UPDATE 30/31 05 2020/533 De ongewisse gevolgen van de 1½ meter economie

In het vorige blog 532 heb ik al gemeld dat de 82-jarige oud CDA-politicus Drs Bert de Vries, econoom, fractievoorzitter van de CDA-fractie in de 80er jaren en minister in het kabinet Lubbers III, een boek heeft gepresenteerd met de titel ‘Ontspoord kapitalisme’, waarin hij stelt dat het europroject is mislukt en dat we een einde moeten maken aan de Muntunie (euro) in zijn huidige vorm. We moeten gedeeltelijk terug naar de de gulden omdat de euro de ongelijkheid tussen de EU-lidstaten vergroot in plaats van de doelstelling deze te verkleinen. Co Welgraven heeft een interview met hem gehad, dat staat op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/951/pages/66 Ik onderschrijf een aantal uitspraken van de Vries, maar de oplossingen die hij aanreikt gaan niet ver genoeg en ze zijn vaag over welke gevolgen die zullen brengen. Ik ga daar nu dieper op in. Laat ik eerst een aantal punten benoemen, waarover we het op hoofdlijnen wel eens zijn. Dat de Europese Unie niet se saamhorigheid heeft gebracht, waar in het Verdrag van Maastricht richting aan is gegeven, delen wij. Dat het europroject in zwaar weer verkeert, zijn wij het ook eens. Dat de uitvoering van het neoliberalisme een verstorende factor speelt in de processen, bestrijd ik zeker niet en de Nederland geen belastingparadijs zou moeten willen zijn, is juist. Ik zie de problematiek in een breder perspectief. Er zijn weeffouten ontstaan in de besluitvorming en uitvoering van het beleid van de Europese Unie/Europese Commissie. Daarnaast worden Europese instituties in de uitvoering van hun mandaten onvoldoende democratisch gelegitimeerd. Daarnaast bestaat er binnen de 27-EU landen onvoldoende solidariteit over het volgen van een gezamenlijk Europees beleid. De besluitvorming van de 27 regeringsleiders bestaat grotendeels uit compromissen, waarin nationale belangen worden behartigd boven Europese. Het Bundesverfassungsgericht in Karlsruhe heeft recentelijk duidelijk gemaakt dat de regeringsleiders hun verantwoordelijkheid moeten nemen en deze, bij gebrek aan kennis, niet kunnen uitbesteden aan de Knappe Koppen (KK’s), als (centrale) bankiers en de moed moeten hebben zelf zo nodig de competenties en de grenzen van de Europese instituties opnieuw vast te stellen en niet langer wegkijken en daarmee voor ‘de markt’ de weg opent hun eigen weg te gaan. Het Duitse Constitutionele Hof dringt er terecht op aan om verantwoordelijkheid te nemen en niet uit gemakzucht of gebrek aan politieke moed Europa verder in een schemerzone te laten ontwikkelen. Door de wijze waarop de besluitvorming is vastgelegd in de Europese Raad, met zijn vetorecht voor iedere EU-lidstaat, moet deze op de schop. Het kan niet langer zo zijn dat iedere staat een gelijk stemrecht heeft: Malta heeft gelijke rechten als Duitsland. Daardoor kunnen kleine landen de besluitvorming beïnvloeden. Ieder land moet zoveel stemrecht krijgen als hij op financieel/economisch en sociaal/cultureel vertegenwoordigd. En dan worden besluiten genomen bij 75% van de uitgebrachte stemrechten door 60% van stemgerechtigde landen. Dus kunnen 9 landen die minder dan 25% van de stemrechten vertegenwoordigen de besluitvorming niet tegenhouden. Waar de Vries stelt dat ‘alles ondergeschikt wordt gemaakt aan het bij mekaar houden van de Muntunie, koste wat kost’ is er bij mij meer het inzicht dat het vooral gaat om gebrek aan kennis bij onze politieke leiders over financieel/monetaire zaken. Maar ook ontzag voor Mario Draghi, hij was de man waarvan werd gedacht dat hij wel wist wat er moest gebeuren om het vertrouwen in de euro op de financiële markten stabiel te houden: zijn uitspraak dat hij alles zou doen ‘whatever it takes’. En nu zitten we met de gebakken peren voor het monetaire beleid. Het is inderdaad wat de Vries zegt: de spaarders in de rijke landen en de pensioendeelnemers die premie betalen voor hun oude dag gaan daarvoor de hoofdprijs betalen. Ik verschil met de Vries van mening dat er een andere oplossing voor de EU zou zijn dan een Politieke Unie met verdergaande bevoegdheden voor een Europese regering, die democratisch gelegaliseerd wordt. Als we zo doormodderen komt Europa nooit terug als een macht waar in de wereld rekening mee wordt gehouden. We hebben al een grote achterstand opgelopen de afgelopen 20 jaar en verblijven als het ware nog altijd in het Avondland, als gevolg van de aanname dat als we maar dicht tegen de VS aan schurken, die wel goed voor ons zouden zorgen. Met Trump aan het roer is die illusie verdwenen. Ik neem aan dat onze samenleving van vóór corana, ná corona ingrijpend zal worden omgebouwd. Waarbij het neoliberalisme zich zal moeten aanpassen aan andere denkbeelden over marktwerking, de positie van het ondernemerschap, de macht van de multinationals en de dictaten van de financiële markten en het kapitalisme. Behalve een aanpak van het klimaat zullen ook grote andere ontwikkelingen zoals de robotisering, KI, algoritmes, internet of things, maar ook onderwijs, de arbeidsethos, privacy, sociale rechten en plichten herwogen moeten worden. Daarvoor is veel geld nodig en de scoop alleen op duurzaamheid richten is niet wenselijk, want de vraag is of burgers en overheden, in de meest brede zin des woords, daarvoor de lasten wel kunnen en willen opbrengen. Waar de EU belastingen gaat heffen, waar de grote bedrijven gewoon belasting moeten gaan betalen en alle belastingparadijzen in Europa moeten worden gesloten. Waar de luchtvaart en scheepvaart gewoon belasting gaan betalen over kerosine en olie. Ik deel veel met de Vries, maar verschil van mening met hem dat het probleem in Europa voornamelijk zou liggen bij het deficit van de euro. Dat de rijke eurolanden door de interne markt steeds rijker zijn geworden en de armere eurolanden steeds armer hetgeen een scheuring kan veroorzaken als de solidariteitsgedachte niet krachtig wordt ingevuld. Partijen staan op scherp als gevolg van de financieel/economische en monetaire gevolgen van de corona-crisis, die meerdere biljoenen euro’s aan verliezen gaat teweegbrengen. De gulden terughalen voor het binnenlandse geldverkeer is niet serieus. Ja, wij zouden onze gulden kunnen revalueren en de Italianen hun lires kunnen devalueren. Maar dat betekent dan wel dat de arme landen langs de Middellandse Zee nog verder wegzakken in de misère als ze onze producten blijven importeren. En wat wordt er dan van de euro? Alle 19 eurolanden blijven garant staan voor de afgesloten financiële transacties in euro’s. Ook voor de corona/eurobonds die Brussel binnenkort gaat toestaan. Een van de problemen van de euro is de gratis rente en de enorme overliquiditeit dan wel oplopende schuldenposities van de ECB en de 19 eurolanden. Verder is er geen enkel scenario waarin de gevolgen van 2 valuta’s in ieder euroland zijn doorgerekend. Ook betrouwbare rekenmodellen bestaan er niet. Ik zie het voor me als een bankier met een blinddoek voor die zijn bank moet gaan besturen en aan zijn klanten duidelijk moet maken welke gevolgen dat voor hem en zijn bedrijf kan hebben.

