afgedwongen. Wat de Europese boeren hard nodig hebben is het opheffen van de sancties die aan Rusland zijn opgelegd, in de hoop dat de Russen ook hun importboycot zullen terugnemen. Je kunt ook kiezen voor een andere inkijk van de problemen van de boeren. Al langer was bekend dat op 1 juli Brussel de melkquota in de EU vrij zou geven. Dat heeft ondernemende boeren aan het werk gezet door nieuwe stallen te gaan bouwen, voor meer koeien en dus meer melk, maar ook met meer stront en de afvalstoffen (fosfor), die het milieu belasten. Aan dat laatste aspect heeft kennelijk niemand gedacht, ook niet de banken die de bouw van de nieuwe stallen hebben gefinancierd. Dat laatste is een uiterst kwalijke zaak. Maar ook Brussel gaat niet vrijuit, want die hebben eerst de veeboeren een presentje gegeven en vervolgens is de milieulobby erin geslaagd de fosfor quota te verlagen. Dat is verwijtbaar handelen. Het gevolg ervan is dat er nieuw gebouwde stallen leegstaan en de boeren de financiële lasten ervan niet kunnen dragen. Ook de garantieprijs van melk werd ook nog eens verlaagd van €1,50 per 100 kilo.

Olie- en gasbedrijf Shell gaat 6500 banen schrappen. Het bedrijf heeft last van de lagere olieprijs waardoor de winst over de afgelopen drie maanden flink daalde. Topman Ben van Beurden meldt dat de olie-industrie kampt met uitdagende tijden en daarom wordt ,,urgent en met overtuiging'' ingegrepen bij het concern. In het tweede kwartaal behaalde Shell een winst op basis van geschatte actuele voorraadkosten van $3,4 mrd. In dezelfde periode een jaar eerder ging het nog om een bedrag van $5,1 mrd. De winst per aandeel, waarbij gerekend wordt met de huidige lagere olieprijs, lag 37% lager dan het tweede kwartaal van 2014. De daling van de olie- en gasinkomsten en een lagere productie werkten door in de resultaten van het bedrijf. Dat werd slechts deels opgevangen door de lagere kosten. De productie van olie en gas van het bedrijf kromp afgelopen kwartaal met 11% op jaarbasis tot het equivalent van 2,73 miljoen vaten per dag. Shell kondigde aan dit jaar de kapitaalinvesteringen met 20% te verlagen naar ongeveer $30 mrd in vergelijking met vorig jaar. Volgens Shell blijven de olieprijzen nog een langere tijd op het huidige lage niveau. Dat komt neer op een daling van $7 mrd. Naast het verlagen van de investeringen is Shell bezig activiteiten te verkopen. Voor 2014 en 2015 gaat het om in totaal $20 mrd aan bezittingen, aldus het concern. Niet alleen de lagere gas en olieprijzen zijn debet aan de lagere inkomsten. Aan meerdere grote installaties in Qatar en de Golf van Mexico wordt groot onderhoud gepleegd en liggen daardoor stil, de olie- en gasproductie zijn dit jaar gedaald en Shell mag ook minder gas uit het Slochteren-veld halen. Dat Shell gaat besparen, komt dus niet als een verrassing. Het zouden vooral tijdelijke contracten zijn die nu komen te vervallen. Wereldwijd heeft Shell ruim 90.000 werknemers. Een deel van het banenverlies is al gerealiseerd, aldus Shell. Het gaat daarbij om banen in Groot-Brittannië en Noorwegen. Wereldwijd telt het concern ongeveer 94.000 werknemers. Om aandeelhouders tevreden te stellen, keert Shell een dividend van $0,47 per aandeel uit.

Imtech is somberder over 2015 dan eerder werd aangenomen. De technisch dienstverlener denkt dat een terugkeer naar winstgevendheid langer zal duren dan voorzien. Dat maakte het bedrijf bekend in een tussentijds handelsbericht met voorlopige cijfers. Het behalen van een positief operationeel resultaat in 2015 zal ,,erg uitdagend'' zijn. Dat nieuws zorgde voor een koersval voor het veelgeplaagde aandeel. Imtech heeft naar eigen zeggen te maken met hoger dan verwachte verliezen op oude projecten in Duitsland, lagere marges en grotere projectverliezen dan voorzien in Nederland en problemen bij de zogenoemde wateractiviteiten in het Verenigd Koninkrijk. Topman Gerard van de Aast sprak van een aantal onverwachte tegenvallers. Banken verliezen €100 mln.

