UPDATE 31-12-2021/614 Omikron is dominant in Nederland, maar corona is een flutvirus, zegt Diederick Gommers

          Ik wens iedereen een Gelukkig en Gezond 2022

De Hoge Raad heeft de knoop doorgehakt in de vele rechtszaken over huurkorting voor getroffen winkeliers en horecaondernemers. De helft van de coronapijn moet gedragen worden door de verhuurders, hebben de hoogste rechters besloten. Koninklijke Horeca Nederland (KHN) en InRetail reageren verheugd. De Hoge Raad was gevraagd om een zogeheten prejudiciële beslissing in een rechtszaak, om daarmee richtlijnen te geven aan lagere rechters. Daarmee is nu duidelijk dat een brede groep ondernemers aanspraak kan maken op huurkorting, blijkt uit het gepubliceerde arrest. „We zijn heel blij dat de Hoge Raad duidelijkheid heeft verschaft”, zegt Marcel Evers van INretail, de grootste brancheorganisatie in non-food-winkels. „Er waren al rechtszaken die deze richting op gingen, maar kleine ondernemers stappen niet zo snel naar de rechter. Deze uitspraak geeft ze houvast tegenover de eigenaar. Grote winkelbedrijven hebben nog wel eens macht om een huurkorting af te dwingen, kleine winkeliers vaak niet.” Niet alleen de financiële pijn van de totale sluiting moet gedeeld worden, maar ook die van teruggelopen omzet door coronarichtlijnen en wegblijvende klanten vanwege de crisis, oordeelde De Hoge Raad. In het arrest geeft de Hoge Raad ook een standaardformule voor de berekening van de verdeling van de pijn. Ook KHN is blij met de duidelijkheid. „De Hoge Raad bevestigt nu expliciet dat de coronacrisis als onvoorziene omstandigheid wordt gezien en dus een reden is voor huurkorting. Belangrijk is dat er nu ook meteen een formule definitief is vastgesteld, zodat huurders hiermee concreet kunnen aankloppen bij hun verhuurder”, aldus een woordvoerder. De mate van huurkorting voor de winkelier of bijvoorbeeld caféhouder hangt in de formule af van de omzet die hij nog wist te maken, ondanks de coronamaatregelen. Die wordt vergeleken met de omzet in het pre-coronatijdperk. In het rekensommetje moet ook rekening worden gehouden met de Tegemoetkoming Vaste Lasten, een steunmaatregel van de overheid. Uitkomst van het sommetje moet zijn dan de ondernemer en de verhuurder allebei net zoveel pijn lijden. De regeling gaat alleen op voor huurcontracten die voor de eerste coronamaatregelen in maart 2020 zijn afgesloten. „Wij vinden het ook heel reëel om de pijn 50-50% te delen”, reageert Evers. Hij is ook tevreden dat de Hoge Raad vindt dat de coronapijn van maand tot maand moet worden bekeken, niet over langere periodes, zoals huurbazen nog wel eens willen. „Het is belangrijk dat de Hoge Raad dat zegt. De huur betaal je tenslotte ook per maand.” De Hoge Raad was door een lagere rechter gevraagd om een richtsnoer te geven in een rechtszaak die Heineken voerde tegen een pandverhuurder. Heineken verhuurde het pand door aan een horecaondernemer en had die, zoals al zijn ruim 700 huurders, vorig jaar een huurkorting van twee maanden gegeven. Heineken wilde die schade delen met de pandeigenaar, maar die ging daarmee niet akkoord. „Heineken loopt aldus uit zichzelf ’cadeautjes’ uit te delen”, stelde de vertegenwoordig van de eigenaar in de rechtszaak. Door de beslissing van de Hoge Raad is nu duidelijk dat Heineken als hoofdhuurder recht heeft op een korting, als aan alle eisen is voldaan. De nieuwe richtlijn geldt voor zogeheten artikel 290-bedrijfsruimte, zoals winkels, restaurants, cafés en afhaaldiensten die voor het publiek toegankelijk zijn. (bron: DFT) Dat schept duidelijkheid voor veel ondernemers die schade hebben opgelopen door de corona-crisis.

Algemeen

De afzwaaiende voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care, Diederik Gommers, uitte zich woensdagavond in de Balie voor een interview in de Nieuwskamer fel tegen de huidige lockdown maatregelen. Vooral voor de jeugd acht hij het niet meer uit te leggen hen nog op te sluiten. De politiek is wat hem betreft niet meer geloofwaardig op dat vlak: “We hadden echt gehoopt vorig jaar, wanneer we gevaccineerd zijn, dat we perspectief kunnen bieden aan de jonge mensen. We zijn twee jaar verder, een derde prik verder, en we hebben nog steeds geen perspectief. Dan vind ik eigenlijk dat je dan als politiek geen recht meer hebt van spreken.” We sluiten elkaar op maar we worden er helemaal niet ziek van, of bijna niet.” Hij stelde dat klimaatproblematiek voor de jeugd veel erger is en hij spoort hen dan ook aan zich te gaan organiseren en met eigen plannen te komen. „Het milieuprobleem is echt vele malen groter dan covid. Waarom maken we ons druk over covid? Ik vind dat echt peanuts, de hele covid is peanuts. Alle jongeren worden er helemaal niet ziek van. Jongens, waar hebben we het over? Het is toch een virus van niks eigenlijk. We sluiten elkaar op, maar we worden er eigenlijk helemaal niet ziek van.” Voor de uitspraak van ‘peanuts’ (een kleinigheid)heeft hij zijn excuses aangeboden. Ik heb al eerder het standpunt verdedigd dat 98½% van de met de deltavariant besmette personen niet zo ziek zijn geworden dat zij in het ziekenhuis moesten worden opgenomen. Alfa was veel ernstiger. Corona is voornamelijk een gevaar voor ouderen en kwetsbare personen, mensen met aangeboren ziekten, rokers en mensen met overgewicht en mensen met long covid. Voor de grote massa is het niet veel meer dan een gewoon griepje. Nu worden er geschreeuwd ‘hij is een wappie, luister niet naar hem’. Ik doe in deze fase waarin omikron zich ontwikkelt daar nog geen uitspraak over. Wat ik zie zijn snel groeiende aantallen besmettingen, maar de toestroom naar de ziekenhuizen blijft achter bij de verwachtingen. Maar dat laatste kan nog wel komen in het nieuwe jaar. Ik vind het wel krachtig van Gommers dat hij dit aspect van corona, onder de aandacht brengt. Voor de opvolger van minister de Jonge een grote uitdaging.

Een storing bij de geldautomaten van Geldmaat is grotendeels voorbij. Het bedrijf zette de automaten uit vanwege instabiele software. Door de storing kwam geld niet altijd uit de automaat. Ook was storten van geld niet mogelijk. Geldmaat waarschuwt dat het nog wel even kan duren voor alle systemen weer goed werken. Sommige automaten laten wellicht nog zien dat er een storing is. Alleen verpakt geld storten werkt nog helemaal niet. In Nederland staan zo’n 3800 automaten. ABN Amro, ING en Rabobank hebben hun automaten de afgelopen jaren vervangen door exemplaren van Geldmaat. (bron: NOS) Dit kan er gebeuren als het geldverkeer wordt geautomatiseerd met digitale systemen (software)