In zijn boek ‘Ontspoort Kapitalisme’ beschrijft de oud CDA-minister van Sociale Zaken in Lubbers II, Bert de Vries’ dat het euro-project is mislukt en dat we daar een einde aan moeten maken. Je kunt stellen dat het monetaire beleid van de ECB slecht uitvalt voor de rijkere eurolanden, maar een redding is voor de armere landen, voor zolang dat duurt. Zo zijn er 2 kanten aan de medaille. Ik zet vraagtekens bij zijn voorstel met het binnenlandse betalingsverkeer terug te keren naar de gulden. De benodigde guldens zouden komen van De Nederlandsche Bank, tegen een vaste wisselkoers t/o de euro. Wie bepaalt dan wanneer de wisselkoers van de NLG vs € wordt aangepast. En wat gaat er gebeuren met de spaartegoeden en leningen van burgers en ondernemers, die nu in euro’s, dollars, ponden, bitcoins worden geadministreerd? En wat gebeurt er met onze staatsschuld die wij hebben aangegaan in euro’s en de garanties die zijn afgegeven voor verplichtingen in euro’s? De nationale valuta worden in het voorstel internationaal niet verhandeld en wie bepaalt welke rente moet worden betaald voor de marken, franken, guldens, lires, escudo’s, kronen, drachmen e.d. Hoe gaat een financieel/monetair systeem werken met voor ieder euroland twee valuta? Geen idee, maar een project in standhouden, dat is mislukt, door nationale valuta her in te voeren, kan geen werkbare situatie opleveren.

Buitenhof besteedde vorige week zondagmiddag aandacht aan deze problematiek in een gesprek met Jeroen Dijsselbloem, landbouweconoom, minister van Financiën in het kabinet Rutte II en van 21 januari 2013 tot 13 januari 2018 de voorzitter van de Eurogroep en in die hoedanigheid tevens voorzitter van de raad van gouverneurs van het ESM (Europees Stabiliteitsmechanisme). Hij is een stuk minder statisch geworden in zijn denken. Hij sprak uit dat het voorstel van de ‘vrekkige vier’ (Nederland, Zweden, Oostenrijk en Denemarken; zonder een exact bedrag, geen giften, wel leningen periode 2 jaar. Investeringen moeten een looptijd hebben van 30 tot 35 jaar) geen serieuze kans van slagen maakt. Hij adviseert Nederland zijn standpunt in dezen te herformuleren. Het voorstel van Merkel en Macron maakt meer kans. In het volgende blog zal ik commentaar geven, op basis van het voorstel waarmee de EC komende woensdag komt. De vraag is, hetgeen ik al eerder aan de orde heb gesteld ‘hoeveel geld er nodig is en op welke wijze dat gefinancierd gaat worden’. Nu ligt het accent nog op nieuwe financieringen van noodzakelijke investeringen. Daar moeten voorstellen van de EU-lidstaten voor komen en die moeten worden getoetst aan te stellen normen en worden  goedgekeurd en de de EC moet de uitvoering daarvan op de voet volgen. Daarover meer verderop in dit blog. Dat proces gaat dus niet alleen over de zwakkere EU-lidstaten. Dat is een geheel andere zaak, alhoewel die wel onder één noemer worden gebracht. De kosten van de financieel/economische gevolgen van de corona-crisis voor Nederland worden, op dit moment, geschat op €100 mrd. Als dit proces langer duurt dan wordt gehoopt kunnen die kosten hoger uitvallen. Nederland kan dat financieren met opgebouwde buffers, maar lang niet alle landen hebben die luxe. Die uitgaven, in Europa misschien wel vele biljoenen euro’s, leveren een sociaal rendement op, maar geen tot nauwelijks een financieel. Actueel is de vraag hoe die enorme lasten gefinancierd moeten worden. Met leningen, met giften of een mix? Daarover zal de EC met een voorstel over moeten komen en vervolgens zullen de 27 regeringsleiders daarover een unanieme beslissing moeten nemen. En of dat, onder de huidige omstandigheden, gaat lukken is maar zeer de vraag. De problematiek is complex en heeft verstrekkende gevolgen voor alle 27 EU-lidstaten, voor nu en voor de toekomst. Misschien moet er maar een Salomon’s oordeel komen van Merkel. Hij deed daar verder uitspraken over enkele actuele zaken. Het plan van de vrekkige vier, die leningen voorstelt aan landen in grote financiële problemen, voor investeringen, die 2 jaar lopen, heeft geen enkel realistisch draagvlak. Investeren doe je op een termijn van 30 tot 35 jaar zegt, stelt Dijsselbloem en terecht. Ook het ontbreken van de grootte van het plan, roept vragen op. Geen giften, alleen leningen. Dan rijst de vraag of die zwakke landen hun schulden kunnen terugbetalen. De vrekkige vier geven daar geen antwoord op. Verder zet Dijsselbloem vraagtekens bij het ruimhartige inkoopbeleid van de ECB, dat loopt in de toekomst af. Komen er dan beperkingen en tot welke gevolgen leidt dat dan weer? De oud-minister van Financiën was ook kritisch gestemd over de miljarden aan noodsteun voor Air France-KLM. Volgens hem is het heel risicovol om bedrijven die al vol met schuld geladen zijn nog meer leningen te geven.

“KLM is verliezen aan het lijden. Dat wordt nu gefinancierd met schuld. Dat is buitengewoon riskant”. Om het luchtvaartconcern van de ondergang te redden heeft Frankrijk €7 mrd aan steun toegezegd. Vanuit Den Haag zou de onderneming in aanmerking kunnen komen voor €2 tot €4 mrd aan steun, in de vorm van garantstellingen en leningen. Maar in de ogen van Dijsselbloem zou de Nederlandse overheid beter kunnen investeren in het aandelenkapitaal van het bedrijf. “Ik zou zeggen samen met de Fransen, dan voorkom je weer nieuwe conflicten.” Het belangrijkste argument voor zo’n ‘bail-in’ is dat andere aandeelhouders dan meebetalen. “Je moet ervoor zorgen dat de investeerders – zij die het kapitaal, het vermogen hebben – ook bijdragen aan de verliezen, die echt geleden zullen worden”, benadrukte Dijsselbloem. Hij wees erop dat ongeveer 70% van Air France-KLM in handen is van private beleggers uit bijvoorbeeld China of de Verenigde Staten. “Die betalen dan mee. Want zodra Nederland geld stopt in het aandelenkapitaal verwateren de aandelen van die beleggers.”

