UPDATE 29-01-2022/618 Corona loopt op zijn laatste benen?

Rob Stallinga is financieel journalist. De informatie in zijn artikelen is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Op https://www.iexprofs.nl/Nieuws/738503/Jeremy-Grantham/Is-het-grote-beursbloedbad-dan-eindelijk-begonnen.aspx staat een artikel over waarschuwingen voor ontwikkelingen op de financiële markten van de hand van de Britse investeerder en waardebelegger Robert Jeremy Goltho Grantham CBE ( 1938). Hij rekent al een tijdje op de allergrootste beurscrash ooit. De boodschap in zijn nieuwste nieuwsbrief is meer dan angstaanjagend. De GMO-oprichter en langetermijn beleggingsstrateeg is al een tijdje zeer negatief over met name de Amerikaanse aandelenmarkt. Precies een jaar geleden waarschuwde hij al voor de grootste beurscrash ooit. Die is er niet gekomen, want koersen hobbelden in de maanden die volgden nog een stukje hoger. Die publicatie toen was getiteld Waiting for the last dance. The hazards of asset allocation in a late-stage major bubble. Wachten op de laatste dans. De gevaren van assetallocatie (dat is de verdeling van vermogen in beleggingsportefeuille over aandelen, obligaties, kasgeld en overige beleggingsinstrumenten) in een grote zeepbel in een laat stadium. Die crash kwam er toen niet. Grantham zal het beursschouwspel in 2021 ongetwijfeld met de nodige verbijstering hebben gadegeslagen. Voor wie nog niet voldoende was gewaarschuwd, stuurde hij vorige week vrijdag een nieuwe nieuwsbrief de wereld in. De titel van deze publicatie is nog een tikkeltje beangstigerdan die van een jaar geleden: Let the wild rumpus (vewarring) begin. De timing was tamelijk perfect. Op het moment van publiceren was de S&P net met 6% gedaald en bevond de Nasdaq zich al in correctieterritorium. Inmiddels zijn beide indices een stuk verder gecorrigeeerd. In het nieuwste nieuwsbrief, https://www-gmo-com.translate.goog/americas/research-library/let-the-wild-rumpus-begin/?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=nl&_x_tr_hl=nl&_x_tr_pto=sc borduurt Grantham voort op wat hij vorig jaar al schreef. Moraal van het verhaal: aandelen bevinden zich in een superzeepbel en die staat op het punt van klappen. Volgens zijn waarderingsmethode moet de S&P 500 met 50% dalen om terug te keren op het lange termijn gemiddelde. Overigens zijn volgens Grantham niet alleen de koersen van aandelen veel te ver opgelopen. Enorme zeepbellen signaleert hij ook in de obligatiemarkt, huizenmarkt en grondstofmarkt. Grantham voorspelt een enorm bloedbad met een gigantische financiële schade. “Als de waarderingen van alle opgeblazen activa slechts voor tweederde uitkomen op het historische gemiddelde, dan zal het totale vermogensverlies alleen al in de VS ca. $35.000 miljard bedragen.” Volgens de ervaren 83-jarige waardebelegger zijn in de afgelopen honderd jaar slechts 4 zeepbellen opgeblazen die vergelijkbaar zijn met de huidige superzeepbel: Amerikaanse aandelen in 1929 en 2000, de Amerikaanse huizenmarkt in 2006, en Japanse aandelen en Japan onroerend goed in 1989. Volgens Grantham bevinden we ons momenteel in de vampierfase van de bullmarkt. Dat is de laatste fase voordat de echte daling inzet. Of zoals Grantham dat zegt, onvertaald, want daarvoor is zijn proza te scherp: “You throw everything you have at it: you stab it with Covid, you shoot it with the end of QE and the promise of higher rates, and you poison it with unexpected inflation – which has always killed P/E ratios before, but quite uniquely, not this time yet – and still the creature flies. Until, just as you’re beginning to think the thing is completely immortal, it finally, and perhaps a little anticlimactically, keels over and dies. The sooner the better for everyone.” “Je gooit alles erop en eraan: je steekt het met Covid, je schiet erop met het einde van QE en de belofte van hogere tarieven, en je vergiftigt het met onverwachte inflatie – wat altijd de K/W-ratio’s deed sneuvelen, maar behoorlijk uniek, deze keer nog niet – en nog steeds vliegt het schepsel rond. Totdat, net als je begint te denken dat het ding volledig onsterfelijk is, het uiteindelijk, en misschien een beetje anticlimax, omvalt en sterft. Hoe eerder hoe beter voor iedereen.” QE = Kwantitatieve versoepeling of vrijer vertaald kwantitatieve geldverruiming, het is een vorm van directe geldschepping door een centrale bank waarbij de bank effecten aankoopt met geld dat daartoe gecreëerd wordt. Jeremy Grantham waarschuwt aandelenbeleggers. In de publicatie Waiting for the last dance beschrijft hij de huidige Amerikaanse aandelenmarkt als een epische bubbel, waarbij de internetbubbel van twintig jaar geleden en de bubbel van 1929 verbleken. Extreme waarderingen, explosieve koersstijgingen, gigantisch veel beursgangen en hysterisch beleggersgedrag moeten volgens hem leiden tot een crash die geen Fed-stimulansen kan verhinderen. “Het zou wel eens de belangrijkste gebeurtenis kunnen worden die beleggers ooit in hun leven meemaken.” Wanneer het misgaat, kan en durft Grantham niet te zeggen. Ook hij weet dat het juist timen van de markt een ondoenlijke opgave is. Want, zegt hij: “Alle marktbubbels kenden extreme waarderingen, maar voorspellen wanneer een bubbel barst heeft niets met waardering van doen. Extreme waardering is noodzakelijk om een bubbel te doen barsten, maar het is nooit de aanleiding.” “Toen ik een call in 1984 maakte, deden Japanse aandelen 40 keer de winst. In de jaren erna steeg de gemiddelde koers-winstverhouding naar 65.” “Aandelen waren tijdens de internetbubble in 2000 met een koerswinstverhouding van 21 duurder dan in 1929. Dat was voor mij reden om de markt te verlaten. Met angst en beven zag ik de koers-winstverhoudingen in de jaren daarna stijgen tot 35 keer de winst.” Volgens Grantham zitten we nu in precies dezelfde situatie als toen. Het is wachten op het barsten van de bubbel in de laatste fase van de rally. Reden voor Grantham om dat te geloven is vooral het beleggersgedrag dat hij om zich heen ziet. “Voor het eerst in deze bullmarkt, de langste ooit, is er sprake van wilde speculatie.” De koersvorming van Tesla is volgens hem hiervan het duidelijkste voorbeeld. Maar er zijn nog meer zaken die Grantham bang maken. Zo staat de Buffett-indicator – de totale Amerikaanse beurswaarde afgezet tegen de Amerikaanse economie – op een hogere stand dan in 2000. Met 480 beursgangen in 2020 werd het record van 406 in 2000 ver overtroffen. Maar liefst 150 Amerikaanse bedrijven met een beurswaarde van meer dan $250 miljoen zagen hun beurswaarde in het afgelopen jaar verdrievoudigen. Ook dat is volgens Grantham niet eerder vertoond. Grantham hoort ook dat aandelenwaarderingen, afgezet tegen de rentes die obligaties geven, best meevallen, maar dat bewijst volgens hem alleen maar dat de obligatiemarkt nog gekker is gewaardeerd dan de aandelenmarkt. Hoewel het volgens Grantham nooit valt te zeggen hoe lang een bullmarkt aanhoudt, is de laatste fase, waarbij beleggers veranderen in speculanten, in de regel kort. “Maar ook al zal deze fase niet lang duren, dan nog kan die bears heel veel pijn en reputatieschade bezorgen.” Wat Grantham vooral verbaast aan deze bubbel zijn niet de torenhoge waarderingen. Die zijn immers eerder vertoond. In het verleden ging het opblazen van beursbubbels hand in hand met stimulerende centrale banken en sterke economische groei. Centrale banken stimuleren nu ook, maar van sterke economische groei is geen sprake. “De economie is slechts deels hersteld, waarbij een dubbele dip, een nieuwe slow-down en meer onzekerheid dreigen. De beurs staat nu hoger dan begin vorig jaar, toen de Amerikaanse economie er prima voorstond en de werkeloosheid historisch laag was. Terwijl de beurs nog nooit zo duur was, staat de economie er juist slechter voor dan ooit. Het zegt iets over de gekte op de beurs.” Dat beleggers er tegenwoordig vanuit gaan dat de rentes voor altijd rond nul hangen, is volgens Grantham hetzelfde als geloven dat sterke economische groei nooit zal afvlakken. “Zowel perfecte financiële condities als perfecte economische condities houden echt een keer op.” (bron: IEX Profs) Ik deel een aantal uitspraken Van Grantham, zoals deze laatste. Ook dat een ineenstorting van koersen niet direct wordt veroorzaakt door extreem hoge prijzen maar door een onverwachte gebeurtenis, waarop de markt niet was voorbereid en zich voordoet op een moment dat alle beurzen wereldwijd gesloten zijn. Pas als het onheil heeft plaatsgevonden en de gevolgen ervan niet meer te corrigeren zijn, openen de eerste beurzen weer, maar wel in een slagveld. Het verbaast mij dat Grantham geen koppeling maakt van de extreme koersstijgingen op obligaties en in de woningmarkt met de aandelenbubbel. De luchtbellen op de aandelen en cryptomarkten zijn ontstaan door een kanteling van het monetaire beleid van de centrale banken met een ruimgeldbeleid dat resulteerde in gratis geld. Obligaties stegen daardoor in prijs en huizen werden duurder door de lage hypotheekrente. Ook de geldontwaarding speelt in dit proces een rol, dat tot uiting komt in stijging van de inflatie. Prijsstijgingen, maar ook de superzeepbellen op de effecten- onroerend goed en grondstoffenmarkten, zijn hier het gevolg van. Als die ‘bellen’ leeg gaan lopen, en daar ben ik het met Grantham eens, vindt er een gigantische kapitaalvernietiging plaats, maar welke consequenties heeft dat dan voor onze ‘schuldenmaatschappij’ en direct ook voor de banken. Ik durf er niet aan te denken maar ik zie dan een gigantische financieel/economische en sociaal/maatschappelijke wanorde met heel veel slachtoffers. Ik heb ook twijfels of de ECB zonder schade aan te richten zich uit de huidige monetaire situatie kan bevrijden. Je kunt niet de economische groei blijven stimuleren en tegelijkertijd de inflatie bestrijden door de rente te verhogen. Stop je de waardedaling van ons geld of ben je gedwongen, door gebrek aan beschikbare werkende tools, het huidige monetaire beleid voort te zetten. Dan rijst de vraag hoe de euro gaat reageren als de Amerikanen de rente wel gaan verhogen?

