UPDATE 30-10-2021/605 Eerst versoepelen en dan weer aanscherpen; verwijtbaar coronabeleid van Rutte III

Ik keek vanmorgen op NPO1 naar een uitzending van Close UP, een kunstprogramma van AVRO/TROS, over Alexander McQueen, de vorig jaar op 40-jarige leeftijd overleden Britse (mode)topontwerper, die bekend stond als een controversieel ontwerper, wiens werk getuigde van een combinatie van gedegen werkervaring, uitgesproken Brits kleermakerswerk, de fijne vakkundigheid van het Franse haute-couture-atelier en de onberispelijke afwerking van het Italiaanse product. Typerend in zijn ontwerpen is de steeds terugkerende dualiteit tussen breekbaarheid en kracht, traditie en moderniteit en veranderlijkheid en strengheid. (tekst Wiki) Wat mij sterk aansprak waren zijn kleurrijke, soms gedurfde, maar altijd de vormen van zijn creaties. Zijn laatste modeshow had hij de titel meegegeven ‘de erfenis’, waarin demonen een rol speelden. Zijn creaties waren van een grote schoonheid, maar ook sober en ontdaan van kleurrijke aspecten. Niet het meest smaakmakende van wat hij in voorgaande jaren had getoond, wel het meest ingetogene. Ik zag in zijn presentatie een schets van de toestand waarin hij de wereld achterliet. Indrukwekkend maar ook zorgelijk over de wereld, die hij ons toonde. Onze wereld waarin wij vandaag nog leven. Maar dan toch weer met het sprankje hoop voor volgende generaties, verbeeld met een plagje groen gras. Grote kunstenaars zijn altijd in staat geweest ons te duiden over de op komst zijnde ineenstorting van een dynastie, van een tijdperk zowel in positieve als in negatieve zin des levens. Het deed mij denken aan twee dromen of misschien wel openbaringen, die ik vorig voorjaar kreeg over de ineenstorting van onze monetair/financieel en sociaal/maatschappelijke statuten, die een grote stilte veroorzaakte, maar waarna het nieuwe leven, het grote gras en de bloeiende lentebloemen de eerste tekenen waren voor een nieuw leven voor volgende generaties.

Volgens Barack Obama staan de VS en de wereld op een kantelpunt tussen twee visies. Aan de ene kant is er “een gemene politiek van verdeeldheid, conflict en cynisme, maar er is ook nog een weg, waarbij we samen grote problemen oplossen en onze samenleving wederopbouwen om steeds meer mensen een beter leven te geven.” Het is volgens de voormalige president een keuze die bepalend is “niet alleen voor de volgende jaren, maar voor de volgende decennia of misschien wel langer”. Het beeld dat hier geschapen wordt is typerend voor de huidige tijd, we moeten vooral overeind hebben wat er is opgebouwd en vandaar uit gaan hervormen. Het wordt ons vooral voorgehouden door al diegenen die inkomen genieten uit dat systeem. Het spreekwoord zegt dat ‘wiens brood met eet, diens woord men spreekt’. Begrijpelijk, maar in een ontwikkeling die grote verschillen creëert tussen rijk en arm, tussen klimaat en toekomst, tussen macht en onmacht en solidariteit en hebzucht/egoïsme. Soms scheppen daarin natuurrampen weer orde, soms ook pandemieën en soms oorlogen. Maar soms ook is daar een complete schoonmaak voor nodig met een compleet nieuwe inrichting en een herstart vanaf nul. We kennen deze ontwikkelingen uit de geschiedenis, er is wat dit betreft niets nieuws onder de zon. We moeten echter voorkomen dat omwille van de verering van de mammon (afgod van het geld) er steeds grotere stappen in het dal der vernietiging worden gezet. De beurskoersen stijgen snel, de economie groeit, de rente is gedaald naar nul, de huizen stijgen steeds verder in prijs, de inflatie stijgt, de koopkracht daalt, er zijn veel te weinig betaalbare sociale woningen en de waarde van ons spaargeld daalt in waarde. We moeten vrezen dat de de stijgende effectenkoersen en de prijsontwikkeling op de cryptoplatforms niet meer dan luchtbellen zijn, die van het ene op het andere moment leeg gaan lopen. Veel deskundigen delen zo een ontwikkeling, maar voorzien dat niet voor vandaag of morgen, maar voor later. Maar die ontwikkeling is onontkoombaar voor de instorting van ons monetair/financiële systeem met grote gevolgen voor de sociaal/maatschappelijke fundamenten. Ik schrijf dit op 31 oktober 2021.

Informatie-ontwikkelingen

De gevolgen van de aardbevingen in Groningen hebben alle trekken van een nationale crisis. Noem het dan ook een crisis en handel daarnaar, bepleit de Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen. Het gaat nog steeds niet goed in Groningen, concludeert de ombudsman in de publicatie ‘Verscheurd Vertrouwen’ op https://www.nationaleombudsman.nl/system/files/bijlage/Verscheurd%20vertrouwen%20-%20reconstructie%20aanbevelingen%20en%20onderzoek%20schadeproblematiek%20Noord-Nederland_1.pdf die maandag verscheen. In een nieuw kabinet zou volgens de Ombudsman een minister of staatssecretaris moeten komen, speciaal voor het oplossen van de problemen in de gaswinningsprovincie. “Iemand die zegt: nu is het afgelopen en hakken we de knopen door. Geen nieuwe onderzoeken meer, geen nieuwe procedures of weer nieuwe spelregels. Een crisisorganisatie met doorzettingsmacht.” De afgelopen jaren lag de verantwoordelijkheid voor schadeherstel bij het ministerie van economische zaken; terwijl de versterkingsoperatie onder Binnenlandse Zaken valt. Meer informatie op https://www.trouw.nl/politiek/ombudsman-schadeproblematiek-in-groningen-is-een-nationale-crisis-die-een-eigen-minister-verdient~b0207540/

Loopt het einde van de regeerperiode op zijn einde. Het begint erop te lijken. De strijd zou gaan tussen Hoekstra en Kaag. Op https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/kaag-en-hoekstra-willen-rutte-opvolgen-dat-geeft-een-heel-andere-formatie~bb7c9e67/?utm_source=link&utm_medium=app&utm_campaign=shared%20content&utm_content=free meer info.

Ook Nelleke Noordervliet-Bol, de 75-jarige van geboorte Rotterdamse uit een ‘rood’ katholiek gezin, studeerde cum laude af met als hoofdvak Moderne Letterkunde aan de Universiteit van Utrecht en schrijfster, wijdde in haar column deze week aandacht aan ‘het beloofde land van Mark Rutte’. Zij schrijft daarin onder meer “De kabinetsformatie is ondergedoken. In het grootste geheim wordt over onze toekomst onderhandeld. Ik doe een voorstel dat hopelijk doordringt tot de bunker waarin de politici opgesloten zitten. Als Mark Rutte, die na een vierde keer toch wel op zal zijn als minister-president, nu eens de schone taak op zich neemt om als Mozes zijn volk door de Rode Zee van de diverse crises naar het Beloofde Land te leiden, waarvan hij het bestuur dan gracieus overdoet aan een ander. Het zou dan een land moeten zijn, waar de zorg betaalbaar en goed is, waar huizen worden gebouwd voor mensen die een huis nodig hebben, waar zuinig wordt omgesprongen met energie, waar de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen en waar criminele organisaties geen poot hebben om op te staan. Een land waar de cultuur groeit en bloeit, waar het onderwijs zowel praktisch als theoretisch uitstekend opgeleide en verantwoordelijke burgers aflevert, waar de belastingdienst geen sluiproutes toestaat en geen foute algoritmen gebruikt. Een land waar ouderen niet worden betutteld, waar wetenschap in hoog aanzien staat en onafhankelijk is, waar vrijheid verantwoordelijkheid met zich meebrengt. Mozes had het al niet makkelijk. De taak waarvoor Rutte staat en die hem onsterfelijkheid kan opleveren is bijna net zo moeilijk en uitdagend. Het gouden kalf vormt altijd een geduchte verleiding. Toch zou het een mooie opdracht zijn voor een nog betrekkelijk jonge man als Rutte. Het vooruitzicht een instituut als Drees te worden, zal hem vast aanlokken. Nooit zal hij meer worden beticht van gebrek aan visie. Ik zie hem al zitten in 2057, negentig jaar oud. De ogen zijn niet meer zo goed, maar de geest is nog scherp. Het is een koude winter, hij heeft een ski-jack aan en een muts op. De wijk waar hij woont, is door loting aangewezen deze maand van energie afgesloten te zijn. De oude Rutte prijst zich gelukkig dat hij gezond is, zegt hij tegen de verslaggever die hem opzoekt, want ziek worden is geen pretje op zijn leeftijd. Hij valt in behandelcategorie tien, de laagste. Komt neer op een paracetamolletje. Wie jonger is, valt in hogere behandelcategorieën met meer faciliteiten. Rijkdom telt niet, alleen leeftijd. Wie zegt dat ik alleen de rijken heb bevoordeeld? Er sluipt enige verontwaardiging in zijn stem.Maar Rutte was geen leider als Mozes, daarvoor mistte hij de kwaliteiten. 10 jaar heeft hij dit land ‘geleid’ maar toen in 2021 de rekening werd opgemaakt resulteerde een chaos. Hij hij sprak als Brugman en was een scherp debater, daarmee dwong hij respect af, maar de inhoud van zijn beleid scoorde geen voldoende en die prijs lag op tafel toen hij aftrad (zeer tegen zijn zin), en de eerste vrouwelijke premier van ons land de regie overnam.

