UPDATE01032011

Het beurssentiment was eind februari vastgestemd. De AEX sloot op 369,13, de $ op 1,3804, de DJIA 12226,34, de Nasdaq 2350,99 en goud op $1411,90. Er is een stroom positief economisch nieuws op gang gekomen, die ook vandaag, op de eerste dag van de lente, voor hogere aandelenkoersen zorgdraagt. Een greep uit de bedrijfsberichten van vandaag: kleine daling werkloosheid eurozone, inflatie eurozone stijgt licht naar 2,4%, Spanje meldt dat het terugdringen van het overheidstekort in 2010 op schema zit (9,24% bij de norm van max. 4%), Bernanke waarschuwt voor dreiging stijgende olieprijzen, Amerikaanse industrie blijft sterk groeien, bouwuitgaven VS opnieuw gedaald, Brussel verhoogt groeiverwachtingen economie (eurozone 1,6%, EU 1,8%, Duitsland 2,4%, Nederland 1,7%), Duitse werkeloosheid daalt in februari licht naar 7,9% = 3,3 mln werkelozen), industrie eurolanden groeit stevig door, groei Chinese industrie zwakt af, productie in Nederland stijgt flink en tot slot een opvallend bericht uit Italië. De Italiaanse banken, willen, als mede-eigenaar van de Banca d'Italia, de waardestijging van de goudvoorraad bij de centrale bank opnemen op hun eigen balansen. Het zou gaan om 30 mrd euro, toevallig is dat net het bedrag dat de Italiaanse banken nodig hebben om te voldoen aan de eisen voor versterking van het vermogen op basis van Basel III. Verderop in deze UPDATE meldt hoogleraar René Tissen, econoom, dat 189 hoogleraren economie in Duitsland mevrouw Merkel hebben gewaarschuwd dat het 'overlevingsplan' dat zij en president Sarkozy in Brussel hebben neergelegd niet zal leiden tot het beoogde resultaat. De weg ernaar toe is doodlopend. Zij keren zich ook tegen het opkopen van giftige staatsobligaties (van zwakke eurolanden) door de ECB. De Europese steunfondsen zullen niet de redding voor de muntunie bieden die de politici beogen te realiseren. Prof Dr Tissen maakt interessante kanttekeningen bij deze open brief. Ik heb er al eerder over geschreven dat we steeds verder in een slangenkuil terechtkomen. De vraag is hoe Nederland dan wel de eurozone en wellicht ook de EU uit deze valkuil tevoorschijn zullen komen. Het ergste wat ons kan overkomen is dat zowel Griekenland en Ierland en wellicht ook nog andere zwakke broeders de rijkere landen zover leegzuigen dat onze spaarcentjes en wellicht ook, een deel van de pensioengelden, als sneeuw voor de zon zullen wegsmelten. Kunnen de landen van de eurozone de problemen zodanig handlen dat er dan alsnog niet banken gaan omvallen, want dan kunnen alle inspanningen tevergeefs zijn geweest. Afstempelen kan tot een nog veel grotere financiële chaos leiden.

Morgen verkiezingen voor de PS, deze keer met een landelijk politiek accent. Halen VVD, CDA en de PVV een meerderheid in de 1e Kamer, die in mei wordt geïnstalleerd. Ik laat een christelijk tegengeluid horen. Ik stem CU. Ik ben een fervente tegenstander van de missie naar Afghanistan, maar ja, ik moet toch iets.

Actueel zijn de politieke omwentelingen in Noord-Afrika en het Midden Oosten. De vraag van de bevolking naar meer vrijheid van meningsuiting , democratie en vrije verkiezingen is zo groot dat de leiders in Tunesië en Egypte zich, onder druk van het vastberaden volk, hebben teruggetrokken. Kadafe biedt nog enige tegenstand maar weet dat zijn 'vrienden' hem hebben laten vallen. Hij liet gisteren nog weten dat het Libische volk nog van hem houdt. In en rond Tripoli misschien maar lang zal zijn verzet niet meer duren. Hij kan het land niet meer ontvluchten: hij zit in de val en kan nergens meer naartoe. Hij heeft al eerder gezegd dat hij, net als zijn vader, zal kiezen voor het martelaarschap. Ook in andere landen in het Midden Oosten vinden demonstraties plaats tegen de heersende klasse: Jemen, Oman en andere Golfstaten. Ook in Marokko vinden betogingen plaats. Er moet voor worden gewaakt dat de revoluties niet omslaan in revoltes. Dan is alle energie van de jongeren, die gebruik makend van nieuwe communicatie-technieken als internet, Facebook, Twitter en mobiele telefoons, voor niets geweest. Er moet in die landen een scheiding tot stand komen tussen religie en staat. Obama heeft het er heel moeilijk mee: hij zwijgt in alle talen.