Of het nu gaat om het beteugelen van de hoge inflatie, het compenseren van de hoge energierekening of het afbouwen van de noodsteun: reageer niet op ieder cijfer, maar geef de samenleving perspectief welke kant het opgaat, zegt Dr P.F. (Pieter) Hasekamp, kroonlid van de SER en lid van de commissie Sociaal-Economische Aangelegenheden (SEA) en directeur van het Centraal Planbureau in zijn eindejaarsinterview met RTL Z op https://www.rtlnieuws.nl/economie/artikel/5275859/waarschuwing-directeur-cpb-hasekamp-eindejaarsinterview-hijgerig Het Centraal Planbureau (CPB), is een onafhankelijk instituut resorterend onder het Ministerie van Economische Zaken en de belangrijkste adviseur van het kabinet op economisch gebied. “Staar je nu niet blind op een maand- of een kwartaalcijfer”, reageert de directeur van het CPB op de huidige hoge inflatiecijfers. De hoge inflatie, die ervoor zorgt dat je minder waar krijgt voor je geld, is een reactie op de bijzondere situatie van een tijd geleden, legt Hasekamp uit. “Toen we uit die lockdown kwamen en een tijdlang juist een hele lage inflatie hadden.” “Op een gegeven moment zal die inflatie weer gaan zakken.” Hasekamp ziet nog geen aanwijzingen dat de inflatie aan het eind van volgend jaar nog steeds op zo’n abnormaal hoog niveau is, ondanks dat de hoge inflatie toch van langere duur is dan in eerste instantie werd aangenomen. “De verwachting is nog steeds: de capaciteitsknelpunten zijn tijdelijk, de stijging van de energie- en grondstoffenprijzen is tijdelijk, dus op een gegeven moment zal die inflatie weer gaan zakken”, vat hij het samen. Mocht dit niet gebeuren, dan is het in eerste instantie aan centrale banken om in actie te komen en hun monetaire beleid te verkrappen, zegt Hasekamp. Niet aan de politiek, ook al holt de hoge inflatie de koopkracht uit. “Ga nu niet al te hijgerig reageren op elk cijfer, want we hebben nu juist met elkaar regels afgesproken om het gestructureerd te doen”, zegt Hasekamp. Ik deel een aantal uitspraken van Hasekamp niet. Alhoewel de naam ‘Centraal Planbureau’ anders suggereert analyseert het CPB alleen beleidsvoornemens op haar economische gevolgen. Dat doet Hasekamp hier ook. De zaken die hij hier aan de orde stelt hebben ook sociaal/maatschappelijke gevolgen, maar die neemt hij niet mee. Daardoor hebben zijn adviezen maar een beperkte waarde. Wat hij stelt over de stijgende inflatie van de afgelopen maanden baseert hij op de stelling dat is afgesproken ‘gestructureerd’ daarop te reageren. In feite wijst hij enige steun aan mensen met een inkomen waarmee ze hun basisbehoeften niet meer kunnen betalen, omdat de verwachting (= een aanname) is dat het inflatiecijfer in de toekomst wel weer zal dalen naar het streefgetal van 2%. Daar maakt hij een denkfout, hetgeen ernstig is voor iemand van zijn kaliber, want als in november 2022 de inflatie weer op 2% staat zijn de prijzen wel, stel 5%, gestegen. Daarmee is de koopkracht dan wel gedaald en verkeren huishoudens aan de onderkant van de samenleving in de problemen. Ja, het probleem wordt mede veroorzaakt door het monetaire beleid van de ECB, maar dat betekent niet dat als de centrale bankiers hun kop in het zand steken, politici hun handen in onschuld kunnen wassen, burgers alleen politici kunnen aanspreken geen centrale banken. Dus de regering moet nu reageren en kan geen afwachtende houding aannemen. Zo zet hij z’n vraagtekens bij de eerste compensatieregeling vanwege de hoge energieprijzen van het demissionaire kabinet. “Ik snap dat natuurlijk volledig vanuit politieke redenen, en het is belangrijk om iets te doen voor armere gezinnen, maar ik denk dat de overheid wel voorzichtig moet zijn met deze manier van compenseren”, aldus Hasekamp. “Die komt bij iedereen terecht en dan is de vraag, is dat dan wel handig om dat zo te doen?” Eigenlijk onhandig dus? Lachend: “Ja. Maar goed.” De overheid moet oppassen dat het vanuit goede bedoelingen de situatie niet juist verergert, waarschuwt Hasekamp. “Er zijn natuurlijk allerlei plannen om extra uitgaven te doen. En dat kan vanuit het langetermijnperspectief verantwoord zijn, maar ik zou wel oppassen om het op de hele korte termijn te gaan doen omdat je juist op dat moment dan de huidige knelpunten vergroot.” Dat de huidige knelpunten nu worden vergroot, als op korte termijn het beleid wordt aangepast, moet, gezien de sociale gevolgen, worden geaccepteerd. Je kunt het volk niet in de steek laten. Hij wijst op de achterblijvende investeringen in de bouw en industrie, vanwege tekorten aan bijvoorbeeld chips. “En als de overheid dan ook nog eens extra gaat investeren dan vergroot je op korte termijn het tekort aan materialen en mensen. En dat leidt natuurlijk tot extra prijsstijgingen”, vat hij samen. Verwachtingen die niet uitkomen, dat gold toch ook voor de ramingen van het CPB, dat er in de afgelopen periode regelmatig naast zat? Verklaarbaar, vindt Hasekamp. “Het bijzondere van deze crisis is dat het van buiten de economie komt”, legt hij uit. “Dat betekent in zekere zin dat je economische ramingen onvoorspelbaarder zijn. Dat is ook de reden dat we met scenario’s hebben gewerkt: als dit en dit gebeurt met de pandemie dan verwachten we uiteindelijk dit en dit als gevolgen voor de economie.” En wordt er goed genoeg geluisterd? “Ik denk van wel. Het lastige is, zo’n pandemie is een exponentiële ontwikkeling. Je ziet dat we niet gewend zijn om in beleid te acteren op iets dat in drie weken tijd vertienvoudigd kan zijn. Dat betekent dat het ook te simpel is om te zeggen: houd maar open of sluit maar.” Wat hier meespeelt is dat het monetaire beleid van de ECB uitsluitend inzet op de economie en economische groei en daarvoor de geldontwaarding en het gratis geld beleid wordt ingezet, dat wordt gefinancierd met gratis spaargeld en pensioenreserves. Dat burgers dan alternatieven zoeken b.v. door te beleggen in ‘steen’ drijft de inflatie op. Wat ook meespeelt is dat ‘deskundigen’ op velerlei terreinen stellen dat de nu voorliggende plannen van het coalitieakkoord binnen de voorgenomen terreinen niet realiseerbaar zijn. Wat ontbreekt, is langetermijnperspectief. Dat de economie en het bedrijfsleven zich moet aanpassen is zonneklaar, alleen in welke richting nog niet. “Mensen en bedrijven hebben een zekere mate van zekerheid nodig”, zegt Hasekamp. Maar de realiteit is dat mensen dat ervaren als onzekerheid. Daarbij hoort ook de optie van het kwijtschelden van schulden bij bedrijven die in principe gezond zijn maar door de lockdowns flink in het krijt staan bij de fiscus. “Je moet dat niet generiek doen, want dan straf je diegenen die netjes belasting hebben betaald en daar misschien best krom voor hebben gelegen.” Maar dat is de vraag niet. Het gaat niet om de bedrijven die generiek in aanmerking zijn gekomen voor overheidssteun, maar om bedrijven die de transitie van fossiel naar duurzaam overleven en in staat zijn naar de nieuwe tijd met nieuwe eisen en uitdagingen en een nieuwe moraal aan te kunnen. Bedrijven die deze test niet halen, zullen moeten afhaken en hun personeel zal moeten omscholen. “Ik denk dat de hele samenleving een beetje ongeduldig wordt (van de beperkingen, lockdowns, tijdens de corona-crisis). De term Groundhog Day (dit is een jaarlijks feest op 2 februari in delen van Noord-Amerika, waarop bosmarmot (groundhog) Phil voorspelt hoe lang de winter nog zal aanhouden door op een beschaduwd of zonnig moment uit zijn hol te komen) is natuurlijk ook gevallen. We hebben toch al een keer eerder in deze situatie gezeten, je kan het geen acute crisis meer noemen”, aldus Hasekamp. Of de plannen van het kabinet Rutte IV een oplossing bieden, wil de CPB-directeur niet zeggen tijdens het interview dat plaatsvond voor de presentatie van het regeerakkoord. Formateur Mark Rutte heeft het planbureau inmiddels gevraagd om het coalitieakkoord nu al door te rekenen, iets wat de coalitie in eerste instantie niet van plan was. Volgens Hasekamp is er in ieder geval wel overeenstemming over ‘waar de uitdagingen liggen’. “Arbeidsmarkt, wonen, klimaat. En het verdienvermogen van de Nederlandse economie.” Met de werkgelegenheid zit het wel snor, maar de productiviteitsontwikkeling is relatief laag, legt Hasekamp uit. De arbeidsmarkt is helemaal niet op orde. Er zijn 375.000 vacatures waarvoor geen mensen/jongeren zijn opgeleid of zijn omgeschoold. Verder zijn er veel te veel flexwerkers en mensen met 0-uren contracten en tijdelijke contracten, waarop hoognodig orde op zaken moet worden gesteld. En wat wordt er gedaan om de 200.000 werklozen weer aan het werk te krijgen? Tijd om te investeren in kennis en innovatie, adviseert hij. “En ook daar denk ik krijg je veel handen voor op elkaar in Den Haag.” Maar er worden ook nog steeds pogingen gedaan om wat ‘oude economie’-bedrijven hier te houden? “Ik denk dat je naar de toekomst toe wel goed moet nadenken over wat voor soort activiteiten je in Nederland wil hebben.” Hij ziet een kentering in hoe er gedacht wordt over het vestigingsklimaat. “Van de gedachte dat alle bedrijvigheid goed is naar dat je wat meer moet kijken naar verdienvermogen op de lange termijn, duurzaamheid en al dat soort zaken.” Hasekamp is sowieso behoedzaam, hij wil niet in de hoek van politiek commentator gedrukt worden, zo zegt hij. “Als de overheid een besluit heeft genomen, dan is het niet aan mij om voortdurend te proberen om dat besluit terug te draaien.” (bron: RTLNieuws) Hasekamp spreekt hier als directeur van het CPB, maar hij is ook kroonlid van de SER en deskundig op sociaal-economische zaken, maar beschouwt zijn opdracht vanuit een (technische) financieel/economische scoop, zonder naar de sociaal/maatschappelijke gevolgen te kijken. Hij redeneert vanuit modellen die zijn opgebouwd uit aannames. Als Centraal Planbureau zou dat moeten om het bestuur van het land maatschappelijk gewogen besluiten te laten nemen. En daaraan twijfel ik, ook gezien de foute adviezen waarmee zij het kabinet adviseerden. De aannames deugden niet, allemaal toe te schrijven aan de Rutte-doctrine.

