UPDATE01042017/370 Hoe lang zal Nederland nog een ‘belastingparadijs’ zijn?

Goed nieuws voor spaarders en pensioenfondsen: de tijd is rijp voor het terugdraaien van het stimulerende beleid van de ECB, zei Klaas Knot, de president van De Nederlandsche Bank, deze week bij de presentatie van het jaarverslag van DNB over 2016. Er geen rationale argumenten meer om dit zware medicijn te blijven voorschrijven. In anticipatie hierop, zijn marktrentes al opgelopen.” Of Nederlandse spaarders het gelag betalen van het monetaire beleid van de ECB in relatie tot de euro? DNB-president Klaas Knot wil dat niet expliciet toegeven. „Een te grote versimpeling” vindt hij. Feit is dat de Europese Centrale Bank, waar hij in het bestuur zit, extreem stimulerend beleid voerde om vooral de Zuid-Europeanen er bovenop te helpen. Wij hebben dus de prijs moeten betalen om de zwakke landen van de ondergang te redden. Knot was tegen het grootschalig opkopen van obligaties door de centrale bank, waardoor de financiële sector werd overspoeld met gratis geld. Maar hij was voor de historische verlaging van de ECB-rente naar 0%. Maar als hij dit stelt wil ik graag wel een onderbouwing horen over de noodzaak van de nul procent rente. „Het is wel zo dat je dit rentebeleid niet zou kiezen als het alleen voor de Nederlandse of de Duitse economie gemaakt zou worden.” Dat Triodos als eerste bank de spaarrente naar 0% verlaagde is het gevolg van het monetaire beleid van de ECB, waarvoor de president van DNB mede verantwoordelijkheid draagt. Het is te gemakkelijk om zich te verstoppen achter de uitspraak „dat die bank de spaarrente verlaagt, is een commercieel besluit. Maar het is ook een gevolg van het feit dat wij met de Europese Centrale Bank een ruim monetair beleid voeren. Wij voeren dat beleid niet alleen met de Nederlandse spaarder in ons achterhoofd, maar omdat de inflatie in de eurozone lange tijd achterbleef bij onder doelstelling. De lage rente is wel voordelig voor mensen die een hypotheek hebben, dat is juist maar kijk dan tegelijk hoe groot de schade is van dat monetaire beleid voor de spaarders, pensioenfondsen en verzekeraars. Overigens maakt de lage inflatie het effect van de lage spaarrente minder erg.” De inflatie stijgt alweer. Dat klopt. Wij voorspellen dat de inflatie in de eurozone dit jaar uitkomt op 1,7% en de komende jaren rond dat niveau blijft.” Is een spaarrente van 0% ooit een streven geweest van het beleid van Draghi? Deze ongebruikelijk lage ECB-rente is het gevolg geweest van een ongebruikelijk diepe financiële crisis waarvan we nog steeds de naweeën zien in een relatief gematigd herstel.” U maakt het rentebeleid niet specifiek voor de Nederlandse spaarder, maar die betaalt wel het gelag. Is dat de prijs die wij moeten betalen voor de euro?  “Dat vind ik een te grote versimpeling. Voor een kleine, open economie als de Nederlandse zijn de positieve effecten van de euro groter dan de negatieve. Maar het is wel zo dat je dit rentebeleid niet zou kiezen als het alleen voor de Nederlandse of de Duitse economie gemaakt zou worden.” Omdat Zuid-Europa een zetje nodig heeft, moeten wij dit maar accepteren, vindt hij. Ja. Voor de eurozone als geheel, bestaande uit Noord- en Zuid-Europa.” Verwacht U dat de spaarrente zelfs onder de 0% kan dalen? Dat zie ik minder snel gebeuren. Los van de commerciële overweging die de bank maakt, vind ik de timing wel opmerkelijk. Want de rentes in de markt lopen weer op. De markt ziet ook dat als de economie en de inflatie zich blijven ontwikkelen zoals wij nu denken, het ECB-beleid richting verkrapping zal gaan.” Wanneer bouwt de ECG het opkoopprogramma af en wanneer kan de rente weer omhoog? Na december moeten we zo snel mogelijk het opkoopprogramma afbouwen. Het deflatierisico, als het er al was, is volledig geweken. Nu is er geen ratio meer om dit zware medicijn te blijven toedienen. In anticipatie hierop, zijn marktrentes opgelopen. De verwachting in de markt van de eerste renteverhoging van de ECB is verschoven van eind 2019 naar begin 2018. Dat sluit een stuk beter aan bij mijn eigen verwachting.” Knot maakt de problematiek wel erg eenvoudig. Deze uitspraken kunnen U en ik ook bedenken. Waar Knot geen antwoord op geeft waarom we nog een jaar moeten wachten voordat de afbouw van het opkoopprogramma wordt gestart. ECB-hoofdeconoom Peter Praet zei dat de ECB heel bewust heel 2017 in de markt blijft vanwege de politieke onzekerheid rond de verkiezingen.  “De verkiezingen in Europa zijn tot dusver vanuit Europees perspectief niet verkeerd gegaan. Ook als je kijkt naar de peilingen in Frankrijk denk ik dat het risico niet overtrokken moet worden. Sterker nog, ik zie weer enige pro-Europese revival. De meer fundamentele vraag is of de ECB monetair beleid moet maken op basis van politieke risico’s. Ons opkoopprogramma is geen Haarlemmerolie, het is niet een remedie tegen alle kwalen.” Er is nu veel enthousiasme over hoe goed het gaat in Nederland, met 2% groeien een begrotingsoverschot. Hoe stevig is dit herstel? In Nederland is het rentebeleid een belangrijke factor geweest achter het herstel. De lage rente heeft de woningmarkt aangezwengeld. Ik denk dat we nu heel snel in de Nederlandse economie de onbenutte capaciteit aan het dichtlopen zijn, er is sprake van inhaalgroei. Daarna zijn we weer afhankelijk van de potentiële groei in de economie is, die is ongeveer 1,5%.” Welke buffer moet het volgende kabinet aanhouden? De economie kent een hoge mate van hollen en stilstaan. Dat geldt helaas ook voor onze overheidsfinanciën. Als we willen voorkomen dat wij in een volgende recessie weer moeten bezuinigen, moeten we nu zorgen voor een begrotingsoverschot van zo’n 1%.” Pas in 2020 wordt een begrotingsoverschot van 1,3% verwacht. Ondanks de Haagse jubbelstemming is er volgens U dus weinig financiële ruimte. Er is gelukkig geen enkele aanleiding om te bezuinigen. We kunnen altijd schuiven binnen de begroting. Maar er moet ook niet de indruk bestaan dat het geld tegen de plinten klotst.” Dus is het misplaatst om te roepen om herstel van de koopkracht?  Die roep is begrijpelijk, maar zoiets moet geleidelijk en met beleid. Dat de koopkracht achter blijft, komt deels door de gematigde loonontwikkeling.” Hoe komt het dat de lonen niet harder stijgen? Dat komt door onzekerheid bij werkgevers en werknemers, we hebben een ernstige crisis achter de rug. Macro-economisch denk ik dat er loonruimte is in Nederland. Zeker in de handel en bij de zakelijke dienstverlening. Het mantra van loonmatiging hoorde bij een andere tijd.” De huizenmarkt in de grote steden gaat heel hard. Hoe groot is het gevaar voor een nieuwe bubbel. In de grote steden, en zeker in Amsterdam, gaat het te hard. Met als gevolg dat de woningmarkt voor hele grote groepen niet meer toegankelijk is. Er is sprake van hoge waarderingen, maar dan moet er ook fors geleend worden om die hoge prijzen te kunnen betalen. Bij de huidige tienjaarsrente ziet dat er misschien aardig uit, maar we weten pas of het echt houdbaar is en of het wel of niet een bubbel is op het moment dat die rente gaat stijgen.” We moeten wel in ons achterhoofd houden dat aantrekkende rentetarieven de huizenprijzen zullen doen dalen. Veel economen waarschuwen voor die huizenmarkt: DNB, CPB …….. en door het IMF, de Oeso, de Europese Commissie, de ECB… Het is nog altijd actueel. Als je door je oogharen naar de Nederlandse economie kijkt, zie je dat we nog steeds een zeer hoge private schuld hebben. Onze hypotheekschuld loopt internationaal nog steeds uit de pas. Daarom heb ik al eerder voorgesteld het maximale leenbedrag ten opzichte van de woningwaarde verder te verlagen. En we moeten versneld afscheid nemen van de hypotheekrenteaftrek.” Ik vraag mij af of Klaas Knot hiermee geen ontwikkeling veroorzaakt van dalende waarden van onroerend goed, waardoor weer opnieuw huizen onder water komen te staan. Die materie is complexer als Knot hier suggereert.Wat is de absolute topprioriteit voor het regeerakkoord? Het aanpakken van de lange balansen. We sparen heel erg veel én we hebben hoge schulden. Dat komt omdat we zowel het pensioensparen fiscaal aanmoedigen als het nemen van een hypotheek. Die lange