De Britse economie is in het vierde kwartaal van 2010 iets sterker gekrompen dan eerder werd gedacht. De economie ging met 0,6 procent achteruit in vergelijking met het voorgaande kwartaal. In een eerdere raming werd nog een krimp gemeld van 0,5 procent. De economie van Groot-Brittannië had vooral last van het strenge winterweer in december. Daardoor vielen bouwprojecten stil en maakten consumenten minder gebruik van diensten. In het derde kwartaal van 2010 groeide de economie nog met 0,7 procent. Economen verwachten dat de Britse economie in het eerste kwartaal van dit jaar weer zal herstellen van de terugval.

De financiële en economische problemen in Ierland hebben de resultaten van de Britse bank Lloyds geraakt. Lloyds moest in 2010 4,3 miljard pond sterling opzij zetten voor slechte Ierse leningen. Een jaar eerder was dit nog 2,9 miljard pond meer. Daarmee ontwikkelde de Ierse leningenportefeuille zich tegengesteld aan de algemene trend. Over de hele linie daalden de verliezen op leningen juist met 45 procent tot 13,2 miljard pond. De bank boekte over 2010 een winst voor belastingen van 2,2 miljard pond (2,6 miljard euro). In 2009 werd nog een verlies geleden van 6,3 miljard pond.

Meerdere grote banken hebben gewaarschuwd dat een verdere onrust in het Midden Oosten kan leiden tot nog veel hogere olieprijzen. Heel even is de prijs per vat $100 geweest, maar leidde tot rust op de oliemarkt waardoor er een scherpe daling van de olieprijs optrad. Daardoor gingen beleggers vrijdag weer kopen waardoor de AEX weer in de plus scoorde bij een lagere dollarnotering. Vrijdag rond het middaguur noteerde de AEX 365,49 (+0,48%) bij een dollar van 1,3804 en een goudprijs van $ 1401,50.

Khadaffi heeft, na zijn verbale geweld van vorige week, gekozen voor een rustmoment, getuige het bericht dat de door felle protesten belaagde Libische regering opdracht heeft gegeven tot het verstrekken van subsidies, extraatjes en loonsverhogingen aan de bevolking. De staatstelevisie berichtte eind vorige week dat gezinnen bijvoorbeeld omgerekend ongeveer 375 euro extra krijgen om de onlangs gestegen voedselprijzen te compenseren. Tal van loonsverhogingen zijn afgekondigd en sommige werknemers in de publieke sector krijgen volgens de meldingen 150 procent meer loon. Al die maatregelen zullen niet kunnen voorkomen dat de Libische economie zal instorten. De honderdduizenden wegvluchtende gastarbeiders laten een chaotische economie achter. De oliewinning ligt onder de 50% van een normalen dagproductie. De toeristenindustrie wordt hard geraakt. De Veiligheidsraad heeft de bankrekeningen van Khadaffi en zijn familie geblokkeerd. Khadaffi verliest in snel tempo zijn greep op het land. De import van wapens is geblokkeerd.

De Ierse verkiezingen waren spannend voor toekomst euro, de EU, de muntunie en de afbetalingsverplichtingen. Eigenlijk draaiden de verkiezingen voor de nieuwe regering maar om één ding: de financiële hulp die Ierland moest aanvaarden en de te hoge prijs die de Ieren voor de kredietcrisis moeten betalen. De gevallen regeringspartij, die 79 jaar de Ierse politiek bepaalde, Fianna Fáil, heeft er flink van langs gekregen. De kiezers hebben de partij afgestraft voor de bank- en vastgoedproblemen. De grote winnaar is de centrumrechtse oppositiepartij Fine Gael, die samen met Labour over een meerderheid in het Parlement gaan beschikken. Die voerde campagne met de slogan "Let's get Ireland working". Gevreesd wordt dat het nog jaren gaat duren om dat te bereiken, met andere woorden: het zal nog jaren duren voordat Ierland deze crisis te boven is. Fine Gael wil opnieuw gaan onderhandelen over het steunpakket van 85 miljard euro van Europa en het IMF. Nieuwe tijden breken aan in Ierland, dat zegt de winnaar van de verkiezingen, Edna Kenny, de leider van de centrum-rechtse Fine Gael. De partij die Ierland uit de crisis moet leiden en de economie weer op de rails moet zetten. Nog maar nauwelijks bijgekomen van de verkiezingsoverwinning en Edna Kenny begint al meteen aan zijn to-do-lijstje. De partij wil een lagere rente, omdat Ierland de huidige rente van 6% niet zou kunnen betalen. Die steun is meteen een belangrijk agendapunt voor de leiders van de Eurozone. Die komen volgende week weer bijeen om te praten over de Europese schuldencrisis. Ook afstempelen is een optie, maar wel slecht voor de banken.