Frontberichten

Minister Hoekstra deed deze week een vage uitspraak dat hij hoopt dat het Noodplan 2.0 op 1 oktober aanstaande niet verlengd hoeft te worden, omdat de economie dan weer draait voor iedereen. Ik kan daar weinig mee omdat Hoekstra’s uitspraak is te herleiden tot de hoop dat alles snel weer op zijn plek zal vallen en dat dat goed zou zijn voor de Nederlandse schatkist. Dat is natuurlijk zo, maar de vraag is binnen welke periode wij verlost zullen zijn van het corona-virus en de beperkende bepalingen, waaronder de 1½ meter economie kan worden opgeheven. Vooralsnog spreekt Rutte daarover in termen van ‘langdurig’. Verder is het nog maar de vraag hoeveel werknemers nog ontslagen gaan worden en hoe de werkloosheid zich de komende 4 maanden ontwikkelt.

Hans van den Berg heeft zichzelf benoemd als de nieuwe topman van Tata Steel in IJmuiden, meldt hij de NOS. Hij volgt per 1 juni Theo Henrar op die vorige week plotseling vertrok. Van den Berg was al vice-voorzitter en komt dus van binnen het bedrijf. De overige directieleden zouden hem hebben aangewezen. Toch is het nog maar de vraag of die beslissing op directieniveau standhoudt. Tata Steel Europe zegt Van den Berg niet te erkennen als topman. “Hoogstens als zaakwaarnemer. “De ondernemingsraad in IJmuiden vreest dat Tata Steel in India iemand naast Van den Berg zet. Het opstappen van Henrar leidde al tot acties. Het personeel is bang dat het Indiase moederbedrijf wil reorganiseren en dat in IJmuiden banen verloren gaan. (bron: NOS) Ik denk dat de economische gevolgen van corona wereldwijd Tata Steel zullen dwingen tot een herschikking van arbeid. Tata Steel heeft vestigingen in zo’n 26 landen, maar verkoopt staal in nog meer landen. Wereldwijd heeft het bedrijf een productiecapaciteit van ongeveer 27,5 miljoen ton staal en 70.000 werknemers in dienst, waarvan 21.000 in Europa en 10.000 in Nederland. De Nederlandse productiefaciliteiten van Tata Steel (voorheen Hoogovens) produceren jaarlijks ongeveer 12 miljoen ton CO2, en zijn daarmee verantwoordelijk voor ongeveer 7% van de totale nationale CO2-uitstoot van Nederland. Daarnaast stoot Tata Steel zware metalen uit. Zo is Tata Steel de grootste loodvervuiler van Nederland. In Europa heeft Tata Steel Europe, gevestigd in Londen, productielocaties in Nederland, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, België, Frankrijk en Noorwegen. Gemeten naar capaciteit stond het Indiase concern op de 10e plaats van grootste staalbedrijven ter wereld.

Koningin Maxima heeft deze week een oproep gedaan aan de uitkeringsinstanties, gemeenten, banken en verzekeraars op te voorkomen dat het aantal financieel kwetsbare Nederlanders gaat stijgen en dat we na de corona-crisis in een armoede-crisis terechtkomen. Corona begon als een crisis in de zorg, maar nu blijkt dat de impact in de samenleving veel groter is. Voor de crisis telde Nederland, volgens het platform ‘Wijzer in Geldzaken’, 3 miljoen mensen die financieel kwetsbaar zijn. Dat aantal neemt door corona toe voor laagbetaalde zzp’ers en flexwerkers, doe over onvoldoende financiële reserves beschikken voor onverwachte ontwikkelingen, als de financieel/economische ontwikkelingen van de corona-crisis. Deze gezondheidscrisis mag niet resulteren in een armoedecrisis , we moeten geen pleisters plakken maar zoeken naar structurele oplossingen. Wijze woorden van onze Koningin.

Wereldwijd hebben overheden luchtvaartmaatschappijen inmiddels $123 mrd (€112 mrd) aan staatssteun toegezegd, meldde brancheorganisatie IATA. In Noord-Amerika is $66 mrd aan steun toegezegd en in Europa gaat het om €30 mrd staatssteun. Volgens IATA zijn dergelijke bedragen nodig, omdat luchtvaartmaatschappijen er naar verwachting in het tweede kwartaal $60 mrd aan reserves door moeten jagen. $67 mrd van de toegezegde steun moet terugbetaald worden. De overgebleven $56 mrd bestaat uit de belangen die overheden in luchtvaartmaatschappijen hebben genomen. Zo nam de Duitse regering deze week een aandeel van 20% in Lufthansa als onderdeel van een steunpakket ter waarde van €9 mrd. De Duitse minister van Financiën Olaf Scholz zegt dat het de bedoeling is dat de staat zijn belang weer verkoopt als Lufthansa weer gezond is. Hij gaat ervan uit dat dit met “een kleine winst” zal gebeuren, aangezien de maatschappij voor de uitbraak van de COVID-19-pandemie goed draaide. In ruil voor de steun heeft Lufthansa zich onder meer gebonden aan doelstellingen over duurzaamheid. Air France en KLM zouden samen €10 mrd nodig hebben. €7 mrd is al toegezegd door de Franse regering, terwijl minister van Financiën Hoekstra heeft laten weten tussen de €2 en €4 mrd aan steun voor KLM te overwegen. Niet in alle delen van de wereld kan de luchtvaartsector op zo grote steun rekenen. In Midden- en Zuid-Amerika is dusver voor $300 mln aan steun uitgetrokken. De Chileense luchtvaartmaatschappij LATAM moest haar toevlucht zoeken in Chapter 11 van de Amerikaanse faillissementswetgeving om in de lucht te blijven. LATAM is tot dusver de grootste luchtvaartmaatschappij die een dergelijke maatregel treft. (bron: nu.nl)

Deutsche Bank heeft honderden van zijn topmanagers gevraagd vrijwillig af te zien van één maandsalaris. Dat meldt zakenkrant Financial Times op basis van ingewijden. Het financieel concern deed de oproep om “solidariteit” te tonen nu het corona-virus de Duitse economie hard raakt. Topman Christian Sewing en andere bestuursleden van de Duitse zakenbank maakten eerder al bekend hun vaste salaris voor één maand op te geven. Deutsche Bank verdrievoudigde in het eerste kwartaal zijn stroppenpot, nu door de crisis het risico op wanbetaling door klanten is toegenomen. Analisten houden er rekening mee dat Deutsche Bank dit jaar afsluit met verlies. Ook voor de corona-crisis waren de prestaties bij de bank zwak. Vorig jaar kondigde Deutsche Bank aan tot 2022 zo’n 18.000 banen te schrappen. (bron: iex)