balansen maken onze economie heel volatiel en kwetsbaar. Ook daarom moet er een herziening van ons belastingstelsel komen.” Wat moet er in de eurozone gebeuren? Burgers zijn op dit moment duidelijk niet gecharmeerd van grote verdergaande integratiestappen. Maar ik denk dat er nog steeds een aantal kleinere stappen gezet kan worden. Bijvoorbeeld over het afmaken van de bankenunie en het terugbrengen van marktdiscipline richting overheden.” Kan het noodfonds waarmee zwakke landen zijn gered dan worden afgeschaft? Nee, we kunnen niet meer zonder. Maar we moeten in de toekomst wel strikter zijn bij het verstrekken van leningen. Eerst moet de staatsschuld houdbaar worden gemaakt. Dat betekent dat houders van staatsobligaties moeten meebetalen. In het geval van Griekenland hebben we de meeste schuld naar de Europese overheden geschoven.” Om banken te beschermen. Ja, toen was dat nog anders dan nu. Als de bankenunie af is en banken veel minder afhankelijk zijn van de staatsleningen van hun eigen overheid kunnen we strenger zijn. Dan kunnen we eerst een fors deel van die schuld afschrijven zodat particuliere schuldeisers een deel voor hun rekening nemen voordat we landen in nood helpen.” Van zo’n uitspraak van Knot wordt niemand vrolijk. In feite garanderen de centrale banken het bezit van geld niet meer. De onschuldige belegger, spaarder, verzekeraar wordt opgescheept met het failliet van banken omdat de toezichthouders (diezelfde centrale banken) verzuimd hebben de taken uit te voeren die de toezichthouders zijn opgelegd. In feite legt de President van DNB hier een verklaring van onvermogen af. Hij is niet in staat om het monetaire beleid op kortere termijn om te buigen. In feite bevestigt hij dat onder meer ook de Nederlandse spaarders en deelnemers en gepensioneerden van de pensioenfondsen Zuid-Europese banken overeind houden met ‘goedkoop’ geld door de 0% rente en de overvloed aan euro’s dat Draghi maandelijks op de markt gooit. Als politici dat zouden doe, zouden ze daarvoor geen draagvlak vinden, erger nog ‘de vlam zou in de pan slaan’ in de EU. Knot zegt niets over de prijs (extreem lage rentes, ook de verrekenrente) die Nederland, op die sluiproute, betaalt om Zuid-Europa bij de club te houden. Er vindt geen enkele democratische toetsing plaats voor de gevolgen van het monetaire beleid dat door de ECB, en dus ook door DNB, wordt gevoerd. Daar moeten Rutte en Dijssel voor worden aangesproken, want zij zijn medeverantwoordelijk, voor de gevolgen van het monetaire beleid dat door Frankfurt wordt uitgevoerd. Knot is wat te simpel van geest door zich te verschuilen achter de brede rug van Draghi. Hij is verantwoordelijk voor de schadelijke bijwerkingen van het beleid van de President van de Europese Centrale Bank. Statutair legt DNB geen verantwoording af aan de politiek, omdat het oorspronkelijk ging over het beschermen van de waarde van onze valuta. Dat was vroeger oké, maar nu het monetaire beleid ook gevolgen heeft voor zware politieke besluitvorming, moeten centrale banken daar toestemming voor krijgen van de politiek en daarover ook verantwoording afleggen. Een uitspraak van Knot dat volgend jaar het opkoopprogramma van de ECB kan worden afgebouwd, scoort niet meer dan een dikke onvoldoende. Daar komt nog bij dat de inflatie in de eurozone in maart weer is afgeschaft tot 1,5% op jaarbasis. Dat maakte het Europees statistiekbureau Eurostat bekend, op basis van een eerste raming. De geldontwaarding kwam daarmee op het laagste peil sinds eind vorig jaar. Vorige maand steeg het prijspeil in de eurolanden nog met gemiddeld 2%. Ondanks de afzwakking ligt de inflatie nog beduidend hoger dan de verwaarloosbare niveaus die afgelopen jaren werden gemeten. De voorzichtige opleving van de inflatie in de afgelopen maanden hangt samen met het herstel van de olieprijs, die begin vorig jaar het dieptepunt bereikte van de enorme daling die in de zomer van 2014 werd ingezet. De prijzen van energie leverden ook deze maand veruit de grootste bijdrage aan de inflatie, maar het prijsverschil met een jaar eerder was kleiner dan in februari.