De prijsstijgingen in de industrie zijn in januari verder opgelopen. De afzetprijzen lagen ruim 11 procent hoger dan een jaar eerder. In alle branches van de Nederlandse industrie rekenden fabrikanten meer voor hun producten. De stijging was het grootst in de aardolieverwerkende industrie met bijna 27 procent. Chemische producten waren 22 procent duurder dan een jaar eerder. Ook bij de basismetaalindustrie (17 procent) en de voedingsmiddelenindustrie (11 procent) liep de prijsstijging in de dubbele cijfers. Ook ten opzichte van de voorgaande maand stegen de afzetprijzen in januari. De toename vergeleken met december bedroeg 2 procent. De prijzen op de binnenlandse markt stegen vrijwel even hard als die op de buitenlandse markt.

De rendementen van obligaties stijgen voor de vierde maand op een rij. Dat is de langste periode sinds de wereldwijde kredietmarkten drie jaar geleden instortten. Obligatiebeleggers geven hiermee aan groot vertrouwen te hebben in het economisch herstel. Deze conclusie van de Bank of America Merrill Lynch Global Broad Market Index deel ik niet. Deze bank volgt de performance van meer dan 19.000 obligaties. Michael Hyman van ING Investment Management spreekt van een 'bear markt' van obligaties. Van een bearmarket wordt gesproken bij een pessimistische stemming op de markten. Van een bearmarket in de bondmarket wordt gesproken als de rente gaat stijgen. Afgelopen week liepen de obligatiekoersen weliswaar op, onder invloed van de onrust in het Midden-Oosten en Noord-Afrika, maar sinds augustus zijn de koersen met 3,5% gedaald, terwijl de MSCI World index van aandelen met 24% steeg. Langzamerhand groeit het vertrouwen dat de economie in de VS en de rest van de wereld herstelt. Het Amerikaanse consumentenvertrouwen steeg vorige week naar het hoogste niveau sinds april 2008. De productie stijgt wereldwijd. Zo klom de inkoopmanagersindex voor de VS in januari naar 60,8, dat is het hoogste niveau sinds mei 2004. De industriële productie in China steeg 13,5% in 2010, terwijl de industriële en dienstensector in de EU het hoogste groeitempo in ruim vier jaar laat zien, aangevoerd door een grotere productie in Duitsland. De marktrente in de VS staat op het hoogste niveau in een jaar tijd, op zo'n 3%. Op het dieptepunt in augustus was dat nog 2,14%. De rente op overheidsobligaties, algemeen gezien als het minst risicovol, daalde het sterkst. Beleggers verwachten minder kans op wanbetaling. Wereldwijde obligatiebeleggers hebben dit jaar al een verlies van 0,14% geleden. Zonder de onlusten in het Midden-Oosten en Noord-Afrika zouden de obligatiekoersen voor de zesde maand op rij zijn gedaald, dat zou de grootste daling van de Global Broad Market Index hebben betekend sinds deze in het leven werd geroepen in 1997. Het optimisme op de obligatiemarkten sluit aan bij het optimisme van Warren Buffett. Hij geeft aan positief te kijken naar de toekomst van de Amerikaanse economie. ''Geld zal altijd vloeien naar goede mogelijkheden en daarvan is een overschot in de VS. De beste dagen in de VS liggen nog voor ons.''