De Belastingdienst heeft de privacywet AVG ‘op ernstige wijze geschonden’ door de gegevens van circa een kwart miljoen burgers jarenlang te verwerken in een zwarte lijst, schrijft Jan Kleinnijenhuis in Trouw. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) maakt zich nog altijd ‘grote zorgen’ over het naleven van de wet door de Belastingdienst. Hoewel al anderhalf jaar duidelijk is dat de Belastingdienst compleet ontspoorde met het gebruik van zwarte lijsten, is de privacy-organisatie en het interne toezicht nog altijd niet op orde bij de fiscus. Dat schrijft Aleid Wolfsen in een brandbrief aan de demissionair staatssecretarissen Hans Vijlbrief (Belastingdienst) en Alexandra van Huffelen (Toeslagen en Douane). Aanleiding voor de brief is het recent afgeronde onderzoek naar de zogeheten Fraude Signaleringsvoorziening (FSV), een systeem waarin meer dan 250.000 mensen op een zwarte lijst van ‘potentiële fraudeurs’ werden gezet. FSV werd in februari 2020 uit de lucht gehaald, nadat Trouw en RTL Nieuws het bestaan ervan onthulden. Het onderzoek van de AP bevestigt dat mensen bij het minste of geringste signaal op de zwarte lijst terechtkwamen. In veel gevallen is niet meer te achterhalen wat dat signaal was. De Aur=toriteit Persoonsgegevens spreekt van ‘een vergaarbak van vermoedens, verdenkingen, goedbedoelde meldingen of wraakacties’ waardoor mensen als potentiële fraudeur werden bestempeld. Alle kernbeginselen in de privacywet AVG werden met de lijst overtreden. “Zo zout hebben wij het als Autoriteit Persoonsgegevens nog niet gegeten bij een overheidsdienst”, sprak Wolfsen zijn verbazing over FSV uit. “Vanzelfsprekend moet de Belastingdienst fraude aanpakken. Maar uit ons onderzoek blijkt dat de Belastingdienst fraudesignalen registreerde en gebruikte op een manier die absoluut niet is toegestaan. Onschuldige mensen zijn hierdoor gedupeerd.” Wolfsen schat dat vele duizenden mensen benadeeld zijn. Hij riep de regering op hen te compenseren, en daarbij het voordeel van de twijfel aan burgers te geven. Al eerder bleek dat er zo’n 2000 minderjarigen als fraudeur te boek stonden in FSV. De AP achterhaalde dat van zeker 20.000 mensen ook gevoelige gezondheidsgegevens waren opgenomen. “De overheid moet uiterst zorgvuldig omgaan met dit soort gevoelige gegevens, daar moet je als burger blind op kunnen vertrouwen”, aldus Wolfsen. Eerder deze week erkenden ambtenaren van de Belastingdienst al dat waarschijnlijk 15.000 mensen ten onrechte geen persoonlijke betalingsregeling hebben gekregen, of geweigerd werden voor de schuldsanering, omdat zij in FSV vermeld stonden. Op dit moment doet accountantskantoor PwC nog nader onderzoek naar het gebruik van FSV, of mensen benadeeld zijn en of de gegevens gedeeld zijn met andere overheidsinstanties. Dat laatste heeft ook de AP niet kunnen vaststellen, omdat zo’n 5000 ambtenaren toegang tot het systeem hadden, maar het gebruik en aanpassing van gegevens niet werd bijgehouden. Demissionair staatssecretaris Vijlbrief schrijft in een brief aan de Tweede Kamer dat hij de ‘harde en ernstige’ conclusies van de AP onderschrijft, en zegt die te zullen benutten om een al in gang gezet verbetertraject te verscherpen. Ook erkent Vijlbrief ‘dat de privacyorganisatie en de kennis van AVG door de hele dienst verder versterkt moeten worden’. Hoe hij dat gaat doen, laat hij in het midden. Hoewel FSV waarschijnlijk de grootste en meest gebruikte zwarte lijst van de Belastingdienst is, bestaan er nog meer dan 200 andere lijsten die nog worden onderzocht. Wolfsen benadrukt dat de Belastingdienst snel werk moet maken van het naleven van de wet. Hij hekelde het feit dat mensen zich niet konden verweren tegen hun opname op de zwarte lijst, simpelweg omdat ze dat niet konden weten. “De overheid speelt balletje-balletje met de gegevens van burgers, houdt dat achter in procedures of bij de rechter. Dat raakt de kern van de rechtsstaat.” “Een jaar geleden stond ik hier toen wij het onderzoek naar het discriminerende risicomodel van Toeslagen presenteerden. Ik doe een dringende oproep aan de minister en staatssecretarissen: zorg dat ik hier volgend jaar niet opnieuw hoef te staan.” (bron: Trouw) Mijn vraag aan Rutte en Hoekstra is ‘in welke rechtsstaat leven wij hier’? Deze beide bewindslieden mogen in een volgend kabinet niet terugkomen, zij hebben blijk gegeven de rechtsstaat in het beleid geen vorm te kunnen geven en opnieuw moeten misschien wel honderdduizend burger worden gecompenseerd voor de aangerichte schade.

De Autoriteit Consument en Markt, ACM, trekt de vergunning in van Welkom Energie. Dat betekent dat dat bedrijf vanaf maandag geen elektriciteit en gas meer mag leveren. Welkom Energie is in problemen gekomen door de recent sterk gestegen prijzen voor olie en gas. Daardoor kon Welkom Energie de levering aan zijn klanten niet meer garanderen. De 90.000 klanten van Welkom Energie worden overgenomen door Eneco, zij het met een nieuw, hoogstwaarschijnlijk duurder contract. Het is voor het eerst sinds de stijging van de energieprijzen dat de ACM een vergunning intrekt. (bron: NOS) Hier worden consumenten de dupe van slecht beleid van een energieleverancier. Of het bedrijf failliet wordt verklaard, vermeldt het bericht niet.

Het kabinet trekt nog eens 1,3 mrd uit voor gedupeerden van de toeslagenaffaire. Gemeenten vrezen dat de chaos alleen maar groter wordt en roepen de Tweede Kamer op om niet in te stemmen met de nieuwe kabinetsplannen. De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) wil dat de Tweede Kamer ingrijpt in de afhandeling van de toeslagenaffaire. In een noodbrief aan het parlement stelt de VNG dat de aanpak van het kabinet ‘meer kwaad dan goed doet’. Het kabinet kondigde vrijdag aan met nieuwe regelingen te komen voor gedupeerden die nu nog niet geholpen worden. Het gaat dan om mensen die onterecht huur- of zorgtoeslag moesten terugbetalen, ex-partners van gedupeerden met de kinderopvangtoeslag, en ook kinderen van gedupeerden. De regelingen komen boven op de huidige hersteloperatie voor de kinderopvangtoeslag, die de afgelopen maanden volledig is vastgelopen. De VNG zegt ‘fundamentele bezwaren’ te hebben bij die nieuwe regelingen en daarvoor ‘de verantwoordelijkheid niet te kunnen of willen dragen’. De gemeenten vinden dat het kabinet opnieuw beloften doet die het niet kan waarmaken. Daarmee sluiten de gemeenten aan bij recente kritiek van de Raad van State en de Nationale Ombudsman, die ook pleitten voor terughoudendheid bij het doen van weer nieuwe beloften. De afgelopen maanden hebben gemeenten tevergeefs geprobeerd het kabinet te overtuigen eerst de lopende hersteloperatie vlot te trekken, voordat nieuwe regelingen worden aangekondigd. Peter Heijkoop (CDA), wethouder uit Dordrecht, zegt namens de VNG ‘heel teleurgesteld te zijn dat het kabinet signalen vanuit de praktijk blijft negeren’. “Gedupeerden die onder de nieuwe regelingen vallen, hebben niets aan beloften die niet waargemaakt kunnen worden.” De gemeenten vrezen dat de lopende hersteloperatie verder in de knel komt. “Tienduizenden gedupeerde ouders wachten op een integrale beoordeling, met nog geen perspectief op hoelang zij nog moeten wachten”, schrijft de VNG. Omdat gedupeerden veelal contact zoeken met hun gemeente leidt ‘elke nieuwe regeling (…) tot verwachtingen en onrust’. “Gemeenten krijgen bijna net zoveel vragen over financiële kwesties (als schulden) als over het proces bij de Belastingdienst: wanneer ben ik aan de beurt, wat gebeurt er met mijn schulden bij de Belastingdienst, wanneer krijg ik eindelijk duidelijkheid?” Gemeentemedewerkers kunnen die vragen niet beantwoorden, omdat de Belastingdienst het zelf ook niet weet, zegt Heijkoop. “We voelen als gemeenten echt een verantwoordelijkheid om de gedupeerden in de toeslagenaffaire te helpen. Maar onze medewerkers zijn nu al meer tijd kwijt aan het bellen met de Belastingdienst, het navragen bij kwijtgeraakte bezwaarschriften of het sturen van ingebrekestellingen. Onze medewerkers vallen uit, omdat de Belastingdienst het niet op orde heeft.” Volgens Heijkoop zorgt de aanpak van het kabinet ervoor dat de zwaarst gedupeerden het langst moeten wachten, iets wat de Raad van State ook al signaleerde. “Mensen met weinig schade krijgen snel herstel, en worden soms zo overgecompenseerd dat het bijna gênant begint te worden. Maar de mensen die daadwerkelijk uit huis zijn geplaatst en erger, hebben geen idee wanneer ze geholpen worden.” In een brief aan de Tweede Kamer schrijft demissionair staatssecretaris Alexandra van Huffelen dat nog niet duidelijk is hoeveel mensen recht hebben op de nieuwe regelingen. Ook is niet van tevoren getoetst of de regelingen wel uitvoerbaar zijn, schrijft zij, terwijl de Tweede Kamer eerder een dergelijke uitvoeringstoets vooraf had geëist. Van Huffelen wil dat de zogeheten Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT) de regelingen gaat uitvoeren, maar UHT heeft nog altijd de handen vol aan de vastgelopen hersteloperatie rond de kinderopvangtoeslag. Bronnen stellen dat UHT intern bij Van Huffelen heeft aangegeven dat de nieuwe regelingen niet uitvoerbaar zijn. (bron: Trouw) Kun je hier spreken van bewust wanbeleid van Rutte III? Zijn ze de weg helemaal kwijt en doen ze maar wat? Natuurlijk moeten de slachtoffers gecompenseerd worden voor geleden schade en wel graag op zo kort mogelijke termijn. Maar er moeten geen loze kreten, die onuitvoerbaar zijn, richting slachtoffers worden gestuurd. Rutte III moet nu naar huis gestuurd worden en desnoods tijdelijk worden opgevolgd door een noodkabinet in afwachting van een volgend kabinet dan wel nieuwe verkiezingen.