Het vertrouwen van producenten in de economie is in mei weer iets opgekrabbeld na het dieptepunt in april. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Vooral het oordeel over de verwachte bedrijvigheid van de industriële ondernemers was minder negatief. Door de coronacrisis zakte het vertrouwen vorige maand naar een stand van -28,7, de laagste stand sinds het begin van de metingen in 1985. In mei was de stand -25,1. Nog altijd is sprake van een zeer laag niveau. Het gemiddelde van de afgelopen 20 jaar is 0,6. Het vertrouwen van de ondernemers bereikte in februari 2018 de hoogste waarde (10,9). Ook het oordeel over de voorraden voor producten die gereed zijn verbeterde in mei. De mening over de orderportefeuille verslechterde verder. In de meeste branches van de industrie was het producentenvertrouwen in mei minder negatief dan in april. Vooral in de transportmiddelenindustrie verbeterde het vertrouwen. Het minst negatief waren de ondernemers in de elektrotechnische en machine-industrie. In de voedings- en genotmiddelenindustrie en in de papier- en grafische industrie daalde het vertrouwen verder. (bron: DFT)

Bezuinigingen en belastingverhoging zijn onvermijdelijk als het kabinet niet snel met meer steunmaatregelen voor gemeenten komt. Dat blijkt uit onderzoek van EenVandaag onder 162 gemeenten in samenwerking met de VNG. Als er geen geld van het Rijk bij komt, voorzien bijna alle gemeenten (87%) in het onderzoek de komende maanden een beetje (39%) of grote (48%) financiële problemen. Veel gemeenten stonden er aan het begin van dit jaar al niet florissant voor door gestegen kosten van de Wmo en de jeugdzorg. Hier komt nu de corona-crisis bovenop. En het einde is nog niet in zicht. Driekwart (77%) vreest bezuinigingen waar ‘gewone burgers’ de dupe van worden. De helft voorziet een belastingverhoging. Door corona lopen de inkomsten van de gemeenten flink terug. Driekwart heeft te maken met minder toeristenbelasting (78%), huur die niet betaald wordt (75%) of minder inkomsten uit leges, zoals voor een bouwvergunning (74%). Ook lopen de belastinginkomsten flink terug (57%). Aan de andere kant hebben ze te maken met veel meer uitgaven. Het gaat dan om handhaving van de coronaregels, meer werk voor de GGD, steunaanvragen van zelfstandigen (Tozo) en een groter beroep op de bijstand en schuldhulpverlening. Ook geven gemeenten vaak financiële ondersteuning aan (sport)verenigingen, de culturele sector en en de lokale economie. De meerderheid van de ondervraagde gemeenten heeft op al deze terreinen extra kosten. Die lopen op van honderdduizenden tot miljoenen euro’s, afhankelijk van de grootte van de gemeente. Tot nu toe is maar voor een deel van alle extra uitgaven compensatiegeld vanuit het Rijk beschikbaar gesteld, zoals voor de Tozo-regeling voor zelfstandigen. De rest betalen de gemeenten uit eigen middelen. Dat leidt tot veel zorgen en onzekerheid, want dit is pas het begin, volgens veel deelnemers: “De coronacrisis is nog lang niet ten einde en de echte economische crisis moet nog komen. Wij hebben nú geld en duidelijkheid nodig, want we houden dit niet vol.” En er is ook irritatie. Sommige gemeenten zeggen dat ze het gevoel hebben dat ze achteraan in de rij staan bij het uitdelen van compensatie voor de coronacrisis. Een deelnemer, gemeente, schrijft: “Voor allerlei sectoren, bedrijven, KLM, is ruim geld beschikbaar. Maar gemeenten die al jaren worstelen om rond te komen, vinden geen luisterend oor. Deze crisis kan voor ons de nekslag zijn. Ik dacht dat wij één overheid waren?” Als er nu geen extra geld van het kabinet bij komt, verwacht ruim driekwart van de ondervraagde gemeenten (77%) dat ze komend jaar zullen moeten bezuinigen of belastingen moeten verhogen om de begroting sluitend te krijgen. De meest genoemde maatregel is het verhogen van de gemeentelijke belastingen (52%), zoals de OZB, om zoveel mogelijk voorzieningen in stand te kunnen houden. Verder komen eigenlijk alle gemeentelijke voorzieningen in aanmerking voor bezuiniging. Vier van de tien ondervraagde gemeenten noemen wegen en fietspaden (41%), maatschappelijke voorzieningen zoals buurthuizen en bibliotheken (40%), WMO (39%) en onderhoud aan groen (38%). Als gemeenten moeten snijden gaan we dat allemaal voelen, zo waarschuwen de wethouders en gemeentesecretarissen in het onderzoek. Zij maken zich massaal (81%) zorgen over de maatschappelijke gevolgen van de coronacrisis. Omdat er dan voorzieningen omvallen waar we allemaal graag gebruik van maken, zoals sportclubs, verenigingen, theaters. Tegelijk vrezen ze dat meer inwoners in de knel komen. Dat kwetsbare groepen het nog zwaarder krijgen als de crisis langer duurt en er minder geld is om te helpen. Meer eenzaamheid bij ouderen, meer mensen met financiële problemen, bedrijven die omvallen. En ook keuzes die de gemeente wellicht moet maken bij de Wet maatschappelijke ondersteuning en de jeugdzorg: wie kan ik helpen en wie niet? “We gooien dan al het goede dat we de afgelopen jaren hebben opgebouwd weg. Dit kan ik niet uitleggen aan onze inwoners. Alleen een financiële injectie van het kabinet kan ons helpen”, zo vat een wethouder het samen. VNG-voorzitter Jan van Zanen, de nieuwe burgemeester van Haag herkent de uitkomsten van het onderzoek. “Het water staat gemeenten al langere tijd aan de lippen. Het beeld dat volgend jaar mogelijk moet worden bezuinigd op allerlei voorzieningen is een schrikbarend vooruitzicht. Gemeenten moeten daarom op een goede manier gecompenseerd worden.” Maar ook met compensatie blijft de financiële situatie van gemeenten broos, zegt Van Zanen. “Gemeenten en Rijk moeten daarom ook afspraken maken over voldoende middelen om het enorm gegroeide takenpakket adequaat uit te kunnen voeren.”