Onderstaand item heb ik voor het publiceren van dit blog opnieuw geschreven aangezien de door mij gepleegde aannames over de doelstelling van de extra vergadering van de NATO-landen, aangevraagd door Turkije, zich in een heel andere richting te ontwikkelen als eerder aangenomen. Ik had wel zo mijn bedenkingen maar de nu door de Turken ingeslagen weg slaat diepe gaten in de lopende vredesonderhandelingen tussen de Turken en de Koerden. Ik ga terug naar vier weken geleden. Begin juni haalde de HDP een grote verjkiezingsoverwinning van nul naar 13% van de stemmen, waardoor voor het eerst in tien jaar de islamitisch-conservatieve AKP van president Erdogan geen meerderheid meer heeft in het parlement. Als gevolg daarvan is de vorming van een nieuwe regering nog ver weg. Turkse media suggereren dat AKP nieuwe verkiezingen wil uit schrijven. Een harde opstelling richting Koerdische ‘terroristen’ kan dan ook een binnenlandse strategie zijn van Erdogan om meer stemmen te winnen. Erdogan beschuldigt de partijleiders van de pro-Koerdische HDP van banden met “terroristische groepen” waarmee hij doelde op de PKK. Heeft de NAVO zich voor het karretje van Erdogan laten spannen voor een binnenlands politiek probleem? Duitsland heeft Turkije gewaarschuwd voor mogelijke aanslagen in het openbaar vervoer in Istanbul in reactie op aanvallen op de Koerdische PKK door de Turkse luchtmacht. Duitsland voorziet een mogelijke ,,verhoogde aanvalsactiviteit'' bij de PKK. ,,Daarbij zijn er aanwijzingen voor aanslagen op de ondergrondse en busstations''. De NATO-leden werden opgetrommeld voor spoedoverleg op grond van artikel 4. Via dit artikel kunnen NAVO-lidstaten om een bijeenkomst vragen als zij zich bedreigd voelen. Onderwerp van de bijeenkomst was de Turkse strijd tegen zowel Islamitische Staat (IS) in Syrië als de Koerdische PKK in Irak, die startte nadat beide groeperingen aanslagen pleegden in Turkije. Turkije zegt geen onderscheid te maken tussen IS en de PKK, beiden worden beschouwd als terroristische groeperingen. De aanvallen op de Koerdische PKK zijn omstreden bij Europese bondgenoten, omdat de groepering een belangrijke bondgenoot is in de strijd tegen IS. Onduidelijk is wat er is besproken over de aanvallen op de PKK. In de steunverklaring werd niet specifiek verwezen naar de PKK. Erdogan verwachtte voor het overleg dat bereid zouden zijn 'de nodige stappen te zetten'. Omdat hij niet om militaire steun heeft gevraagd, is het onduidelijk op welke stappen hij doelde. Artikel 5 stelt dat een gewapende aanval – vanaf het buitenland – op één van de NAVO-lidstaten wordt beschouwd als een aanval op alle lidstaten, en verplicht de NAVO-landen het aangevallen land te steunen, inclusief de mogelijkheid tot militaire steun. Erdogan ging fel tekeer over de Koerden. Hij stelde dat het 'onmogelijk is door te gaan met een vredesproces met hen die onze nationale eenheid bedreigen'. Parlementariërs die 'banden hebben met terroristen' moeten hun onschendbaarheid kwijtraken en strafrechtelijk worden aangepakt, vindt de Turkse president. Die laatste waarschuwing is duidelijk gericht aan Koerdische parlementariërs. Erdogan zei dat hij 'tegen het verbieden van partijen' is, maar dat 'politieke leiders de prijs moeten betalen voor banden met terroristische groepen'. De leider van de Koerdische HDP, Selahattin Demirtas, heeft in een reactie laten weten dat de enige 'misdaad' die zijn partij heeft begaan het winnen van 13% van de stemmen is. Erdogan reageerde daarop: 'Het is niet mogelijk voor ons om het vredesproces voort te zetten met diegenen die onze nationale eenheid en broederschap bedreigen.' De woordvoerder van Erdogan's AK-partij Besir Atalay nuanceerde deze uitspraak. Hij zei dat de vredesonderhandelingen wel door kunnen gaan als de 'terroristische elementen' hun wapens neerleggen en het land verlaten. 