Financieel/economische berichten

Goederen en diensten in de eurolanden waren in oktober gemiddeld 4,1% duurder dan in oktober vorig jaar. Dat is de hoogste stijging in 13 jaar tijd, meldt statistiekbureau Eurostat op basis van een eerste inflatieschatting. In september was de inflatie in de eurozone 3,4%. De hogere prijzen worden voornamelijk veroorzaakt doordat energie snel duurder is geworden. In totaal zijn Europese consumenten nu gemiddeld ruim 23% meer kwijt aan energie dan in 2021. Omdat prijzen voor energie sterk kunnen fluctueren, kunnen ze de inflatie flink stuwen of juist afremmen. (bron: NOS) In feite zijn de werkelijke cijfers veel hoger, ik schat in >5%, daar de stijgende huurlasten en de forse stijging van de woningprijzen en de WOZ waarde (die doorwerkt in de prijzen) in dit inflatiecijfer niet zijn meegenomen. Als in deze cijfers de stijging van de grondstofprijzen, die nog moeten komen in de supermarkten, en de hogere prijzen van nieuwe auto’s worden meegenomen zal de koopkracht afnemen.

De Duitse inflatie is deze maand uitgekomen op het hoogste niveau in 28 jaar, vooral als gevolg van stijgende energieprijzen. Die prijzen zorgden ook in Spanje dat het leven deze maand fors duurder werd (+5,5%). Dat is het hoogste punt sinds 1992. De hoge prijzen voor elektriciteit en gas spelen hierin de belangrijkste rol. Daarnaast deden onder meer duurdere pakketvakanties een duit in het zakje. Volgens het Duitse statistiekbureau Destatis werd het leven in de grootste economie van Europa gemiddeld 4,5% duurder dan een jaar eerder. Dat was een maand geleden nog 4,1%. Alleen al de energieprijzen vielen bijna 19% hoger uit in vergelijking met vorig jaar. Steeds meer bedrijven berekenen hun hogere productiekosten door aan klanten. Die prijsstijgingen zijn weer het gevolg van onder andere tekorten aan onderdelen en de oplopende kosten voor energie. Voor heel dit jaar rekent Berlijn op een inflatie van 3%. (bron: NU) Wij moeten rekening houden dat beleidsmaker zowel in Frankfurt (ECB) als in Brussel (EC) en nationale overheden uitgaan van optimistische aannames over de ernst van deze ontwikkeling. Zo lijkt mij 3% inflatie dit jaar in Duitsland wel erg optimistisch. De rekening die hierover aan het publiek wordt gepresenteerd zal tegenvallen.

Tientallen luchtvaartmaatschappijen, waaronder de KLM verzetten zich tegen de verhoging van de haventarieven door Schiphol. Ze stappen naar toezichthouder ACM, schrijft het Financieele Dagblad. Schiphol verhoogt de tarieven om op de luchthaven te mogen landen en opstijgen de komende 3 jaar stapsgewijs met in totaal 37%. Volgens de luchthaven is dat nodig om de verliezen uit de coronacrisis goed te maken. De luchtvaartmaatschappijen zeggen dat de tariefsverhoging op Schiphol veel groter is dan elders in Europa. Dat is slecht voor de concurrentiepositie van Nederland, vinden ze. (bron: NOS) Dat dit soort ontwikkelingen zich voor zouden gaan doen mag voor niemand een verrassing zijn. Dat de verhogingen van de luchthaventarieven buiten proportioneel zouden zijn, moet uitgezocht worden. Er speelt ook een Nederlands belang mee.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

Maak het investeerders niet mogelijk om het klimaatbeleid te gijzelen, schrijven Christina Eckes en Laurens Ankersmit, hoogleraar en universitair docent Europees recht aan de UvA in Trouw op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/1386/articles/1467810/20/1 Nederland zit klem tussen het nemen van maatregelen in de strijd tegen klimaatverandering enerzijds en miljardenclaims van vervuilende energiebedrijven anderzijds. In 2019 oordeelde de Hoge Raad in de Urgenda-zaak dat Nederland zijn CO2-emissies en uitstoot van andere broeikasgassen uiterlijk 2020 met 25% moet reduceren ten opzichte van 1990. Afgelopen jaar kondigde de regering aan één van de overgebleven kolencentrales te willen sluiten en de productie van twee andere te beperken. Die onderhandelingen lopen nog steeds. Op de achtergrond spelen miljardenclaims die de Duitse energiebedrijven RWE en Uniper, met een beroep op het Energiehandvest, hebben gestart als reactie op het verbod voor het gebruik van kolen vanaf 2030. In Den Haag heerst de angst voor nieuwe en nog hogere schadeclaims als niet aan de compensatie-eisen van deze bedrijven tegemoet wordt gekomen. Door een uitspraak van het Europees Hof van Justitie blijkt nu dat deze claims in strijd zijn met het Unierecht. Het Energiehandvest uit 1991 wordt al jaren bekritiseerd omdat het klimaatbeleid in de weg staat. Onlangs werd een petitie tegen dit Europese verdrag aan de Tweede Kamer overhandigd. De petitie werd meer dan een miljoen keer ondertekend. De miljardenclaims van RWE en Uniper laten zien dat deze kritiek terecht is. Het verdrag is nooit bedoeld voor schadeclaims. Het werd opgezet om investeringen in met name fossiele grondstoffen in ex-Sovjet-landen te faciliteren. Inmiddels gebruiken investeerders het Energiehandvest tegen westerse landen en – problematischer – als reactie op klimaatbeleid van deze landen. Hoewel de internationale gemeenschap klimaatverandering al decennia erkent als urgent probleem, kunnen bedrijven enorme bedragen claimen voor speciale tribunalen door de zeer ruimhartige rechten die onder het handvest aan hen worden toegekend. Zelfs na opzegging van het verdrag mogen buitenlandse investeerders in olie, gas en kolen nog 20 jaar lang claims indienen door de beruchte ‘sunset-clausule’. Dergelijke claims blijken in strijd te zijn met het EU-recht. Begin september 2021 sprak het Europese Hof zich in de zaak-Komstroy over het Energiehandvestverdrag uit. De rechters bepaalden dat dit verdrag binnen de EU geen gelding heeft omdat de tribunalen rechters in de EU en lidstaten buiten spel zetten. Uitspraken van het Hof zijn bindend voor regeringen, parlementen en rechters in de EU. RWE en Uniper hebben al aangekondigd hun claims door te zetten. Verschillende internationale advocatenkantoren hebben opgeroepen de uitspraak van het hof te negeren. Het is dus aannemelijk dat in de toekomst nieuwe claims komen die te gelde worden gemaakt buiten de EU. Zo zou RWE zich, bij een toekenning van zijn claim, tot een rechter in Texas kunnen richten om beslag te laten leggen op Nederlandse bezittingen buiten de EU. Dit is een groot probleem. Hiermee omzeilen de investeerders de Europese rechtsorde en gijzelen zij het klimaatbeleid van EU-lidstaten. Wat kan Nederland nu doen om gevolg te geven aan het arrest van het Europese Hof? Nederland heeft geen andere optie dan uit het Energiehandvest te stappen en samen met andere EU-lidstaten overeen te komen dat ook de sunsetclausule komt te vervallen voor geschillen binnen de EU. Frankrijk en Spanje hebben hier al eerder toe opgeroepen. Italië is inmiddels uit het verdrag teruggetreden. Deze stap zou internationaal een duidelijk signaal afgeven: verdragen die klimaatambities ondermijnen en investeringen in olie, kolen en gas op een buitensporige manier beschermen, dienen tot het verleden te behoren. Het is tijd om het Energiehandvest vaarwel te zeggen en ruim baan te geven aan ambitieus klimaatbeleid. Dit is even schrikken. Het kan toch niet zo zijn dat de ‘vriendjes’ van onze premier Nederland en de andere 26 EU-lidstaten gaan kapittelen en ons de les gaan voorschrijven. Ik weet het het gaat om de afgod van het neoliberale systeem, ik weet dat Rutte en Hoekstra daar lakeien van zijn, maar hier spelen humane zaken voor de bevolking een rol en die moeten prevaleren boven het kapitalisme.