De financiële armslag van het komende kabinet is veel kleiner dan veel politici nu denken. Het is aan te raden een stevige buffer op de begroting aan te houden om bij een volgende crisis nieuwe bezuinigingen te voorkomen. Dat zegt de president van DNB. ”Het is zaak dat de overheid in gunstige economische tijden streeft naar een begrotingsoverschot”, aldus Knot. Hij mikt op een overschot op de begroting van 1% van het bruto binnenlands product (bbp). Volgens de laatste cijfers van het Centraal Planbureau kan een nieuwe kabinet in 2021 een begrotingsoverschot van 1,3% behalen. Daarmee blijft er voor de middellange termijn maximaal €2 miljard over aan extra geld. Er moet niet de indruk ontstaan dat geld tegen de plinten klotst”, licht Knot in een interview met De Financiële Telegraaf toe. De Nederlandse economie kent een hoge mate van hollen en stilstaan. Dat geldt helaas ook voor onze overheidsfinanciën. Als we willen voorkomen dat wij in een volgende recessie weer moeten bezuinigen, moeten we nu zorgen voor een begrotingsoverschot van zo’n 1%.” Knot is zeer positief over de stand van de Nederlandse economie. “De economische groei trekt duidelijk aan. Ook in vergelijking met veel andere Europese landen deed Nederland het in 2016 goed.” De DNB-president wijst onder meer op de snel dalende werkloosheid. “Het tempo waarmee de werkloosheid daalt blijft ons maar positief verrassen. Voor een fenomeen als ‘baanloze groei’ is geen aanwijzing.” DNB bepleit voor een komende kabinetsperiode hervormingen op het gebied van de arbeidsmarkt, huizenmarkt en pensioenen.

In het vorige blog heb ik al een eerste reactie gegeven op de nogal vage uitspraken over de besluitvorming over de toekomst van de EU, zoals vastgelegd in het Verdrag van Rome van 25 maart 2017. Als het nodig is kunnen de 27 EU-lidstaten kopgroepjes gaan vormen die sneller en/of intensiever dan wel in een trager tempo, gaan streven naar een welvarender, duurzamer en veiliger Europese Unie, met een grotere rol op het wereldtoneel, zolang de integratie maar dezelfde kant op gaat. Althans dat zijn de geformuleerde doelstellingen, maar met welke middelen dat gerealiseerd gaat worden is in Rome niet ingevuld. Dat hangt onder meer af van de verkiezingsuitslagen in Frankrijk en Duitsland, wordt gezegd. Maar de realiteit kan ook zijn dat er bij de regeringsleiders geen draagvlak is voor een verdere verdieping van de samenwerking. De achterban van de rechtspopulistische partijen in de EU ziet geen heil in een brede samenwerking van de 27 EU-lidstaten. Onze politieke leiders zijn er nooit in geslaagd heldere blauwdrukken te presenteren voor de lidstaten met en zonder verdere samenwerking. Maar doormodderen in het huidige tempo is in een sterk veranderende wereld ook een achteruitgang. Marie le Pen, voorvrouw van het rechts-populistische Front National, sprak afgelopen week, op uitnodiging van het Kremlin, met de Russische president Poetin. Na de ontmoeting zei Poetin op de Russische staatstelevisie dat hij het recht heeft om elke Franse presidentskandidaat te ontvangen. Volgens Poetin hebben ze niet gesproken over Russische financiële steun aan de partij van Le Pen. Critici verwijten Le Pen dat ze met haar anti-Europese koers in de smaak probeert te vallen bij de Russen. Le Pen zei begin dit jaar al dat ze de Russische annexatie van de Krim niet als een illegale daad beschouwt. Le Pen zei na afloop dat ze haast wil maken met het opheffen van de Europese sancties tegen Rusland als ze is gekozen tot president van Frankrijk. Geen financiële steun van het Kremlin, maar er waren al eerder geruchten dat Russische banken het Front National hebben gesteund. Op een partijbijeenkomst in Noord-Frankrijk herhaalde Marine nog eens dat als ze als de achtste President van de Franse Republiek wordt gekozen, ze uit de EU zal stappen en de Britten zal volgen. Haar redenatie is dat de EU niet de belangen van alle 27 lidstaten dient, maar slechts die van de rijkere landen. De regie wordt gedaan in Berlijn en de Duitsers worden zo optimaal mogelijk bediend. Ze wil de Frans/Duitse as geen nieuw leven inblazen. Ze ziet geen heil voor Frankrijk zolang Merkel de scepter zwaait. En dan zie ik onmiddellijk de lijn van de Brexit die de Britten heeft doen besluiten met de huidige EU niet verder te gaan. De Franse argumenten hebben verwantschap met die van de Britten. In juni 2016 heb ik daar in mijn blogs meerdere malen over geschreven: de onverwerkte agressie tegen de wijze waarop Adolf Hitler, de Nazi-Duiters, in de periode 1939-1945 heeft getracht Europa te onderwerpen aan het Arische gezag. Op