Algemeen

De Belastingdienst legt “tot nader order” geen belastingaanslagen en beschikkingen op aan vermogen en spaargeld in box 3 van de inkomstenbelasting. Burgers maakten eerder massaal bezwaar tegen de aanslagen, omdat de Belastingdienst met fictieve rendementen rekende. Daardoor kon het gebeuren dat mensen veel te veel belasting moesten betalen. Aanleiding voor het stopzetten van de aanslagen is een arrest van de Hoge Raad van 24 december 2021, dat stelde dat het sinds 2017 geldende box 3-stelsel in strijd is met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. De Hoge Raad vindt dat gedupeerden rechtsherstel moeten krijgen. Het arrest heeft “grote uitvoeringstechnische en budgettaire gevolgen”, schrijft staatssecretaris Marnix van Rij (Financiën) aan de Tweede Kamer. Er zijn 2 uitzonderingen op het besluit om voorlopig geen aanslagen en beschikkingen meer op te leggen: als er kans is dat de aanslag verjaart en als een burger er belang bij heeft dat het proces doorgang vindt. Dat laatste geldt volgens Van Rij bij voorlopige aanslagen, verliesverrekening en middelingsverzoeken. Volgens de bewindsman zijn nog niet alle gevolgen van het oordeel van de Hoge Raad duidelijk. Van Rij weet nog niet hoeveel burgers in aanmerking komen voor rechtsherstel en wat de financiële gevolgen zijn. Het kabinet hoopt volgende maand meer te kunnen melden over de wijze van herstel. (bron: accountant.nl) Maar de Belastingdienst meldde eerder aan belastingplichtigen inzake de toegezonden Voorlopige aanslag IB 2022 dat de heffing box 3 over 2022 eerst betaald moet worden en als in een latere fase beslist wordt dat die heffing onrechtmatig is dan wordt dat geld weer terugbetaald. Zie https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/berichten/nieuws/uitspraak-Hoge-Raad-niet-verwerkt-in-voorlopige-aanslagen-inkomstenbelasting-2022

Overheden maken regelmatig gebruik van stikstofrechten van gesloten of gestopte bedrijven om bouwprojecten te laten doorgaan. Daardoor gaat de natuur achteruit en bovendien is het in strijd met de wet, zeggen deskundigen in NRC. Sinds de stikstofuitspraak van de Raad van State in 2019 moeten overheden eerst ergens uitstoot terugdringen voor ze kunnen bouwen. Overheden gaan daar creatief mee om, meldt NRC. Zo gebruikt Noord-Holland de stikstofruimte van een fabriek die al 20 jaar dicht is. De stikstofuitstoot neemt zo juist toe in plaats van af, zeggen de experts. De overheden menen dat de constructie mag. (bron: NOS) Overheden lappen uitspraken van rechters aan hun laars. Ik neem aan dat in het verleden stikstofrechten zijn toegekend aan een bedrijf, die rechten vervallen op het moment dat het bedrijf de bedrijfsactiviteiten, waarvoor die rechten zijn toegekend, beëindigt. Nee, zeggen overheden, die rechten kunnen dan opnieuw worden ingezet op andere plekken. Die interpretatie zal opnieuw moeten worden getoetst door de rechter, want het lijkt in strijd met de stikstofuitspraak van de Raad van State.

Bij WNL op Zondag waren onder meer te gast Kim Putters, Wouter Bos en Caroline van der Plas. Deze week geen rechtse prietpraat maar een frisse kijk op samenleving van vandaag en morgen. Tussen de regels door was zware kritiek te horen op het beleid van Rutte (de premier met oogkleppen op).

Kabinet Rutte IV

Steeds duidelijker wordt het dat de beide informateurs van het kabinet Rutte IV Johan Remkes (VVD) en Wouter Koolmees (D66) een kabinet tot stand hebben gebracht, waarover direct al na de start grote twijfels zijn ontstaan over de wenselijkheid ervan. Komt dit kabinet onder leiding van Mark Rutte wel toe aan het besturen van dit land, het oplossen van de grote problemen en de bouw en inrichting van de maatschappij voor volgende generaties? Blijft Rutte niet achtervolgd worden met de blunders en ontsporingen die gemaakt zijn in de drie eerdere kabinetten. Wordt het chaotische beleid van Rutte III, steeds meer bewindslieden stapten op of lieten weten niet opnieuw met hem in een kabinet te stappen, en dan de Toeslagenaffaire, het aardgas in Groningen, ‘Omtzigt elders’, te weinig uitgevoerd wetenschappelijk onderzoek naar COVID-19 en bedrieglijke onderzoeken naar de luchtvaart en stikstofneerslag, hem niet fataal? Beschikt Mark Rutte wel over de bekwaamheden die nodig zijn om dit land naar een volgende generatie te leiden. Is zijn neoliberaal bestuur daar niet te eng voor? Veel vragen, weinig antwoorden.

De verhoudingen tussen het kabinet Rutte en de gemeenten zijn al enige tijd verstoord, ernstig verstoord. Niet alleen over het corona-beleid, ook over aangekondigde bezuinigingen op de jeugdzorg en financiële tekorten bij gemeenten. Die zijn in 2015 ontstaan toen de overheid een aantal taken, zoals ondersteuning op het gebied van zorg en inkomen en de zorg voor ouderen en langdurig zieken, dumpte bij de lokale overheid zonder de daarbij behorende financiële middelen te fourneren. Jan van Zanen, de burgervader in Den Haag en voorzitter van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, zei onlangs in Buitenhof dat het kabinet Rutte IV een ‘valse start’ maakt, het is niet het nieuwe elan, dat in het vooruitzicht was gesteld. De nieuwe Mark Rutte, zoals hij zichzelf heeft geprofileerd is nog niet in beeld. NRC schreef: De oude Mark Rutte is weer helemaal terug. Tijdens de eerste debatweek onder het nieuwe kabinet was hij opgewekt en buigzaam als vanouds. Rutte stelde zich wel nederig op en nodigde oppositiepartijen uit om mee te denken – hij heeft ze nodig in de Eerste Kamer – maar tegelijkertijd deed hij geen enkele toezegging. Vragen over de invulling van plannen verwees hij keer op keer door naar de vakministers. De debatten met de vakministers worden nog interessant: kunnen ze zelf knopen doorhakken of moeten ze alles eerst aan de premier voorleggen? Met een vaag coalitieakkoord, zonder meerderheid in de Eerste Kamer en zonder wekelijks coalitieoverleg, ligt relatief weinig van wat er in de ministerraad en de Kamerdebatten aan bod komt, van tevoren vast. „De grote vraag is of Rutte, de control freak van het Binnenhof, dat kan verdragen.

