UPDATE01022014/206 De € is momenteel uit de gevarenzone?

De wens is de vader van de gedachte zullen we maar denken als we lezen dat 'de euro uit de gevarenzone' is gekomen. De existentiële bedreiging voor de euro door de eurocrisis is afgewend, zei het Finse lid van de Europese Commissie Olli Rehn afgelopen weekend op het World Economic Forum in Davos. Mede dankzij de omvangrijke reddingsoperaties van de Europese Centrale Bank is vorig jaar het langverwachte economische herstel in de eurozone ingezet. Het economische klimaat is in de afgelopen 18 maanden sterk verbeterd en het herstelproces zal zich dit jaar voortzetten, zei de Eurocommissaris voor economische en monetaire zaken. Rehn werd van repliek gediend door IMF-directeur Christine Lagarde. De inflatie in de eurozone zit ,,ver onder de doelstelling'' en deflatie is een potentieel risico voor het blok van 18 EU-landen dat de euro als betaalmiddel heeft. De kans dat de prijzen in de eurozone gaan dalen ligt tussen de 15 en 20%. Bij de afgelopen maand verder gedaalde gemiddelde inflatie van 0,8% naar 0,7% is de weg voor een neerwaartse beweging, niet onvoorstelbaar. In reactie op de waarschuwing van Lagarde zei president Mario Draghi van de Europese Centrale Bank dat de ECB klaarstaat om in actie te komen als de inflatie verder dreigt weg te zakken. Hij bevestigde nog eens dat de rentetarieven in de eurozone voor een langere periode laag zullen blijven of lager worden. In de wandelgangen was te horen dat de ECB ook nog waardepapieren kan gaan opkopen om daarmee een kwantitatieve verruiming van de liquiditeiten te verwezenlijken. Ik ben daar heel erg op tegen want uiteindelijk zal dat een verlies van vertrouwen veroorzaken, waarna alle geld 'zo goed als waardeloos zal worden'. Deflatie is een periode met aanhoudende prijsdalingen. Dat zou het prille herstel van de economie kunnen smoren als consumenten in afwachting van verdere prijsdalingen besluiten aankopen uit te stellen. De inflatie in de eurozone zakte de afgelopen maanden naar een veel lagerniveau dan het peil van ongeveer 2 procent waar de ECB naar streeft. De ECB liet de rentetarieven voor januari ongewijzigd.