Chemiebedrijf 3M moet in Zwijndrecht in België tijdelijk stoppen met alle productieprocessen waar het schadelijke pfas bij vrijkomt, heeft de inspectie bepaald. Deze week bleek dat 90% van 800 onderzochte omwonenden te veel pfas in het bloed heeft. De uitleg over risico’s voor de omgeving was niet afdoende, zegt de verantwoordelijk minister. Daarop is besloten delen van de chemiefabriek tijdelijk stil te leggen. De Vlaamse overheid gaat daarnaast het onderzoek onder omwonenden uitbreiden, naar een straal van 5 kilometer rond 3M. Het gaat dan om 70.000 mensen. (bron: NOS)

De abonnementen die hypotheekadviseurs verkopen, zijn het geld niet waard, concluderen de Consumentenbond en hypotheekadviseur Ikbenfrits (IBF) na een onderzoek. De meeste diensten vallen onder de wettelijke zorgplicht en de andere diensten zijn volgens de onderzoekers “gebakken lucht”. De Consumentenbond en hypotheekadviseur IBF, die zelf geen abonnementen aanbiedt, bekeken 18 abonnementen van 7 grote ketens, 3 grote intermediairs en 8 kleinere advieskantoren. Het gaat om onder meer De Hypotheekshop en Van Bruggen Adviesgroep. Uit de onderzoeken blijkt dat in de abonnementen, die tussen €7 en €50 per maand kosten, diensten zitten als het beheer van de hypotheek of het doen van een nieuw rentevoorstel na afloop van de rentevaste periode. “Maar dat behoort gewoon tot de wettelijke zorgplicht”, zegt een woordvoerder van de Consumentenbond. De adviseur mag daar dus geen geld voor vragen. In sommige abonnementen zitten aanvullende diensten, zoals de klok rond bewaking van de hypotheek en het up-to-date houden van de website. Dat vindt de Consumentenbond het geld niet waard. “Uiteraard ben je als adviseur gewoon bereikbaar en hou je je website up-to-date.” De organisatie heeft contact opgenomen met de hypotheekadviseurs in kwestie en enkelen hebben al zaken van hun website verwijderd. Ook heeft de Consumentenbond de adviseurs verzocht op hun site transparanter te communiceren over de abonnementen en waar klanten zonder abonnement recht op hebben. De Consumentenbond blijft het in de gaten houden en zal actie ondernemen als dat nodig is. Later dit jaar komt de financiële toezichthouder AFM ook met een visie op hoe financiële bedrijven moeten omgaan met de wettelijke zorgplicht. (bron: NU)

De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) betaalt slechts een deel van haar kosten van de versterkingsoperatie in Groningen. Dat leidt tot irritatie bij het Rijk, dat overweegt om de NAM voor de rechter te slepen, meldt het demissionaire kabinet dinsdag in een brief aan de Tweede Kamer. De NAM heeft 60% betaald van haar rekening van de versterkingsoperatie in het laatste kwartaal van vorig jaar en het eerste kwartaal van dit jaar. Het bedrijf, dat in handen is van Shell en ExxonMobil, betwist volgens het kabinet de hoogte van de kosten en vindt de rekeningen onvoldoende inzichtelijk. Demissionair ministers Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken) en Stef Blok (Economische Zaken) zien “er streng op toe dat alle kosten die bij de NAM in rekening kunnen worden gebracht, ook in rekening zúllen worden gebracht”, schrijven de bewindslieden. Ze houden de NAM aan haar volledige betaalverplichting. “De mogelijkheid dat dit uitmondt in juridische procedures is reëel”, schrijven de ministers. De ruzie heeft volgens hen geen gevolgen voor de schadeafhandelingen en de versterkingsoperatie. Directeur Jan Atema van de NAM zei in mei nog tegen NRC dat veel minder huizen in Groningen versterkt hoeven te worden, omdat de kans op een zware aardbeving volgens hem fors kleiner is geworden. Slechts 50 in plaats van circa 26.000 huizen zouden moeten worden versterkt, zei hij in de krant. Atema zei later spijt te hebben van de onrust die zijn uitspraak had veroorzaakt. (bron: NU)

Europa/EU/EC/ECB

Hoe staat de financiële wereld ervoor? Kan de mondiale golf van geldcreatie eindigen in hyperinflatie? En waarom verzamelen veel landen liever goud, dan Bitcoins? Willem Middelkoop gaf deze week zijn visie op https://www.onlineseminar.nl/rtlz/webinar/42849/willem-middelkoop-over-de-inflatiegolf-rente-en-de/#watch-player Al ruim 20 jaar doet Willem Middelkoop onderzoek naar ons financiële systeem. Een gebied waar op dit moment, mede door de coronapandemie, veel gaande is. Of er een hyperinflatie in het verschiet ligt? Dat vermoedt hij niet. Wél verwacht hij dat het financiële systeem in korte tijd behoorlijk zal veranderen, een tendens die hij ook in zijn bestseller ‘The Big Reset’ heeft beschreven. Centrale bankiers hebben nog één troef achter de hand: goud.

Als voormalig beurscommentator bij RTL Z en oprichter van Commodity Discovery Fund, een fonds dat zich bezighoudt met beleggingen in bedrijven (waar hij in 2020 een brutorendement van 85% mee behaalde), is hij de aangewezen persoon als het gaat om beleggingen. Vandaar ook dat de fondsmanager het online seminar afsloot met tips over hoe hij zijn persoonlijke beleggingsportefeuille opbouwt. (bron: RTLZ) Hij doet interessant uitspraken over mogelijke ontwikkelingen op monetair/financieel en economisch terrein. Maar of er nog één tool in de gereedschapskist van de centrale bankiers zit, een forse verhoging van de goudprijs, is voor mij nog geen gelopen race. Want stel de centrale banken verhogen van het ene of het andere moment de goudprijs van stel $1800 naar $2500 per troy ounce, neemt de markt die verhoging van over? De centrale banken kunnen hun goudvoorraden wel opwaarderen, maar gaan ze het aangeboden goud voor die hogere prijs dan ook inkopen of het het alleen maar een boekhoudkundige truc?

Jack Dorsey, CEO van Twitter en Square, sprak zich afgelopen weekend uit over de escalerende inflatie in de VS. Hij zei dat het nog veel erger gaat worden; volgens Dorsey zit er zelfs hyperinflatie aan te komen. “Hyperinflatie gaat alles veranderen.” “Het is aan het gebeuren.” Er is groeiende bezorgdheid in de VS dat het inflatieprobleem erger zou kunnen zijn dan beleidsmakers hebben voorzien. Dorsey’s tweet volgde op het nieuws dat de inflatie van de consumentenprijzen in de VS in de buurt van een 30-jarig hoogtepunt komt. Een waarschuwing van zo’n Dorsey, die als techtitaan de wereldeconomie mee vormgeeft, moet dus serieus genomen worden. In reactie op opmerkingen van gebruikers voegde Dorsey vrijdag nog toe dat hij het inflatieprobleem over de hele wereld ziet escaleren. “Het zal snel gebeuren in de VS, en dus de wereld,” tweette hij. Opmerken dat de inflatie gaat blijven stijgen is één ding, betoogt zakenwebsite CNBC, maar verrassend is dat Dorsey het woord hyperinflatie gebruikte; een toestand van snel stijgende prijzen die valuta’s kunnen ruïneren en hele economieën ten val kunnen brengen. Fed-voorzitter Jerome Powell erkende dat de inflatiedruk “waarschijnlijk langer zal aanhouden dan eerder verwacht”, waarbij hij opmerkte dat deze “tot ver in volgend jaar” zou kunnen lopen. De leider van de koepel van Amerikaanse centrale banken voegde eraan toe dat hij verwacht dat de Fed binnenkort de steunmaatregelen zal laten uitdoven (‘tapering’) die werden genomen tijdens de coronacrisis. Maatregelen die volgens critici de inflatiegolf hebben aangewakkerd. Dorsey heeft niet alleen de leiding over een sociale mediaplatform met 206 mln dagelijks actieve gebruikers, maar is ook een groot voorstander van Bitcoin, ’s werelds grootste cryptmunt in marktwaarde. Hij heeft gezegd dat Square, het digitaal betaalbedrijf dat Dorsey mede heeft opgericht, overweegt om de cryptomunt te gaan delven. Square bezit ook wat Bitcoin en faciliteert de handel erin. Ook miljardair-belegger Paul Tudor Jones zei onlangs tegen CNBC dat hij Bitcoin bezit en het als een goede inflatiehedge ziet. “Het is duidelijk dat er een plaats is voor crypto. Het is duidelijk dat het op dit moment de race tegen goud aan het winnen is”, zei Jones vorige week. Maar de meeste grote investeerders zijn niet zo ver gegaan om, zoals Dorsey, hyperinflatie te voorspellen. Het zijn gedurfde uitspraken maar ik hecht er toch meer waarde aan dan Elon Musk en kornuiten.