Het optimisme over de omikron-variant neem toe, zeker na de uitspraak van directeur Hans Kluge van de WHO dat het mogelijk is dat Europa zich richting een “pandemisch eindspel” beweegt. Daarmee neemt de roep om alle maatregelen los te laten toe. Jaap van Dissel zei afgelopen zaterdag dat het te vroeg is om corona een griep te noemen, maar ook dat het loslaten van alle maatregelen over weegbaar is. Het kabinet heeft inmiddels een stap in die richting gezet, op een moment dat de besmettingscijfers nog torenhoog zijn. Het loslaten van de quarantaineregels ligt ook op tafel. De samenleving kreunt onder de hoge besmettingsaantallen: honderdduizenden mensen zitten thuis, waaronder bijna een kwart van de basisschoolleerlingen. Vooral voor de cruciale beroepen liggen versoepelingen voor de hand. (bron: NRC)

Minister Jetten, van Klimaat en Energie, kwam deze week met een verrassende uitspraak, gebaseerd op het Bescherm- en herstelplan gas uit 2019: de prioriteit voor als er een gastekort ontstaat ligt bij essentiële bedrijven (ziekenhuizen, de zorg, politie en brandweer) en bij de huishoudens. Hij riep tientallen grootverbruikers op tijdelijk significant minder gas te gebruiken, of tijdelijk helemaal zonder gas te gaan produceren voor als er een gastekort ontstaat.

Voorzitter van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving Jet Bussemaker vindt dat corona inmiddels zo’n alomvattend beleidsthema is geworden, dat het niet meer goed verklaarbaar is dat Ernst Kuipers de corona-kartrekker is. “Misschien is het tijd voor chefsache en moet de premier het boegbeeld worden”, zei de voormalig Onderwijsminister in het radioprogramma Sven Op 1 op NPO Radio 1. Bussemaker maakt zich “ernstig zorgen over de schade van de maatregelen, die voor bepaalde groepen groter is dan de schade van het virus zelf”. Ze pleit voor een langetermijn aanpak, met specifieke aandacht voor “de slachtoffers van de aanpak”. Denk aan kinderen en ouderen die vereenzamen, jongeren met eetstoornissen of zelfmoordneigingen. Bussemaker: “Samenleven is meer dan overleven. De politiek heeft de taak om de afweging te maken: wie zijn het meest kwetsbaar voor het virus, en wie voor de bestrijding van dat virus.” (bron: WNL)

Premier Mark Rutte zou er aanvankelijk geen probleem mee hebben gehad dat zijn partijgenoot Cora van Nieuwenhuizen aanbleef als demissionair minister van Infrastructuur en Waterstaat, ook toen ze in de zomer al een baan als lobbyist had aanvaard, waarin zij de belangen van bedrijven als Eneco, Shell, Gazprom, BP en BAM Bouw en Techniek ging behartigen. Op het allerlaatste moment zou Rutte zich pas hebben bedacht, zo schrijft de Volkskrant, die interne stukken heeft ingezien die na een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) door een burger naar buiten zijn gekomen. Over de carrièreswitch ontstond afgelopen zomer grote commotie. Zo was ze al tijdens het zomerreces gepolst voor de functie, maar nam ze in augustus nog steeds deel aan alle overleggen en ministerraden. Terwijl toen bij Rutte al bekend was dat ze in de toekomst zou lobbyen voor branchevereniging Energie Nederland. Volgens de nu geopenbaarde stukken zou Van Nieuwenhuizen Rutte al op 23 juli hebben geïnformeerd over haar nieuwe baan. De premier erkende in oktober naar aanleiding van Kamervragen dat hij zich pas laat realiseerde dat een toekomstige lobbybaan lastig was te combineren met een demissionair ministerschap. Het is onduidelijk waarom Rutte destijds van gedachten veranderde. (bron: AD) Typisch VVD-denken. Niet het landsbelang staat centraal maar dat van het bedrijfsleven en daarvoor moet ‘alles’ wijken. Onbegrijpelijk dat een minister ook de belangen van energiebedrijven kan dienen.

In de Tweede Kamer heeft minister Kuipers (VWS) kritiek gekregen op uitingen die hij dinsdag in de coronapersconferentie heeft gedaan. Daarin zei hij dat de coronapas de besmettingen tot 15% kan doen dalen. Hij baseerde zich op TU Delft-onderzoek. Kamerleden wezen er in het coronadebat op dat die 15% alleen wordt gehaald als de pas overal wordt ingezet, dus ook op school en werk. Verschillende partijen vinden dat Kuipers een te rooskleurig beeld van de coronapas schetste. Kuipers zei in het coronadebat dat hij de juiste woorden heeft gebruikt. Ook zei hij dat “elk percentage dat dempend kan werken de moeite waard is”. (bron: NOS) Dit is de man zoals hij door collega’s uit de medische wereld werd geschetst. Een man die geen tegenspraak duldt op zijn stellingnames en zijn uitspraken. De Drent Ernst Kuipers, oud hoogleraar, was de laatste jaren voorzitter van de Raad van Bestuur van het Erasmus MC waar hij respect afdwong bij collega’s die zijn beleid uitvoerden. Voor afwijkende meningen had hij geen oor en vanuit die richting kwamen al voor zijn benoeming tot minister waarschuwingen dat hij altijd zijn eigen mening doordrukt. Bij het eerste contact met de Kamer blijkt dat ook. Hij is niet de minister van het compromis. Hij interpreteert de resultaten van een onderzoek van de TU Delft naar eigen hand. Hij zoekt de oplossing van corona in vaccinaties, boosters en controletechnieken, maar daar is lang niet iedereen van gediend. Op het moment dat Engeland en Denemarken de coronamaatregelen loslaten komt hij met 3G en de noodzaak van blijven prikken. Op dat terrein volgt hij Ab Osterhaus (73 jaar), een cum laude afgestudeerde dierenarts, die daarna 16 jaar bij het RIVM werkte en in 1993 werd benoemd tot hoogleraar in de virologie aan de Medische Faculteit van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij was in die hoedanigheid tevens hoofd van de Afdeling Virologie van het Erasmus MC tot 2013. Hij staat bekend als de man van de jaarlijkse griepvaccinatie voor kwetsbaren en ouderen. Maar daarover wordt ook kritiek geuit. Het NRC meldde op 3 januari 2008 dat op de dag ervoor in PLoS ONE een artikel was verschenen dat het farmaceutisch bedrijf GSK onder het Rotterdamse bedrijf Viroclinics, dat gelieerd is aan de onderzoeksgroep van Ab Osterhaus, een vaccin tegen twee varianten van het vogelgriepvirus H5N1 heeft ontwikkeld. Het is daarmee de eerste brede bescherming die veilig op mensen kan worden gebruikt. Op 14 augustus 2009 schreef weblog Seven over een onderzoek naar de aandelenposities van Ab Osterhaus in Viroclinics B.V. en IscoNova A.B en zijn werk voor farmaceutische bedrijven waaronder GSK waar vaccins vandaan komen en de belangenverstrengeling die dat met zich meebracht. Op 26 september van dat jaar berichtte ook het Radio 1-programma Argos over zijn eventuele belangenverstrengeling. Osterhaus werd toen telefonisch geconfronteerd met zijn 9,8% of 9,9% van de aandelen in Viroclinics. Osterhaus en het Erasmus MC ontkenden beiden dat er sprake was van belangenverstrengeling: Osterhaus gaf aan er zelf niet beter van te worden en zijn werkgever benadrukte toen dat Osterhaus transparant en volgens de regels handelde. Osterhaus ziet de oplossing van corona in vaccineren en jaarlijks blijven vaccineren. In de talkshow van Beau op RTL4 stelde hij Israël als voorbeeld voor het coronabeleid, waar nu de vierde ronde met verplichte vaccinaties wordt uitgevoerd, maar waar het aantal besmettingen torenhoog is. Dan denk ik die vaccins voorkomen niet dat mensen beschermd worden tegen besmetten, stoppen daarmee, maar Osterhaus gaat er kennelijk van uit doorgaan met vaccineren, met welkn doel? Wie verdient hier het meeste aan en wie betaalt dit? En wat nog belangrijker is wat schiet de bevolking ermee op?