In het FD laat de zwaar aangevallen oud-president van DNB, Nout Wellink, zijn kant van de ontsporingen van het financiële systeem zien. Voor de samenleving is hij een van de gezichten van de financiële crisis: de machteloze toezichthouder die niet heeft kunnen voorkomen dat het uit de hand is gelopen. Op straat wordt Nout Wellink soms verbaal geattaqueerd. De behoefte om schuldigen aan te wijzen — om ‘het schaap te scheren’ — begrijpt hij, maar verwerpt hij. En toch, wie met hem praat over de ondergang van Lehman Brothers, voelt Wellinks diepe behoefte om zijn optreden uit te leggen, misschien wel te rechtvaardigen. Na zijn vertrek bij DNB in 2011 heeft hij uren besteed aan het doornemen van vergadernotulen. Op zoek naar signalen die hij en zijn collega’s misschien hadden moeten zien. Eén ding is zeker: de prettige voorspelbaarheid van de economische modellen, waarmee Nout Wellink is opgevoed, behoort tot het verleden. In plaats daarvan is de wereld er een geworden van onzekerheden en risico’s. ‘Mensen waren boos. Ik was niet boos maar teleurgesteld, omdat wij dit als toezichthouders niet hebben kunnen voorkomen. De vraag — hoe heeft het kunnen gebeuren? — daar heb ik enorm over zitten piekeren. Als je een volgende crisis wilt voorkomen, moet je echt ­begrijpen wat er is gebeurt.’ Lees het hele artikel op http://fd.nl/economie-politiek/581076-1309/een-vredesleger-faalt-in-tijden-van-oorlog. Na lezing kwam ik tot de conclusie dat de toezichthouder op het bankwezen niet die alertheid heeft getoond, die nodig was om ongewenste ontwikkelingen het hoofd te bieden. Ze hadden te weinig kennis van zaken, ze werkten met modellen die waren achterhaald en ze schoven het nemen van besluiten voor zich uit. De prijs die de samenleving daarvoor heeft betaald ligt nu op tafel.
De VPRO bracht afgelopen weekend een aflevering van Tegenlicht op de buis, die het bekijken meer dan waard was. Voor al diegenen die 'de biecht van een bankier' willen bekijken gaan naar http://tegenlicht.vpro.nl/afleveringen/2013-2014/de-biecht-van-de-bankier.html Er komen vier deskundigen aan het woord: de Duitse top-investment-bankier (o.m. Deutsche Bank), de man van de biecht, Rainer Voss, de Belgische hoogleraar Bernard Lietaer, de financieel geograaf Ewald Engelen en de oud-RABO bank topman en oud-bewindvoerder bij de Wereldbank Herman Wijffels. Deze aflevering van Tegenlicht gaat over de broodnodige herstructurering van het bankwezen en over scenario's om de volgende crisis te kunnen voorkomen. De 'verfinanciering' van de samenleving is in de steigers gezet in 1986 door Thatcher en Reagan, met het in de markt zetten van 'financiële innovatie'. Dat bracht met zich mee dat de financiële wereld niet langer dienstbaar was aan de economie, maar ging handelen om zelf met geld geld te kunnen verdienen. Laten we dat noemen bankieren versie 1.0. Banken werden in staat gesteld zelf geld te gaan scheppen uit het 'niets'. Die geldschepping heeft enorme vermogens gecreëerd. De (zaken)banken nieuwe stijl (UBS, Deutsche Bank, Goldman Sachs, Barclays, RBS, BNP Paribas, Credit Suisse, JP Morgan Chase en anderen) kwamen in de 90er jaren op de markt met nieuwe financiële producten: derivaten genoemd. Een groot product werd de renteswap, waarbij gemeenten, woningbouwcoöperaties en andere semi-publieke instellingen en bedrijven in de MKB sector een positie innamen om verliezen, die zouden kunnen ontstaan bij een verdere rentestijging, werden afgedekt. Het waren meestal contracten met een looptijd van 15 tot 20 jaar. Achteraf blijkt dat veel partijen, prof Engelen noemt ze de Muppets, die met zakenbanken contracten hadden afgesloten, de deskundigheid niet in huis hadden om de gevolgen te kunnen overzien van de juridische consequenties van de 1000 pagina's dikke voorwaarden. Het waren namelijk geen optiecontracten of zoiets en die verwachting bij de kopers was er wel. De realiteit is nu dat, bij de huidige lage rentestand, op aflopende contracten forse bedragen moeten worden toebetaald. En die ellendige toestand duurt nog wel tien tot twintig jaar voordat alle contracten zijn geëxpireerd. Contracten openbreken is een niet realistische optie, daarvoor zijn de vormgegeven condities dichtgemetseld. Een ander gevolg van de handel op de financiële markten is dat vroeger aandelen gemiddeld 4 jaar in portefeuille werden gehouden door beleggers. Vandaag is dat nog maar 22 seconden. Aandelen zijn geen belegging meer maar een handelsproduct. Wat moet er gebeuren om schoon schip te maken? Moet er hardhandig ingegrepen worden en zo ja: hoe en waar. Banken zullen hun verdienmodel versie 1.0 aan moeten passen. Er moet in Europa een herkapitalisatie in het bankwezen moeten worden doorgevoerd. Bezittingen en vorderingen op bezittingen, die op de bankbalansen staan, zullen een reële waardering moeten krijgen. De daaruit voortvloeiende verliezen zullen moeten worden opgevangen met hogere buffers. Solvabiliteit moet omhoog. 4% is het maximum waaraan bankiers willen meewerken. Herman Wijffels, voorzitter van de Commissie Structuur Nederlandse banken, noemt, a titre personelle, een getal van 5%. De commissie adviseert verder financiële producten inzichtelijker te maken, het belang van de consument op te waarderen (nutsbanken), een stabiel bankwezen dienstbaar te maken aan de samenleving en de economie. De politiek (de belastingbetalers dus) heeft de afgelopen 6 jaar de banken gered maar de economie pootje gelicht. Dat de banken problemen hebben met het verzoek van de politiek om verliezen bij MKB bedrijven te financieren, begrijpt de oud-bankier wel, ik trouwens ook. Het bankwezen hanteert nog steeds economische modellen uit de periode 'bankieren versie 1.0' en daar moeten ze snel mee stoppen. Er komt een generatie aan die heel anders denkt over de inrichting van onze maatschappij. Daar zijn vernieuwingen voor nodig b.v. op het gebied van communicatie en ecologie zodat onze samenleving duurzamer wordt ingericht. Wijffels denkt hier aan het hergebruik van grondstoffen. In de EU-crisis, waaruit we nog niet weg zijn, speelt b.v. in Spanje en in Nederland, de waardering voor vastgoed een grote rol. Zo is onze staatsschuld 74% van het bbp en is de schuld van particulieren 120%. De hoogte van de hypotheekschulden is nog altijd een strop om de nek van de samenleving. Het bankwezen heeft alle herreguleringen onderuit gehaald, zij willen terug naar de situatie van voor 2008. Het financiële stelsel is uit de rails gelopen, dat vraagt om een herinrichting van de infrastructuur. De banken willen het spaargeld van de klanten kunnen blijven gebruiken als buffer voor hun risicovolle transacties. Daar is in de samenleving, bij de huidige lage rentestand, geen steun voor. Wat ik mis in deze documentaire is een duiding op welke wijze de herinrichting van het financieel/monetaire stelsel gaat worden uitgevoerd.