Milieutop in Glasgow

Koning Elizabeth is volgende week niet bij de receptie van de klimaattop in Glasgow. De 95-jarige Britse vorstin moet het van haar artsen rustig aan doen. De afgelopen maand heeft Elizabeth vaker afspraken afgezegd op advies van haar artsen. Ook bracht ze een nacht door in een Londens ziekenhuis. (bron: NOS)

De klimaatplannen zijn nog lang niet genoeg om de doelen van het akkoord van Parijs te halen. Dat staat in de nieuwe editie van het Emissions Gap Report. Dat wordt jaarlijks opgesteld door het milieuagentschap van de VN, UNEP. In het klimaatakkoord uit 2015 spraken 193 landen af de opwarming van de aarde te beperken tot bij voorkeur 1,5 graad. Maar volgens UNEP gaat de aarde met de huidige plannen af op een temperatuurstijging van 2,7 graden. De publicatie past in een reeks van alarmerende rapporten die uitgebracht zijn aan de vooravond van de klimaattop in Glasgow, die 31 oktober 2021 begint. Meer info op : https://nos.nl/collectie/13871/artikel/2403338-klimaattop-in-glasgow-komt-eraan-wat-staat-er-op-het-spel (bron: NOS) Frans Timmermans is optimistisch over het slagen van de Green Deal.

Het demissionaire kabinet mag niet langer wachten met nieuwe klimaatmaatregelen. Dat zegt de Raad van State in een vernietigende analyse van de Nederlandse klimaatcijfers. Nederland ligt niet op koers om de klimaatdoelen voor 2030 en 2050 te halen. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) verwacht dat de uitstoot van broeikasgassen in 2030 met 38% tot 48% is gedaald ten opzichte van 1990. Daarmee wordt het streefdoel van 49% niet gehaald. In 2050 mag Nederland volgens de Klimaatwet helemáál geen broeikasgas meer uitstoten.

,,De Klimaatwet heeft alleen betekenis als regering en parlement zich daaraan willen houden’’, zegt vice-president Thom de Graaf van de Raad van State, het hoogste adviesorgaan van het kabinet. ,,Het is zorgelijk als dat niet gebeurt. De aanpak van de klimaatcrisis en de noodzakelijke energietransitie kunnen niet in de wacht worden gezet.’’ Sinds 2019 oordeelt de Raad van State jaarlijks over de klimaatplannen van de overheid. Ook nu krijgt het kabinet een onvoldoende. Dat het kabinet demissionair is, ontslaat het niet van de plicht ‘om te doen wat nu nodig is’. Volgens de Raad van State moet er een minister van Klimaat komen en moeten de doelen in de Klimaatwet zo snel mogelijk worden verhoogd. (bron: AD)

Het Nederlandse klimaatbeleid heeft wél effect – de tussenstand is iets gunstiger dan vorig jaar – maar het is nog lang niet genoeg, zo heeft het PBL berekend. Als de nieuwste Europese klimaatvoorstellen – ook wel ‘Fit for 55’ getiteld – uitgevoerd moeten worden, moet er nóg een tandje bij. Demissionair staatssecretaris Dilan Yesilgöz (VVD, Klimaat) erkent dat extra maatregelen nodig zijn. Maar volgens haar zijn de laatste PBL-cijfers minder rooskleurig dan de werkelijkheid. Zo heeft het PBL de op Prinsjesdag aangekondigde klimaatinvestering van €7 mrd niet meegeteld. Dat geld gaat onder meer naar zonne- en windparken en subsidies voor woningisolatie en hybride warmtepompen. Op de formatietafel liggen méér nieuwe klimaatplannen, zo zeggen Haagse bronnen. Of met die plannen de klimaatdoelen wel worden gehaald, is nog onbekend. Het PBL waarschuwt ook voor problemen met de gaslevering in Nederland. In 2010 was de nationale gasproductie (81 miljard kubieke meter) nog anderhalf keer zo groot als het nationale verbruik. Door de sluiting van gasvelden is van die eigen productie in 2030 waarschijnlijk slechts 7 miljard kubieke meter over. Het merendeel van het gas komt dan uit het buitenland. Biogas en waterstof zullen tot 2030 geen rol van betekenis spelen in Nederland, zo verwacht het PBL. (bron: PBL)

Shell zei voor de start van de Klimaattop dat het de eigen CO2-uitstoot in 2030 wil hebben gehalveerd. Daarmee wil het bedrijf voldoen aan verplichtingen die het eerder dit jaar kreeg opgelegd door de rechter. Maar er zijn twijfels over de nieuwe plannen. “Dit is lang niet genoeg om de rechter tevreden te stellen”, zegt hoogleraar Energie-economie Machiel Mulder van de Universiteit Groningen. Shell is een van de grootste uitstoters van CO2 in Nederland. Milieudefensie stapte daarom naar de rechtbank in Den Haag om het bedrijf te dwingen snel te verduurzamen. De belangenorganisatie kreeg gelijk van de rechter, die besloot dat het energieconcern de uitstoot in 2030 moet hebben teruggebracht met 45% ten opzichte van 2019. Het betreft zowel de eigen uitstoot als die van klanten en leveranciers. Mede daarom heeft Shell zijn groene doelen aangepast: de uitstoot die vrijkomt bij de eigen processen, bijvoorbeeld het raffineren van olie, moet over 9 jaar zijn gehalveerd in vergelijking met 2016. Ten opzichte van 2019 zouden de plannen zorgen voor een reductie van 48%, stelt het bedrijf. Dat zou dus genoeg zijn om te voldoen aan de eisen van de rechter als het gaat om de eigen uitstoot. Maar veruit de meeste uitstoot (meer dan 90%) komt echter niet van Shell zelf, maar van de gebruikers van de brandstoffen. Dan gaat het onder meer om rederijen, transportbedrijven en automobilisten. Ook van deze gebruikers moet de uitstoot omlaag en dat is mede de verantwoordelijkheid van Shell, vindt de rechter. Over hoe het bedrijf met die verplichting omgaat, is nog weinig naar buiten gebracht. “Maar het stimuleren van klanten en leveranciers is juist de grootste uitdaging”, denkt Mulder. “Shell heeft een inspanningsverplichting op dit gebied. Het roept leveranciers en klanten wel op om te verduurzamen, maar wat het verder precies gaat doen, is niet duidelijk. Daarom zijn de nieuwe plannen lang niet genoeg om de rechter tevreden te stellen.” Mulder wijst erop dat Shell meer groen gas of elektriciteit zou kunnen aanbieden in plaats van fossiele brandstoffen, om zo de klanten te helpen te verduurzamen. Dat doet het bedrijf al, maar het zou die activiteiten verder kunnen opvoeren. Follow This, dat als aandeelhouder van Shell actievoert voor een sterk dalende uitstoot, vindt ook dat de uitstoot van gebruikers amper wordt aangepakt. “De olifant in de kamer is de emissie die vrijkomt wanneer de fossiele brandstoffen worden verbrand”, aldus Mark van Baal van Follow This. “Het zetten van doelen op de operationele emissies is zoals een tabaksfabrikant die belooft zelf minder te gaan roken, maar sigaretten blijft verkopen.” Eerder op de dag was Milieudefensie ook al kritisch. Shell is het overigens niet eens met het besluit van de rechtbank en heeft eerder al aangegeven in beroep te gaan. Vooral de verplichting om het gebruik van anderen terug te dringen, is het bedrijf een doorn in het oog. Shell vindt dat het daarvoor niet verantwoordelijk kan worden gehouden en hoopt dat de rechter het daar straks mee eens is. Het kan nog enkele jaren duren voordat de zaak dient. (bron: NU)

Op de G20-top in Rome is een akkoord bereikt over een afgezwakte klimaatverklaring kolencentrales en over de invoering van een wereldwijd minimum-belastingtarief voor multinationals van 15%. Daardoor wordt het voor grote bedrijven veel moeilijker om belasting te ontwijken via belastingparadijzen. De maatregel kan vele miljarden opleveren. De G20-landen vertegenwoordigen samen 90% van het wereldwijde bnp. Ook de EU zit bij de  top. In de EU zijn onder meer Ierland en Hongarije fel tegen de minimumheffing. Volgens Reuters, dat een conceptakkoord van de G20 heeft ingezien, moet het minimumtarief in 2023 ingaan. (bron: NOS) De vraag is of voor grote Amerikaanse (tech)bedrijven uitzonderingen zijn gemaakt. En wat is gevolg voor Nederland dat nu nog 25% heft.