De coronacrisis levert een verdeeld beeld op van de detailhandel in Nederland, blijkt uit voorlopige cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek over de omzet van winkeliers in april. Kledingwinkels zijn het hardst getroffen, zij verkochten 59% minder dan in dezelfde maand vorig jaar. Ook winkels die schoenen en lederwaren verkopen deden slechte zaken. Zij verkochten 45% minder dan in het jaar ervoor. In beide cijfers zijn de online verkopen meegenomen. Er zijn ook winkels die het goed doen in de coronacrisis. Door de lockdown hebben Nederlanders veel tijd om te klussen. De omzet van doe-het-zelf-zaken steeg met 26% en bij bouwmarkten werd er 34% meer verkocht. Alle non-food winkels bij elkaar boekten in april 16% minder omzet. Volgens het CBS is dat de grootste omzetdaling sinds 2005 toen voor het eerst de cijfers op deze manier werden geregistreerd. Alle data zijn gecorrigeerd voor verschillen in koopdagen in verschillende periodes. Terwijl cafés en restaurants deels of volledig gesloten waren, zijn Nederlanders zelf meer eten en drinken gaan kopen bij voedingswinkels en drankzaken. Daar steeg de omzet bij elkaar gemiddeld 6%. Omdat supermarkten zeer goed draaiden en een heel groot deel van de omzet vormen van alle winkels in Nederland, hebben die cijfers de gemiddelde omzet van alle retail in april flink opgeschroefd. Ondanks corona was die maar 1,5% minder dan het jaar ervoor. Dat veel mensen vaker thuis bleven, heeft ook tot een enorme toename geleid van het online shoppen (+62%). Winkeliers die naast een webwinkel ook een gewone winkel hebben, boekten online een stijging van 76%. Dat heeft de totale verkoop van winkeliers maar weinig geholpen, omdat de online omzet vaak maar goed is voor een klein deel van alle verkopen. Het CBS kwam ook met cijfers over de horeca in de eerste drie maanden van dit jaar. In deze sector daalde de omzet met 10%. Die daling is het gevolg van de corona-maatregelen waardoor de horeca is getroffen. Dat is een laag percentage, aangezien de horeca pas in de laatste twee weken van het kwartaal dicht moest vanwege als gevolg van de coronamaatregelen. Het is de eerste omzetdaling in de horeca in 7 jaar.

De winkelverkopen in Duitsland zijn in april gedaald na ook al een terugval in de voorgaande maand. Volgens cijfers van het Duitse federale statistiekbureau zakten de detailhandelsverkopen met 5,3% op maandbasis, na een daling van de verkopen van 4% in maart. Op jaarbasis daalden de winkelverkopen in de grootste economie van Europa in maart met 6,5%, na een daling met 2,8% een maand eerder. (bron: DFT)

De importprijzen in Duitsland zijn in april met 1,8% gedaald ten opzichte van een maand eerder. In maart gingen de importprijzen met 3,5% omlaag. Op jaarbasis was in maart sprake van een daling van de prijzen met 7,4%. (bron: iex.nl)

Renault schrapt wereldwijd 15.000 banen. Bijna een derde daarvan verdwijnt in thuisland Frankrijk. De Franse automaker zit in hevige problemen. De Franse minister Bruno le Maire (Financiën) zei eerder deze week zelfs te vrezen voor het voortbestaan van het bedrijf. De resultaten van de autofabrikant zitten in een vrije val. Renault boekte in 2019 een verlies van €141 mln, terwijl 2018 nog met een winst van €3,3 mrd werd afgesloten. Daarnaast is de autobouwer nog eens keihard geraakt door de corono-crisis. Zowel de productie als de verkoop is stilgevallen. Als gevolg van de plannen wordt een aantal fabrieken gesloten. De productiecapaciteit gaat daardoor omlaag van 4 miljoen voertuigen naar 3,3 miljoen voertuigen per jaar. Renault lijkt vooral in Rusland in te willen grijpen. Over de toekomst van de Franse fabrieken liet de automaker zich nog niet uit. Sluiting van fabrieken ligt erg gevoelig in Frankrijk. Dinsdag heeft premier Macron nog een steunpakket van €8 mrd voor de Franse auto-industrie gepresenteerd. De Franse staat heeft een aandeel van 15% in Renault. Le Maire, minister van Financiën, liet zich eerder deze week al negatief uit over een eventuele sluiting van Franse fabrieken. De productieverlaging past wel in de nieuwe strategie die de alliantie van Renault, Nissan en Mitsubishi deze presenteerde. Daarin wordt ook nadrukkelijk gesteld dat efficiency en kostenbesparingen belangrijker zijn dan het productievolume. Nissan zal zich daarbij grotendeels terugtrekken uit Europa en zich vooral richten op China, Noord-Amerika en Japan. Renault moet Europa, Rusland, Zuid-Amerika en Noord-Afrika veroveren en Zuidoost-Azië, Australië en Nieuw-Zeeland zijn voor Mitsubishi. Het Frans-Japanse koppel heeft tevens afgesproken dat er per productsegment één moedervoertuig wordt ontworpen door het leidende merk en dat de andere partners daarbij aanhaken met volgwagens. Deze aanpak moet 40% besparingen opleveren in de ontwikkeling van nieuwe modellen. Nissan krijgt na 2025 de leiding in het C-SUV-segment, terwijl Renault dat zal doen in het B-SUV-segment in Europa. Mitsubishi wordt verantwoordelijk voor de plug-in hybrid (PHEV) en de grotere SUV-modellen. Ook met Nissan gaat het niet goed. De Japanners schreven over het gebroken boekjaar dat in maart eindigde een verlies van 671 mrd yen, bijna €5,7 miljard. De omzet daalde met bijna 15% tot €84 miljard. Nissan liet tijdens de presentatie van de jaarcijfers weten voor zo’n €2,5 mrd in eigen vlees te snijden. Zo sluiten de Japanners hun fabriek in Barcelona, waar drieduizend mensen werkzaam zijn.(bron: NOS)

Champagneproducenten verwachten dit jaar 100.000.000 minder flessen kwijt te kunnen, zegt het Interprofessionele Champagnewijncomité (CIVC). Dit komt neer op een derde van de gebruikelijke verkoop. Vanwege de economische vertraging en de sluiting van café’s en restaurants blijven de flessen op de plank staan. De ineenstorting van de verkoop is volgens het CIVC vergelijkbaar met de verkoop in oorlogstijd. De club van champagnemakers denkt dat de schade door misgelopen verkopen kan oplopen tot €1,7 mrd. CIVC verwacht dat de champagneverkopen nog zeker tot het eind van het jaar lager zullen uitvallen dan voor de corona-uitbraak. “We hopen dat we meer zullen verkopen wanneer hotels, cafés en restaurants de deuren weer openen en mensen teruggaan naar het normale en optimistischere leven”, zegt vicevoorzitter Maxime Toubart. Mogelijk zal een fles champagne aan het einde van dit jaar goedkoper zijn dan anders. Producenten kunnen er namelijk voor kiezen om hun grotere champagnevoorraad tegen een lagere prijs te verkopen om er nog wat aan te kunnen verdienen. Om ervoor te zorgen dat de voorraadkasten niet te vol raken, besloot de champagnevereniging deze week dat een deel van de met de druivenoogst van dit jaar gemaakte champagne pas in 2022 gebotteld mag worden. (bron: nu.nl)

De inflatie in de eurozone is in mei gedaald naar 0,1% op jaarbasis, van 0,3% in april. Dat komt vooral vanwege de flink lagere energieprijzen, aldus het Europese statistiekbureau Eurostat in een voorlopige raming. Ook de coronacrisis had effect omdat daardoor de prijzen van bepaalde producten onder druk kwamen te staan. De kerninflatie, dus zonder de invloed van de sterk schommelende prijzen voor energie en levens- en genotsmiddelen, was stabiel op 0,9% in vergelijking met een maand eerder.