'Het vredesproces is niet over. Er is momenteel een stagnatie, maar we kunnen het proces hervatten als intenties worden uitgesproken om aan bovenstaande voorwaarden te voldoen.' Erdogan baseert zich met betrekking tot met betrekking tot het zich bedreigd voelen op 'een gewapende aanval vanaf het buitenland. De vraag is echter om hoeveel terroristische aanslagen het gaat. Erdogan spreekt over talrijke, minister Koenders van Buitenlandse Zaken spreekt over hooguit één. De uitspraken van Erdogan volgen na herhaaldelijke bombardementen van de Turkse luchtmacht op doelen van de Koerdische PKK, in het noorden van Irak. Gevechtsvliegtuigen voeren al tien dagen aanvallen uit op doelen van terreurgroep IS in Syrië en vallen gelijktijdig ook Koerdische posities aan. Daarmee heeft Turkije eenzijdig het bestand opgeheven dat de Turkse regering in 2013 met de PKK sloot, en dat een einde maakte aan 30 jaar bloedvergieten. In dat bestand werd afgesproken dat beide partijen vredesonderhandelingen zouden voeren en elkaar verder met rust zouden laten. 

De NAVO heeft een probleem en dat is Turkije en het handelt over de positie van de Koerden versus Turkije. De VS heeft de Koerden binnen de Coalitie tegen de IS gehaald. De Koerden wilden het offensief op de grond wel voeren tegen de IS. De VS steunt de Koerden in velerlei opzichten. In ieder geval dachten de Koerden vrienden van de VS te zijn, maar nu blijkt dat de Amerikanen schaken op twee borden. Een Koerdisch bord en een Turks. Turkije betitelt de Koerden als terroristen. Althans dat zegt Erdogan. De Turken hebben de VS in een moeilijke positie gemanoeuvreerd: Ze hebben een luchtmachtbasis aan de Syrische grens opengesteld voor Amerikaanse gevechtsvliegtuigen. Tot nu toe moesten de Amerikanen aanvliegen vanuit Parijs. Maar daar moeten de Amerikanen en hun bondgenoten wel een hoge prijs voor betalen want de Turken eisen dat ze Koerdische milities in Noord Irak mogen aanvallen. En of de NAVO daar even toestemming voor wil geven. Tijdens een spoedvergadering in Brussel heeft de NAVO een halfslachtig standpunt ingenomen: ze sprak haar steun uit voor pogingen van Turkije om het geweld in het land tegen te gaan. Voorafgaand aan de bijeenkomst was het al de verwachting dat Turkije politieke steun van haar bondgenoten zou krijgen na enkele terroristische aanslagen in het land. Door een zelfmoordaanslag op een bijeenkomst van jonge Koerden vielen daar 32 doden. Turkije mengde zich daarna actief in de strijd tegen IS, zo leek het tenminste. De leden van de NAVO hebben tijdens de bijeenkomst hun afkeuring uitgesproken over de aanslagen en zeggen Turkije te steunen in de strijd tegen het geweld. Turkije kreeg de VS en Canada achter zich en met de slotverklaring kan Erdogan alle kanten uit. Europa liet zich inpakken en Erdogan werd de winnaar. Het is Turkije niet ontzegd om Koerden in Noord-Irak te bombarderen. Turkije interpreteert dat als 'wij hebben toestemming om de Koerden in Noord Irak te blijven bombarderen. In welke mate zijn de door Turkije aangedragen argumenten betrouwbaar? Ik wijs op de ontkenning van de Turken over de Armeense genociode, waarbij tijdens de Eerste Wereldoorlog ca één miljoen Armeniers zouden zijn vermoord door het Ottomaanse Rijk, dat later Turkije werd. Is Turkije wel een betrouwbare partner voor de NATO en de EU? Secretaris-generaal van de NAVO, Jens Stoltenberg, zei over de bufferzone in Noord-Syrië die Turkije en de VS in willen stellen dat dat een bilateraal initatief is. De NAVO verwelkomt het initatief van de landen, maar zal daar