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 5331 , 597 aantal opgenomen mensen in het ziekenhuis + 199 op de IC; maandag 5791, 657, 192; dinsdag 7301, 659, 200; woensdag 7717, 741, 203; donderdag 7439, 804, 217; vrijdag 7999, 824, 218 en 8218, 902, 220 op zaterdag. De aantallen besmette personen zijn in de afgelopen 7 dagen gestegen met 29,4%, het aantal besmette personen in ziekenhuizen (niet IC) steeg met 60,2% en op IC met ‘slechts’ met 18,9%. Ten opzichte van een jaar geleden waren het aantal besmettingen toen 12,8% hoger, het aantal ziekenhuisopnamen 45,5% hoger en op IC 43,8% hoger. De ernst van de besmettingen neemt dus af.

Heel Nederland kleurt sinds donderdagochtend weer rood op de Europese coronakaart. Sinds begin oktober loopt het aantal positieve coronatests weer snel op in Nederland. De verwachting is dat deze trend ook doorzet nu we richting november gaan. Ook België gaat er verder op achteruit. Vorige week kleurde het hele land al rood. Nu is Wallonië – het Franstalige gedeelte van België – donkerrood. (bron: NU)

49 van de 320 bewoners van de noodopvanglocatie in de Zeelandhallen in Goes zijn positief getest op het coronavirus. Alle bewoners zitten per direct in quarantaine en mogen het terrein niet af. Er zijn nog geen bewoners naar het ziekenhuis gebracht. Vanwege het hoge aantal positieve tests wordt een deel van de locatie speciaal ingericht voor mensen met covid-19. De mondkapjesplicht is weer ingevoerd en bewoners moeten 1½ meter afstand houden van elkaar. (bron: NOS)

Bij het RIVM zijn in week 42 bijna 39.000 positieve coronatesten gemeld. Dat is een stijging van 50% ten opzichte van de 7 dagen ervoor. Ook het percentage positieve tests steeg, van 12% naar 15,3%. De huidige cijfers zijn waarschijnlijk een onderschatting van het werkelijke aantal mensen met een besmetting. Uit onderzoek van I&O Research blijkt dat ongevaccineerde mensen zich vaak niet laten testen, ook niet als ze ziek zijn. (bron: NOS)

De stijging van de coronacijfers de afgelopen weken is vooral het gevolg van het loslaten van veel maatregelen eind september. Dat zegt Susan van den Hof, hoofd van het Centrum Epidemiologie en Surveillance van Infectieziekten bij het RIVM. “Het seizoenseffect draagt wel bij, maar de belangrijkste factor is echt het loslaten van de maatregelen eind september”, aldus Van den Hof. Een maand geleden werd onder meer de 1½ meter op veel plekken afgeschaft, mits mensen een geldig coronatoegangsbewijs konden laten zien. Als gevolg van de versoepelingen ziet het RIVM de afgelopen weken een “breder palet van besmettingsbronnen”. Onder meer op werklocaties, in de horeca en op scholen raken meer mensen besmet. Volgens Van den Hof worden als gevolg van de versoepelingen ook de maatregelen die nog wel intact bleven minder goed nageleefd. “We hadden rekening gehouden met meer contacten, maar het is duidelijk dat het overal drukker wordt. De besmettingen reflecteren het gedrag van mensen. Zo hoorden we van de terugkeer van de files. Dat wijst erop dat er minder wordt thuisgewerkt. In het naleven van de basismaatregelen valt nog een hoop winst te halen.” Het RIVM ziet ook veel besmettingen bij ouders met jonge kinderen. Die ouders zijn vaak dertigers of veertigers en al gevaccineerd, maar hun kinderen nog niet. “Het aandeel van gevaccineerden dat positief test is duidelijk aangejaagd door niet-gevaccineerden. Die komen ook weer meer in contact met zowel gevaccineerden als niet-gevaccineerden, dus sijpelen de besmettingen door.” Van den Hof wijst erop dat gevaccineerden beter beschermd zijn, maar alsnog besmet kunnen raken omdat het virus via niet-gevaccineerden veel meer rondgaat. “Vaccins zijn effectief tegen besmettingen en vooral ziekenhuisopnames, maar de effectiviteit is niet 100 procent. Het virus gaat veel meer rond in de maatschappij. Dan raken ook meer gevaccineerden besmet.” De stijging van het aantal positieve coronatests en ziekenhuisopnames valt nog binnen de voorspellingen van het RIVM, maar zit volgens Van den Hof wel aan de hoge kant van die prognoses. “We hadden een ruime marge ingebouwd, maar alsnog zitten we aan de bovenkant van waar we rekening mee hielden. Dat zal consequenties hebben voor de prognoses van de komende tijd.” In de ziekenhuizen is driekwart van de opgenomen coronapatiënten niet gevaccineerd. Op de intensive care is het aandeel niet-gevaccineerden vier op de vijf. Die cijfers worden elke twee weken bijgewerkt aan de hand van cijfers van Stichting NICE en het landelijke vaccinatieregister. Demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) zei al wat nieuwe maatregelen betreft niets te willen uitsluiten. Een genoemde mogelijkheid is het verder inzetten van de coronapas, waarbij mogelijk ook gevaccineerden een negatieve test moeten hebben om een QR-code te krijgen. “Als je iedereen gaat testen, haal je er meer besmettingen uit en voorkom dat mensen besmettelijk zijn als ze ergens naar binnen gaan”, aldus Van den Hof, die echter nog niet te veel vooruit wil lopen op het OMT-advies. “De vraag is echter of je dat wil. Het haalt niet alle besmettingen weg, omdat mensen elkaar ook ontmoeten op plekken waar geen coronapas nodig is. Als OMT zullen we ons daarover buigen.” (bron: NU) De groep gevaccineerden met een QR-code kan zich ontwikkelen tot een brandhaard waar besmettingen ontstaan en daardoor het tegengestelde effect bereiken dan dat van de overheid en het OMT.

Het Europese centrum voor bestrijding van infectieziekten, ECDC, waarschuwt dat het komende griepseizoen zwaar kan worden voor ouderen. De griepcijfers in de EU zijn nog laag, maar tegen het meest voorkomende type virus, dat vooral ouderen hard treft, is het huidige vaccin niet erg effectief. Samen met de pandemie kan dat ernstige gevolgen hebben voor ouderen en mensen met een verzwakt afweersysteem. Jaarlijks raakt zo’n 20% van de bevolking besmet met het griepvirus. Van hen wordt ¼ ook echt ziek. Ouderen, zwangeren en chronisch zieken lopen het risico op complicaties. (bron: NOS)

Het NRC publiceerde een artikel over ‘vaccins beschermen goed tegen ziekenhuisopname’ op https://www.nrc.nl/nieuws/2021/10/29/vaccins-beschermen-nog-altijd-goed-tegen-ziekenhuisopname-a4063619?utm_source=SIM&utm_medium=email&utm_campaign=nrc5om5&utm_content=20211029_5om5&utm_term=20211029 maar lang niet altijd voor besmetting door corona.

Eyeliners

Met een gedoogbeschikking op zak mogen bedrijven alvast aan de slag met riskante bezigheden als afval lozen en brandgevaarlijke gebouwen neerzetten. Dat gaat niet altijd goed. Weten gemeenten en provincies welke risico’s hun inwoners daarmee lopen? Niet dus, blijkt uit onderzoek van Follow the Money, want de data zijn een rommeltje

Ombudsman: Schadeproblematiek in Groningen is een nationale crisis, die een eigen minister verdient

KNMI: zeespiegel stijgt sneller en hoger dan eerder werd gedacht

Minister Dekker (Rechtsbescherming) wil een landelijke instelling voor het toezicht op advocaten

Ons drinkwater moet schoner en gezuiverd worden van pfas (poly- en perfluoralkylstoffen) waarmee de industrie ons milieu vervuild, maar de burgers moeten dat gaan betalen

Opsplitsen van Shell, dat gaat niet werken, Shell ziet niets voor een opdeling in fossiel en groen

Klimaat heeft in Den Haag geen prioriteit: het is ondenkbaar dat je klimaatbeleid in 20 regeltjes afdoet

Na de lockdown: gebrek aan motivatie, vermogen tot samenwerking en depressies bij scholieren in het middelbaar onderwijs

OMT-lid: ziekenhuis elk jaar vol door corona; aantal gevaccineerden worden toch besmet met corona. Is een 3e injectie noodzakelijke