Corona, Omikron, 2G

Volgens directeur Hans Kluge van de WHO is het mogelijk dat Europa zich richting een “pandemisch eindspel” beweegt. Door de omikronvariant is de coronapandemie in een andere fase terechtgekomen, stelt de Belgische arts. Kluge zegt dat “wanneer omikron eenmaal verdwijnt er voor heel wat weken en maanden een periode van wijdverbreide immuniteit zal zijn”. Dat is volgens hem te danken aan de vaccinaties en de vele besmettingen. De directeur verwacht een periode van rust voordat corona tegen het einde van het jaar terugkomt. Hij gaat ervan uit dat het virus dan beheersbaar is. (bron: NOS) De WHO heeft de bestrijding van corona wereldwijd ingezet van vaccineren. Dat is een grote economische impuls en een winstmaker geweest voor farmaceutische bedrijven. Vandaar dat Kluge stelt dat het mede te danken is aan vaccinaties dat corona op zijn laatste benen loopt. De oorspronkelijke inzet van vaccinaties was mensen te beschermen tegen coronabesmettingen, maar dat bleek niet het geval te zijn. Dubbel gevaccineerden bleken toch massaal besmet te worden door de delta-variant. Het accent werd door virologen verlegd naar ‘gevaccineerden worden minder ziek dan on-gevaccineerden, na besmetting. Als ik kijk naar het verloop van de Spaanse griep 100 jaar geleden (1918/1919) was na 2 jaar er een groepsimmuniteit ontstaan door natuurlijke antistoffen als gevolg van besmetting. Daarna vonden hier en daar in de wereld nog wel enkele plaagstootjes plaats, maar de pandemie was ten einde. Er zijn wereldwijd 352 miljoen corona-besmettingen geregistreerd, met 5,6 miljoen corona-gerelateerde doden. In Nederland zijn dat er 4 miljoen, waarvan 21.000 doden. Ik ga de discussie niet aan of omikron een corona of een griepvirus is. Maar hij is zeer besmettelijk met slechts milde ziekteklachten. Het aantal besmette personen dat in een ziekenhuis wordt opgenomen is verwaarloosbaar, stel 0,14%. Maar de grote aantallen besmettingen zijn wel heel positief voor de opbouw van groepsimmuniteit. We zijn er nog niet helemaal uit, maar ik verwacht wel dat het aantal omikron-besmettingen in de komende 2 weken haar top zal bereiken en daarna snel, 4 tot 6 weken, zal zijn ingezakt. Aan het begin van de lente zal omikron zijn uitgeraast. Ik verwacht dat we dan in een fase van groepsimmuniteit zitten en we kunnen stoppen met vaccineren en boosteren en dat we kunnen stoppen met alle beperkingen, lockdowns, mondkapjes, 1½-meter en QR-code en 2G. Maar juich niet te vroeg, want de virologen van het OMT, het RIVM en onze bestuurders in den Haag zullen reserves willen inbouwen voor het geval er in de toekomst nog een verlate corona-variant gaat ontstaan. En dat hebben ze al aangekondigd ‘we zullen nog jaren moeten leven met corona’.

Hebben we weinig meer te vrezen van omikron, vragen burgers zich af? Nee, dat is niet hoe je het moet zien, zegt epidemioloog Tostmann. Dat omikron mild wordt genoemd, vindt ze misleidend. Volgens haar stijgen de ziekenhuisopnames nog steeds in de jonge doelgroep. Wel is de variant minder ziekmakend. (bron: RTLNieuws) Is dit wel de juiste voorstelling van zaken? De massale hoeveelheden mensen die besmet worden met omikron ervaren dat als ‘een griepje’. Dat ontkennen virologen, nee het is echt een coronavirus net zoals de alfa en de delta-variant, maar wel met op griep lijkende verschijnselen. Dat het aantal opnames op de ziekenverpleeg-afdeling van ziekenhuizen worden opgenomen, momenteel worden slechts ca 10 omikron-patiënten verpleegd in elk ziekenhuis. En als de aantallen gaan stijgen naar 12, 17 of 25 dan praten we nog over ‘niks’. Als het er honderden per ziekenhuis worden is dat andere koek. Zo zie ik dat maar de epidemoloog Tostmann kijkt daar anders naar. Dat jongeren meer last hebben van omikron schrijf ik toe aan gebrek aan opgebouwde antistoffen voor een griepbesmetting. Deze natuurlijke antistoffen gaan een heel leven mee. Ik heb zelf al wel 40 keer griep in mijn leven gehad met steeds weer andere varianten en die zijn nog altijd actief/immuniteit.

Versoepelingen corona per 26 januari 2022: horeca en cultuur sector open tot 22:00 uur, 3G toegangsbewijs (testbewijs 24 uur geldig), gebruik van mondkapjes bij rondlopen en dienstverlening zoals pretparken, dierenparken en spellocaties en sauna’s, wellnesscentra en zonnestudio’s; bij sport en evenementen: evenementen en sport mogen weer, max aantal van 1.250 bezoekers bij binnensport en evenementen, 1/3 van het max aantal bezoekers bij buitensport en evenementen (dus 10.000 bezoekers in een stadion met 30.000 plaatsen); scholen: tot 18 jaar niet meer in quarantaine na contact met besmet persoon maar zelf zonder klachten, de klas hoeft niet meer naar huis bij 3 of meer besmettingen. Wat blijft zijn mondkapjes in het OV en in o.a. winkels en restaurents, de 1½-meterregel en max 4 personen thuis ontvangen. Adviezen: werk zoveel als mogelijk thuis, ga niet meer dan 1 keer per dag op bezoek en als iemand besmet is dan gaat die persoon in isolatie. Huisgenoten/reisgenoten moeten in quarantaine tenzij iemand langer dan een week geleden een boosterprik heeft gehad en geen klachten heeft of iemand korter dan 8 weken geleden of dit jaar (na 1 januari 2022) positief is getest en geen klachten heeft.

Vorig jaar zijn weer veel meer mensen overleden dan voor de corona-epidemie en ook nog iets meer dan in 2020, meldt het CBS. De oversterfte over vorig jaar, het verschil tussen het verwachte aantal doden en het aantal mensen dat echt overlijdt, kwam uit op 16.000, in 2020 was dat nog 15.000. Reden is de corona-epidemie. Oversterfte komt vaker voor, maar meestal gaat het dan om enkele duizenden doden extra, bijvoorbeeld door een griepepidemie. In alle leeftijdsgroepen overleden in 2021 meer mensen, maar vooral de groep 65- tot 80-jarigen werd hard getroffen. (bron: NOS/CBS) Volgens het CBR overleden er in 2021 169. 105 mensen, dat zijn er gemiddeld 465 per dag (in de winter meer, in de zomer minder). Volgens het RIVM stierven er maar 6% (ruim 10.000) corona-gerelateerd. In 2019 (voor corona) stierven er 151.815 mensen en in 2020 155.037. In de corona-periode is de stijging dus 11,3%. Daarmee is de oversterfte niet verklaard. De vraag is dan of die oversterfte kan worden toegeschreven aan overlijden als gevolg van vaccinaties dan wel booster-injecties of dat er mensen zijn overleden aan andere ziekten, die niet behandeld konden worden wegens gebrek aan IC-capaciteit?

Financieel/economische berichten

De Europese aandelenbeurzen openden de eerste halve beursdag van deze week met een verlies van 2% (Stoxx Europe) en aan het einde van maandag -3,81% (456,36). De AEX sloot 24 januari 2022 -3,28% (738,66) en de DAX op -5,66% (15.011,13). Verklaarbaar uit de politieke ontwikkelingen tussen de VS en Rusland over Oekraïne. Een gedeeltelijke bezetting door het Russische leger of het installeren van een Russisch gezinde politicus in de politieke top zijn opties. En gaat Poetin, om de druk op Europa te vergroten de gaskraan geheel of gedeeltelijk dichtdraaien? Er moet gepraat worden en er moet een deal worden gesloten, maar wie behartigt de belangen van Europa in dit proces? Deze overwegingen zijn geschreven op maandag rond het middaguur. Aan het einde van deze beursweek zijn de aandelen nog wat verder in waarde gedaald, Amsterdam en Brussel -2,5%, Frankfurt -1,9%, Parijs -0,7%, Londen –0,1% en op Wall Street ontstond vrijdagmiddag een koersexplosie en sloten de week af in de plus. Maar dit weekend zijn de spanningen om Oekraïne toegenomen. Oekraïne wil helemaal geen oorlog, die willen economische groei, Europa is voor 40% afhankelijk van relatief goedkoop Russisch aardgas, Biden doet het heel slecht in de peilingen en zoekt nu ruzie met de Russen, die spelen aan 2 kanten blufpoker. Poetin houdt vast aan zijn eis dat Oekraïne geen lid van de NATO wordt, terwijl Biden in de VS wil laten zien dat hij een krachtige president is en desnoods bereid is tegen de Russen een oorlog te beginnen. Europa is sterk verdeeld, als Poetin de gaskraan dichtdraait valt een deel van de Europese bedrijven stil, maar de Baltische staten willen een krachtig beleid tegen Poetin, maar Hongarije is bereid te dealen met Rusland. Het kan op dit moment nog alle kanten op.