Corona, omikron en de sociaal/maatschappelijke gevolgen

Ja, Omikron lijkt een stuk besmettelijker dan Delta. Uit verschillende landen komen berichten dat Omikron zich veel sneller verspreidt dan de eerdere varianten. In Londen lag de verdubbelingstijd van het aandeel Omikon in de positieve tests begin december rond de twee dagen, zo becijferden wetenschappers van het Imperial College London. Daardoor was deze variant er half december al dominant. Het reproductiegetal ligt er volgens experts nu rond de 5. Het European Centre for Disease Prevention and Control voorspelde op 2 december dat Omikron „binnen een paar maanden” meer dan de helft van de Europese besmettingen voor zijn rekening zal nemen. In werkelijkheid ging het veel sneller dan dat. Naar schatting is Omikron, zowel in het Verenigd Koninkrijk als in Nederland, al vóór eind 2021 de dominante coronavariant. Omikron is in feite de snelst verspreidende infectieziekte onder mensen ooit, zeggen wetenschappers. Het reproductiegetal van 5 lijkt bescheiden ten opzichte van dat van 15 van mazelen, maar dat zegt alleen iets over aan hoeveel anderen één besmet persoon de infectie doorgeeft. Het venijn van Omikron zit hem in de zeer korte generatietijd: de tijd die het virus nodig heeft om nieuwe slachtoffers te bereiken. Die is voor Omikron minder dan vijf dagen, voor mazelen vijftien dagen. Daardoor kan Omikron ongekend snel heel veel mensen besmetten, en verspreidt deze variant zich stukken sneller dan mazelen. Ongeremd breidt één geval van mazelen zich in zestig dagen uit tot 50.600 nieuwe infecties, één geval van Omikron kan zich in die tijd verspreiden naar 244 miljoen. Hoe snel wint Omikron terrein? Begin december kwamen de eerste cijfers uit het Verenigd Koninkrijk. Daar steeg het aandeel van Omikronbesmettingen vanaf eind november exponentieel: elke 2,3 dagen verdubbelde dat aandeel. Naar schatting kwam half december de meerderheid van de besmettingen op rekening van Omikron. Ook Denemarken heeft nauwkeurige cijfers, dankzij intensieve monitoring. Daar was op 7 december het aandeel Omikron 5%, en vijf dagen later al 18%. Amsterdam UMC meldde op 16 december via Twitter dat Omikron daar 25% van de positieve tests uitmaakte. Ook dat suggereert een verdubbelingstijd van rond de 2 dagen. Of dit landelijk ook al zo is, is nog niet bekend. Laboratoriumproeven bevestigen vermoedens dat de Omikronvariant van het coronavirus makkelijker kan ontsnappen aan de afweer die is opgebouwd na een infectie of vaccinatie. De eerste linie van de afweer, gevormd door antistoffen, is tot veertig keer zwakker tegen Omikron dan tegen Delta. Dat blijkt uit proeven waarin gemeten wordt hoe hoog de concentratie antistoffen moet zijn om te verhinderen dat het virus cellen kan infecteren. Dat antistoffen veertig keer minder effectief zijn tegen Omikron, betekent niet dat de vaccins ook veertig keer minder effectief zijn. De concentratie antistoffen van gevaccineerden blijkt in de proeven soms genoeg voor bescherming tegen infectie. Het blijkt dat mensen die zowel een infectie hebben doorgemaakt als een volledige vaccinatie hebben gehad, beter beschermd zijn door antistoffen. Een boosterprik pompt de antistoffen verder op en verkleint dus het risico dat Omikron er doorheen kan breken. Bovendien hebben mensen ook nog afweercellen, de T-cellen, die het virus aanvallen. De eerste proeven laten zien dat Omikron niet zoveel kan afknabbelen van de opgebouwde cellulaire afweer tegen corona. Op 17 december presenteerde het Imperial College London de eerste Engelse schattingen van de vaccineffectiviteit tegen Omikron. Hoewel twee doses vaccin nog maar tot 20% bescherming bieden tegen infectie, weet een derde dosis dat op te schroeven naar 55 tot 80%. Het is nog te vroeg om te concluderen hoezeer een booster beschermt tegen ziekenhuisopname, aldus de Londense onderzoekers. Zelfs als een veel kleiner percentage van de besmette mensen IC nodig heeft dan voorheen, zal het bij snel stijgende aantallen besmettingen toch al snel om veel extra opnames gaan. Het aantal ziektegevallen stijgt namelijk exponentieel met de besmettelijkheid. (bron: NRC) Conclusie: het besmet veel sneller dan Delta, maar of het beschermd tegen ziekenhuis/IC opname is nog onduidelijk.

De Raad voor de rechtspraak heeft kritiek op het demissionaire kabinet, dat het coronatoegangsbewijs naar de werkplek wil uitbreiden en 2G in sommige sectoren wil invoeren. De Raad vindt de plannen onduidelijk en weinig concreet. Zo is het idee dat de bevoegdheden alleen worden ingezet als dat vanwege de volksgezondheid nodig is. De Raad vindt dat duidelijk moet zijn wanneer dat dan is. Over de uitbreiding naar de werkplek zegt de Raad dat veel duidelijker moet worden wat de gevolgen zijn als een werknemer de coronapas niet kan tonen en wie strafbaar is bij overtreding. (bron: NOS) Opnieuw een uitspraak die wijst op de onbekwaamheid van dit kabinet.

Veel winkels die door de lockdown dicht moeten blijven, kunnen geen aanspraak maken op financiële steun van de overheid. De rekenregels gaan mank, stelt een accountant die voor getroffen boekhandels werkt. Het kabinet kondigde 18 december 2021 aan niet-essentiële winkels zeker vier weken te sluiten, maar de periode waarin ondernemers hun omzetverliezen moeten berekenen wordt door de jaarwisseling in tweeën gehakt. Daardoor komen veel van hen niet aan het vereiste minimum van 20% omzetverlies om loonsubsidies of een tegemoetkoming in de vaste lasten te krijgen. Voor de loonsubsidies, ook wel bekend als NOW-steun, wordt voor omzetverliezen gekeken naar de maanden november en december. Bij de tegemoetkoming vaste lasten (TVL) wordt per kwartaal gekeken hoe groot het verlies aan inkomsten is. Beide periodes eindigen 31 december. “In die laatste twee weken van het jaar haal je die 20% omzetverlies voor het hele kwartaal niet”, zegt accountant Wim Driessen, die erop wijst dat winkeliers het in de eerste weken van december vaak abnormaal druk hebben. “En op 1 januari begint de teller opnieuw. En dan kom je weer niet aan die 20%.” Driessen verzorgt de boekhouding voor 130 boekhandels van Bruna en Read Shop, die vrijwel allemaal te maken hebben met de gedwongen sluiting. “Ik schat dat zo’n 95% van die winkels niet in aanmerking komt voor de steun.” Hij legt uit dat vorige winter, toen het kabinet ook in december besloot winkels te sluiten, ondernemers voor de NOW nog een schatting konden opgeven voor het verwachte omzetverlies in de aaneengesloten periode van december, januari en februari. Brancheorganisatie INretail komt tot een vergelijkbare conclusie. De winkeliersvereniging stelt op basis van onderzoek onder haar leden dat ruim 3/4 van de niet-essentiële winkels door de gedwongen sluiting omzet verliest. Door rekenregels kunnen minder dan vier op de tien getroffen winkels aanspraak maken op de TVL, zo zou blijken uit de enquête. Een woordvoerder van het ministerie van Sociale Zaken, dat over de NOW-regeling gaat, zegt dat het administratief moeilijk is om op 1 januari geen “knip” te zetten. Veel bedrijven moeten een accountantsverklaring hebben bij hun aanvraag voor financiële hulp. Dat zou te ingewikkeld worden als die aanvraag op verschillende jaren betrekking heeft. Daarnaast verandert per 1 januari een en ander aan de Polisadministratie, de verzameling gegevens over loon, uitkeringen en administratie die uitkeringsinstantie UWV bijhoudt. Dat maakt de vergelijking tussen de loonsommen in 2021 en 2022 lastig. Minister Stef Blok van Economische Zaken beloofde in een Kamerdebat eerder deze week “heel serieus” te kijken naar schrijnende gevallen waarbij ondernemers net niet of te weinig overheidssteun krijgen. Maar tegelijkertijd waarschuwde hij dat maatwerk in steunregelingen te veel beroeps- en bezwaarschriften oplevert. (bron: dft) De chaos die het demissionaire kabinet Rutte III veroorzaakt wordt steeds groter. De regering is de regie volledig kwijt: nu opnieuw een blunder. Het vertrouwen van het volk in het beleid van Rutte c.s. neemt zienderogen af. Niet verwonderlijk, maar de premier denkt met frisse moed en nieuw elan aan een nieuwe regeerperiode van ruim 3 jaar te kunnen beginnen. Vergeet dat maar Mark, als je niet in de spiegel kijkt en je geen moeite hebt het politieke slagveld als een verliezer te moeten verlaten, ga dan vooral door, maar accepteer dan ook dat je de geschiedenis ingaat als de slechtst presterende premier na de 2e Wereldoorlog.