De Italiaanse economie is in het eerste kwartaal van dit jaar met 5,3% gekrompen. De neergang is daarmee nog sterker dan de 4,7% krimp die eerder werd gemeld. Maatregelen om de verspreiding van het nieuwe corona-virus in te dammen trokken een zware wissel op de economie van het Zuid-Europese land. Verder bleek dat de consumentenbestedingen in het land in het eerste kwartaal met 5,1% daalden. Investeringen vielen in de meetperiode 8% lager uit. Deze week kwam de Europese Unie met een nieuw herstelfonds met daarin €750 mrd om zwaar getroffen lidstaten door de crisis te loodsen. Italië is een van de landen die het meeste geld kan verwachten als de plannen worden goedgekeurd. Voor Rome gaat het om bijna €82 mrd aan giften en €90 mrd aan kredieten, blijkt uit een overzicht van de commissie.

Wat wij zien zijn dalende importprijzen met een sterk gedaalde inflatie tot net boven de deflatiegrens. Een beweging die verklaarbaar lijkt als gevolg van de corona-crisis en de uitgeroepen lockdown. Nu bedrijven weer een beperkte herstart mogen maken zullen ondernemers tot de conclusie komen dat om te overleven de prijzen zullen moeten stijgen, waardoor wij uit de deflatie zullen klimmen. Dat proces zal een schuldenexplosie veroorzaken hetgeen het vertrouwen in ons geld ter discussie zal stellen. In feite zien wij dat nu al: de aandelenkoersen blijven op een veel te hoog niveau staan, woningprijzen blijven stijgen en de prijs van edele metalen is al gestegen en de verwachtingen zijn dat die verder zullen oplopen. Het gevolg daarvan kan zijn dat wij in een mega-inflatie terecht kunnen komen met stijgende rentetarieven. Dan stort het monetaire beleid van de centrale banken in met een enorme kapitaal/waarden vernietiging.

Voor het eerst sinds 2013 is de kwartaalomzet van de motor- en autobranche gedaald. In de eerste drie maanden van 2020 lag die 1,8% lager dan in dezelfde periode vorig jaar. De teneur in de sector is echter dramatisch. Het ondernemersvertrouwen ging begin tweede kwartaal volledig onderuit.  De auto-importeurs zagen het grootste deel van hun omzet wegvallen. Die was in het eerste kwartaal 18% lager dan dezelfde periode 2019. Alleen de handel en reparatie van personenauto’s zag de omzet nog groeien, maar die was met een kleine 4% veel bescheidener dan de 11% omzetstijging van vorig jaar. Bij de motorfietsenhandelaren en -reparatiebedrijven kwam er in het eerste kwartaal 1% minder geld binnen. Het beeld voor de toekomst onder ondernemers in de autobranche is echter gitzwart. In het eerste kwartaal was die met -7,6 punten al negatief, maar twee weken na de ‘slimme lockdown’ aan het begin van het tweede kwartaal daalde het ondernemersvertrouwen naar -46,9 punten. Alleen in de horecasector en vervoer en transport is het ondernemersvertrouwen lager. Maar liefst 84,7% van de ondernemers in de auto- en motorbranche verwacht dan ook een omzetafname voor komende drie maanden. Vorig kwartaal was dan nog geen vijfde. Het negatieve sentiment komt ook terug in het aantal vacatures en faillissementen. In de laatste drie maanden van 2019 stonden er nog vierduizend vacatures open in de auto- en motorsector. Dat waren er in de eerste drie maanden nog maar 2800. Er gingen in het eerste kwartaal van dit jaar 23 bedrijven in de branche failliet. Toch ziet brancheorganisatie Bovag het vertrouwen langzaam terugkomen nu mensen voorzichtig weer iets mogen doen. Bovag peilt wekelijks de stemming onder haar leden en daaruit blijkt op dit moment dat 83% van de ondernemers vertrouwen heeft in de goede afloop van de coronacrisis. Dat is het hoogste niveau sinds het begin van de lockdown. Hoewel een grote meerderheid licht aan het eind van de tunnel ziet, verwachten Bovag-leden een gemiddeld omzetverlies van 39,6% en zegt bijna zes op de tien binnen nu en drie maanden extra krediet nodig te hebben. Rijschoolhouders verwachten met een gemiddelde omzetdaling van 60,1% de meeste inkomsten te verliezen. Die zijn bij de CBS-cijfers niet meegerekend. Autodealers en onafhankelijke autobedrijven, die door het CBS wel in de motor- en autobranchestatistiek is meegenomen, verwachten een omzetverlies van respectievelijk 41,4% en 35,2%.

Het pakket moet de economie weer uit het slop trekken, nu het blok richting de diepste recessie in misschien wel de Europese geschiedenis gaat

De Europese Commissie stelt voor €750 mrd uittrekken voor een fonds voor EU- landen die zwaar zijn getroffen door de coronacrisis. Het plan is toegelicht in het Europees Parlement. Het is de bedoeling dat de €750 mrd wordt geleend op de kapitaalmarkt en vervolgens naar getroffen landen gaat. Het miljardenpakket van Von der Leyen is voor twee derde, €500 mrd, gevuld met giften voor lidstaten. Oftewel: deze bedragen hoeven niet terugbetaald te worden. De rest van het bedrag €250 mrd bestaat uit leningen tegen aantrekkelijke voorwaarden. Het herstelfonds, dat de naam ‘Next Generation EU’ draagt, moet naast de eerder afgesproken Europese vangnetten van in totaal €540 mrd komen te staan. “De giften zijn investeringen in onze gezamenlijke toekomst en hebben niets te maken met de schulden van lidstaten uit het verleden”, zei VDL daarover, verwijzend naar kritiek van noordelijke lidstaten als Nederland. “Dit pakket is voor ons allemaal”. Het plan vereist unanieme goedkeuring van de 27 landen. Nederland is een van de landen die tegen schenkingen zijn. Landen als Frankrijk en Duitsland zijn daar juist wel voorstander van. Behalve noodhulp wil de EC ook investeren in duurzaamheid, klimaat, milieu en natuur en al datgene wat moet worden gedaan voor de inrichting van de samenleving voor komende generaties.