In zijn nieuwe boek 'The Big Reset' (ISBN 9789089645999, Engelse taal) geeft de belegger/publicist/financieel analist Willem Middelkoop een inkijkje in mogelijke scenario's. Bij RTLZ legt hij zijn visie uit: http://www.rtlnieuws.nl/economie/home/big-reset-willem-middelkoop-legt-uit-15-minuten Hij is stellig in zijn uitspraak dat voor 2020 het financiële systeem fundamenteel gaat veranderen. Er gaat een grote schuldsanering plaatsvinden en de $ verliest zijn status van wereldvaluta. Dat zijn krasse uitspraken. Politieke en monetaire autoriteiten willen ons doen geloven dat de kredietcrisis bezworen is en dat we nu wachten op een aantrekkende economie. Niets is minder waar. “Het is volstrekt naïef om te geloven dat we onszelf uit de problemen gaan groeien. Dat kan alleen als de economie voldoende potentie heeft snel te herstellen” maar dat is geen realiteit. Het Westen heeft te lang de problemen genegeerd en noodzakelijke ingrepen voor zich uitgeschoven. Middelkoop zegt daarover dat 'de schuldenberg zo groot is dat er een mondiale schuldsanering nodig is' om een herinrichting van het financieel/monetaire stelsel te kunnen realiseren. Vergeleken met de Japanse staatsschuld van 250% bbp is die van Griekenland van 172% en Italië van 133% nog bescheiden te noemen. Voor de gezondmaking van het financiële systeem is een schuldsanering noodzakelijk. Schulden wegstrepen tegen spaargeld en pensioenreserves. Daar is geen ontkomen meer aan: “het financiële systeem is aan een 'reset' toe”. Hoe lang de VS nog kunnen volhouden dat hun dollar de wereldreservevaluta is, is discutabel. Middelkoop wijst op de hoge Amerikaanse schuldpositie en het vertrouwen dat daarvoor nodig is om die positie instant te houden. De VS manipuleert de goudprijs om te voorkomen dat een hoge goudprijs het vertrouwen in geld zal ondermijnen. Hij heeft nog voldoende vertrouwen in beleggen in goud, het is een kwestie van tijd. Als geld zijn waarde verliest, gaat de goudprijs stijgen. Een minder stellige uitspraak van de schrijver is: dat hij 'aanwijzingen ziet dat de VS, het IMF en Europa zich al voorbereiden op een mondiale 'herschikking' van het financiële systeem. Ik zie dat terug in de 'bail-in' regelgeving die Europa voornemens is door te gaan voeren. Dat betekent dat banken gered gaan worden door aandeelhouders, obligatiehouders en spaarders (met spaargeld >€100.000). Middelkoop citeert uit een rapport van het IMF over 'een mogelijke eenmalige vermogensbelasting van 10% in de rijke landen.' Met betrekking tot de reservevaluta na de $ wijst de schrijver op de mogelijkheid tot het uitgeven van SDR (Special Drawing Rights) door het IMF. Tot slot de vraag hoe realistisch is een financiële 'reset', met alle mogelijke gevolgen voor de economie, bij de huidige stand van zaken? Dat er iets moet gebeuren waarbij een groot deel van de enorme geldschepping, die de laatste 25 jaar heeft plaatsgevonden, wordt vernietigd, staat voor mij wel vast. Maar het kan heel goed zijn dat de politieke, financiële en monetaire autoriteiten daarin de regie niet voeren. Zo een kapitaalvernietiging kan ook het gevolg zijn van externe ontwikkelingen als crashes, als gevolg van 'gebrek aan vertrouwen', manipulaties, frauduleus handelen, natuurrampen met grote gevolgen voor land en volk en oorlogen, die compleet uit de hand lopen.

Afgelopen woensdagavond was ik op de Meet-Up van VPRO/Tegenlicht over 'napraten' over de documentaire 'de biecht van de bankier'. Het thema van het debat was: hoe ziet de financiële sector van de toekomst eruit? En wat zijn mogelijke alternatieven voor het huidige bancaire stelsel? Ewald Engelen (hoogleraar financiële geografie UvA) en Frederieke Hegger (journaliste / Economie van Morgen) waren te gast. Edgar Kampers (mede-oprichter van Qoin) gaf diverse voorbeelden van community currencies en vertelde over de mogelijkheden van deze alternatieve valuta. En er was een gesprek met Edwin Adams over Geldvoorelkaar.nl, het grootste crowdfundingplatform van Nederland. Vier keer een half uur. De uitsmijter van de avond was prof Engelen, die een spetterend college gaf, waarmee hij meerdere malen de handen voor op elkaar kreeg. Ik deel zijn analyses over de macht van de financiële markten en de wijze hoe daarop te reageren. Op twee onderdelen verschillen wij van mening. Dat is het volume van de buffers die banken moeten gaan opbouwen en de wijze waarop de consument moet reageren op het beleid van de banken. 20% buffers voor de banken is niet realistisch. Ik behoor niet tot de banken die 4% al een hele opgave vinden, ik ga ook niet mee met Herman Wijffels die 'genoegen' neemt met 5%. Er zijn, in mijn visie op de herinrichting van het financiële en monetaire systeem, twee opties. De eerste is een splitsing van activiteiten in twee groepen: de zakenbanken en de nutsbanken. Voor de nutsbanken zou 8% risicodragend vermogen voldoende moeten zijn, voor de zakenbanken, met hun risicovolle transacties, zou van 11% moeten worden uitgegaan. De realiteit gebiedt mij te zeggen dat de EC anders heeft voorgesteld. De andere optie is een vorm van kapitaalvernietiging, op welke wijze dan ook, die het bankwezen, dat de struggle for life overleeft, weer met beide benen op de grond zal zetten. Ik ben er een groot voorstander van dat de banken terugkeren naar de taakstelling van hoe het ooit was: een financiele dienstverlener voor de samenleving. Van de casino-achtige handel die ze nu bedrijven moeten ze worden teruggefloten.

