UPDATE 28032020/523 Europa op z’n lelijkst

In vorige blogs heb ik kenbaar gemaakt dat dat hele gedoe rond corona overdreven vond, gezien het aantal overledenen aan deze virus in relatie tot het aantal doden (430) in normale tijden. Daar kijk ik nu wat genuanceerder naar. Maar wat blijft is wel dat het aantal doden (771 bij 10.866 besmettingen) door het corona-virus vrijwel uitsluitend personen met overgewicht en ouderen zijn met een zwakke gezondheid en dat velen ook binnen een afzienbare periode zouden zijn overleden. Voor de goede orde behoor ik tot de risicogroep en leef ik momenteel in quarantaine omdat één van de huisgenoten mogelijk besmet is met het virus. Huisartsen treden nu naar buiten met hun waarneming dat oudere patiënten overlijden aan corona, maar omdat ze als zodanig niet ‘gelabeld’ als zodanig, neemt het RIVM deze mensen ook niet op in de dagelijkse rapportage. Daardoor zijn al meer mensen het virus overleden als wordt gemeld. Is dat onmacht van het RIVM of geregisseerd; wordt de Kamer en het volk een minder ernstige voorstelling van de corona-besmettingen gegeven namens de overheid om de beperkingen snel op te kunnen lossen?

In het vorige blog hen ik de vraag gesteld wie de nieuwe wereldleider wordt. China of blijft de VS het nog even? Daarop kwamen deze week al twee reacties. In het NRC schrijft Gideon Rachman, buitenland commentator van de Financial Times, dat China’s vermeende succes tegen corona zal leiden tot pleidooien voor een autoritair en tegen een democratisch bestel. De overtuiging dat China in opkomst is en dat het Westen onverbiddelijk in verval verkeert, zal nieuwe aanhangers krijgen. De Chinezen zeggen daarover dat ze de verbeeldingskracht en de moed kan opbrengen die nodig zijn om het virus aan te pakken, terwijl de VS geen raad weten hoe die pandemie aan te pakken. In 15 staten in de VS waaronder New York, Washington en Californië, is de noodtoestand uitgeroepen. Trump liet weten dat hij komende week de vele shutdowns weer gaat versoepelen, omdat die te grote verliezen leiden, hetgeen zijn weerslag vindt op Wall Street. Hij zou graag zien dat de bedrijven/winkels, die momenteel hun deuren gesloten houden, rond de Pasen weer open zijn. Duizenden bedrijven hebben hun deuren gesloten, waardoor miljoenen Amerikanen nu zonder werk zitten. In vele regio’s in de VS moeten mensen zo veel als mogelijk binnenblijven. Dit beleid is een zwaktebod van de eigenwijze Amerikaanse president, die denkt alles beter te weten. Maar als het corona-virus tegen die tijd in de VS nog niet is bedwongen, jaagt hij meer Amerikanen de dood in ter wille van de financiële belangen van bedrijven, beleggers en speculanten. Daarbij komt dat de Amerikanen een slecht volksgezondheidsstelsel hebben, waarvan veel armere Amerikanen zijn uitgesloten en dat er weinig data beschikbaar is, waardoor niet kan worden ingeschat hoeveel Amerikanen besmet zijn en tot hoeveel doden dat kan leiden. Maar daar heeft het Congres op ingegrepen. Er is een astronomisch hulppakket voor de Amerikaanse economie aangenomen: $2000 mrd noodhulp en kredieten voor bedrijven en burgers. Daarmee wil de VS hun economie, arbeidsmarkt en zorgstelsel stutten tegen COVID-19. Zo krijgen binnen 2 weken alle niet-rijke Amerikanen een cheque toegestuurd van de overheid: singles $1200, stellen $2400 en $3000 voor een gezin van 4 personen. Donderdag moest de Amerikaanse jobmarkt enorme dreun incasseren: 3,283 miljoen Amerikanen vroegen in de week tot 21 maart een werkloosheidsuitkering aan. Dat is bijna vijf keer het vorige record, dat nog van 1982 dateerde. Maar dat was geen reden voor Wall Street om niet juichend uit de startblokken van start te gaan. Fed-voorzitter Jerome Powell had een zeer uitzonderlijk interview bij de Amerikaanse tv-zender NBC gegeven. Powell stelt daarin dat er nog genoeg beleidsopties over zijn om de economie te ondersteunen. Volgens de voorzitter is de huidige economische malaise geen ‘typische economische neergang’, maar hij denkt dat er achteraf een flink economisch herstel kan komen. Powell zegt dat de Fed er alles aan doet om dat herstel zo krachtig mogelijk te maken als het er komt. Voorts stelt de centraal bankier dat de Fed klaarstaat om te zorgen dat er voldoende kredieten verstrekt worden aan bedrijven.