Hogere prijzen zijn de komende jaren de norm: eten duurder, duurdere benzine en energie, huizen blijven duur en auto’s stijgen ook in prijscorrectie

Beleid dat uitgaat van een negatief scenario ligt niet in de lijn van dit kabinet; dat zijn optimisten pur sang, ook al vertaalt het volk lichte versoepelingen heel snel in ‘het oude normaal’

Tekort aan hout, plastic en verf

Jongeren zijn de echte slachtoffers van de pandemie

Pensioenreus ABP stoot fossiele energie af en stapt over naar duurzaam

Guterres: veel landen willen zich pas na 2020 in actie komen voor het klimaat

Uit het onderzoek van de Autoriteit Persoonsgegevens blijkt dat de Belastingdienst fraudesignalen registreerde en gebruikte op een manier die absoluut niet is toegestaan. Onschuldige mensen zijn hierdoor gedupeerd

Gemeenten zijn toeslagenchaos beu. ‘Tweede Kamer moet ingrijpen’

Meer dan 80 mensen dienden deze week bij de Reclame Code Commissie een klacht in tegen KLM, aldus Kassa. Ze willen dat KLM stopt met reclame maken voor CO2-neutraal vliegen via het programma CO2ZERO, omdat niet waar kan worden gemaakt dat de CO2-uitstoot van een vlucht wordt gecompenseerd

Frontberichten

Het demissionaire kabinet kondigde aan €3 mrd uit te trekken om alle huishoudens gemiddeld met €430 te compenseren voor de extreme stijging van de energieprijs. Hoe mooi het ook klinkt, het is geen oplossing voor huishoudens met lage inkomens, en bovendien een gemist schot voor open doel om versneld te investeren in de isolatie van huurwoningen. Hoeveel meer redenen zijn er nodig, juist nu de energieprijs zo fors stijgt, om Nederland versneld minder afhankelijk te maken van aardgas? De eerste snelle winst is toch oude woningen isoleren. Dit is een win-win investering, omdat iedereen de noodzaak van minder gasverbruik voelt. Plus, het woongenot van de oude woningen neemt direct toe. Vooral in de huursector blijkt de afgelopen jaren te weinig te zijn geïnvesteerd in de isolatie van daken, spouwmuren en de installatie van HR++-glas. Toch kiest het demissionaire kabinet hier niet voor. Demissionair staatssecretaris Dilan Yesilgöz (economische zaken en klimaat) geeft gemeenten €150 mln om vouchers uit te delen waarmee tochtstrips of radiatorfolie kan worden gekocht. Of gemeenten dit geld hiervoor wel gaan inzetten, is onduidelijk, omdat ze zelf bepalen wat ze ermee doen. Bovendien delen gemeenten al jaren dergelijke vouchers uit. Deze vouchers dragen niet bij aan de echte isolatie-opgave. Waarom is dit geld niet alvast aan woningbouwcorporaties gegeven om woningen echt te isoleren? Te hopen valt dat de formerende partijen straks wel serieus geld vrijmaken om huurhuizen te isoleren, al is dit jongste besluit niet hoopgevend. Het steekt des te meer, omdat de financiële tegemoetkoming aan alle huishoudens zelf, van gemiddeld €400, vooral de huurders in de kou zet. Ook al is nog onduidelijk hoe hoog de prijsstijging van energie vanaf januari precies zal zijn. De schattingen lopen uiteen van een verdubbeling tot zelfs verdrievoudiging van de oude prijs. Dat komt al gauw neer op een hogere energierekening van minimaal €1200 per jaar. Het zijn ook juist lage inkomens die in deze tochtige huurwoningen zitten. Deze huurders mogen een nog veel hogere energierekening tegemoetzien, terwijl zij maar voor een klein deel worden gecompenseerd. De vrees dat juist deze huishoudens komend jaar onder de armoedegrens gaan vallen is reëel. Het kabinet steekt €3 mrd in compensatie van de energieprijs, maar de groep die het echt nodig heeft is daarmee niet geholpen. Het is niets anders dan een schot hagel. Van een overheid die zich daadwerkelijk zorgen maakt over de energieprijs mag een intelligentere maatregel worden verwacht. (bron: Trouw)

Sir Jonathan Stephen Cunliffe, plaatsvervangend gouverneur van de Bank of England for Financial Stability, vergelijkt in The Guardian het gevaar met de crash van 2008 en roept op tot strenge regulering van cryptocurrencies. Cryptocurrency-munten zijn dit jaar met ongeveer 200% in waarde gestegen, van iets minder dan $800 mrd naar $2.300 mrd, en zijn gestegen van $16 mrd 5 jaar geleden. Sir Jon Cunliffe, die de groei van cryptocurrencies vergelijkt met de stijgende waarde van Amerikaanse subprime-hypotheken vóór de financiële crash van 2008, zegt dat het gevaar bestond dat de financiële markten binnen een paar jaar zouden worden verstoord door een gebeurtenis van vergelijkbare omvang. Een senior beleidsmaker van de Bank of England heeft gewaarschuwd dat digitale valuta’s zoals de bitcoin een financiële ineenstorting kunnen veroorzaken, tenzij regeringen naar voren treden met strenge regelgeving. Sir Jon Cunliffe, die de groei van cryptocurrencies vergelijkt met de stijgende waarde van Amerikaanse subprime-hypotheken vóór de financiële crash van 2008, zegt dat het gevaar bestond dat de financiële markten binnen een paar jaar zouden worden verstoord door een gebeurtenis van vergelijkbare omvang. Bitcoin en zijn naaste rivaal, Ethereum, daalden eerder dit jaar in waarde, maar hebben terrein teruggewonnen om naar all-time highs te reiken. Slechts vijf jaar geleden was een enkele bitcoin ongeveer $700 (£513=€600) waard, vergeleken met $60.000 (£44.000) vandaag. Ethereum is sinds juli bijna in waarde verdubbeld tot $4.200. De vraag is of crypto’s en specifiek de bitcoin een financiële ineenstorting kunnen veroorzaken? Hoe groot is die kans en als gevolg van welke ontwikkelingen en de wijze waarop de financiële markten en de centrale banken daarop reageren. Ik neem dat dat Cunliffe ervan uitgaat dat niet alleen de beurzen en partijen waarop Toezicht worden uitgeoefend maar ook de platforms waarop waarop crypto’s worden verhandeld, getroffen gaan worden. De vraag is ook hoe groot het vertrouwen nog is dat de centrale banken genieten met het door hen gevoerde beleid. Ik onderken ook een mogelijkheid dat de conventionele valuta het onderspit delven tegenover de bitcoin en andere crypto-coins. Op het moment dat ik dit schrijf, maandagavond, zijn kopers bereid 1 bitcoin te kopen voor $62.000, €53.000 dan wel 7 miljoen yen. Wat is de werkelijke waarde van de dollar, euro en yen dan nog? Ik doel dan niet over de onderlinge pariteiten, want die geven slechts de onderlinge verhoudingen weer.

Overwegingen

Van miljoenen Nederlanders zijn al jarenlang de pensioenen niet meer verhoogd, maar volgens Europees recht zou dat niet deugen. 5 gepensioneerde deelnemers van het Pensioenfonds Metaal en Techniek (PMT) laten het er niet bij zitten en hebben het fonds gedagvaard om hun gemiste indexatie alsnog op te eisen. Dat bevestigt hun advocaat Hans van Meerten na berichtgeving van het consumentenprogramma Kassa. Volgens Van Meerten, ook hoogleraar Europees pensioenrecht aan de Universiteit Utrecht, moeten opgebouwde pensioenrechten worden beschouwd als eigendomsrechten. Die moeten waardevast zijn en dienen dus elk jaar gecorrigeerd te worden voor de inflatie, maakt hij op uit onder meer een eerdere uitspraak van het Europese Hof in Luxemburg. De zaak zou grote consequenties kunnen hebben. Van Meerten zegt dat de Nederlandse pensioenwet op dit punt eigenlijk in strijd is met Europese regels. Als hij via de gang naar de rechter gelijk krijgt, zouden miljoenen Nederlanders voor in totaal miljarden euro’s aan claims kunnen gaan indienen bij pensioenfondsen. Per persoon zou het zomaar om €10.000 kunnen gaan. Ook zou de uitspraak gevolgen kunnen hebben voor de hervorming van het Nederlandse pensioenstelsel, waaraan al een hele tijd wordt gewerkt. Het fonds heeft aan Kassa laten weten dat het zich moet houden aan Nederlandse wet- en regelgeving. Volgens die regels is de financiële positie van PMT, net als die van andere grote pensioenfondsen, momenteel nog niet sterk genoeg om de pensioenen te verhogen. Wanneer het geschil voor de rechter komt, is nog niet bekend. Dat de pensioenen van veel mensen al jaren niet omhooggaan, is al langer een heikel punt. Seniorenorganisaties Koepel Gepensioneerden, ANBO, KBO-PCOB en NOOM riepen het demissionaire kabinet er onlangs toe op het verhogen van de pensioenen nu eindelijk mogelijk te maken. “De meeste pensioenfondsen komen al 14 jaar niet aan indexatie toe. Dat is echt absurd”, werd daarbij benadrukt. Voor Van Meerten is dit niet de enige kwestie die hij wil laten toetsen aan het Europese recht. Eerder dit jaar kondigde hij al juridische stappen aan namens medewerkers uit de reisbranche die pensioen opbouwden bij Reiswerk Pensioenen. Zij werden flink gekort nadat hun noodlijdende fonds was overgenomen door pensioenfonds PGB. Een van de mogelijke uitkomsten van die zaak zou kunnen zijn dat Nederlanders die zijn gekort of worden gekort op hun pensioen moeten worden gecompenseerd, aldus de advocaat. (bron: NU) Stel, de pensioenfondsen, DNB en de overheid (en misschien ook verzekeraars) hebben al >10 jaar gehandeld in strijd met de Europese regelgeving, dan wordt daarmee een groot probleem geschapen voor het monetaire beleid van de ECB. Want dan is het 0% rentebeleid niet langer uitvoerbaar. Dat kan tot grote gevolgen kunnen leiden op financieel/economisch terrein.