Om een nieuwe financiële crisis te voorkomen, wil de Europese Commissie ook de 30 grootste Europese banken met een structureel balanstotaal van >€30 mrd en handelsactiviteiten van >€70 mrd, waaronder ING, Deutsche Bank en Société Général, beter/extra gaan controleren. Deze megabanken, zijn te groot om te falen, te kostbaar om te redden en te ingewikkeld om ze failliet te laten gaan. Ze krijgen een verbod om nog langer voor eigen rekening te gaan handelen (proprietary trading), anders gezegd met het geld van de rekeninghouders, die van de opbrengst daarover niet worden beloond. De traders/bankers krijgen de bonussen, de kapitaalverschaffers (spaarders) een lage rente. Het plan maakt deel uit van de jongste reeks voorstellen voor een veiligere banksector, die de commissie deze week in Brussel presenteerde. De megabanken worden niet verplicht zich op te splitsen om de consumententak (sparen) beter af te schermen van de meer risicovolle trading- en (beleggings)activiteiten. Wel krijgen de nationale toezichthouders op de bankensector de bevoegdheid om deze banken ertoe te dwingen bepaalde activiteiten af te scheiden als de financiële stabiliteit wordt bedreigd. De nieuwe plannen moeten, net als eerder genomen maatregelen, voorkomen dat de belastingbetaler opdraait voor problemen en vergissingen bij banken. ,,De voorstellen zijn de laatste radertjes in de machine die tot een volledige hervorming van de regelgeving van het Europese bankenstelsel moet leiden'', aldus Barnier. Zo komen grote internationale banken onder toezicht, evenals de banken die steun hebben gekregen. Bovendien heeft Europa geregeld dat eigenaren en beleggers moeten meebetalen aan een redding van een bank (bail-in). Ook moeten banken meer geld in kas houden om problemen het hoofd te bieden. Wat ik betreur is dat er geen separatie plaats gaat vinden van consumenten producten (sparen, hypotheken, verzekeren) naar nutsbanken. Zolang de consumententak niet wordt losgekoppeld van de veel risicovoller zakelijke transacties wordt de belastingbetaler niet in bescherming genomen. De bankenlobby heeft, samen met Duitsland en Frankrijk, bewerkstelligd, dat het dwingende karakter vanuit Brussel (de EC), eruit is gehaald. Niet de hoofdtoezichthouder, de ECB, maar de 18 nationale centrale banken van de eurolanden krijgen de taak om mogelijke risico's in kaart te brengen en opdracht te geven tot een eventuele scheiding van activiteiten. De twee landen met de grootste economieën in de eurozone hebben bezwaren geuit daar ze verwachten dat de uitvoering van deze aanpak zal leiden tot schade van de economische activiteiten. Ook in het Europees Parlement zijn kritische uitspraken op te tekenen, aangezien het nieuwe parlement dat eind mei aantreedt deze plannen moet gaan behandelen.