de buitenlandse politiek in Brussel is kritiek hoorbaar. Europa tracht in Afrika, hier en daar, steun te vinden voor de trek van vluchtelingen richting Europa. Om te voorkomen dat mensensmokkelaars vluchtelingen naar Libië brengen waar ze op wankele rubberbootjes de Middellandse Zee op worden gestuurd in de hoop dat ze daar door ngo’s en andere hulporganisaties op zee worden opgepikt en in Italië aan wal worden gezet. Daar komt nu bij dat in de chaos die nog steeds in Libië woedt het Russische leger intervenieert. Wat hebben die daar te zoeken? Ik ben er een voorstander van dat we de sancties tegen Rusland afschaffen en met de Russen handel gaan drijven. Landen die handel met elkaar drijven, voeren geen oorlog. In Buitenhof van afgelopen zondag werd aandacht gewijd aan het boek “Het einde van Europa” van de Amerikaanse journalist James Kirchick bij gelegenheid van het 60-jarig bestaan van het Verdrag van Rome. Hij ziet Europa uiteenvallen, niet als een gevolg van binnenlandse oorlogen binnen de EU, maar door het ontbreken van een doorgaande integratie komt een einde van Europa in zicht. De Amerikaanse journalist gaat in op de gevaren die de Europese Unie van binnen- en van buitenaf bedreigen. Hij schetst de opkomst van dictators en demagogen die opstaan in duistere tijden. Hij ziet zichzelf als een functionele pessimist. Zeker ook geen optimist hooguit een realist. Neem de opkomst van het rechtse populisme in de wereld, neem Hongarije dat is omgebouwd naar een liberale democratie, die sterk naar binnen zijn gekeerd en zich door Brussel weinig/niets laten welgevallen. Neem de Brexit, die op 29 maart 2017 van start is gegaan, neem het referendum in Turkije en de positie die Erdogan daar inneemt, neem op opkomst van Trump in de VS. Dat alles los gezien van Israel en de Palestijnen, de IS versus Syrië, Irak, Jemen, Afghanistan, de hongersnood in delen in de Hoorn van Afrika en de naar Europa onderweg zijnde vluchtelingen op zoek naar vrede en veiligheid, naar bed, brood en bad. We moeten onze ogen en oren ook niet sluiten voor de opbloeiende relatie tussen de Amerikaanse president en zijn Russische opponent. Wat gaat er gebeuren als de Europese Unie uiteenvalt in kop- en achterblijf- groepjes. Welke gevolgen levert dat op voor de Muntunie (de euro en de gevolgen van het monetaire beleid van de ECB)?

Een heel ander onderwerp: claimorganisatie Wakkerpolis heeft een claim van €3,2 mrd ingediend tegen verzekeraar NN Group (Nationale-Nederlanden) vanwege onterecht in rekening gebrachte kosten voor een beleggingsverzekering. Deze collectieve woekerpolisclaim, voor zo’n half miljoen klanten van NN, volgt op een vorig jaar gewonnen proefprocedure over één dossier. Daarbij bepaalde klachteninstituut Kifid dat NN de eerste kosten van een beleggingsverzekering moest vergoeden, omdat de klant niet goed werd geïnformeerd over die kosten. Wakkerpolis stelde destijds al dat die uitspraak aanknopingspunten bood voor een collectieve zaak. Volgens de claimorganisatie is gemiddeld voor ongeveer €5500 per klant aan onterechte kosten ingehouden. Wakkerpolis trekt samen op met de Consumentenbond, die NN ook dagvaardt. Een woordvoerder van NN zegt dat het bedrijf de claim eerst wil bestuderen. Op een uitnodiging van Wakkerpolis om komende vrijdag te gaan praten over een schikking wordt niet ingegaan. De beschuldiging van Wakkerpolis dat NN niet wil schikken wees de woordvoerder van de hand. Hij benadrukt dat het bedrijf in het verleden wel eens in individuele gevallen schikkingen heeft getroffen. ,,Er is een verschil tussen nooit willen schikken en niet in dit geval.” De claimorganisatie strijdt voor een compensatie voor alle klanten die tussen 1990 en 2008 een beleggingsverzekering van Nationale-Nederlanden hadden.

Amerikaanse obligatiebeleggers zijn niet te spreken over ING, meldt persbureau Bloomberg deze week. De bank zette onlangs voor $4 mrd aan schuldpapier in de markt. Kort daarna werd duidelijk dat justitie onderzoekt of ING een faciliterende rol heeft gespeeld in een omkopingszaak. De beleggers vragen zich af of ING het financiële risico dat het daardoor loopt, niet expliciet had moeten melden in het prospectus dat voorafgaand aan de obligatie-emissie werd gepubliceerd. De bank meende evenwel te kunnen volstaan met een verwijzing naar het eerder gepubliceerde jaarverslag, waarin de kwestie omschreven stond. Daar is een groep beleggers het niet mee eens. Zij hebben de kwestie volgens Bloomberg voorgelegd aan de Amerikaanse beurswaakhond SEC. Zelf liet ING weten dat het meent alle procedures juist te hebben doorlopen.