Michael Nabarro en Gokhan Erem, beiden Chartered Market Technician (CMT), zijn onafhankelijke beleggingsspecialisten die beide meer dan 25 jaar werkzaam zijn in de financiële sector. Zij schrijven op BusinessInsider over actuele ontwikkelingen op de financiële markten. Beurzen in Europa en de VS kregen flinke klappen, De vraag is of beleggers niet te hard op de feitelijke ontwikkelingen vooruit lopen, wat betreft het rentebeleid van centrale banken. Door de huidige neerwaartse koersdruk wordt het lastiger om snel terug te keren naar de recente records op de aandelenmarkt. De beren zijn wakker op de beurs. De aandelenkoersen zijn wereldwijd gedaald. Aandelen zoals streamingdienst Netflix kregen zware neerwaartse klappen, gevolgd door concurrent Disney. Maar ook techreuzen Amazon en Meta konden zich niet aan de malaise onttrekken. De onontkoombaarheid van een strakker monetair beleid van de Federal Reserve en de spanningen tussen de VS en Rusland wegen eveneens op het beurssentiment. De hoogvliegers uit de techhoek van vorig jaar worden snel van de hand gedaan: waar winst op zit, daar heb je mogelijkheden om die te verzilveren. Een belangrijk fenomeen om in de gaten te houden bij de kracht van de huidige beursbewegingen is de mate waarin beleggers gebruik maken van geleend geld. Tijdens de coronapandemie is er in de periode met zeer lage rentes volop gespeculeerd met goedkope leningen. Dat spel, de margin debt, wordt minder aantrekkelijk als leenkosten stijgen als gevolg van hogere rentes. Dit fenomeen raakt ook cryptomunten, want ook daar wordt veel gespeculeerd met geleend geld. En dan helpen de oplopende rentes niet mee. De bitcoin zakte deze week naar het laagste niveau in 5 maanden. Voor de cryptomarkt is regulering een andere factor van belang, want de Russische centrale bank sprak zich uit voor een verbod op het minen van cryptovaluta. Rusland lijkt hiermee op te schuiven naar de lijn van China, dat zich eerder uitsprak voor een algeheel verbod op het gebruik van cryptomunten. Van doorslaggevend belang voor aandelenmarkten blijft het tempo waarin rentes in vooral de VS de komende periode stijgen. Dat bepaalt immers hoe snel het gaat met de relatieve verandering in de aantrekkelijkheid van aandelen versus vastrentende waarden met een lager risicoprofiel. Opvallend is dat beleggers op snellere actie rekenen van centrale banken dan de beleidsmakers zelf aangeven. Zo blijkt uit de zogenoemde ‘dot plot’ uit de notulen van de
FED dat de Amerikaanse centrale bank ervan uitgaat dat het belangrijkste rentetarief eind 2024 op 2,125% staat. Op financiële markten wordt daarentegen rekening gehouden met een veel scherper stijgingstraject, met mogelijk komende maart al een stijging van 0,5%. Het verschil in verwachtingen illustreert dat centrale banken nog steeds sceptisch lijken met de haast die ze moeten maken om de inflatie in toom te houden. Misschien wel omdat ze zich afvragen of hun economieën een reeks snelle renteverhoging aankunnen. In de VS vreest de markt dat de FED ‘achter loopt’ op de inflatieontwikkeling, maar de vraag is of beleggers hierin gelijk krijgen, gelet op de grote economische onzekerheden. Je moet daarom uitkijken dat het ook kan meevallen wat betreft de renteverhogingen. Neem China: in dat land heeft de centrale bank de rente recentelijk verlaagd, ja je leest het goed. De economische groei viel tegen namelijk. Dat komt mede door strenge lockdownbeleid, wat extra speelt rond het Chinese Nieuwjaar. Hierdoor kunnen nieuwe knelpunten ontstaan in toeleveringsketens. Voor de VS en Europa is van groot belang wat er met de inflatie gebeurt in het geval van een groeivertraging: koelen prijsstijgingen dan ook af? Of blijft de inflatie een problemen door disrupties aan de aanbodzijde van de economie? In het laatste geval komen centrale banken in een lastig parket, als ze moeten kiezen tussen het bestrijden van hoge inflatie en het stimuleren van de economische groei. Dan kan de beurs ook een serieuzere stap terugdoen. Deze week zullen beleggers met extra aandacht kijken naar de beleidsvergadering van de Federal Reserve, waarbij de Amerikaanse centrale bank duidelijkheid zal moeten scheppen over het te volgen pad. Is de inflatie belangrijker of houdt men oog voor de marktinstabiliteit? Voor aandelenmarkten begint het er inmiddels om te spannen. De beurs heeft sinds maart 2020 in een lange opgaande trend laten zien, waarbij het adagium telkens ‘buy the dip’ was. De komende periode moet blijken of we iets anders op het menu krijgen: ‘sell on strength.’
(bron: BusinessInsider) Na lezing is duidelijk: er is sprake van grotere onzekerheden over de ontwikkeling van de economie en de wijze waarop de centrale banken gaan reageren. Daarbij zal het rentebeleid een cruciale rol gaan spelen. In de aandelenkoersen zitten luchtbellen, die zijn ontstaan door goedkoop geld dat in ruime mate voorhanden was. Als bedrijfsresultaten niet aan de hooggespannen verwachtingen kunnen blijven voldoen, onder meer door de inflatie en stijgende rentetarieven, zal dat zijn weerslag vinden op de financiële markten. De centrale markten moeten dan beslissen of ze gaan voor nieuwe stimulerende monetaire maatregelen voor de economie dan wel voor bestrijding van de inflatie door renteverhoging. Dus voor of tegen een verdere geldontwaarding.

Het Internationaal Monetair Fonds verlaagt de groeiverwachting voor dit jaar van 4,9% naar 4,4% .Reden is de snelle verspreiding van omikron en de aanhoudende verstoringen in de toeleveringsketens. Er is door de nieuwe coronagolf in veel landen een tijdelijk personeelstekort. Daarnaast zullen centrale banken hun economische steunprogramma’s, naar wordt verwacht, sneller afbouwen vanwege de snel oplopende inflatie. De verwachtingen zijn vooral voor de VS en China somberder. Voor de eurozone verwacht het IMF een economische groei van 3,9% dat was 4,3%. (bron: NOS) Deze aanpassing van de economische groei komt niet onverwachts en vallen mij nog mee.

De pensioenfondsen hebben zo’n goed beleggingsjaar achter de rug dat korten op de pensioenuitkeringen komend jaar niet meer hoeft. Dat blijkt uit cijfers van de vijf grootste pensioenfondsen. Hun vermogen groeide sterk door hogere beurskoersen en vastgoedprijzen, en mede dankzij de hogere rekenrente steeg de dekkingsgraad van de grote fondsen tot meer dan 100%. Het verhogen van de uitkeringen en gedeeltelijk laten meestijgen met de lonen komt daardoor dit jaar al in beeld. De laatste keer dat ABP, het grootste Nederlandse pensioenfonds, de pensioenen verhoogde, was in 2010. (bron: NOS) De vraag is van wie de conclusie is dat korten op pensioenuitkeringen komend jaar uit beeld is. De cijfers waaraan gerefereerd wordt zijn dagkoersen. De AEX sloot het beursjaar 2021 af op 797,93 en noteert 18 beursdagen later 6,4% lager. Terwijl op Wall Street de DJIA 6% in waarde daalde en de NY-Nasdaq 100 17%. En wat de koersen in de komende weken gaan doen weten we niet: misschien staat de AEX dan weer op 800 of onder de 750 en zijn de koersen op Wall Street nog verder weggezakt. De markt is heel onzeker over de problemen die de laatste weken actueel zijn geworden. Misschien blijft de egotripperij van politieke Westerse leiders over Oekraïne beheersbaar, wordt met Rusland een deal gesloten en bereiken Duitsland en de EU met Poetin overeenstemming over de voorwaarden waaronder Rusland ons aardgas gaat leveren. Stijgt de inflatie niet verder en gaan de centrale banken ertoe over het monetaire beleid te kantelen zonder dat de luchtbellen op de financiële markten gelijk leeg gaan lopen. Daarmee zijn de problemen dan niet opgelost maar er ontstaat dan wel weer enige rust. Maar voor hetzelfde geld ontspoort het systeem en worden we geconfronteerd met een zware belasting van systeem waarop onze fundamenten rusten. Kortom, enige zekerheid dat de pensioenen gaan worden geïndexeerd is er op dit moment niet en dat betekent dat de koopkracht van ouderen zal dalen.

Nederland krijgt waarschijnlijk ruim €1 mrd minder aan Europese coronasteun dan verwacht. Minister Kaag van Financiën schrijft aan de Kamer dat er volgens voorlopige berekeningen geen €6 mrd, maar €4,7 mrd komt. De verandering komt vooral doordat de economie zich beter ontwikkelt dan werd verwacht: in 2020 was er een krimp van 3,8%, in plaats van de voorspelde 5,3%. Vorig jaar was de groei niet 2,2%,maar 4,0%. Kaag benadrukt dat de lagere steun nog niet definitief is, maar ze informeert de Kamer al “vanwege de waarschijnlijk aanzienlijke bijstelling”. (bron: NOS) Een meevaller dat de economische activiteiten tijdens corona mee zijn gevallen, een tegenvaller dat dat minder financiële steun uit Brussel oplevert.