Het wordt mij steeds duidelijker dat de hervorming van onderdelen van de samenleving (woningbouw, hypotheken, zorg, pensioen, energie, milieu, ecologie, arbeid, arbeidsvoorwaarden en werkgelegenheid, jeugdwerkeloosheid, de afbouw van de verzorgingsstaat) een veel grotere impact zal hebben dan eerder door mij is aangenomen. De gevolgen voor de samenleving van de in werking gezette bezuinigingen zullen, naar ik nu aanneem, desastreuze gevolgen hebben voor het model van onze (verzorgings)staat. Waardoor is het gekomen dat wij nu in een fase van afbouw van onze samenleving zitten? Daar zijn meerdere ontwikkelingen voor verantwoordelijk. Op de eerste plaats onze nationale en Europese politieke gezagsdragers. De politiek die zeker tien jaar achterover geleund heeft toegekeken, doe zich veranderingen voordeden zonder zich af te vragen waartoe dat zou gaan leiden. Europese regeringsleiders die toekeken hoe de zwakke Zuideuropese landen een schuldenberg opbouwden, die onbeheersbaar bleek te zijn. Griekenland, Cyprus, Ierland, Portugal, Spanje, Portugal, Italë en Frankrijk, werden niet echt geholpen. Wat gebeurde was dat de vorderingen van het Europese bankwezen werden overgenomen door de Europese belastingbetalers, in de vorm van Europese hulpfondsen. Die last hangt nog decennia lang om onze nek. Nelleke Noordervliet schrijft dit weekend in Trouw over 'de opstand tegen de hebzucht'. De achtergrond hiervan is dat 'in de jaren tachtig Gorden Gekko de gedenkwaarde woorden sprak 'Greed is good'. Hij formuleerde de cynische idealen van een nieuwe generatie beursspeculanten, ondernemers en CEO's, die geen wortels meer hadden in de geschiedenis en geen boodschap aan de sociale rechtvaardigheid. De topmannen gingen hun zakken vullen met riante salarissen, opties en aandelen in het eigen bedrijf en bedongen vertrekpremies van ongekende grootte (gouden handdrukken), alles gesteund door de aandeelhouders en de commissarissen.' 'Tussen de waarschuwing van de beurskrach in 1987 en de echte crisis in 2008 zitten 20 jaar van pathologisch narcisme'. De realiteit is dat hebzucht het nog altijd wint van de menselijkheid. De hele dan wel halve financiële wereld denkt nog altijd dat 'graaien', nog zo lang als mogelijk is, in stand moet worden gehouden. Hoe lang blijft de mythe nog bestaan dat hebzucht het hoogst bereikbare goed is? Vanuit een ander perspectief bekeken kan de vraag worden gesteld waarom 'veel mensen met een positief toekomstperspectief voor zichzelf, pessimistisch zijn over de grote verbanden', schrijft Roxanne van Iperen. 'Dat kan iedereen zijn: de bankiers, de politici en de bijstandsmoeders.' 'Onterecht is het Nederlandse chagrijn ook niet. Bezuinigingen worden doorgezet, de zorg wordt duurder, de ontmenselijking van migranten zet door.' Ons land is een technologische surveillancestaat geworden, waarin de privacy continu wordt aangetast. De stelling van de schrijfster is 'het geloof dat we in een vacuüm zitten, gecreëerd door de razendsnel gegroeide kloof tussen de (fysieke) leefwereld, ingericht naar oude behoeften, en de (virtuele) belevingswereld, waarin de mogelijkheden onbeperkt zijn. Die discrepantie werkt vervreemdend en verlammend'. Het zijn niet alleen de financieel/monetaire problemen die moeten worden opgelost. Financiën en economie zijn wel hoofdzaken in de nieuwe wereld, samen met duurzaamheid, ecologie, solidariteit en medemenselijkheid. Er is nog een hele lange weg te gaan voordat een nieuwe generatie het roer over kan nemen. Eerst zal de hebzucht verbannen moeten zijn.

Aan de problemen met de JSF lijkt voorlopig nog geen einde te komen. Er zijn problemen met de software, het onderhoud en de betrouwbaarheid van het gevechtstoestel: de F-35 Lightning II. Het gaat vliegtuigbouwer Lockheed Martin niet lukken de jager op de afgesproken tijd af te leveren. Medio dit jaar zou het toestel klaar moeten zijn voor gebruik. Dat kan wel eens een jaar later worden. Nederland heeft vorig jaar besloten 37 toestellen aan te schaffen. Momenteel zijn Nederlandse gevechtspiloten in Amerika al bezig met testvluchten. De problemen met de software zijn niet nieuw. Critici hebben al vaker gewezen op de kwetsbaarheid van het softwaresysteem, niet bepaald een detail in een toestel dat bekend staat als 'een vliegende computer'. Softwarespecialist Johan Boeder legde eerder al uit dat de software van de JSF is gebouwd volgens een gedateerd concept uit het jaar 2000. In die tijg ging men er nog vanuit dat besturingssystemen alles zouden moeten kunnen. Dat is achterhaald. Minister van defensie Jeanine Hennis maakt zich geen zorgen, ze heeft het rapport nog niet gelezen, maar zegt dat het om problemen gaat die al voor het besluit van het kabinet dit toestel aan te schaffen, bekend waren. "Het is een programma in ontwikkeling en daar horen risico's bij. Men is druk bezig die aan te pakken." Al eerder maakte het Amerikaanse onderzoekbureau Center for International Policy bekend dat de software slechts de helft van de mogelijkheden biedt van het oorspronkelijke plan zoals afgesproken met het Pentagon.