Onze Eurocommissaris Frans Timmermans, vicevoorzitter van de Europese Commissie, hoopt dat het Nederlandse kabinet en de Tweede Kamer niet meteen in een ideologische kramp schieten, in de zin van: O, het is Europa, dat willen we niet. “Ik hoop dat ze de voorstellen goed beoordelen, vanuit een welbegrepen Nederlands eigenbelang: Wat zit erin voor ons, als de groei van landen die zelf niet uit de prut kunnen komen, door ons gezamenlijk op gang wordt gebracht? Ik durf te stellen dat hiermee het Nederlands belang wordt gediend, zolang Nederland maar inziet dat in deze crisis de kosten echt voor de baten uitgaan. “Dat de corona-crisis er in Italië en Spanje veel harder in heeft gehakt, daar kun je niemand de schuld van geven. Dat die landen op dit moment letterlijk en figuurlijk naar adem happen, daar hebben we allemaal last van als we er niet samen iets aan doen. Het is dus echt mede in het belang van Nederland dat die landen niet door hun hoeven zakken. “Je kunt niet tegen een buurman wiens huis in brand staat, zeggen: ‘Ik kom niet helpen blussen, want ik vind dat je de balken verkeerd hebt gemonteerd’. Dat dóé je niet. Je helpt elkaar eerst uit de brand. Daarna kijk je welke hervormingen je kunt stimuleren. “Natuurlijk zijn er kanttekeningen te plaatsen bij keuzes die Italië in het verleden heeft gemaakt. Maar dat verwijt kun je Spanje, Portugal en zelfs Griekenland niet maken. Die hebben wel pijnlijke keuzes gemaakt in een diepe crisis. Italië heeft nu langzaam een stap in de richting van hervormingen gezet.” (bron: Trouw) Ik stel me zelfs de vraag in hoeverre je nu nog de Italianen kunt aanspreken voor het beleid dat 30 jaar geleden is gevoerd. Er bestaat ook nog zoiets als solidariteit. Kijk niet rugwaarts, kijk naar voren, daar ligt de toekomst. Verderop in dit blog onder ‘Overwegingen’ zal ik een inhoudelijke reactie geven op de voorliggende plannen in relatie tot de benodigde gelden.

De Europese Centrale Bank (ECB) gaat volgende maand zeer waarschijnlijk zijn opkoopprogramma van obligaties verder uitbreiden om de economie van de eurozone extra steun te bieden te midden van de coronacrisis. Nu de inflatie gedaald is naar 0,1% is, is er ruimte om te innoveren en “snel en krachtig te handelen”, heeft Francois Villeroy de Galhau laten weten. Hij is de gouverneur van de Franse centrale bank en tevens een van de belangrijkste beleidsbepalers bij de ECB. Bij het vorige rentebesluit eind april ging de ECB nog niet over tot een uitbreiding van het noodopkoopprogramma. Wel stelde de centralebank toen klaar te staan om een programma ter waarde van €750 mrd uit te breiden of te verlengen. Als het aan Villeroy ligt zouden onder meer de geldende limieten van het opkoopprogramma verder moeten worden versoepeld. “Het is in de naam van ons mandaat dat we hoogstwaarschijnlijk nog verder moeten gaan”, stelde hij in een toespraak. Dit zou bijvoorbeeld kunnen betekenen dat sommige nationale centrale banken aanzienlijk meer staatsobligaties gaan kopen en andere aanzienlijk minder. Sommige economen speculeerden eerder dat de centrale bank in april al het noodopkoopprogramma zou uitbreiden. ECB-president Christine Lagarde kreeg hier tijdens de persconferentie destijds veel vragen over, maar gaf geen eenduidig antwoord op de vraag of de uitbreidingsoptie tijdens de vergadering al was overwogen. Uit recent vrijgekomen notulen van de vergadering kwam naar voren dat de ECB de situatie toen voorlopig in de gaten wilde houden in de hoop bij het volgende rentebesluit in juni meer informatie beschikbaar te hebben. Wat vreemd op mij overkomt is dat een andere interpretatie wordt gegeven van het mandaat dat de ECB heeft gekregen van de politieke leiders. Maar ook nadat het Duitse Constitutionele Hof recent de ECB om een toelichting heeft gevraagd over de inkoopprogramma’s van de ECB, gezien in het licht van het mandaat. Hier zou kunnen staan dat het inkoopprogramma niet voor alle 19 nationale centrale banken op dezelfde wijze wordt uitgevoerd. Dat zou kunnen betekenen dat de rijkere eurolanden minder, hoofdzakelijk staatsobligaties, zouden hoeven in te kopen en de armere landen juist meer, Maar dat lijkt sterk op een schijnbeweging want die rijkere landen blijven via de ECB voor de gevolgen van dat monetaire beleid wel aansprakelijk. De vraag die actueel blijft of er opties voor de rijkere landen zijn om invulling te geven aan solidariteit voor de armere landen zonder daarvoor de nodige financiële garanties te verschaffen?

Europese banken komen door corona in de problemen met een deel van hun leningen. Volgens een schatting van Europese Bankautoriteit (EBA) hebben de financiële instellingen opgeteld voor ruim €1.000 mrd aan ‘probleemleningen’ uitstaan, met schuldenaren die binnenkort niet meer in staat zullen zijn om af te lossen. De schatting van EBA is een eerste poging om de gevolgen van de coronacrisis voor de sector in kaart te brengen. Tussen eind 2014 en eind 2019 is het aantal probleemleningen teruggedrongen van 7,1% naar 3,1%, maar door de huidige crisis zou dat aandeel weer flink kunnen oplopen. Wel hebben banken, volgens de EBA, nu genoeg geld om een crisis aan te kunnen, denkt de voorzitter. Toch betoogt de toezichthouder dat een deel van het geld dat in Europa wordt vrijgemaakt voor een herstelfonds naar de banken zou moeten gaan. (bron: FD en nu.nl)