De prijzen van grondstoffen en energie stijgen, meldt NU. De prijs voor een biertje op het terras of een diner in een restaurant is hoger dan voor de lockdown, waarschuwen horecaondernemers. Hoteleigenaar en voorzitter van een koepelorganistatie, Patrick van Zuiden, verwacht een “megastijging”, gezien de enorme stijging van kosten waar restaurants, hotels en cafés nu tegen aanlopen. Het is nog onbekend hoe extreem de prijsstijgingen zullen zijn, zegt een woordvoerder van Koninklijke Horeca Nederland tegen de nieuwssite. “Prijzen van grondstoffen en energie stijgen, lonen stijgen”, aldus de woordvoerder. Volgens de brancheorganisatie werkt dat door in de prijscalculaties die horecaondernemers maken. Ook leveranciers verhogen hun prijzen, zegt van Zuiden. Daarnaast zorgen de hoge energieprijzen voor kostenstijging, vooral bij hotels met een zwembad. “Voor het verwarmen waren we maandelijks €2.500 kwijt, nu €7.500”, zegt van Zuiden. En dan komt daarbij ook nog eens de stijging van de personeelskosten. Van Zuiden: “Er wordt nu gesproken over het aanpassen van de cao, maar niemand betaalt meer volgens de cao. Collega’s pikken personeel bij elkaar weg. Dat kan alleen maar door met de geldbuidel te rammelen.” Ook is er een ‘schreeuwend personeelstekort’, meldt De Telegraaf. Horecaondernemers kunnen niet opboksen tegen de lonen bij de GGD, waar voormalig horecamedewerkers tijdens de lockdown “massaal” hun heil hebben gezocht in de teststraten. Het uurloon bij de GGD voor de vaak jonge medewerkers ligt veel hoger dan in de horeca. Het gevolg: veel ondernemers lukt het niet om op volle kracht te draaien. “Tegen het uurloon dat de GGD betaalt kan ik niet op. Door mijn zaak een dag extra te sluiten en minder tafels aan te bieden, red ik het. Maar dit kost serieus omzet”, zegt restauranteigenaar Ton Freriks tegen de krant. (bron: NU) Deze ontwikkeling was te voorzien en past in het beeld van een stijgende inflatie. Maar het kabinet heeft wel toegezegd aan ondernemers, bij de afkondiging van de lockdowns, dat er steunprogramma’s zouden komen, maar vanuit allerlei sectoren, detailhandel, horeca, kappers komen geluiden dat de steun onvoldoende is om de verliezen te compenseren. Om te overleven moeten de prijzen dan omhoog.

Na 50 jaar heeft de Franse economie in 2021 een recordgroei laten zien van 7%. In 2020 was er een krimp van 8%. De Duitse economie kromp in het 4e kwartaal van 2021 met 0,7%. In het hele jaar was er een groei van 2,8%.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

Het verzuim onder zorgmedewerkers was in 2021 het hoogst in 20 jaar, blijkt uit cijfers van verzuimnetwerk Vernet. Het verzuim steeg vorig jaar naar 7,3%, tegenover 6,8% in 2020. Vooral het langdurig verzuim nam toe: ziek zorgpersoneel zat gemiddeld bijna 29 dagen thuis. Medewerkers die thuis in quarantaine wachtten op testresultaten, zijn niet meegenomen in de cijfers. (bron: NOS) 7.3% is een hoog cijfer, maar gezien de problemen in de zorg in 2021 alleszins verklaarbaar.

Er wordt door farmaceuten nog altijd een te rooskleurig beeld geschetst van de effectiviteit van antidepressiva. Deze medicijnen werken minder goed dan wordt beloofd, zeggen onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen (RU). Uit een onderzoek uit 2008 bleek dat in de literatuur alleen studies verschenen die positief waren over de werking van antidepressiva. De helft van de uitgevoerde studies liet in werkelijkheid geen duidelijk effect zien, maar die onderzoeken werden niet, of met verdraaide resultaten, gepresenteerd. Volgens de onderzoekers is dat nu nog steeds het geval. (bron: NOS) Elders in dit blog staat een reactie op uitspraken van Ernst Kuipers en Ab Osterhaus over het nut en misschien ook wel het onnut van vaccineren ter bestrijding van het corona-virus. Ik onderken dat hier, behalve de gevolgen voor de volksgezondheid, ook zeer zeker financiële aspecten een rol spelen. De lobby van de farmaceutische industrie is al tientallen jaren sterk verankerd in de samenleving. Niet alleen in Nederland maar zeer zeker ook in Brussel. Daar wordt grote bedragen in geïnvesteerd. Bij de informatieverstrekking van geneesmiddelen worden lang niet altijd alle feiten gepresenteerd, zoals blijkt uit dit onderzoek van de RU. De waarheid is niet altijd in het financiële belang van de producten. Ikzelf heb dat ook meegemaakt toen ik een slaappilletje kreeg voorgeschreven door de huisarts. Na 3 weken kwam ik erachter dat als je het 2 weken dagelijks had geslikt je eraan verslaafd was en je het tot aan de dood moest blijven innemen. Volgens de informatie van de fabrikant was proberen eraf te komen zinloos en werd ontraden omdat dat schadelijk zou zijn voor de gezondheid. Ik deed het toch, het was niet gemakkelijk maar met enig doorzetten was de drang na 3 weken onder controle en verdween. Ik wil maar zeggen, vertrouw niet alle informatie die wordt verstrekt.

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 23 januari 2022 bedraagt 64.757 (grote achterstand in rapportage), het aantal opgenomen mensen in het ziekenhuis 879 plus 262 op de IC; maandag 54.225 (met achterstand), 911, 252; dinsdag 58.666, 905, 249; woensdag 64.602 (achterstand 72.000), 898, 233; donderdag 74.083 (grote achterstand), 903, 238; vrijdag 39.536, 916, 213 (hierbij de aantekening dat de GGD’s bij het melden van positieve coronatests aan het RIVM steeds verder achter lopen. De achterstand is nu opgelopen tot zeker 122.000 positieve tests, zegt het RIVM) en 75.199 (record), 945 en 209 op zaterdag. Het aantal coronazieken in de ziekenhuizen (plus IC) blijft, in het licht van het aantal besmettingen, extreem laag.

Het RIVM verwacht dat in maart de ziekenhuispiek wordt bereikt. Hoe groot die piek zal zijn is echter nog onzeker, zegt RIVM-epidemioloog Susan van den Hof. Na wekenlange daling neemt het aantal mensen, dat met het omikron wordt opgenomen in de ziekenhuizen, weer toe. In week 3 belandden 855 mensen met COVID-19 in het ziekenhuis, 15% meer dan vorige week. Op de intensive care (ic) is dat beeld positiever: daar werden 20 minder mensen opgenomen dan een week eerder. Hoe gaat dat zich ontwikkelen? Van den Hof verwijst naar de laatste prognoses uit het advies van het Outbreak Management Team (OMT). Daarin wordt de inschatting gemaakt dat het aantal opnames mogelijk oploopt tot hoogtes vergelijkbaar met de piek van de deltavariant van het coronavirus begin december. De onzekerheidsmarge is echter groot. Zo kunnen volgens het OMT dagelijks 125 mensen op de verpleegafdelingen en 10 op de ic worden opgenomen. Dit kunnen er in het ergste scenario echter ook ruim 1.000 en 120 per dag zijn. De ontwikkelingen hangen nog voor een groot deel af van factoren die niet te voorspellen zijn, bijvoorbeeld het aantal mensen dat nog een boosterprik gaat halen. Van den Hof is daarom nog voorzichtig met voorspellingen. “Wat we wel uit andere landen weten, is dat het aantal mensen dat doorstroomt van de verpleegafdeling naar de ic ongeveer 50% kleiner is dan bij de deltavariant”, zegt de epidemioloog. “Dus we verwachten dat het bij de verpleegafdelingen heel druk gaat worden en op de ic’s wat minder.” Op de verpleegafdelingen is het volgens haar makkelijker om mensen de juiste zorg te bieden. “Je bent namelijk niet afhankelijk van beademingsapparaten en kan meer mensen in cohort verplegen.” Op een cohortafdeling liggen meerdere coronapatiënten bij elkaar in isolatie. Dat klinkt positief, maar ook dit beeld vraagt, volgens haar, veel van de gehele zorgsector. “We verwachten dat er opnieuw een groot beroep moet worden gedaan op de ziekenhuizen, thuiszorg en huisartsen. Door deze druk bestaat de kans dat er weer meer planbare zorg moet worden uitgesteld.” (bron: NU) Ik ben zo somber niet gestemd als het beeld dat het OMT voor mogelijk houdt. Het voorjaar komt eraan en dat breekt de werking van virussen af, weten we uit ervaring. Daarbij komt dat tot dusverre de omikron-variant BA.1 slechts milde klachten geeft maar wel heel besmettelijk is. Tot dusverre heeft omikron vrijwel geen problemen in de ziekenhuizen opgeleverd. En dat een boosterprik daaro invloed heeft geloof ik niet. Vorige week werd slechts 0,23% van de geregistreerde besmette personen in het ziekenhuis opgenomen, er overleden slechts 9 personen per dag aan corona (van de 465). Ik verwacht dat we over een maand de omikron-piek zijn gepasseerd, ook als niemand zich meer laat boosteren.