Veel oudere mensen zijn bereid te sterven om de economie te redden.” Dat zei deze week de luitenant-gouverneur van Texas, Dan Patrick, bij Fox News. “Laten we het land niet opofferen,” vindt de op een na belangrijkste leider van deze Amerikaanse staat. Zijn boodschap was laten we weer aan het werk gaan, laten we weer gaan leven, laten we verstandig zijn en degenen van ons die boven de 70 zijn, wij zorgen wel voor onszelf,” zei de 69-jarige Dan Patrick maandagavond tegen Tucker Carlson. Patrick zei dat hij vreesde dat de maatregelen om het corona-virus te verslaan ‘het einde kunnen betekenen voor het Amerikaanse leven, zoals we dat kennen’. Hij is bereid om het risico te lopen om te overlijden om de economie te redden voor zijn kleinkinderen. “Dat maakt me niet nobel of moedig,” zegt de Republikein. “Ik denk dat er veel opa’s en oma’s zijn die er zo over denken.” Ik wil niet dat het hele land wordt opgeofferd,” aldus Patrick. “We komen in een totale ineenstorting, recessie, depressie terecht als dit nog maanden duurt. Zoals de president ook zegt: het sterftecijfer is zo laag. Moeten we een heel land op slot doen hiervoor? Ik denk dat we weer aan het werk moeten.” Vermoedelijk denken veel 70-plussers daar toch iets anders over.

Dat kun je de Chinese bestuurders niet verwijten. Die zetten nu in voor een hulpprogramma voor de beperking van de virusuitbraak voor hun vrienden, op de eerste plaats, zelfs voor de Amerikanen. De Chinezen leverden Chinese deskundige artsen en hulpgoederen aan Italië, daar waar de Europese Unie het moest laten afweten. Daarbij komt nu dat er onenigheid is over een gemeenschappelijk hulpprogramma vanuit het EMS, waarbij de rijkere EU-landen, onder meer Duitsland, Oostenrijk, Finland en Nederland, zich nu nog niet, zeggen ze, willen inzetten voor hulp aan de zwaar getroffen Zuidelijke lidstaten: Italië, Spanje en Portugal, misschien ook wel Frankrijk. Het tekent ook de problemen die democratieën bij een langdurige handhaving van beperkingen, zoals die in China zijn toegepast. Nu Spanje, Italië en Frankrijk mensen in hun bewegingen beperken, ondergaat het bestuurlijke en sociale vermogen van de Europese democratieën een uitzonderlijke stresstest. Het is te vroeg om de vlag uit te steken voor het corona-beleid dat door Zuid-Korea, Singapore en Taiwan is en wordt gevoerd, maar de beperking van de besmettingen daar is tot dusverre succesvol verlopen. In de Nederlandse media zijn geluiden te horen dat er zich een positieve ontwikkeling voordoet: het volk wordt meer solidair. Die waarneming deel ik. Datzelfde feit deed zich ook voor in de Tweede Wereldoorlog, maar na de oorlog ging ieder weer voor zich en God voor ons allen.

In de Amerikaanse staat New York is het aantal vastgestelde corona-gevallen opgelopen tot “astronomische hoogte”, meldt The New York Times. Het zijn er 53.455 en de aantallen verdubbelen elke drie dagen,zegt gouverneur Cuomo. Het dodental in New York staat op 883. Cuomo verwacht over twee tot drie weken een piek, waarbij in de ziekenhuizen 140.000 bedden nodig zijn. Nu zijn er 53.000 beschikbaar. Verwacht wordt dat er 40.000 IC-bedden nodig zijn. In de stad New York zijn zo’n 15.000 mensen besmet. Het Witte Huis zegt dat iedereen die er onlangs is geweest nu twee weken in quarantaine moet. De volgende deelstaten noteren >100 doden: Washington, New Yersey, Louisiana en California.

Vliegtuigbouwer Boeing is een van de opvallende stijgers in de vroege handel op 26 maart 2020 in New York. Boeing en zijn toeleveraars staan dicht bij een akkoord over minstens $60 mrd federale noodhulp voor luchtvaartindustrie. De sector zou aanspraak kunnen maken op een deel van het $454 mrd zware economisch stimuluspakket dat minister van Financiën Steven Mnuchin voorziet. Dat vernam Bloomberg uit goede bron. Er waren vooral koopjesjagers op de markt.