De steun van Nederlandse banken aan bedrijven vanwege de coronacrisis is opgelopen tot €12,8 mrd. De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) zegt dat banken 144.000 ondernemers bijstaan door ze uitstel van aflossingen te verlenen, extra leningen te verstrekken en hun kredietruimte te vergroten. Het aantal bedrijven dat uitstel van betaling kreeg, daalde sinds halverwege deze maand met 1.000 tot 128.000. De waarde van dat uitstel is €3 mrd. Daarnaast kregen 12.600 ondernemers extra leningen en kredietruimte zonder dat daar een overheidsgarantie bij kwam kijken, goed voor €8,8 mrd. Leningen waarbij de overheid garant staat werden aan 3.600 bedrijven verstrekt met een waarde van €0,988 mrd. Veel bedrijven krijgen financieel weer wat lucht, merken de banken die daarmee de afvlakking van het aantal steunvragen verklaren. Het uitstel van aflossingen, de steunpakketen van de overheid en de uitstel van belastingen hebben de acute nood opgelost voor veel ondernemers. De banken sluiten echter niet uit dat de vraag over enige tijd weer verder zal toenemen. Hopelijk hebben de versoepelingen van de coronamaatregelen van het kabinet per 1 juni een positief effect op de economie”, kijkt NVB-voorzitter Chris Buijink vooruit. Hij ziet echter dat de crisis steeds meer gevolgen krijgt voor consumenten. Het aantal WW-uitkeringen steeg vorige maand al sterk, terwijl de NOW-regeling het aantal ontslagen nog beperkte. De steun die de banken aan consumenten verleende, nam ook wat toe. Ongeveer 30.000 van hen kregen een pauze voor het aflossen van hun hypotheek of consumptief krediet. Veelal gaat dat om een pauze van een tot drie maanden. Met deze steun is €74 mln gemoeid. (bron: DFT) Deze informatie geeft een beeld dat alles onder controle is, maar daar twijfel ik sterk aan. De ingestelde lockdown gaat tot grote verliezen leiden in bepaalde sectoren en de 1½ meter economie maakt de productiekosten en de prijs van diensten duurder en kan leiden tot prijsstijging en daling van de koopkracht. Dat er een teruglopende vraag naar krediet wordt gemeld, kan ook voortkomen uit het feit dat grote en kleine ondernemers wel inzien dat nieuwe kredieten en het naar voren schuiven van rente- en aflossingsverplichtingen door banken en de overheid, waaronder gemeenten en de fiscus, de problemen naar voren schuift, maar niet oplost. Misschien wel verergert als omzetten zijn weggevallen en de lasten groter zijn dan de inkomsten uit steun en lagere omzetten. Daarnaar verwijzen de banken naar als ze de verwachting uitspreken dat de kredietvraag verderop in het proces weer toeneemt. Dat kan duiden op een positieve ontwikkeling maar ook op een negatieve. Als het aantal faillissementen de komende kwartalen gaat toenemen zal dat zeker tot verliezen leiden voor de kredietverstrekkers.

Overwegingen

In dit blog sta ik stil bij twee actuele onderwerpen. Op de eerste plaats over de kredietfinancieringen en daarna over de voortgang van de corona-beperkingen in relatie tot de economische krimp. Ik maak onderscheid in drie kredietbehoeften:

1. de financieringsbehoeften als gevolg van gevoerd financieel/economisch beleid uit het verleden en dan beperk ik mij tot eurolanden met een staatsschuld per eind 2019 van >90% bbp (60% bbp is de norm in het Groei- en Stabiliteitspact). Dat zijn per eind 2019: Griekenland 176.7%; Italië 133,2%; Portugal 117,6%; België 101%; Frankrijk 99,3% en Spanje 96,4%.

2. de financieringsbehoeften als gevolg van de corona-crisis.

3. Gewenste investeringen in de toekomst waar een sterk accent ligt op duurzaamheid, klimaat, milieu en natuur, opleiding, KI, robotisering en de sociale inrichting van de samenleving.

Over ad 1 spreekt vrijwel niemand. Die landen en het bankwezen in die landen worden in feite in leven gehouden door de Europese Centrale Bank (ECB), waarvoor de prijs betaald wordt door de spaar- en pensioengelden in de rijkere eurolanden.

Over ad 2 lijkt de EC nu bereid te zijn deze te willen betalen met giften voor de zwakkere EU-staten, die daar zelf niet in kunnen voorzien. De vraag is echter om welk bedrag dat zou moeten handelen, met andere woorden hoeveel hebben die zwakke landen echt nodig om uit de corona-crisis te komen? Als we in acht nemen dat Nederland daarvoor €100 mrd reserveert, schat ik in dat de zwakke landen zeker €2.000 mrd nodig zullen hebben. De EC stelt voor €500 mrd daarvoor beschikbaar te stellen vanuit het plan ‘Next generation EU’. Waar de rest vandaan moet komen is onduidelijkheid. De zwakte van het EC-plan gaat uit van het politiek hoogst haalbare, niet van het noodzakelijke.

Over ad 3 bestaan niet al te grote verschillen van mening. Iedereen is zich er wel van bewust dat er veel investeringen moeten worden geïnitieerd voor komende generaties, ook in de landen die onder ad 1 zijn genoemd. In de voorzetten wordt het accent gelegd op kwaliteit en dat gaat op termijn het hoogste rendement opleveren. De vraag is echter hoe de fundamenten van die structuur eruit gaan zien.

Deze week liet Christine Lagarde weten dat ze met enige zorg kijkt naar de economische ontwikkelingen in de eurozone. De ECB heeft erop gegokt dat ze met enorme hoeveelheden gratis geld de economie wel draaiende zouden kunnen houden, maar met sterk stijgende werkeloosheid en een aantal aankondigingen van grote concerns dat ze hun bedrijven gaan reorganiseren, waarbij van grote massa’s werknemers afscheid genomen gaat worden, zijn misschien al die enorme aantallen geld niet zaligmakend. En wat dan?

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 29 mei 2020; week 22: AEX 532,57; Bel20 3.202,95; CAC40 4.695,44; DAX30 11.586,85; FTSE 100 6.076,60; SMI 9.830,23; RTS (Rusland) 1219,76; DJIA 25.383,11; NY-Nasdaq 100 9.555,52; Nikkei 21.877,89; Hang Seng 22.961,47; All Ords 5.872,20; SSEC 2.852,35; €/$1,11; BTC/USD $9.389,26; 1 troy ounce goud $1728,70, dat is €50.037,76 per kilo; 3 maands Euribor -0,307%; 1 weeks -0,511%; 1 mnds -0,482%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,252% 10 jaar VS 0,6607%; 10 jaar Belgische Staat -0,031%; 10 jaar Duitse Staat -0,456%; Franse Staat 0,084%; VK 0,176%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,489%; 10 jaar Japan 0,0005%; Spanje 0,531%; 10 jaar Italië 1,483%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,492.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden hoger, ondanks slecht nieuws vanuit bepaalde sectoren in het bedrijfsleven, de aankondigingen van een vrij forse recessie, winstwaarschuwingen, geen dividenduitkeringen, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden, de financieel/economische gevolgen van de corona-crisis en een gebrek aan eenheid bij de 27 regeringsleiders van de EU-lidstaten over een krachtig EU-beleid. De goudprijs steeg daalde $10 per troy ounce (31,1034768 gram, oftewel 32,1507466 troy ounce per kg), de Bitcoins stegen weer wat verder, rentetarieven daalden voor kort geld en stegen voor lang geld. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,335%; Duitsland -0,003%; Nederland 0,038%; Japan 0,5008%; GB 0,566%; Frankrijk 0,654%; Canada 1,1126%; VS 1,4397%; Spanje 1,306%; Italië 2,423%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,646% Zwitserland -0,61%; Nederland -0,578%; Denemarken -0,483%; Frankrijk -0,442%; België -0,441%; Japan -0,1285%; VK -0,022%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.