In blog 205 heeft SNS/Reaal al in de schijnwerpers gestaan. Maar het wordt allemaal nog veel erger. Nu blijkt dat de voormalig president-commissaris van SNS, Joop Bouma, in de periode 2006-2008, een twijfelachtige dubbelrol heeft gespeeld. Bouma was toen tevens commissaris van Burgfonds van de inmiddels failliete vastgoedondernemer Roger Lips, de grootste klant van SNS Property Finance. Dat blijkt uit onderzoek van Follow The Money en EenVandaag. Als president-commissaris en voorzitter van de kredietcommissie keurde Bouma vele tientallen miljoenen euro's aan krediet voor Roger Lips goed, wat mede leidde tot de ondergang van SNS. Deze dubbelrol is tot op heden onbelicht gebleven. Het beeld bestaat dat Bouma pas in 2010 ná zijn vertrek bij SNS, aantrad als toezichthouder bij de Lips Capital Group. Emeritus hoogleraar Johannes Lützen Bouma heeft al sinds 2004 nauwe banden met de gevallen vastgoedondernemer Lips, die met een geleend bedrag van €380 mln de grootste schuldenaar was van SNS Property Finance. In dat jaar trad hij aan als bezoldigd commissaris van Burgfonds Holding BV, waarvan de helft van de aandelen in handen waren van Lips. Burgfonds deed al uitgebreid zaken met Bouwfonds Property Finance. Na de overname van Bouwfonds PF door SNS in 2006 ging de geldkraan van de bank voor Lips wijd open, met de goedkeuring van de kredietcommissie. Lips en Bouma kennen elkaar in ieder geval al sinds 2002, toen Bouma een opmerkelijke rol speelde als toezichthouder van Crescendo BV, een vennootschap van Lips. De Ondernemingskamer benoemde de president-commissaris van SNS tot gedelegeerd commissaris bij het bedrijf vanwege een vermoeden van wanbeleid. Crescendo had tot in 2001 twee aandeelhouders: Lips en Peter van Leeuwen. Toen zij besloten zakelijk uit elkaar te gaan en de aandelen te verkopen aan Lips, ontstond tussen beiden een hoogoplopend conflict. Van Leeuwen beschuldigde Lips ervan de waarde van de onderneming negatief te beïnvloeden door te sjoemelen met taxaties en andere malversaties, wat tot een lagere koopprijs leidde. De Ondernemingskamer zag er aanleiding genoeg in een onderzoek te gelasten. Hoewel Van Leeuwen Bouma uitvoerig op de hoogte stelde van de handelswijze van Lips, liet de commissaris aan de Ondernemingskamer weten dat hij geen bewijs ziet voor wanbeleid. Maar in een telefoongesprek met Lips in juli 2003 – in handen van Follow The Money en EenVandaag – was Bouma wel degelijk heel kritisch over de manier hoe Lips zaken doet. Een van de transacties die volgens Van Leeuwen schade berokkent, noemt de voormalig hoogleraar bedrijfseconomie 'zeer kwestieus'. Ook waarschuwt hij Lips dat hij aansprakelijk gesteld zal worden voor zijn 'nalatigheid' als bestuurder. Dezelfde dag nog legt Bouma zijn taak als gedelegeerd commissaris neer. 'Het wordt mij te glibberig', zegt Bouma tegen Lips. "Schandalig dat Bouma noch de Ondernemingskamer mij goed geïnformeerd heeft" zegt Van Leeuwen over de kwestie. Nog geen half jaar later, januari 2004, trad Bouma toe tot de raad van commissarissen van Burgfonds. Dat Lips ook in de ogen van Bouma een scheve schaats rijdt, bleek voor hem geen hindernis om zijn rol bij Burgfonds in te nemen. Bouma ontkent in eerste instantie desgevraagd dat hij in 2007 lid was van de kredietcommissie, terwijl dat overduidelijk in het jaarverslag staat. Daarop gewezen stelt Bouma dat hij zich bij de beslissingen tot kredietverlening aan Lips 'afzijdig' hield. 'De kredieten werden verstrekt met het idee dat de markten crescendo zouden gaan, maar de markt ging niet crescendo', zegt Bouma nu. Hij ziet geen probleem in zijn dubbelrol en acht zich op geen enkele manier verantwoordelijk voor de ontstane situatie. Voormalig SNS Reaal commissaris Bas Kortmann, die evenals Bouma in de kredietcommissie zitting had, wenst geen commentaar te geven. Ook voormalig commissaris Jaap Lagerweij wenst niet op vragen in te gaan. De Nederlandsche Bank – onder andere belast met toezicht op bankbestuurders – wenst geen inhoudelijk commentaar te geven op specifieke gevallen, maar wil slechts kwijt dat de commissarissen van banken aan een betrouwbaarheidstoets zijn onderworpen. Bouma heeft de toets kennelijk doorstaan. SNS Reaal laat weten 'nu nog niet in staat te zijn' een reactie te geven. Zullen we maar zeggen: wordt vervolgd.