verder geen actieve bijdrage aan leveren. Turkije heeft het op een na grootste leger van de NAVO en is zelf in staat om het geweld in het land tegen te gaan. Stoltenberg zei daarnaast dat "terrorisme, in welke vorm dan ook, nooit getolereerd of gerechtvaardigd mag worden." Verder zei hij dat de NAVO-landen actief blijven strijden tegen IS. Er zal daarbij worden gekeken waar belangrijke partners als Jordanië ondersteund kunnen worden. Datzelfde geldt voor de legers van bijvoorbeeld Irak en Tunesië. [mijn vraag hierbij is welke NATO lidstaat wordt hier aangevallen?] Het meer omstreden agendapunt van maatregelen en acties die Turkije onderneemt tegen de Koerdische beweging PKK. Turkije blijft namelijk PKK-kampen in Noord-Irak bestoken als reactie op meerdere aanslagen op Turkse agenten en militairen. Dat ligt erg gevoelig bij veel Europese coalitielanden. In de verklaring na afloop van de vergadering werd niet specifiek verwezen naar de PKK. De Europese NATO-landen roepen Turkije op om geen “excessief geweld te gebruiken” tegen de Koerden/PKK, maar dat staat niet in de slotverklaring. De NAVO lidstaten zijn unaniem 'solidair' met de Turken, waar het betreft de strijd tegen het terrorisme. Wat gebeurt er als de Turken doorgaan met het bombarderen van PKK-stellingen in Noord Irak? Wie trekt er dan als eerste aan de noodrem? De alliantie benadrukt solidair te zijn met de lidstaat Turkije, nu de veiligheid van dat land steeds ernstiger wordt bedreigd door de almaar voortwoedende burgeroorlog in buurland Syrië. Maar tegelijk heerst er verdeeldheid onder de 28 landen van het bondgenootschap over de aanpak van deze crisis. De meeste lidstaten willen vooral voorkomen dat ze worden meegezogen in deze burgeroorlog. De NAVO-lidstaten hebben Turkije opgeroepen om door te gaan met vredesonderhandelingen met de Koerdische minderheid in het land. De Europese diplomaten hebben zich in dit overleg laten overrulen door Erdogan, de VS en Canada.

De markt was daar niet op voorbereid. Het vertrouwen van Amerikaanse consumenten in de economie is in juli onverwacht sterk gedaald ten opzichte van de voorgaande maand. De vertrouwensindex ging deze maand van 96.1 naar 93.1. Het vertrouwen slonk naar het laagste peil sinds september vorig jaar. Consumenten werden vooral somberder in hun verwachtingen voor de komende maanden. De huidige omstandigheden worden nog altijd als behoorlijk gunstig ingeschat. We zullen wel zien hoe zich dat verder ontwikkelt. De FED maakt enig voorbehoud over de datum waarop een renteverhoging gaat worden doorgevoerd in de VS. Dit omdat de opleving in het tweede kwartaal toch lager uitkwam als eerder werd verwacht. Daardoor komt mogelijk de aangekondigde renteverhoging niet op korte termijn. Als redenen voor het mindere groeicijfer worden aangegeven de sterke dollar en van de tegenvallende ontwikkelingen in de opkomende landen. Ook wordt erop gewezen dat de opwaartse bijstelling over het eerste kwartaal nog positiever had moeten zijn gelet op de aangepaste berekening van het BNP doordat niet alleen het slechte winterweer het economische klimaat parten speelde. (Bron: Rabobank)

Slotstand indices 31 juli 2015; week 31: AEX 495,23; BEL 20 3.762,64; CAC 5.082,61; DAX 30 11.308,99; FTSE 100 6.696,28; SMI 9.428,17; RTS (Rusland) 858,82; DJIA 17.689,86; NY-Nasdaq 100 4.588,907; Nikkei 225 20.585,24; Hang Sen 24624,87; All Ords 5681,70; €/$ 1,0988; goud $1.095, 20; dat is €32.024,8 per kg, 3 maands Euribor -0,023% (1 weeks -0,132%, 1 mnds -0,075%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,833%, 10 jaar VS 2,1839%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,209, elders €1,179. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.