Eyeliners

Drs Cora van Nieuwenhuizen (1963) wilde aanblijven als minister van Infrastructuur en Waterstaat in het kabinet Rutte III, toen zij een baan had geaccepteerd als lobbyist voor lobbyclub Energie-Nederland

Minister Kuipers overdrijft huidig nut van inzet coronatoegangsbewijs (QR code)

Mooi, die grafiek van Kuipers, maar hij klopte niet helemaal, de data waren niet actueel

Landsadvocaat Pels Rijcken moet voor witwassen vervolgd worden’

Wat heeft Oekraïne aan Nederlands oorlogsmaterieel?

Regering Oekraïne: Russische dreiging wordt overdreven. Het aantal troepen neemt niet toe in de mate waarin velen het afschilderen

Ziekteverzuim: het piept en het kraakt op veel plekken; curciale sektoren kampen met uitval van personeel door besmettingen en quarantaineregels

Oekraïne: Duitsland huivert voor nieuwe oorlogsdreiging

Ondanks de grote woningnood staan er in de hoofdstad steeds meer dure huurhuizen leeg

Biertje en diner in horeca gaan fors meer kosten

De landelijke adviesprijs voor een liter euro 95 is naar een recordhoogte van €2,146 gestegen

Binnenkort eerste renteverhoging in de VS

Nederlandse bedrijven verduurzamen te langzaam; de circulaire economie stagneert op 12,9%

De theaters zijn weer open, maar de artiesten zeggen massaal af

Frontberichten

De provincie Overijssel laat de belangen van biomassacentrales zwaarder wegen dan die van de natuur, oordeelde de rechter deze week. Deze uitspraak zet de gedoogsteun aan 3.500 bedrijven, die zonder vergunning mochten uitbreiden, onder druk. De minister voor Natuur en Stikstof maakt zich geen zorgen: op 28 februari komt er een plan om de uitstoot terug te dringen, zodat deze bedrijven door kunnen gaan. Tussen 2015 en 2019 konden bedrijven zonder vergunning uitbreiden als zij maar een beperkte hoeveelheid stikstof extra zouden uitstoten. Het ging hierbij vaak om veehouderijen. Maar in 2019 ging een streep door dat beleid, door een uitspraak van de Raad van State. Sindsdien worden 3.500 bedrijven, waaronder veel boerderijen, door de overheid gedoogd. Volgens de rechter is die gedoogsteun in strijd met de wet. Omdat de stikstofuitstoot van de Overijsselse biomassacentrales “significante gevolgen” kunnen hebben voor nabijgelegen natuurgebieden moet de provincie opnieuw een besluit nemen, aldus de rechter. Ofwel de centrales worden gesloten, of er moet toch nog “stikstofruimte” worden gevonden waardoor de bedrijven alsnog door kunnen gaan. Dat laatste kunnen de bedrijven niet zelf, maar dat moet de overheid doen. De nieuwe minister voor Natuur en Stikstof Christianne van der Wal verwacht niet dat het stikstofbeleid uiteindelijk op de schop moet. De minister stelt dat de provincies hun zaken beter moeten onderbouwen “en daar gaan wij bij helpen”, zegt zij. Op 28 februari wil Van der Wal een programma presenteren om de 3.500 bedrijven, waaronder de biomassacentrales in Overijssel, te legaliseren. Dan zal ook worden bekendgemaakt hoe de overheid denkt de benodigde stikstofreducties te realiseren die noodzakelijk zijn voor de legalisaties. Volgens een woordvoerder van de minister moet je hierbij denken aan sanering van de varkenshouderijen, opkoopregelingen van zogenaamde piekbelasters in de buurt van natuurgebieden door de provincies en maatregelen in de scheepvaart. Veel van die programma’s zijn op dit moment al in werking, aldus de woordvoerder. De 4 zaken in Overijssel zijn aangespannen door de milieuorganisatie Mobilisation for the Environment van Johan Vollenbroek. Hij kreeg in 2019 landelijke bekendheid toen hij met succes het stikstofbeleid van de overheid aanvocht. In mei 2019 stelde de Raad van State dat beleid buiten werking, met enorme gevolgen. De bouwsector lag maandenlang stil, boeren kwamen in opstand en de maximale snelheid op de Nederlandse snelwegen werd verlaagd tot 100 kilometer per uur om zo de stikstofuitstoot te verlagen. Vorig jaar is afgesproken dat de stikstofuitstoot in 2030 moet zijn gehalveerd. Maar de overheid wil tegelijkertijd de ondernemers die te goeder trouw zonder vergunning hun bedrijf hebben uitgebreid rechtszekerheid geven. Daarom wordt er nu volgens de voorlichter van de minister door het Rijk en de provincie hard gewerkt om elders bedrijven te saneren, zodat met de vrijgekomen stikstofruimte de ondernemers zonder vergunning door kunnen met hun bedrijf. De provincie Overijssel liep alvast op de komende stikstofreducties vooruit. Waarom handhaven als er binnen drie jaar wordt gelegaliseerd? Maar de rechter volgt dit betoog niet. Volgens de rechters is niet duidelijk welke maatregelen worden genomen die moeten leiden tot een forse stikstofreductie. En dus bestaat er “geen concreet uitzicht” op een snelle regeling voor de legalisatie van de zogeheten PAS-melders, aldus de rechter. Dit is een zaak bij de bestuursrechter, waarbij er vaak tegen een overheidsorgaan wordt gezegd: u moet het besluit opnieuw nemen en dan meenemen wat er in het vonnis staat. Zo ook in dit geval. Het is nu aan de provincie Overijssel om een nieuw besluit te nemen over de biomassacentrales. Een woordvoerder van de minister verwacht dat de legalisatieregeling van de PAS-houders en de concrete maatregelen door de provincie zullen worden meegewogen in haar oordeel. Het is dan vervolgens de vraag of de rechter in een volgende procedure oordeelt of de overheid voldoende vooruitgang boekt bij de stikstofreducties. Door de uitspraak is de druk op minister Van der Wal toegenomen. “Ze benadrukken de noodzaak om snel met het legalisatieprogramma voor de PAS-houders van start te gaan”, aldus de woordvoerder. Johan Vollenbroek wil eerst zien, dan geloven: “De afgelopen drie jaar is er niet of nauwelijks vooruitgang geboekt bij de terugdringing van stikstof”, zegt hij. “De regering heeft zich vastgedraaid. De problemen stapelen zich maar op. De nieuwe minister die belast is met het stikstofdossier zegt dat ze het probleem bij de bron wil aanpakken, de uitspraak van de rechter toont aan dat dat nodig is.” Op 31 maart zal in de Tweede Kamer worden gesproken over het stikstofdossier. (bron: NU) Eerst zien dan pas geloven. De stikstofreducties die worden overwogen zijn proecten die jaren gaan lopen voordat de netto effecten zichtbaar worden.