Volgens cijfers van de website FlightAware zijn er op 27 december 2021 wereldwijd tot nu toe bijna 2000 vluchten geannuleerd. Vaak heeft dat te maken met cororonagerelateerde problemen, die al dagen spelen: er zijn vele duizenden vluchten geschrapt of vertraagd. Rond de Kerst waren dat er in de hele wereld ruim 6000. Zo’n 19.000 vluchten hadden vertraging. De problemen worden deels veroorzaakt door het oplopende aantal besmettingen met de omikronvariant. Die treft ook personeel van luchtvaartmaatschappijen: medewerkers raken besmet of zitten in quarantaine, wat tot annuleringen leidt. (bron: NOS)

Er is vorig ja ar op allerlei manieren misbruik gemaakt van de zorgbonus, meldt RTL Nieuws. De bonus van €1000 was bedoeld voor allerlei zorgmedewerkers, zoals verpleegkundigen, verzorgenden en schoonmakers die een bijzondere prestatie hadden geleverd. Maar het geld van het kabinet kwam niet altijd goed terecht, zegt RTL. Het werd in eigen zak gestoken door directeuren of er werd gesjoemeld met aantallen medewerkers om extra geld binnen te halen. Het aantal aanvragen voor bonussen in de zorg was veel groter dan verwacht, wat €800 mln extra kostte. (bron: NOS) Ik geloofde mijn eigen ogen niet toen ik dit bericht las. Is dit de samenleving waarin wij leven? Kennelijk ja dus. Willen de bewindslieden Rutte (VVD), de Jonge (CDA) en Koolmees (D66) zich als de wiedeweerga naar het Parlement begeven om daar verantwoording over af te leggen. En snel ……!

Informatie-ontwikkelingen

Sander Dekker (VVD), demissionair minister voor Rechtsbescherming, keert niet terug in het kabinet Rutte IV. Eerder lieten minister Slob en staatssecretaris Blokhuis (beiden van de ChristenUnie) en de ministers van Engelshoven en Koolmees (D66) en minister Grappenhaus (CDA) al weten niet beschikbaar te zijn voor Rutte IV. In het kabinet Rutte III (2017-2022) vertrokken tot dusverre al de VVD-bewindslieden Zijlstra, Wiebes, Bruins, van Ark, van ‘t Wout, van Nieuwenhuizen en Harbers; en Kaag, van Veldhoven en Snel van D66 en de PvdA’er van Rijn. Een diep triest aantal, dat niet getuigt van een stabiel team.

Er wordt rekening mee gehouden dat formateur Rutte op 1 januari bekend zal maken welke bewindslieden op 10 januari a.s. op het bordes zullen staan. Er zijn al namen gelekt: de VVD’ers Rutte, premier, Harbers op I&W, van der Wal op Natuur en Stikstof, Yelsigoz op J&V, Wiersma op Primair & Voortgezet onderwijs, Adriaansens wordt minister van Economische Zaken en Klimaat en Conny Helder wordt minister voor Langdurige Zorg en Sport. De CU levert: Schouten op Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen, Staghouwer op Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en Maarten van Ooyen, staatssecretaris op Jeugd en Preventie. Robbert Dijkgraaf gaat voor D66 naat Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Kaag zou naar Financiën gaan, Jetten mogelijk naar Klimaat en Energie en Ollongren naar Defensie. Ernst Kuipers gaat naar VWS, de Jonge naar Wonen en Hoekstra naar Buza. De informatie is onder voorbehoud. De bedrijven trekken aan de bel en zetten op de agenda van het nieuwe kabinet de volgende onderwerpen: Er zijn zorgen over het scholingsniveau; over de beschikbaarheid van technici; over het tekort aan (betaalbare) woningen; over het lage investeringsniveau, over het stikstofvraagstuk; over de industriepolitiek en dan vooral de aankomende vergroening.

Minister worden van een departement, zonder dat je enige ervaring hebt met de portefeuille. Is dat een probleem? Sigrid Kaag gaat het doen op het ministerie van Financiën. En ook Hugo de Jonge verruilt zonder enige moeite zijn ministerie van Volksgezondheid om de komende jaren opeens over woningbouw te praten. Hoe kan dat? We vroegen het politiek verslaggever Fons Lambie en politicoloog én oud-spindoctor Julia Wouters. Is inhoudelijke vakkennis wel nodig om minister te worden? Gisteren kwam naar buiten dat Sigrid Kaag de beoogde minister van Financiën wordt, dat Hugo de Jonge minister voor Volkshuisvesting wordt en dat Dilan Yeşilgöz leiding gaat geven aan het ministerie van Justitie en Veiligheid. Alle drie hebben ze iets gemeen: ze hebben weinig tot geen ervaring met de portefeuille. Zo heeft Kaag geen specifieke ervaring in de financiële sector, De Jonge niet in de woonsector en Yeşilgöz is geen jurist. “Natuurlijk zoek je het liefste naar het schaap met de vijf poten voor het ministerschap, een alleskunner. Maar die zijn er niet altijd, of willen niet”, vertelt Wouters. Daarom valt meestal de keuze op ervaren partijleden, vertelt Lambie. Mensen die ervaring hebben in de politiek. Als minister of staatssecretaris, als Kamerlid, wethouder, gedeputeerde of Europarlementariër. “Mensen die weten hoe de politiek en het openbaar bestuur werkt en loyaal zijn aan een partij. Bestuurlijke en politieke ervaring wordt door partijen vaak hoger gewaardeerd dan een specialisatie. Zoals voormalig VVD-leider Frits Bolkestein ooit zei: een goede bestuurder moet aan elke ministerie leiding kunnen geven.” Dat beaamt Wouters: “Een sterk politiek kompas helpt je bijvoorbeeld op het ministerie van Financiën misschien wel beter dan financiële kennis.” (bron: RTLNieuws) Toch zit daar een risico aan: het benoemen van bewindslieden op zware departementen zonder specifieke kennis van zaken. Zo’n minister moet terugvallen op zijn ambtenaren en we weten dan uit ervaring welke chaos dat kan veroorzaken tijdens de kabinetten Rutte: het aardgasdossier op EZ en bij de Belastingdienst met de toeslagen en de zwarte lijst. En dan voor de woningbouw voor de stikstof en het milieu. Daarvoor zijn zware figuren nodig, maar kennelijk stellen zij zich niet beschikbaar voor een ministerspost onder Rutte. Mogelijk ook omdat Rutte bewindslieden moest aantrekken voor zijn vierde kabinet die wilden instappen zonder dat het regeerprogramma al doorberekend is door het Centraal Planbureau en het Nibud op haalbaarheid. Dus wordt het volgende kabinet er een van meelopers en jaknikkers, waarvoor het Haagse pluche te aantrekkelijk is voor hun CV (dit laatste geldt wat mij betreft niet voor Sigrid Kaag). Het is de slechtst denkbare start voor een kabinet en de gevolgen ervan voor het land.