Luchthaven Schiphol, de gemeenten Amsterdam, Haarlemmermeer en de provincie Noord-Holland zijn aansprakelijk gesteld voor honderden miljoenen aan schade als gevolg van de zogeheten grondoorlog met Chipshol. Achter de schermen blijkt al maanden een juridisch gevecht gaande over een schadevergoeding die Televerde, een deelneming van gebiedsontwikkelaar Chipshol, eist van Schiphol Area Development Company (SADC). Dit vehikel is eigendom van de eerder genoemde Schiphol en de gemeenten Haarlemmermeer, Amsterdam en de provincie Noord-Holland. Uit juridische stukken blijkt dat SADC in oktober aansprakelijk is gesteld voor de schade die Televerde heeft geleden bij een investering in grond bij Badhoevedorp-Zuid. Er is inmiddels een procedure in gang gezet bij het Nederlands Arbitrage Instituut, dat bemiddelt bij geschillen. Er wordt een commissie van drie arbiters opgetuigd, die in de komende tijd moet oordelen of en zo ja hoeveel schadevergoeding betaald moet worden. Zowel Televerde als SADC wilde niet reageren op de arbitrage.

De Turkse Halk-bank heeft midweeks bijna 20% van zijn beurswaarde verloren. Zijn plaatsvervangend directeur wordt in de Verenigde Staten vervolgd wegens het schenden van sanctiemaatregelen tegen Iran. De bestuurder van Turkiye Halk Bankasi, dat ook een vestiging in Rotterdam heeft, is volgens persbureau Reuters vastgezet in de Verenigde Staten. Met de koersval ging op de beurs $576 miljoen aan waarde van het bedrijf verloren. De 47-jarige Halkbank-bestuurder Mehmet Hakan Atilla zou met vermogende Turkse Iraniërs voor honderden miljoenen aan transacties hebben verricht, en daarmee de boycot tegen Iran hebben ontlopen. Opvallend is dat Turkiye Halk Bankasi in handen is van de Turkse staat en interessant wordt hoe de Turkse regering van premier Erdogan gaat reageren. Volgens media zal de arrestatie de verhoudingen tussen Turkije en de Verenigde Staten alleen maar doen verslechteren. Het concern en de Turkse autoriteiten stelden de zaak verder te onderzoeken. Bij de omstreden transacties was volgens Amerikaanse autoriteiten de eerder gearresteerde, zeer vermogende goudhandelaar Reza Zarrab betrokken. Hij zou bij een aantal Iraanse witwasoperaties ter waarde van $12 mrd betrokken zijn geweest. De illegale transacties verliepen deels via Amerikaanse banken. Daarop staan in de Verenigde Staten zware straffen. Het aandeel van Turkiye Halk Bankasi, naar beheerd vermogen de vijfde in omvang, is in de VS nog nooit zo sterk gedaald.

Een meerderheid van de Tweede Kamer eist opheldering over afspraken van de Belastingdienst met multinationals, zogenoemde rulings. De Kamerleden maken zich grote zorgen over de gevolgen van dergelijke overeenkomsten voor de reputatie van Nederland. Er is al vele jaren een verschil van mening met Brussel en de OESO over de mogelijkheden die het Belastingparadijs Nederland aanbiedt aan vermogende buitenlandse partijen om internationaal belastingontwijking mogelijk te maken. Wij weten nu dat Wiebes, de hiervoor verantwoordelijke staatssecretaris, van de hoed en de rand op de hoogte is van wat hij noemt legale transacties. De stellingname van Rutte en zijn kabinet luidt; “wij vinden het geen enkel probleem om bedrijven te helpen belasting te ontwijken, zolang dat niet verboden is. Wat wij doen is legaal, naar de letter van de wet maar niet naar de geest, en we verdienen er goed geld aan. Dat wij dat doen en daarmee de belastinginkomsten van de (veelal armere) thuislanden grote schade toebrengen, is voor ons geen reden daarmee te stoppen. Toch worden er hier en daar vraagtekens gezet bij omstreden afspraken (rulings). Zo kan de zogeheten informeel kapitaal-afspraak ‘internationaal spanningen oproepen’. Een dergelijke transactie kan heel gunstig uitpakken voor Nederlandse brievenbusfirma’s (veelal gevestigd op de Zuidas) van buitenlandse bedrijven. Bezittingen die zij bijna gratis krijgen van het moederbedrijf mogen zij, onder die afspraak, toch tegen marktwaarde afschrijven. “Wij zien dat er onzakelijk wordt gehandeld, maar doen daar aan het thuisland geen melding van. Het eventueel delen van deze informatie met andere landen zal een negatieve impact hebben op de aantrekkelijkheid van het vestigingsklimaat van veelal buitenlandse brievenbusmaatschappijen in ons land.” De huidige situatie is dat Nederland belastingafspraken blijft maken, hoewel deze internationaal onder vuur liggen, klaagt SP-Kamerlid Renske Leijten. “Het moet echt snel afgelopen zijn!” Het blijkt dat de afspraken die Nederland met grote bedrijven maakt om het hun fiscaal naar de zin te maken, onder druk komen te staan door Europese regels. Ambtenaren, die daarvoor mede-verantwoordelijk zijn waarschuwden eerder daar al voor, maar ze gingen wel door met de rulings. Henk Nijboer (PvdA) wil dat Wiebes onmiddellijk stopt met de meest risicovolle afspraken. Hij vraagt zich ook af waarom de analyse van de ambtenaren, die deze fiscale transacties uitvoeren, niet naar de Kamer is gestuurd.