Prof Dr R.J. Tissen waarschuwt dit weekend in zijn column voor een permanente staatssteun aan de zwakke eurolanden.
In Duitsland hebben de afgelopen week 189 hoogleraren economie zich openlijk tegen uitbreiding van het Europese steunfonds gekeerd en tegen het permanente reddingsmechanisme dat vanaf 2013 van kracht moet worden. Deze groep van hoogleraren – toch niet de minsten in Duitsland en daarbuiten – keert zich ook tegen het voortdurend opkopen van giftige staatsobligaties door de ECB. Er wordt vlijmscherp op gewezen dat het geen enkele zin heeft om Europa tot een transferunie om te vormen, waarin rijke landen opdraaien voor de schulden van arme landen. Elkaar helpen mag natuurlijk, maar niet structureel. Hulp wordt al decennia gegeven in de vorm van Europese subsidies. Noem het staatssteun. Die zorgde er van meet af aan voor dat sommige lidstaten aan de toetredingsnormen konden voldoen. Die zorgden er vervolgens voor dat deze lidstaten hun economie draaiende konden houden vanwege de genereuze – veelal netto – bijdrage van de rijke lidstaten. Van oudsher ligt een groot deel van Europa dus al aan het infuus en dat is door de crisis alleen nog maar erger geworden. Sterker nog, als het aan de Europese regeringsleiders ligt moet het infuus zelfs permanent worden. Gekker kan eigenlijk niet en daarom wijzen de Duitse collega’s deze marsroute, volledig terecht, af. In Nederland is het stil, doodstil, ook onder economen. Aan Duitsland is te zien dat de situatie in Europa momenteel snel grimmiger wordt. Na de politiek gevoelige nederlaag die bondskanselier Merkel vorig weekend in Hamburg leed toen daar deelstaatverkiezingen werden gehouden, staat het eigenlijk wel vast dat veel andere deelstaten ook hun stem tegen deze manier van redding van Europa zullen uitbrengen. De verdeeldheid in Europa neemt verder toe door de verpletterende nederlaag van Fianna Fail in Ierland. Er was sprake van een politieke slachting. Daardoor moet Europa nu rekening houden met een opstandig Ierland en een opstandig Griekenland, vanwege de voorbeeldwerking die IJsland op het denken van de beide bevolkingen heeft. Van IJsland wordt wel gezegd dat de bevolking steun geeft aan de herziene terugbetalingsregeling met Engeland en Nederland, maar dat wil nog niet zeggen dat er daadwerkelijk betaald gaat worden. Dat laatste verwacht ik in ieder geval niet. Van een kale kip valt weinig te plukken en dat moet je ook niet willen. De chaos wordt binnenkort vrijwel compleet als ook Portugal zich aandient voor hulp. Dat is nog slechts een kwestie van tijd. Maar de chaos wordt pas echt volledig als ook Italië en Frankrijk vallen. Die mogelijkheid is reëel aanwezig nu de situatie in Noord Afrika en het Midden-Oosten plotseling in een serie van burgeroorlogen (ik zou hier gekozen hebben voor 'burgelijke onlusten') lijkt te ontaarden. Die zal massa’s vluchtelingen naar Europa voeren (ook al verzet Wilders zich hiertegen met hand en tand). In slechts enkele dagen is pijnlijk duidelijk geworden hoe zeer het Italië van Berlusconi verbonden is met het Libië van Ghadaffi. Is Italië ooit wel een democratie geweest? In Frankrijk is de situatie schimmiger. Nu nog wel. De boerenbevolking is er in een wanhopige toestand terechtgekomen, uiteraard vanwege de hoge prijzen van grondstoffen. Met dank aan de Amerikaanse politiek van onverantwoorde geldverruiming. Erger is dat Frankrijk en Italië een ongekend hoge jeugdwerkloosheid kennen. Deze tijdbom tikt sinds kort razendsnel. Want de enige uitweg van jongeren zonder toekomstperspectief is om in opstand te komen tegen hun uitzichtloze bestaan. Wie wil er op zijn dertigste nog bij zijn moeder wonen? Zal het explosieve fenomeen van hoge jeugdwerkloosheid en het duurder worden van het dagelijkse leven (lees: geldontwaarding) zich ook elders in Europa manifesteren? In dat geval is er geen redden meer aan. Dan worden de lidstaten gedwongen om eerst orde op zaken in eigen huis te stellen. Dan is het niet één hand voor jezelf en de ander voor het schip. Nee, dan is het ieder voor zich en …. (wie weet) voor ons allen.

.en God voor ons allen. Tot zover het citaat. Ik wil daar nog aan toevoegen dat er vorig jaar het aantal bijstandsuitkeringen met in Nederland met 9% (in 2009 +10%) is gestegen. De stijging onder jongeren onder de 27 jaar was sterk. In Flevoland verdubbelde het aantal uitkeringen, in in Drenthe +89%. Zij doen geen beroep op de Wet Werk en Bijstand (WWB) maar op de Wet Investeren in Jongeren (WIJ) wat betekent dat ze verplicht moeten werken of een opleiding moeten volgen voor hun bijstand. De gemeente moet een werkloze jongere hier een aanbod voor doen. De VVD en de PVV willen strengere eisen stellen aan het ontvangen van een uitkering. Zo wordt binnenkort gekeken naar het inkomen van een gezin, waardoor ouders met verdienende, thuiswonende kinderen straks geen uitkering meer krijgen. Ook wil de VVD eisen dat iemand Nederlands moet spreken voor hij recht heeft op een uitkering. Daarnaast wordt uitkeringsfraude door het kabinet harder aangepakt.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , . Bookmark de permalink.