Een opiniërend artikel over de kwaliteit van onze wetgeving en de complexheid van wetten en regelingen, waardoor deze in feite onuitvoerbaar zijn. Bert de Vries, gepensioneerd, daarvoor 22 jaar jaar in overheidsdienst werkzaam geweest. Nu ook de schadeloosstelling van toeslagouders in dezelfde beerput terechtkomt als de afhandeling van de aardgasschade, UWV-klachten, schuldhulpverlening, onteigeningsprocedures et cetera, wordt het tijd om onder ogen te zien wat deze problemen gemeen hebben: de dominante rol van juristen in ons openbaar bestuur. Het ontwerpen van wetten en regelingen ligt doorgaans in handen van wetgevingsjuristen. Niettemin behoren inhoudelijk deskundige ambtenaren de leiding te hebben en het evenwicht te bewaren tussen juridische eisen en uitvoerbaarheid. Juristen hebben immers de neiging om alle stappen en tussenstapjes in een proces in wet of regeling te benoemen, te formaliseren en van waarborgen te voorzien. Zo zitten we opgezadeld met veel te gedetailleerde wetten en regelingen. Juist deze goedbedoelde gedetailleerdheid leidt tot onuitvoerbaarheid. Een uitvoeringstoets komt te laat en helpt niet. Dit evenwicht moet van begin af aan meegenomen worden zonder juristen aan het roer. Ook bij de uitvoering gaat het mis door de prominente positie van juristen. In een interview met Susan Top, ex-secretaris van het Groninger Gasberaad (NRC, 27 september), illustreert zij dit haarscherp. De overheid nam van de Nam niet alleen de verantwoordelijkheid voor de afhandeling over, maar ook het juridische systeem van aansprakelijkheid, dat erop gericht is te voorkomen dat mensen iets onterecht uitgekeerd krijgen. Daardoor ging de overheid door met het eindeloos onderzoeken of scheuren wel als gevolg van de gaswinning zijn ontstaan. Dit leidde tot een verre van ruime compensatie, terwijl die wel herhaaldelijk was toegezegd. De afhandeling van geschillen tussen overheid en burgers wordt vrijwel overal aan juristen overgelaten. De burger staat niet meer tegenover het bestuur, in de vorm van een verantwoordelijk ambtenaar die ruimhartige besluiten kan nemen, zoals politici beloven, maar tegenover anonieme juristen die de burger als tegenpartij zien tegenover wie zij, namens ons allemaal, hun gelijk willen halen. Deze juristen zitten gevangen in verlammende angst voor precedentwerking, ongelijke behandeling en achteraf onterechte besluiten. Ze zijn niet in staat om het boompje bij het beestje te laten en om met enige wijsheid de burger het voordeel van de twijfel te geven. Dit wordt versterkt door het fenomeen van de landsadvocaat. Het voeren van processen namens de overheid door de landsadvocaat is ondergebracht bij een advocatenkantoor. Daarmee is de verantwoordelijkheid voor de afhandeling van conflicten met burgers uitbesteed. Bij juridische geschillen, dus zodra een burger de moed heeft naar de rechter te stappen, zijn ambtenaren verplicht de zaak uit handen te geven aan de landsadvocaat. Het is dan niet meer een professioneel en wijs bestuurder die, alles gehoord hebbende, in zo’n geval een evenwichtig besluit neemt. De landsadvocaat is immers aangesteld om het onderste uit de kan te halen voor de overheid. Dit leidt onder meer tot slepende onteigeningsprocedures die niemand wil. Juristen horen in het bestuur de rol in te nemen van adviseur, ze horen niet op de stoel van de bestuurder te zitten. Helaas gooien bestuurders hun verantwoordelijkheid graag over de schutting. Als gezegd wordt dat de overheid de burger bij geschillen weer in de ogen moet kijken, wordt vooral bedoeld: haal de juristen ertussenuit. Zodra falende uitvoering wederom de kranten haalt, is de kans groot dat er juristen aan het roer zitten. De dominante positie van juristen in het bestuur draagt in hoge mate bij aan de onbestuurbaarheid van het land. Zij hebben in wetgeving en uitvoering een veel te grote broek aan gekregen en moeten terug naar de rol van adviseur. Het juridische primaat moet nodig doorbroken worden. Hierop volgde een reactie van Robert Brussee, BA (batchelor, universitaire graad). In zijn opiniebijdrage over ‘het leger van juristen’ bij de overheid dat Nederland onbestuurbaar maakt (Opinie, 19 oktober) miskent Bert de Vries de cruciale rol van beleidsmakers. De huidige onbestuurbaarheid heeft niet het juridische als oorzaak, maar het politieke proces, kortetermijndenken, overijlde keuzen, gebrek aan menskracht en een tekort aan deskundigheid bij het hanteren van complexiteit. En ook een rol speelt: gebrek aan bestuurlijk lef. Waarom niet bijvoorbeeld in één keer alle getroffen Groningers in het aardbevingsgebied en ouders die de dupe zijn van de toeslagenaffaire een royaal bedrag uitbetalen, zonder restricties? Klaar is het dan voor de meesten. Dat is ook goedkoper dan tien jaar doorgaan, met een leger dure dossiervreters. Geef opdracht om daarvoor de regels éénmalig te wijzigen. Dat vergt een beleidsbeslissing, politieke moed, visie. Het zijn beleidsmakers die fundamentele keuzen moeten maken, niet juristen. Juristen moeten daarbij in de eerste plaats helpen. En gelukkig: zij trekken aan de handrem als belangrijke rechtsbeginselen zouden worden geschonden. (bron: Trouw/opinie) Beide reacties bestrijken een deel van de problematiek. Wat ik mis in dit land is een leider die de regie voert en breed gedragen beslissingen neemt.

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 29 okt 2021, week 43: AEX 810,91; Bel 20 4.278.48; CAC40 6.830,34; DAX 15.688,77; FTSE 100 7.237,57; SMI 12.108,17; RTS (Rusland) 1.843,83; SXXP (Stoxx Europe) 475,51; DJIA 35.819,56; NY-Nasdaq 100 15.850,47; Nikkei 28.892,69; Hang Seng 25.406,50; All Ords 7.639,10; SSEC 3.547,34; €/$1.1563; BTC/USD (Bitcoin) $60.761,60; troy ounce goud $1.784,30, dat is €49.622,08 per kilo; 3 maands Euribor -0,553%; 1 weeks -0,553%; 1 mnds -0,557%; 10 jaar Duitse Staat -0,093%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,046%; 10 jarig Nederlandse Staat 0,047%; 10 jaar Japan 0,0946%; 10 jaar Belgische Staat 0,245%; 10 jaar Franse Staat 0,28%; 10 jaar Spanje 0,614%; Italië 1,189%; 10 jaar VK 0,948%; 10 jaar VS 1,5838%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,956.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden licht stijgend tot dalend in Amsterdam. In tegenstelling met deze trend stegen de rentetarieven op de korte en middellange termijn en dalen voor het 30-jarige papier. De euro daalde versus de dollar licht, op gedaalde rentetarieven in de VS. De bitcoin handhaafde zich boven de $60.000. Het lijkt er steeds meer op dat beleggers niet meer gaan voor rendement, maar voor illusies. De centrale banken spreken geruststellende woorden alhoewel de onrust in de markt, vanwege stijgende inflatiecijfers, toeneemt. De ECB heeft nu ook aangekondigd dat de inkoop van vastrentende waarden wordt afgebouwd over 5 maanden. Maar in welke mate? Ziekenhuizen bereiden zich voor op een griepgolf en stijgende corona-besmettingen. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen stegen de tarieven: Zwitserland 0,011%; Duitsland 0,134%; Nederland 0,252%; Japan 0,6687%; Frankrijk 0,838%; Spanje 1,305%; VK 1,08%; Italië 1,884%; Canada 1,9567; VS 1,9487%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,455%; Duitsland -0,377%; Nederland -0,375%; België -0,289%; Denemarken -0,315%; Frankrijk -0,164%; Spanje -0,098%; Japan -0,0759%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.