Ik weet niet of het al eerder is gebeurd dat de Tweede Kamer een bewindspersoon een motie van wantrouwen uitspreekt en naar huis stuurt. Toch is daar wel reden toe als we kijken naar de omstreden fiscale deals die onder het bewind van staatssecretaris Wiebes (VVD) met multinationals tot stand zijn gekomen. Welke contracten er allemaal werden afgesloten is zelfs voor de staatssecretaris vaag. Maar over de onderwerpen die door het rulingteam op het Ministerie van Financiën, bestaande uit 75 ambtenaren, wel werden voorgelegd heeft de staatssecretaris nooit openheid van zaken gegeven aan de Tweede Kamer, ondanks meerdere verzoeken daartoe. Het is meer de fiscale ‘maffia’ die de regie voert. Het rulingteam is zich weliswaar terdege bewust dat veel afgesloten deals internationaal (en zeker ook nationaal) zijn uit te leggen. En wat doet de staatssecretaris dan ……………………. niets. Al zeker een decennium is bekend dat de houdbaarheid van het Nederlandse fiscale beleid, dat wordt uitgevoerd door ‘Nederland, het Belastingparadijs’ niet verdedigbaar is. Wiebes, kennelijk nu toch doordrongen dat wat zijn rulingteam doet, regelmatig getoetst moet worden aan de internationale ontwikkelingen op dit gebied. Hij heeft een commissie ingesteld van vier fiscale experts die ieder jaar ‘slechts’ dertig dossiers gaan toetsen aan de richtlijnen. Op een hoeveelheid van duizenden transacties die jaarlijks worden gesloten, stelt dit helemaal niets voor. Daarbij zijn de vier experts werkzaam bij de Belastingdienst of het Ministerie van Financiën. Wiebes deed de afspraak dat Nederland een voortrekkersrol gaat spelen voor betere transparantie om belastingontwijking te voorkomen. De Kamer moet zich niet om de tuin laten leiden om de toezegging dat de fiscus zelf dertig dossiers gaat toetsen. Daarmee wordt de illusie van het Belastingparadijs niet ontnomen. Wiebes is zeker al anderhalf jaar op de hoogte over de onhoudbaarheid van bepaalde fiscale transacties, informatie die hij niet heeft gedeeld met de volksvertegenwoordiging. Wiebes keek weg voor de realiteit tot hij door de Wet openbaarheid van bestuur daartoe werd gedwongen. Wiebes, je moet nu opstappen. Je bent niet langer te handhaven op jouw zetel. Los daarvan een bericht dat er een mondiale speurtocht gaande is naar voor de fiscus onbekend geld (grijs dan wel zwart), waarover diplomatiek overleg wordt gevoerd vanuit Zwitserland naar de rest van de wereld, waaraan ook de FIOD deelneemt. Het handelt over gelden van 55.000 spaarders bij Credit Suisse, waaronder 3.800 Nederlanders. De eerste actie van de FIOD betreft de aanhouding van twee verdachten, twee anderen worden verhoord. In den Haag, Hoofddorp, Zwolle en Venlo is administraties in beslag genomen, is beslag gelegd op banktegoeden en onroerend goed en werden een luxe auto, tientallen schilderijen, juwelen en een goudstaaf meegenomen.