We gaan er in 2022 financieel niet op vooruit. De inflatie stijgt en de energierekening ontploft, maar ook voor zorg en wonen betalen we meer. Hoewel het nieuwe kabinet van plan is om lasten te verlichten voor vooral lage en middeninkomens, werkenden en gezinnen, merken we daar in 2022 nog weinig van. We profiteren net als in 2021 wel van een verdere verhoging van de heffingskorting en arbeidskorting. ,,De hoogte van deze kortingen hangt onder meer af van werk, leeftijd en de fiscale partner’’, legt financieel planner Iris Brik uit. ,,Het tarief van de eerste belastingschijf (tot 69.398 euro) wordt een piepklein beetje verlaagd: van 37,1% naar 37,07%. Daardoor houdt iedereen met werk onder de streep een klein beetje meer over.’’ De aftrek van hypotheekrente en lijfrentepremie daalt in 2022 wel: van 43% naar 40%. ,,Dat geldt ook voor de persoonsgebonden aftrek, zoals de partneralimentatie’’, legt Brik uit. Wie veel spaargeld heeft, krijgt een boeterente voor de kiezen. Veel banken heffen een boeterente van 0,5% op een deel van het spaargeld, meestal boven de grens van 100.000. Die boeterente is overigens gemakkelijk te vermijden door geld te spreiden over verschillende rekeningen bij verschillende banken. Het spaarbedrag waarover je geen belasting hoeft te betalen, stijgt van 50.000 naar 50.650 per persoon. Daarboven betaal je belasting over een fictief rendement. In 2022 rekent de fiscus met een rendement van 4,37% tot €1.000.000 spaargeld, daarboven met 5,53%. Over dat fictieve rendement betaal je 31% belasting. Omdat het fictief is, maakt het de Belastingdienst niet uit wat je daadwerkelijk verdient op je spaargeld. Bij de meeste zorgverzekeraars stijgt de premie in 2022. De gemiddelde maandpremie is 128,30 bij een eigen risico van €385. Dat is een stijging van 48 op jaarbasis. De reden voor deze toename zijn stijgende salarissen in de zorg. Ook worden medicijnen duurder. Het is geen verrassing meer: de energierekening gaat komend jaar fors omhoog. De overheid komt ons weliswaar tegemoet met een flinke belastingkorting, maar voor mensen zonder vast contract of van wie het contract binnenkort afloopt, is dat niet genoeg om de gestegen kosten te dekken. ,,Mensen met een gemiddeld verbruik betalen komend jaar 478 minder aan belasting op hun energie’’, zegt energie-expert Ben Woldring van Gaslicht.com. ,,Voor kleinverbruikers scheelt het 369 en voor grootverbruikers 574. Dat is veel geld, maar helaas niet voldoende om de sterk gestegen energieprijzen te compenseren.’’ De maximale hypotheekrenteaftrek gaat dus van 43% naar 40%. Dat merk je alleen als je meer dan 69.398 verdient. Dan zit je in de hoge schijf en betaal je 49,5% belasting over je inkomen. Vanaf 2023 wordt de aftrek van de hypotheekrente voor iedereen 37,05%. Wie een taxatierapport van zijn woning moet laten maken, is al sinds oktober meer kwijt. Taxateurs zijn verplicht extra werkzaamheden te doen. Zo moeten ze beter kijken naar de bouwkundige staat van de woning. Daarom zijn ze meer tijd kwijt aan het opstellen van een rapport. Ook mag je geen taxatierapport meer laten opstellen door de verkopend makelaar. Volgens vergelijkingssite Independer stegen de tarieven met gemiddeld 200. Een taxatie kost gemiddeld circa 700. Voor huurders valt de kostenstijging mee. In de vrije sector (woningen met een kale huur vanaf 752,33 euro) is de huurverhoging maximaal 2,4%. Voor sociale huurwoningen mag in 2022 de huur niet stijgen. Woonlasten zoals onroerendezaakbelasting (ozb) en afvalstoffenheffing stijgen ook vanwege de stijging van de WOZ-waarde, afhankelijk van waar je woont. Gemiddeld moeten huishoudens op jaarbasis 25 extra ophoesten aan lokale woonlasten. Daarnaast ook de jaarlijkse bijdrage aan het Waterschap. In 2022 betaal je bijna 5% meer voor je autoverzekering. Daardoor ben je gemiddeld 30 meer kwijt aan een beperkte casco-verzekering en €20 voor een WA plus. Volgens het Verbond van Verzekeraars is dat nodig omdat concurrentie op de markt jarenlang voor verlies zorgde. We betalen op dit moment 4% meer voor onze boodschappen dan in dezelfde periode vorig jaar, berekende marktonderzoekbureau GfK. ,,Stel dat je wekelijks voor 150 euro boodschappen doet’’, zegt GfK-onderzoeker Norman Buysse. ,,Dan ben je op jaarbasis nu zo’n 300 tot 350 meer kwijt.’’ Het einde van de prijsstijgingen lijkt nog niet in zicht. De kosten van grondstoffen zijn hoger door meer wereldwijde vraag, lonen stijgen, energie is duur en de kosten van logistiek rijzen de pan uit.’’ Volgens het GfK zijn vooral bier en frisdrank bovengemiddeld duurder geworden. Kinderopvang wordt duurder. Kinderopvangorganisaties krijgen te maken met een kostenstijging van 2,3% tot 2,9%, vooral door hogere loonkosten. (bron: de Gelderlander) En dan de kosten van de verduurzaming nog niet meegeteld.

Het demissionaire kabinet houdt er rekening mee dat er behalve de huidige boosterronde in 2022 nog 2 keer geboosterd moet worden en in 2023 nog zeker een keer. Dat schrijft minister De Jonge aan de Tweede Kamer. Hij schrijft dat hij samen met het RIVM in kaart probeert te brengen hoeveel vaccins er nodig zijn, maar dat dat niet eenvoudig is vanwege het grote aantal deels nog onbekende variabelen. Het kabinet kiest daarom volgens De Jonge zoveel mogelijk voor zekerheid. Volgende maand beslist het kabinet of er meer vaccins gekocht moeten worden boven op de voorraad die er al is. (bron: NOS) Minister komt in een volgend kabinet niet terug als minister van VWS, maar meent zijn opvolger al wel op de door hem betreden paden neer te zetten. Dom, heel dom.

Financieel/economische berichten

Anderhalf jaar konden certificaathouders van Triodos niet bij hun kapitaal, omdat de handel in certificaten was stilgelegd. En nu de handel wordt hervat, worden ze geconfronteerd met een mogelijk verlies van 30% tot 45% van de waarde. Dat is in een notendop het nieuws dat de circa 45.000 certificaathouders van de groene bank Triodos deze week kregen. Triodos gebruikt de certificaten (aandelen zonder zeggenschap) al 40 jaar lang om eigen vermogen aan te trekken. Daarmee kan de bank dan weer geld uitlenen. Triodos was zelf de enige tegenpartij in alle aan- en verkopen van certificaten. Kopers van de certificaten financieren de groei van de bank en delen daar ook in mee, is het idee. Bij het uitbreken van de coronapandemie wilden ineens te veel mensen van hun certificaten af. Ondernemers bijvoorbeeld, die met een omzetdaling geconfronteerd werden en bij hun ‘reserves’ wilden. Daardoor kwam Triodos in de problemen. De bank mag maximaal 3% (€36 mln) van het aandelenkapitaal (van €1.200 mln) inzetten voor transacties met certificaten. Maar het aanbod was veel groter, omdat een te groot aantal certificaathouders hun stukken aan de bank wilden verkopen. Gevolg: de handel werd stilgelegd. Najaar 2020, toen een poging gedaan werd de handel te heropenen, ging het weer mis. Vraag en aanbod waren nog steeds uit balans. Begin dit jaar sloot de handel daarom weer. Triodos neemt nu afscheid van de oude manier van handelen in de certificaten en verplaatst ze naar een besloten handelsplatform, een zogenoemde multilateral trading facility (MTF). Daar zullen de ‘aandelen’ naar verwachting veel minder waard zijn. Triodos heeft het over een ‘aanzienlijk lagere’ handelsprijs. Het duurt overigens nog wel even voordat de certificaathouders op de MTF kunnen gaan handelen en dus bij hun geld kunnen. Triodos verwacht over een jaar tot anderhalf een notering aan een MTF te hebben.

Beleggersclub VEB is niet gelukkig met de situatie bij Triodos. „Certificaathouders bij Triodos nemen behoorlijk wat voor lief”, laat een woordvoerder van de VEB weten. „Ze hoeven over het algemeen niet het hoogste rendement. Maar dit is een wel heel koude douche.” Individuele beleggers die zich gedupeerd voelen, raadt hij aan naar de Autoriteit Financiële Markten te stappen. (bron: NRC) Dat is een koude douche!!