Het Nederlands heeft er sinds kort een woord bij: een infodemie. Een ‘ziekelijke’ hoeveelheid informatie over een bepaald onderwerp die vaak misleidend of helemaal fout is. Het woord heeft Engelse roots en is voor het eerst gebruikt door de wereldgezondheidsorganisatie WHO. De VN-organisatie waarschuwt sinds midden februari voor een infodemie rond het coronavirus. Het gaat dan om huis-tuin-en-keukenwetenschap, zoals de tip om preventief alcohol te drinken tegen het besmettelijke virus, om financiële oplichterij, zoals reclame voor tandpasta die Covid-19 op een afstand houdt en om staatsgestuurde onzin, fake news, dat bewust wordt gedeeld om de digitale verwarring rond het coronavirus nog te vergroten. Een greep uit het aanbod van Russische media de afgelopen weken: het coronavirus is een biologisch wapen van de VS; het coronavirus wordt verspreid door migranten die door Europa trekken; de EU doet niets om lidstaten te helpen in deze crisis; de Europese Unie en de NAVO staan op instorten, enzovoort. Het vrijmaken van medische hulp voor Italië past in het Russische schema. Poetin stuurt medisch personeel en materiaal naar het noorden van Italië, waar het corona-virus zwaar om zich heen grijpt. Doet hij dit uit solidariteit? Of is dit een pr-oefening om het erg kwetsbare Italië wat meer aan zijn kant van de geopolitieke orde te krijgen? Net zoals bij de Chinese ‘mondkapjesdiplomatie’ is het wantrouwen tegenover deze gift groot. (bron: demorgen.be) Het gaat wel erg kort door de bocht. Ik sluit niet uit dat hier geo-politieke belangen een rol spelen, maar China en Rusland steken wel de helpende hand uit naar het land in grote problemen. En wat besluiten de regeringsleiders virtueel in Brussel. Wij kijken over twee weken nog wel een keer naar die hulpvragen van Italië, Spanje en Portugal. Voorlopig houden wij de hand op onze knip. Daar maak je geen vrienden mee.

De recessie door de corona-pandemie wordt diep

Maar wel kortstondig, schatten de economen van ABN Amro. Zij gaan uit van een krimp van het Nederlandse bbp met 3,5% in dit jaar. Pas in de loop van volgend jaar herstelt de groei van de economie zich, verwachten deze economen. Daarbij gaat de bank ervan uit dat de huidige maatregelen voor twee maanden in stand worden gehouden. In mei kroegen weer open, denkt de staatsbank. Het zal nog langer duren voordat er weer handen worden geschud, maar dat is een maatregel die een verwaarloosbaar effect heeft op de economie. De bank denkt dat de economische effecten van een ‘volledige lockdown’ nu feitelijk al optreden. Mensen blijven thuis, bedrijven sluiten de deuren. Over een paar maanden verwacht de bank dat de maatregelen één voor één opgeheven of verminderd zullen worden. Maatregelen die een zeer groot effect hebben op de economie, zoals de grootscheepse sluiting van de horeca, zullen als eerste worden afgebouwd of opgeheven. De ergste economische daling vindt de komende drie maanden plaats. De bank gaat uit van een krimp van 4,5%. Als de meeste maatregelen ergens in mei worden opgeheven, kan de economie in de zomer beginnen aan het herstel.

De uitgaven van huishoudens dalen flink door het corona-virus. Een deel van de uitgaven wordt nauwelijks geraakt en wordt toch wel gemaakt. Mensen blijven geld uitgeven aan eten, drinken, het huis, water en energie. Maar vooral aan restaurants, cultuur en recreatie wordt amper meer iets uitgegeven. Volgens de gegevens van ABN consumeren huishoudens sinds de sluiting van de horeca op 12 maart 75% minder in de horeca. Ook aan vervoer wordt steeds minder uitgegeven: vergeleken met vorig jaar liggen de bestedingen aan benzine, openbaar vervoer en parkeren ruim een derde lager. Daarbij merkt ABN wel op dat er een substitutie-effect optreedt. Waar consumenten nu minder uitgeven aan horeca, wordt er ruim meer uitgegeven in supermarkten. Daaruit wordt geconcludeerd dat het hamstergedrag van mensen deels te wijten is aan het feit dat mensen nu thuis meer eten nodig hebben, en minder in restaurants of op het werk eten en naar het toilet gaan. Toch verwacht de bank dat het langetermijneffect uiteindelijk mee zal vallen en dat je weinig in je portemonnee overhoudt. De bank denkt dat de totale ‘consumptieve bestedingen’, dus dat zijn je totale uitgaven als huishouden, dit jaar met zo’n 5% zullen dalen. De werkloosheid zal stevig oplopen, deze zomer tot meer dan 4,5%, denkt de bank. De afgelopen drie maanden daalde de werkloosheid juist naar flink. Daardoor zal het jaargemiddelde niet heel opvallend zijn, denkt de bank, maar zullen een hoop mensen een stevig verlies van inkomen hebben. Vooral de grote flexibele schil wordt geraakt in Nederland en veel werknemers en zzp’ers zullen minder uren maken of minder opdrachten krijgen en dus minder verdienen. Alles bij elkaar genomen gaat ABN Amro er niet vanuit dat de effecten net zo groot zullen worden als tijdens de financiële crisis van 2008. Die crisis was namelijk het gevolg van fouten in het financiële systeem. Toen grote instituties in de VS omvielen, werd de rest van de wereld meegetrokken. Deze schok komt van buitenaf. Volgens de bank zorgt het massale steunpakket van de Europese Centrale Bank voor vertrouwen in de financiële sector en staan de banken er veel beter voor. (bron: RTLZ) De voorstelling van ABN Amro is gebaseerd op aannames die niet worden onderbouwd. Of in mei de horeca weer open mag is op dit moment geen optie zolang er geen helderheid is over het einde van de besmettingen door het gevreesde COVID-19. Uiteraard klinkt deze visie van de staatsbank bij ondernemers ‘aantrekkelijk’ in de oren, maar of die hoop beantwoord wordt leert de toekomst pas. De visie van het CPB gaat daar ook over en toont vier scenario’s, met, naarmate het herstel langer duurt, zwaardere gevolgen. Dat lijkt een realistischer benadering.