De onderhandelingen over de Brexit zijn begonnen. “Wie de club verlaat, moet eerst netjes afrekenen.” Dat is de boodschap van demissionair minister Koenders (Buitenlandse Zaken) aan de Britten, nu zij de EU gaan verlaten. “Het kan niet zo zijn dat Nederland en andere Europese landen voor de rekening opdraaien.” De overige lidstaten willen Groot Brittannië een rekening voorleggen omdat het heeft geprofiteerd van de EU, bijvoorbeeld doordat Britse wegen en gebouwen met Europees geld zijn betaald. Europese politici noemden al een bedrag van €50 tot €60 mrd. Voor Nederland is het Britse vertrek echter, hoe dan ook, een aderlating. Niet alleen verliest ons land een gelijkgestemd groot land om in de EU belangen veilig te stellen, ook de Nederlandse handel zal het merken. Daarom wil Koenders het Verenigd Koninkrijk niet ‘straffen’ voor het vertrek. Een nette scheiding, met handelsverdragen die lijken op die regelingen die binnen de EU golden, is het beste voor Nederland, zo zei Koenders. “Maar het kan niet zo zijn dat de uitkomst van de scheiding voor de Britten betere regelingen oplevert dan ze nu hebben met een gewoon lidmaatschap.” Maar het antwoord op die stelling zal pas later evident worden. Ook wil Nederland zo snel mogelijk duidelijkheid over de rechten van de 100.000 Nederlanders in het Verenigd Koninkrijk. De grote vraag is of de 27 lidstaten zich als een partij blijven profileren, ook al de belangen niet altijd parallel lopen. Het allerergste zou zijn als de Britten financieel/economisch profijt van de uittreding kunnen boeken. Dan is er voor de EU geen redden meer aan. We moeten ons wel realiseren dat de Britten uitstappen omdat de regeringsleiders er alsmaar niet slagen een toekomst-scenario op tafel te leggen. Maar de weg naar een gemeenschappelijke inzet zit vol kuilen. De neuzen van de 27 EU-lidstaten staan niet allemaal dezelfde richting uit. In zijn reactie op de officiële Britse afscheidsbrief zei demissionair premier Mark Rutte: „Het is de taak van het kabinet het Nederlands belang voorop te stellen.” Het Verenigd Koninkrijk is een van de belangrijkste handelspartners van Nederland. In 2015 bedroeg de export vanuit Nederland €52 mrd. Volgens Rutte is het belangrijk dat er een zo goed mogelijke nieuwe relatie tussen de EU en het VK komt. Volgens Tusk kan daar pas naar worden gekeken als er „voldoende voortgang” is gemaakt met de boedelscheiding en eindnota. Het is aan de 27 EU-leiders om te bepalen wanneer het zover is. De artikel 50 brief van premier May aan president Tusk: https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/604079/Prime_Ministers_letter_to_European_Council_President_Donald_Tusk.pdf

Kort Nieuws: Turkije meldt dat 50.000 Syrische vluchtelingen zijn teruggekeerd naar Syrisch grondgebied, dat onder controle staat van het Turkse leger. Het bezoek van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson aan Turkije heeft het wantrouwen en de onmin tussen de twee NAVO-bondgenoten niet kunnen wegnemen. Op een gezamenlijke persconferentie na afloop had zijn Turkse collega Mevlüt Cavusoglu felle kritiek op de Amerikaanse steun voor de Syrische Koerden, die de relatie met Turkije zware schade heeft berokkend. De VS steunen de ene terreurgroep in de strijd tegen de andere, zo zei Cavusoglu. Turkije en de VS hebben elkaar hard nodig, maar kunnen op het moment niet samen door een deur. Ankara zit vooral in de maag met de rol die Koerdische strijders mogen spelen bij de geplande verovering van de hoofdstad van IS, Raqqa. Ankara legt beslag op banktegoeden van Turken die in het buitenland verblijven, zoals Turkse Nederlanders die banktegoeden hebben bij Bank Asya, een Turkse bank die in 1996 zou zijn opgericht door de Gülenbeweging. Aan de hand van de informatie die voorhanden is, lijkt het sterk op een symbolische daad. Wie gaat er nu beslag leggen op een banksaldo van €100, het hoogste bedrag zou gaan om €30.000. Peanuts …………….

©2017 hannesdewitte@gmail.com

Slotstand indices dd 31 maart 2017; week 12: AEX 516,54; BEL 20 3.817,02; CAC-40 5122,51; DAX 30 12.312,87; FTSE 100 7322,92; SMI 8658,89; RTS (Rusland) 1113,76; DJIA 20663,22; NY-Nasdaq 100 5.436,233; Nikkei 225 18.909,26; Hang Seng 24.136,63; All Ords 5903,80; SSEC 3222,514; €/$ 1,0667; goud $1249,20; dat is €37.672,62 per kg, 3 maands Euribor -0,329% (1 weeks -0,379%, 1 mnds -0,373%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,577; 10 jaar VS 2,4146%. 10 jaar Duitse Staat 0,328%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,169.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.