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

Uitzendbureau Randstad deed deze week aangifte tegen Sywert van Lienden, Bernd Damme en Camille van Gestel, oprichters van de Stichting Hulptroepen Alliantie. Dat bevestigt Randstad na berichtgeving door Follow the Money. Vorig jaar leverde Randstad kosteloos 15 medewerkers aan het initiatief dat mondkapjes naar Nederland haalde, in de veronderstelling dat er geen winst zou worden gemaakt. Later bleek dat de ondernemers een miljoenenwinst boekte. Randstad had eerst een schadeclaim van ruim een ton ingediend, maar stuurt nu aan op een strafzaak met als doel dat al het geld terug moet naar de Staat. (bron: NOS)

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zaterdag aantal besmettingen 11.962, aantal corona-patiënten in ziekenhuizen 1.442 plus 541 op de IC; zondag 11.495, 1.464, 533; maandag 9.213 (storing), 1.471, 521; dinsdag 15.804, 1.450, 528; woensdag 14.868 (storing), 1.365, 492; donderdag 16.796, 1.285, 494 en op de laatste dag van 2021: 15.667, 1.188 en 472. .

Eyeliners

De coalitie-partijen geven roekeloos geld uit?

Waarschuwing CPB-directeur aan politiek: reageer niet te hijgerig

De Kamer van Koophandel (KVK) heeft uit voorzorg tijdens de Kerstdagen de website en andere onlinediensten uit de lucht gehaald vanwege het beveiligingslek in de software Apache Log4j

‘Grote storing bij gasproductie Shell op miljardenproject Prelude’

Rutte verliest laatste VVD-minister uit het Rutte III team (2017), maar hijzelf verlaat het Torentje niet

Bitcoin zakt weer door de $50.000

Miljardair Ray Dalio denkt dat een economische ramp aanstaande is. Plus een lange, onzekere (gas)winter

AEX sluit het jaar af met 28% winst net onder de 800

Frontberichten

Lees onderstaand bericht vanuit de aanname van Amerikaanse vermogensadviseurs en beleggers, dat onze financieel/monetaire Knappe Koppen (KK’s) erin zullen slagen, ook in 2022, de bomen verder te laten klimmen richting utopia. Laten geloven in het onmogelijke! Als we terugkijken is dat in 2021 redelijk geslaagd: de AEX (Amsterdam) steeg het afgelopen jaar met 28%, DAX (Frankfurt) 15%, FTSE 100 (Londen) 14%, Stoxx (Europe) 20%, DJIA (Wall Street) 17%, NY-Nasdaq 100 (Wall Street) 26%, Nikkei (Tokyo) 5%, Hang Seng (HongKong) -15%, SSEC (Shanghai) 4%, de €/$ -8%, Bitcoin 75%, goud per kilo in € +2%. Een liter E10 aan de pomp steeg met 26%. 10-jarige leningen Nederland daalde de rente van -0,0491% naar -0,109%, Duitsland steeg de rente van -0,575% naar -0,251%, Zwitserland steeg de rente van -0,53% naar 0,197%, Italië daalde de rente van 0,542% naar 0,1,1% en in de VS steeg de rente van 0,9248% naar 1,4935%. Het 30-jarige papier daalde in waarde, doordat de rente steeg in Zwitserland van -0,368% naar -0,086%, in Duitsland van -0,163% naar 0,115%, in Nederland van -0,093% naar 0,237%, in Italië van 1,418% naar 1,924% en in de VS van 1,664% naar 1,907%. De rentes daalden, de aandelenkoersen stegen, dat lijkt een natuurlijke marktontwikkeling, maar de beurskoersen stegen soms exorbitant. Neem de crypotowaarden, waarvan de bitcoin met 75%. Vreemd is dat het Verre Oosten achterbleef in de trend van de Westerse landen. Beleggingen in goud deden aan het feest niet mee, ook de euro niet. Goed en slecht voor onze economie: de export van $-genoteerde producten bracht meer euro’s op, maar de import van $-genoteerde goederen werd duurder, zoals energie en technische onderdelen, waardoor de inflatie steeg en de koopkracht daalde. De vraag is of en hoe groot de luchtbellen zijn in de op de financiële markten genoteerde fondsen, als gevolg van de enorme bergen gratis geld die op de geld- en kapitaalmarkten zijn gedumpt door de centrale banken.

Columbia Threadneedle Investments ziet in 2022 veel veranderen. De afgelopen 2 jaar werden gekenschetst door overheden en centrale banken die de economie overspoelden met geld. In 2022 zal hier een eind aan komen. De economie zal weer op eigen benen moeten staan, en kan dat ook. Maar de rendementen van 2021 zijn moeilijk te evenaren. Op de langere termijn ziet Columbia Threadneedle een einde komen aan de dalende rentetrend. Over extreem hoge inflatie hoeven beleggers zich volgend jaar weinig zorgen te maken, schrijft Columbia Threadneedle-analist William Davies. Hij is het eens met de analyse van ECB en FED dat de hoge prijzen tijdelijk zijn. Het heeft er volgens hem alle schijn van dat de problemen aan de aanbodzijde langzaam zullen verdwijnen in 2022 (post-Covid), hoewel het bij een paar sectoren langer gaat duren, zoals computerchips en auto’s. Ook op de arbeidsmarkt ziet Davies geen aanhoudende krapte. Van de andere kant mag de inflatie ook weer niet onderschat worden. Davies gelooft dat er in 2022 een eind komt aan de decennialange trend van dalende inflatie en rente. Het zal echter om een geleidelijke trendbreuk gaan. Voor bedrijven betekent dit dat het voor de winsten niet zo’n goed jaar wordt als het uitstekende 2021. Davies verwacht een positieve winstontwikkeling, maar beleggers zullen vaker teleurgesteld worden. De vermogensbeheerder kiest onder deze omstandigheden op de beurs voor kwaliteitsbedrijven met een sterke balans en concurrentiepositie. Die hebben over het algemeen minder last van volatiliteit. Niet alleen aandelen, maar ook obligaties hebben een topjaar achter de rug. De waarderingen zijn daardoor aan de hoge kant. “Het wordt moeilijk voor bedrijven om nog positief te verrassen,” zegt Davies. Hij verwacht grote verschillen bij de bedrijfsresultaten, met sommige bedrijven die goed gebruik weten te maken van het economisch herstel en andere die daar amper in slagen. De aandelen en obligaties uit de laatste categorie krijgen het moeilijk. Regionaal vindt Davies dat China genoeg gestraft is voor corona, de strengere regulering, extreme weersomstandigheden en de afvlakkende groei. Hij denkt dat er in 2022 meer overheidssteun komt voor de economie. Voor beleggers levert dat kansen op, maar China blijft een lastige markt. Er is veel onderzoek nodig om de juiste beursfondsen eruit te pikken. Over Japan is Davies minder enthousiast. De nieuwe premier Fumio Kishida heeft niet de X-factor die zijn voorganger Abe had. Het hervormingsproces verloopt trager, als er überhaupt iets verandert. Dat wil niet zeggen dat er helemaal niets valt te verdienen. Vooral de technologie- en dienstensector bieden kansen. Over de Britse economie valt veel negatiefs te zeggen. Het VK heeft zich sinds Brexit meer afgekoppeld van de rest van de wereld, wat voor de economie niet goed is. Van de andere kant zijn er een aantal spotgoedkope aandelen. Dat maakt het voor internationale beleggers toch interessant. Voor Europa verwacht Davies een hoge groei in 2022, wat goed is voor de beurs. Van de andere kant zijn er weinig regio’s waar de problemen bij de toelevering van goederen, grondstoffen en energie er zo hard inhakken. Daar komt nog de krappe arbeidsmarkt bij. Dat kan in 2022 tot negatieve verrassingen zorgen bij de inflatie en rente. Daarnaast bevindt Europa zich in politiek onzekere tijden. Hoe gaat Duitsland zich gedragen nu Angela Merkel van het toneel verdwenen is? Wat gaat er gebeuren in Frankrijk bij de presidentsverkiezingen? Draait Rusland de gaskraan dicht? Alles bij elkaar kan deze onzekerheid voor meer volatiliteit zorgen. (bron: Iex profs) Alles overziende gaat het hier vriezen en daar dooien. En de onzekerheden zijn groot. Hoe gaan de financiële markten reageren op de afbouw van de inkoop van staatspapier door de FED en de ECB en de aangekondigde 3 renteverhogingen van ¼% in de VS. Maar misschien wel veel ernstiger kunnen de reacties zijn als de ECB haar starre monetaire beleid (geen renteverhogingen) blijft uitvoeren, om te voorkomen dat de zwakke eurolanden niet in grote financiële problemen komen en de euro daardoor gaat imploderen, hetgeen ook grote gevolgen zou krijgen voor de Europese Unie. Alles bijeen wacht ons een jaar met grote verrassingen, voornamelijk negatieve maar voor slimmeriken zeker ook positieve. Het belangrijkste is echter welke gevolgen dat zal hebben voor de samenleving in zijn algemeen en de burgers in het bijzonder.