Overwegingen

30 januari 2022 wordt een historische dag in Nederland. ‘Morgens waren bij WNL op Zondag te gast: Kim Putters (SCP), Wouter Bos (politicus PvdA) en Caroline van der Plas (BBB). Duidelijk werd dat Mark Rutte 10 jaar Nederland heeft geregeerd met oogkleppen op. Zijn visie op de samenleving was afgeschermd waardoor hij geen zicht had op ontwikkelingen op sociaal/maatschappelijk terrein. Naar eerdere uitspraken van hem omdat hij uitsluitend geïnteresseerd is in zaken die direct rendement opleveren. De vraag waarom Rutte heeft geopteerd voor een 4e regeringsperiode blijft vaag. De CV die hij met Rutte III heeft opgebouwd, met op vele terreinen een dramatisch beleid, geeft geen enkele onderbouwing voor nog een volgende regeerperiode en dan ook nog met dezelfde coalitiepartners. Alles wat in het verleden fout is gegaan zal hem blijven achtervolgen, ondanks dat hij beloofd heeft alles anders en beter te gaan doen. Maar dat gaat hem niet lukken want transparantie, het respecteren van de Rechtstaat en de rechten van Kamerleden zijn te complex voor hem. Twee jaar corona-beleid was steeds weer een hinkstapsprong naar 3 weken later. Dan zien we wel weer verder! Achteraf bezien waren de persconferenties van de premier en de minister van VWS geen staaltjes van leiderschap. Geen visie, geen lange termijnbeleid. Erger nog de eerste persconferentie van Rutte IV kreeg kritiek in de media omdat daarin statistieken werden getoond die het corona-beleid moesten ondersteunen. Naderhand bleek dat de aannames dat niet deden omdat oude data waren gebruikt. Duidelijk werd dat er veel werk aan de winkel is om alle achterstallig onderhoud aan te pakken. Twee uur later waren de Kamerleden Marijnissen en Omtzigt te gast bij Buitenhof. Daar werd een dramatisch beeld geschetst van de democratische status waarin het parlement functioneert. De Rechtstaat wordt op allerlei wijzen geschonden. De Belastingdienst bepaalt haar eigen regels, ook al worden daarmee burgerrechten overtreden. Ik noem de slachtoffers van de Toeslagenaffaire, de ‘zwarte lijst’ van belastingplichtigen en de wijze waarop de uitspraak van de Hoge Raad inzake de toepassing van een fictief rendement op box 3-vermogens. De HR heeft de Belastingdienst terechtgewezen omdat de heffing in strijd is met het eigendomsrecht en het verbod op discriminatie, zoals vastgelegd in het Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens. Aan gedupeerden moet rechtsherstel worden geboden. Maar de Belastingdienst heeft vóór deze uitspraak mij al laten weten in een bezwaarschrift-procedure dat alleen gedupeerden hierop aanspraak kunnen maken als zij een bruto-inkomen hebben beneden de armoedegrens. Dat heeft vrijwel niemand want AOW en het minimumloon liggen boven die grens. Daarmee schoffeert de overheid de Hoge Raad der Nederlanden, onze hoogste rechtsprekende instantie, op een wel heel ongepaste wijze: minachting. Een geheel ander aspect is de wijze waarop de democratie in de Kamer is geïnstitutionaliseerd, middels coalitie-partijen, waarin gekozen Kamerleden stemdwang wordt opgelegd de afspraken zoals die zijn vastgelegd in het regeerakkoord te steunen. De wetgever heeft dat in zijn wijsheid zo nooit bedoeld, maar het is wel gemeengoed geworden. Pieter Omtzigt vraagt terecht, naar mijn mening, daar aandacht voor, omdat daardoor bij wetgeving onvoldoende controle plaatsvindt en slechte wetten het Parlement kunnen passeren (onder het mom van ‘onze Knappe Koppen’ hebben daar goed naar gekeken). Er is nog veel werk aan de winkel voor een nieuwe premier, want wij staan aan de vooravond van een herinrichting van de samenleving op basis van duurzaamheid, klimaat, natuur, milieu, ecologie, onderwijs en vele technische ontwikkelingen in quantum-computers, digitalisering, robotisering op basis van AI (kunstmatige intelligentie), gekoppeld aan sociaal/maatschappelijke onderwerpen als arbeid, inkomen, opleiding, her- en omscholing, wonen, zorg, privacy, veiligheid, en de staatsinrichting van Europa.

Ondernemers mogen de deuren weer openen, maar toch draaien zij enorme verliezen en loopt de schade vanwege de lockdown op tot in de miljarden. “We zitten in de fase dat het voor veel mensen een opluchting is dat er weer meer kan. Die ruimte is ook voor de economie belangrijk. Maar het is voor veel ondernemers nog niet genoeg”, zegt journalist van het Financieel Dagblad, Jean Dohmen, bij Goedemorgen Nederland/WNL op NPO 1. De overheid heeft veel ondernemers proberen te helpen met allerlei financiële regelingen, zoals steunpakketten: de NOW en TLV. “Tientallen miljarden zijn ingezet om te voorkomen dat de werkloosheid oploopt en bedrijven failliet zouden gaan. Maar als wij uit deze crisis zijn, komt de realiteit voor veel ondernemers terug.” Want feit is dat de steunpakketten niet altijd volledig de lading dekken. Ondernemers hebben alsnog te maken met hoge schulden en moeten ook langzaamaan beginnen met de uitbetaling van de uitgestelde belastingen. “De grote vraag is hoeveel bedrijven toch het loodje leggen op het moment dat zij tegen nieuwe investeringen aanlopen. Dat ze tot de ontdekking komen dat ze voor het aflossen van die schulden eigenlijk niet genoeg omzet draaien of winst maken”, zegt Dohmen. Dohmen legt uit dat door de coronaschok de economie in één klap tot stilstand kwam. “Het is een beetje alsof je in de file staat en plotseling gas kunt geven. Wat je dan ziet, is dat het verkeer vaak een kilometer verderop weer stilstaat.” Dat mechanisme is nu ook te zien in de economie. “Dat heeft te maken met de bevoorradingsketen waar grote problemen zitten. Containers zijn nog steeds drie keer zo duur als voor de crisis. De hoge energiekosten die leiden tot inflatie. Ook de grote onzekerheid over hoe nu verder met de crisis in Oekraïne kan van invloed zijn op de economische ontwikkeling.” Dat laatste heeft te maken met het conflict met Rusland, een belangrijke gasleverancier van Europa. Mocht het namelijk uitlopen op een oorlog, heeft dat ook weer invloed op de energieprijzen en dus ook op de Nederlandse economie. “In een crisis heb je winnaars en verliezers. Ook in de economie. Sommige bedrijfstakken zullen in grote moeilijkheden komen, en misschien wel blijven, en anderen ‘profiteren’ ervan”, zegt oud-minister Uri Rosenthal. “In 2021 hebben wij een mooie economische groei gezien. Het grote probleem is alleen dat het heel ongelijk is neergeslagen. Een aantal sectoren komt bont en blauw uit deze crisis. Die bedrijven zijn vooral gebaat bij alle maatregelen terugdraaien naar niveau nul.” Op die manier kunnen bedrijven wellicht het hoofd boven water houden, al plaatst Dohmen daar nog wel een kanttekening bij. (bron: WNL) Het probleem op de arbeidsmarkt is groter en complexer dan het hier wordt voorgesteld. Lang niet alle werklozen voldoen niet aan de eisen die gesteld worden voor de vacante arbeidsplaatsen. Een deel daarvan zal moet worden omgeschoold en voor anderen zal een passende baan gezocht moeten worden. Dat wordt een arbeidsintensief proces. Als we Oekraïne buiten beschouwing laten dan verkeren we in een transitie met grote onzekerheden, waarin het monetaire beleid van de centrale banken een centrale positie bekleed en waarvan de financieel/economische gevolgen een afgeleide zijn.

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 28 jan 2022, week 22/4: AEX 744,26; Bel 20 4.047,55; CAC40 6.965,88; DAX 15.318,95; FTSE 100 7.466,07; SMI 12.104,44; RTS (Rusland) 1.407,04; SXXP (Stoxx Europe) 465,55; DJIA 34.725,47; NY-Nasdaq 100 14.454,61; Nikkei 26.717,34; Hang Seng 23.557,23; All Ords 7.266,30; SSEC 3.361,44; €/$1.1149; BTC/USD (Bitcoin) $37.907,80; troy ounce goud $1.791,60, dat is €51.645,30 per kilo; 3 maands Euribor -0,55%; 1 weeks -0,573%; 1 mnds -0,563%; 10 jaar Duitse Staat -0,036%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,005%; 10 jarig Nederlandse Staat 0,09%; 10 jaar Japan 0,1638%; 10 jaar Belgische Staat 0,295%; 10 jaar Franse Staat 0,372%; 10 jaar Spanje 0,698%; 10 jaar VK 1,184%; Italië 1,302%; 10 jaar VS 1,8008%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,983.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen zakten deze week als gevolg van de oorlogsdreiging in Oekraïne, de afhankelijkheid van Russisch gas in Europa, de stijgende inflatie en daardoor stijgende rentetarieven en onzekerheden over de jaarcijfers van de industrie en de verwachtingen voor 2022. Ook het weggezakte vertrouwen in het beleid van de Amerikaanse Democratische president Joe Biden en zijn onverwachte harde uitspraken aan het adres van Poetin zijn reden tot zorg. De rente op de kapitaalmarkten stegen deze week weer. De euro t/o de dollar daalde fors.. De bitcoin herstelde weer wat. Een verdere correctie op de financiële beurzen behoort tot de mogelijkheden. Het aantal corona-besmettingen steeg enorm, maar de ziekteverschijnselen zijn mild. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen stegen de tarieven: Zwitserland 0,08%; Duitsland 0,245%; Nederland 0,37%; Japan 0,7554%; Frankrijk 0,972%; VK 1,376%; Spanje 1,47%; Canada 2,0134%; Italië 2,103%; VS 2,1087%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,473%; Duitsland -0,3%; België -0,245%; Nederland -0,242%; Denemarken -0,124%; Frankrijk -0,119%; Spanje -0,046%; Japan -0,0219%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.