Financieel concern SNS Reaal is een jaar na de nationalisatie van de bank en verzekeraar uit Utrecht ,,uit de as herrezen'', zegt topman Gerard van Olphen. ,,Ik herken de normen en waarden weer van vroeger. Wij zijn tenslotte voortgekomen uit de vakbeweging, eerlijk en eenvoudig te begrijpen producten zijn onze kracht en daar wil ik naar terug'', aldus Van Olphen, die na de nationalisatie in februari 2013 aantrad als bestuursvoorzitter. Volgens de topman is het concern vooral met de bankactiviteiten, waarbij de focus ligt op retailklanten, op de goede weg. Het afgelopen jaar kreeg SNS Bank er netto 50.000 klanten bij. Minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën besloot een jaar geleden het concern voor €3,7 mrd te nationaliseren. Het concern dreigde failliet te gaan, mede als gevolg van onverantwoorde vastgoedavonturen. Een faillissement zou de stabiliteit van de Nederlandse financiële sector in gevaar hebben gebracht. Van Olphen zegt nu dat 'het geld wordt terugbetaald: ,,Ja, de Staat zal zijn geld terugkrijgen, alleen het zal wel even duren''.

Kort Nieuws

Staatssecretaris Weekers heeft de Koning zijn ontslag aangeboden. Dat is een positief punt. Een bewindsman die niet in staat is de broodnodige reorganisaties door te voeren moet worden vervangen. Deze derde confrontatie met de 2e Kamer over het oplossen van de achterstanden die er zijn bij de uitbetaling van toeslagen deed de bewindsman besluiten op te stappen. Dat had al veel eerder moeten gebeuren. Het was al langer bekend dat Weekers disfunctioneerde. Dan is het de plicht van de premier voor vervanging zorg te dragen. Ook Klijnsma, Kamp en Blok staan bij mij 'in de wacht' om te worden afgevoerd. Het wachten is alleen op Rutte.

Shell haalde vorig jaar, exclusief bijzondere posten, een winst van €19 mrd. Dat is 23% minder dan in 2012. Het resultaat werd sterk beïnvloed door het vierde kwartaal, waarin zich factoren voordeden waarop Shell geen invloed heeft. De oliegigant is te ambitieus geweest waardoor het rendement op de bezittingen, met een waarde van$200 mrd, achterbleef. Daar gaat aan gewerkt worden.

De Indiase centrale bank heeft deze week, voor de derde keer in 4 maanden de rente verhoogd, in een poging de uit de hand gelopen inflatie te beteugelen. Door de verhoging van de rente met 1/4%, bedraagt deze nu 8%. Ook in Zuid-Afrika is de rente op de rand verhoogd met 50 basispunten naar 5,5%. De centrale bank van Turkije is veel rigoureuzer te werk gegaan in een poging de daling van de Turkse lira te stoppen en de inflatie in toom te houden. De basisrente (7-daags) is verhoogd met 550 basispunten tot 10%, terwijl de overnight lending rate werd bijgesteld van 7,75% naar 12%. Dat besluit werd genomen op een speciaal ingelaste noodvergadering. De renteverhoging miste zijn uitwerking op de lira niet. De waarde van de Turkse munt schoot direct na de publicatie van het besluit omhoog tot iets minder dan 2,20 lira per dollar, tegen 2,25 voor het besluit. De lira zakte eerder deze week tot 2,39 per dollar. Dat was het laagste niveau ooit. De lira is de laatste 2 maanden al met 20% gedevalueerd t/o de $. Turkije werd afgelopen maanden geconfronteerd met een kapitaalvlucht door de hoog opgelopen politieke spanningen in het land en de toenemende onzekerheid over de financiële en economische kracht van veel opkomende economieën. De Turkse centrale bank maakte met deze manoeuvre een klassieke fout. Zo een 'enorme' renteverhoging straalt geen vertrouwen uit bij beleggers en valutahandelaren. Het komt over als een daad van paniek en dat geeft geen vertrouwen. De reacties op de financiële markten waren voorspelbaar. De waarde van de rand daalde als reactie op de renteverhoging 3%. De roebel verloor ook terrein: 1,1%. De lira zakte van 2,20 naar 2,28 per dollar. Op de Turkse Borsa Istanbul Stock daalden de koersen 3,5%. Ook financiele markten elders stonden woensdag in het rood. Alleen goud trok weer wat aan. Alles als gevolg van paniek in de valuta's van de opkomende landen.

De Spaanse winkelverkopen zijn in december gedaald in vergelijking met een jaar eerder. Het voor seizoensinvloeden gecorrigeerde cijfer voor winkelverkopen daalde met 1%. Hier was een maand eerder sprake van een stijging met 1,8%.

De onrust in Oekraïne heeft gevolgen voor de kredietwaardigheid van het land. Kredietbeoordelaar Standard & Poor's (S&P) heeft zijn oordeel over Oekraïne verlaagd en waarschuwt voor een verdere afwaardering. S&P ziet het land nu als een ,,noodlijdende staat met zwakke instituties''. De rating van de schulden in buitenlandse valuta van Oekraïne ging daarbij omlaag van B naar CCC, met negatieve vooruitzichten. Dat betekent dat de kans op een verdere verlaging aanzienlijk is. Een lagere kredietwaardering kan het duurder maken voor Oekraïne om geld te lenen op de financiële markten.