Overwegingen

De huizenprijzen blijven stijgen en in het coalitieakkoord wordt daar geen woord aan gewijd. Die constateringen zijn juist, maar …………………… ook verklaarbaar. Toen in maart 2016 Mario Draghi, de toenmalige president van de Europese Centrale Bank (ECB) zijn toezegging van 26 juli 2012 aan de financiële markten om ‘’alles te zullen doen om de euro in stand te houden (whatever it takes to preserve the euro. And believe me, it will be enough), ging uitvoeren met de inkoop van staatsleningen van de 19 eurolanden, uiteindelijk >€3.000 miljard, resulteerde dat in de schepping van een enorme berg met nieuw gratis geld. Het gevolg daarvan was dat ons (spaar)geld en onze opgebouwde pensioenen in waarde daalden. Maar de daarvoor verantwoordelijke autoriteiten, de centrale bankiers in Frankfurt en Amsterdam (DNB) en de politici verzuimden daar verantwoording over af te leggen. Burgers kregen van de banken steeds minder rente: nu nog €10 per jaar voor €100.000 spaargeld en de rendementen op de pensioenreserves van de pensioenfondsen daalden zienderogen. Voor alerte burgers was het al snel duidelijk dat ‘steen’ in dit proces, net als edele metalen en diamanten, hun waarde wel zou behouden, ook al omdat de hypotheekrente tot extreem lage tarieven daalde. Momenteel ligt de rente voor een hypotheek van 30 jaar vast onder de 1,4% per jaar. De Kamer trok aan de alarmbel maar Nederland werd door Christine Lagarde, die in november 2019 Mario Draghi bij de ECB was opgevolgd, het bos ingestuurd. De geldontwaarding was het gevolg van het monetaire beleid dat werd gevolgd om de economie te stimuleren en om te voorkomen dat de Zuid-Europese arme eurolanden in de problemen zouden komen. De rijke landen betaalden daarvoor de rekening. Waarom hebben de vier coalitiepartijen in het akkoord van 15 december daar geen aandacht aan gewijd? Heel simpel, het ambitieuze programma, dat zij presenteren is opgesteld met de aanname dat de rente voor Nederland in de toekomst op het niveau van 0% blijft. Zou de rente gaan stijgen, b.v. als gevolg van de inflatie (die in 39 jaar niet zo hoog is geweest) dan worden veel van die plannen onbetaalbaar. Dus worden, op voorhand, de grote investeringen van tientallen miljarden middels fondsen gefinancierd, die buiten de begroting om lopen (omdat, is de redenering, het met gratis geld wordt gefinancierd) en weigerde de huidige formateur Mark Rutte het akkoord door te laten rekenen door het Centraal Planbureau en door het Nibud voor de gevolgen voor de burger (daar moest hij op terugkomen op aandringen van de Kamer). Het volgende kabinet Rutte IV (als dat er komt) heeft geen enkele behoefte om de stijging van de huizenprijzen af te remmen. De stijging van de WOZ-waarde is een melkkoe, voor gemeenten, waterschappen en voor de fiscus (hogere inkomsten Inkomstenbelasting). In die zin moet, denk ik, ook gekeken worden naar het afschaffen van de jubelton (een schenking van €100.000 aan kinderen tot 40 jaar door (rijke) ouders vrij van schenkingsrecht) wat hogere belastingen genereert. Het achterliggende probleem is de geldontwaarding als gevolg van het monetaire beleid dat door Draghi is geïnitieerd en door Lagarde wordt voortgezet. De enige oplossing voor de extreem gestegen huizenprijzen, die ik zie, is als de ECB haar monetaire beleid ombuigt naar verkoop van staatsleningen en een stijging van de rente naar een niveau dat past bij een redelijke vergoeding voor geld en het kabinet de hypotheekrenteaftrek beëindigt en het voorstel van DNB om de waarde van de woning naar box3 te verplaatsen. Dan moet de volgende regering wel de wijd opengezette schatkist weer sluiten en ons geld weer gaan beheren ‘zoals het een goed huisvader betaamt’. Een oplossing buiten het rentebeleid van de ECB om, zie ik in een vrije markt op dit moment niet als een optie. De coalitie-partijen spelen tot dusverre geen fair play.

2021 was een topjaar voor aandelenbeleggers als gevolg van het neoliberale beleid van de Westerse centrale banken. Wat zijn de verwachtingen voor 2022? Op basis van de de slotkoersen op de aandelenbeurzen is 2021 een mooi beleggingsjaar geweest. De Amsterdamse AEX steeg met 28%, dat ligt boven de gemiddelde Europese aandelen in de Stoxx Europe met 20%, de DAX in Frankfurt noteert +15%, de FTSE 100 in Londen +14%, de DJIA op Wallstreet +17%, maar de NY-Nasdaq (techaandelen) +26%. De beurzen in het Midden Oosten deden het veel minder de Japanse Nikkei steeg maar 5%, de SSEC in Shanghai steeg 4% en de Hang Seng in HongKong daalde 15%. Topscores werden gehaald met crypto-producten, waaronder de bitcoin met 65%. De prijs van de E10 aan de pomp werd 26% duurder. Maar de keerzijde van de medaille laat stijgende rentes zien op de Westerse kapitaalmarkten, b.v. Nederland 10-jarig daalde van -0,0491% naar -0,056% en 30 jarig van steeg van -0,093% naar 0,29% en in de VS van 0,9248% naar 1,5178% (10-jarig) en 30-jarig van 1,664% naar 1,939%. Maar welke scenario’s draaien er en houden die ons in het walhalla? Er liggen voor de komende tijd blokkades op de weg. Ik doe een stap terug: Toen in maart 2016 Mario Draghi, de toenmalige president van de Europese Centrale Bank (ECB) zijn toezegging van 26 juli 2012 aan de financiële markten om ‘’alles te zullen doen om de euro in stand te houden (whatever it takes to preserve the euro. And believe me, it will be enough), ging uitvoeren met de inkoop van staatsleningen van de 19 eurolanden, werd in de jaren daarna de economie met geldinjecties van €7 biljoen versterkt. Daarvoor werd door de Europese Centrale Bank (ECB) de waarde van ons (spaar)geld en onze opgebouwde pensioenreserves bij pensioenfondsen en andere financiële instellingen opgeofferd. Het gevolg was dat de spaarrente daalde naar niks en bij de pensioenfondsen daalde de dekkingsgraad (de waarde van de bezittingen gerelateerd aan de verplichtingen) onder de ‘verplichte’ 105%. De huizenprijzen stegen zeer tegen de zin van De Nederlandsche Bank (DNB), de hypotheekrente daalde, maar de woninglasten stegen door de stijgende WOZ-waarde en daarmee de premie van de opstalverzekering, alsmede andere lasten zoals de Inkomstenbelasting. Het monetaire beleid van de centrale bankiers werd in dienst gesteld van de economie. Door de verstoringen die corona wereldwijd veroorzaakte, ook de lockdowns in ons land, gingen de prijzen stijgen. De inflatie steeg van 2% naar 5% en tekenen dat de komende 6 maanden daaraan een einde komt, wat de Europese Centrale Bank blijft beweren, is een onzekerheid. In feite moeten de centrale banken daarop corrigerend beleid gaan voeren. De Amerikanen gaan dat in 2022 doen (de rente verhogen) maar de ECB neemt een afwijkende houding aan en rentecorrecties, als dat zou moeten, zijn voor 2023 niet te verwachten. Maar in feite willen ze verdergaan met het beleid van gratis geld om de zwakke Zuid-Europese eurolanden te kunnen blijven ondersteunen en de economie te kunnen blijven stimuleren. Een breuk in dat neoliberale monetaire beleid kan optreden zodra de rente gaat stijgen. De economie wordt kunstmatig opgepompt, maar het personeel dat de bedrijven daarvoor nodig hebben moet nog worden opgeleid. Dat kan een druk op de winstgevendheid van de bedrijven leggen. Ook stijgende prijzen aan de pomp, aan de energieleverancier en in de supermarkt gaan druk uitoefenen op de economische activiteiten. Door de daling van de waarde van de euro versus de dollar met 7,4% maakt het importeren van in dollargenoteerde producten, als energie, tech en grondstoffen, het leven hier duurder. Daarnaast moet het volgende kabinet aan de slag met een ambitieuze transitie van fossiel naar duurzaam. Zij gaan dat doen door de schatkist wagenwijd open te zetten en komende generaties op te zadelen met het terugbetalen van de staatsleningen. In deze processen loopt ook nog de rode draad van de omikron-variant en de mensen met long covid. Het wordt een spannend jaar!

In zijn eindejaarsinterview kijkt Klaas Knot, de president van De Nederlandsche Bank, terug op 2021. Het interview staat op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/1445/pages/34 Ik ken hem als een wijs man, maar ik mis op de wijze waarop hij naar financieel/monetaire ontwikkelingen kijkt, de diepgang en onafhankelijkheid die men van een centrale bankier mag verwachten. Ook al laat hij deze keer wel zien dat hij niet achter alle genomen meerderheidsbesluiten staat die door het bestuur van de Europese Centrale Bank worden genomen, ik mis wel de kritische noot en het Nederlandse belang. Het artikel zet de toon met de opening: Aan DNB-president Knot de ondankbare taak om te fors stijgende inflatie te beteugelen zonder Europa daarmee in een nieuwe recessie te storten. ‘Je kunt niet ontkennen dat extreem monetair beleid de sociale cohesie in de maatschappij heeft aangetast.’ Met behoorlijk onorthodox beleid: het massaal opkopen van staatsschuld in de eurolanden, in de hoop zo de economie en daarmee de inflatie aan te jagen. Beleid zo ongekend dat een vorige generatie centrale bankiers waarschijnlijk in lachen was uitgebarsten bij alleen al het idee ervan – absurd. Het probleem mag duidelijk zijn: hoe krijgt hij de inflatie weer in een ordentelijk tempo omlaag, samen met zijn medebestuursleden van de ECB? Het antwoord lijkt duidelijk – stoppen met het opkopen van staatsschuld en daarna de beleidsrente verhogen, waardoor lenen voor iedereen weer duurder wordt. Maar beide maatregelen mogen niet te snel komen. “Financiële markten hebben een pesthekel aan onvoorspelbaar en schoksgewijs beleid van centrale banken”, zegt Knot. Verhoogt de ECB haar beleidsrente net íets te snel, dan kunnen beleggers zo erg schrikken dat zij op hun beurt ineens veel hogere rentes rekenen voor het uitlenen van geld aan overheden. Dan heb je zo weer een staatsschuldencrisis te pakken zoals in 2011, waarin Griekenland op het randje van faillissement balanceerde. En hogere rentes op de kapitaalmarkten raken niet alleen overheden. Aandelenbeurzen kunnen crashen, en de huizenmarkt kan instorten door een plots hogere hypotheekrente. Een zeer wankel evenwicht, waarbij de centrale bank volgens Knot niet voorspelbaar genoeg kan zijn. Dus maakte de ECB op donderdag 16 december vast bekend haar maandelijks op te kopen staatsschuld terug te schroeven van €80 mrd nu, naar een maandelijkse €20 mrd in oktober 2022. Maar ja, dan zijn er weer economen en analisten die zich afvragen of dat wel snel genoeg gaat. Eenmaal uit de klauwen gelopen inflatie krijg je maar moeilijk weer in de fles. Hier ligt de kern van de problemen. Ik ontken niet dat het corona-beleid van de politici van de 19 eurolanden geen rol meespeelt, maar dat is van tijdelijke aard. In welke mate de in het tweede halfjaar gestegen energieprijzen een rol blijven spelen in de inflatiecijfers (de verlaging van de BTW in Duitsland in het 2e halfjaar 2020 is niet meer verstorend) hangt, voor een deel, af van de snelheid waarin zowel de Duitse regering als de EU instemt van het gebruik van de Russische pijpleiding Nord Stream 2 voor de import van Russisch gas. Poetin wil wel en de pijpleiding kan vandaag operationeel worden, maar onder zijn voorwaarden. De Duitsers spelen hoog spel, Europa wacht af en Merkel is vertrokken. De ECB wil ons doen geloven dat het inflatiecijfer in de 2e helft van 2022 zal dalen. Dat is een valse voorstelling van zaken. Vanaf augustus 2022 worden de gestegen energietarieven van een jaar eerder, niet meer zichtbaar in de inflatiecijfers, maar dat betekent niet dat de stijgende energieprijzen geen invloed meer hebben op de koopkracht van de burgers. Alles draait om de transitie van van het monetaire beleid tien jaar geleden door de toenmalige president van de ECB, de Italiaan Mario Draghi, met zijn toezegging aan de financiële markten op 26 juli 2012 om ‘’alles te zullen doen om de euro in stand te houden (whatever it takes to preserve the euro. And believe me, it will be enough). Daarmee maakte hij de Europese monetaire belangen ondergeschikt aan die van het ‘grote geld’ (Das Kapital). Met die neoliberale omslag van het monetaire beleid offerde hij ons (spaar)geld en onze opgebouwde pensioenreserves op om de financiële markten te vriend te houden (alles te doen wat daarvoor nodig is) door ruim gratis geld in de geld- en kapitaalmarkten te pompen. En dat beleid voert Klaas Knot, misschien met tegenzin, nog steeds uit, door, vooral heel voorzichtig, jaren tevoren beleidswijzigingen in de week te leggen, want boze en teleurgestelde beleggers kunnen rampen veroorzaken. Er wordt gezocht naar een uitweg waarvoor geen tijd en geen lef is om met daden terug te keren naar een onafhankelijk monetair beleid. Wat de ECB doet is proberen tijd te winnen in de hoop dat de problemen zich vanzelf oplossen, Maar ik vrees dat die weg er niet is en ook niet komt, want als de FED de rente in 2022, uit nood, gaat verhogen, zal de ECB mee moeten om verder oplopende inflatie, als gevolg van daarmee gepaard gaande devaluatie van de euro vs de dollar, in te dammen met als resultaat alle door Knot in het interview genoemde gevolgen. Die voor iedere centrale bankier als rampzalig worden benoemd en ervaren. Toch is de hoop dat de Knappe Koppen (KK’s) de scenario’s in het hand zullen kunnen houden. Maar niemand komt in dat proces op voor de belangen van de burger met zijn opgebouwde pensioenrechten en spaarcentjes. Van de politiek hebben die niets te verwachten, anders dan dat de woningprijzen nog verder zullen stijgen en daarmee ook de woonlasten. Klaas Knot is een lakei van het neoliberalisme, evenals premier Mark Rutte, minister van Financiën Wopke Hoekstra en de minister van Sociale Zaken Wouter Koolmees, daarvan zou hij zich moeten bevrijden. Dat Is niet gemakkelijk want de neoliberale macht heeft vaste voet aan wal in Frankfurt bij een meerderheid van het Bestuur van de ECB en in Brussel in de Europese Commissie. En daar tegenop boksen vergt tijd en veel energie en het scoringssucces is onzeker. De macht verafgoodt de manna en verdedigt de belangen van het grote geld, gestoeld op hebzucht en egoïsme, terwijl de toekomst ligt bij solidariteit en ‘samen’.

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 31 dec 2021, week 52: AEX 797,93; Bel 20 4.310,15; CAC40 7.173,23; DAX 15.884,86; FTSE 100 7.384,54; SMI 12.875,66; RTS (Rusland) 1.595,76; SXXP (Stoxx Europe) 487,80; DJIA 36.338,30; NY-Nasdaq 100 16.320,08; Nikkei 28.791,71; Hang Seng 23.437,19; All Ords 7.779,20; SSEC 3.639,78; €/$1.1379; BTC/USD (Bitcoin) $47.059,30; troy ounce goud $1.829,80, dat is €51.705,19 per kilo; 3 maands Euribor -0,585%; 1 weeks -0,587%; 1 mnds -0,585%; 10 jaar Duitse Staat -0,181%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,163%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,033%; 10 jaar Japan 0,0672%; 10 jaar Belgische Staat 0,182%; 10 jaar Franse Staat 0,201%; 10 jaar Spanje 0,566%; 10 jaar VK 0,9%; Italië 1,17%; 10 jaar VS 1,5119%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,914.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen stegen deze week heel licht. De AEX sloot het jaar af net onder de 800. De rentetarieven stegen wederom fors. De euro-dollar-koers noteerde licht hoger. Ik heb geen verklaring voor de stabiele aandelenkoersen en de de stijgende rentetarieven. De bitcoin noteerde weer lager. Het aantal corona-besmettingen stegen weer door de dominantie van de omikron-variant, ondanks de lockdown. Wat de gevolgen zullen zijn voor de zorg, is nog niet bekend. Het was een heel goed aandelenjaar, de rente steeg, goud bewoog nauwelijks. Benzine A10 aan de pomp steeg 26%. Energie steeg in het laatste kwartaal fors. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen stegen de tarieven: Zwitserland -0,036%; Duitsland 0,191%; Nederland 0,315%; Japan 0,6879%; Frankrijk 0,917%; VK 1,117%; Spanje 1,6735%; Canada 1,7024%; VS 1,9157%; Italië 1,992%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,527%; Duitsland -0,46%; Nederland -0,434%; België -0,386%; Frankrijk -0,251323%; Denemarken -0,216%; Spanje -0,157%; Japan -0,0853%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.