Deutsche Bank is in het vierde kwartaal van 2013 op een nettoverlies uitgekomen van €958 mln. Het verlies over het afgelopen kwartaal wordt onder meer toegeschreven aan fors lagere inkomsten bij het zakenbankieren. De bank had verder last van hoge kosten voor rechtszaken en herstructureringslasten. De Duitse bank geeft aan dat de totale beloning voor werknemers bij de zakenbankdivisie in het afgelopen kwartaal met bijna een kwart is verlaagd. Die divisie bracht in de laatste 3 maanden van 2013 27% minder op dan een jaar eerder. Bestuursvoorzitters Jürgen Fitschen en Anshu Jain laten weten dat 2014 opnieuw een uitdagend jaar zal worden voor Deutsche Bank vanwege juridische kosten en reorganisatielasten. Fitschen zei verder er alle vertrouwen in te hebben dat het onderzoek van de Europese Centrale Bank naar de gezondheid van Europese banken zal aantonen dat Deutsche Bank er goed voorstaat.

Het luxe modehuis Mulberry ging woensdag hard onderuit op de Britse beurs. Mulberry, vooral bekend van kleding en tassen, moest een winstwaarschuwing afgeven nadat vooral de kerstverkopen vies tegenvielen. Over het algemeen groeiden de Britse winkelverkopen juist in december. Tot overmaat van ramp kampte het Britse luxebedrijf ook in Korea met problemen, terwijl het juist daar extra groei uit Aziatische landen wil halen. Bij opening noteerde het aandeel 26% lager.

De werkeloosheidscijfers in Frankrijk in december zullen een grote teleurstelling zijn voor de Franse president. Er kwamen 10.200 werkelozen bij, daardoor steeg het aantal naar 3,3 mln, bijna 11%van de beroepsbevolking. In heel 2013 verloren 177.800 Fransen hun baan. Hollande wil de werkgelegenheid stimuleren door overheidsinvesteringen door te voeren. Maar daar heeft hij geld nodig en dat heeft hij niet en Merkel leent dat niet aan de Fransen.

De Nederlandse bouwsector blijft ook dit jaar niet uit de malaise komen ondanks berichten die van een herstel van de woningmarkt spreken. Daardoor zal de werkgelegenheid in de bouw onder druk blijven staan. In 2013 gingen al 27.000 full-timebanen verloren. Sinds het uitbreken van de crisis is het aantal voltijdbanen met 70.000 gedaald. 2013 is daarbij volgens het EIB het meest ongunstige jaar geweest. Dit jaar zal de werkgelegenheid met nog eens 10.000 voltijdbanen slinken tot een niveau van minder dan 300.000. De totale bouwproductie neemt naar verwachting maar met 0,5% af, waarbij een krimp van 7% in de nieuwbouwproductie grotendeels wordt gecompenseerd in andere segmenten. De bouwproductie daalde in 2013 met 5%, ofwel €2,5 mrd, tot €50 mrd. De productie van nieuwbouwwoningen nam evenals in 2012 met 10% af. Met de verwachte krimp in het nieuwbouwsegment zal het aantal nieuwbouwwoningen dit jaar dalen tot 45.000 stuks.

De groei van de Amerikaanse economie zwakt af. In het 4e kwartaal bedroeg de groei 3,2%, in het 3e kwartaal was dat nog 4,1% op jaarbasis. In december daalden, op basis voorlopige koopcontracten , de woningverkopen met 8,7% ten opzichte van november.

De failliet verklaarde garnalenleverancier Heiploeg maakt een doorstart onder de vleugels van visserijbedrijf Parlevliet & Van der Plas (P&P). Als gevolg van de doorstart behouden 300 van de 390 werknemers op het hoofdkantoor en in de verwerkingsfabriek in het Groningse Zoutkamp hun baan. P&P krijgt ook de visserijactiviteiten van Heiploeg in Suriname en Brits Guyana in handen, waaronder 38 garnalenschepen en verwerkingsfaciliteiten aan wal. Deze bieden werkgelegenheid aan ongeveer 850 mensen. Verder neemt P&P de garnalenpelfabriek in Marokko over, waar ongeveer 2000 mensen werkzaam zijn. P&P is actief in de vangst, verwerking en handel van vele vissoorten, waaronder haring, makreel en kabeljauw. De overname van Heiploeg betekent een uitbreiding van het assortiment naar garnalen. Heiploeg, naar eigen zeggen de grootse garnalenleverancier van Europa, ging failliet als gevolg van de teruglopende vraag naar garnalen door de economische crisis en de toenemende concurrentie door goedkope garnalen in de supermarkt.

Slotstand indices 31 januari 2014/week 6: AEX 386,85; BEL 20 2.891.25; CAC 40 4.165,72; DAX 30 9.306,48; FTSE 100 6.510,44; SMI 8191,33; RTS (Rusland) 1301,94; DJIA 15698,85; Nasdaq 100 3521,922; Nikkei 14914,53; Hang Seng 22048,72; All Ords 5.205,10; €/$ 1,3488; goud $1245,90, dat is €29.705,98 per kg, 3 maands Euribor 0,296%, 10 jarig 1,875%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , . Bookmark de permalink.