Beleggers in binnen- en buitenland vinden dat bedrijven voorlopig geen dividend moeten uitkeren. Ze zeggen in het FD dat de winstuitkering veel geld kost en dat daardoor de positie van de bedrijven verder wordt verzwakt. De oproep van grote pensioenfondsen en vermogensbeheerders is opmerkelijk. Hun verdiensten bestaan voor een belangrijk deel uit dividend en beursrendementen. Zo keerde Shell vorig jaar voor $15 mrd aan dividend uit. De waarde van Shell is de laatste weken gehalveerd. De beleggers sluiten zich met de oproep aan bij de Europese Centrale Bank en De Nederlandsche Bank. (bron: NOS)

Ik kreeg vanmorgen onderstaande publicatie toegestuurd van Follow The Money (FTM) gepubliceerd op https://www.ftm.nl/artikelen/bankrun-maar-niemand-ziet-het?&utm_source=Upday&utm_medium=Social&utm_campaign=Bankrun De strijd gaat zich verharden: er wordt steeds meer duidelijk over het monetaire beleid van de centrale banken, waarvan het niet duidelijk is waartoe dat gaat leiden. Voor de lezers van dit blog is deze materie niet nieuw. Ik schrijf al een jaar dat de verruiming van de liquiditeiten op de financiële markten door de opkoopprogramma’s van (staats)obligaties tot een devaluatie van de waarde van ons geld leidt en tot het opblazen van de koersvorming op de effectenmarkten. Nu gaat de ECB nog een stap verder. Lagarde c.s. hebben In feite een machtsgreep gepleegd met nog veel grotere consequenties dan alleen de monetaire. Met de bazooka van €750 mrd van Lagarde heeft de ECB de Regeringsleiders van de eurolanden en de ministers van Financiën buitenspel gezet ter zake van het financieren van de gevolgen van de Corona-besmettingen in de Zuidelijke Eurostaten Italië, Spanje en Frankrijk, middels het EMS. Nederland, Duitsland, Oostenrijk en Finland vonden het daarvoor te vroeg en blokkeerden daarmee het voorgenomen beleid van de Europese Commissie. Nu staan Rutte en Merkel in hun hemd, want ze kunnen helemaal niet verhinderen dat onze euro’s worden ingezet als garantie voor Italië, Spanje en Frankrijk. De regie daarover voert de EU niet langer maar de ECB. Alleen of dat al is doorgedrongen tot in den Haag betwijfel ik vanwege de pertinente afwijzing door Rutte van het EMS-programma en het in stelling brengen van Hoekstra om dat te voorkomen. In het artikel wordt gesproken over helicoptergeld. In de VS is deze week aangekondigd dat begin april alle niet-steenrijke Amerikanen een cheque van de feodale overheid, de regering Trump. krijgen toegestuurd: een single krijgt $1200, een stel $2400 en een gezin van 4 personen krijgt $3000 om de consumptie te activeren. Alleen als de meeste winkels gesloten zijn of mensen niet mogen shoppen, werkt dat op de korte termijn niet. In ieder geval moet worden voorkomen dat met het douceurtje schulden worden afgelost. Er wordt een facet besproken van de problemen in de financiële en monetaire wereld. Ik heb eerder al eens aandacht besteed aan de gevaren voor financiële partijen, waaronder de banken, voor het in evenwicht houden van hun derivaten-portefeuilles, bij marktbewegingen die zeer volatiel zijn (bewegelijk). Daardoor kunnen banken in grote financiële problemen geraken waarvoor de buffers onvoldoende krachtig zijn.

Grenzeloos schulden opkopen: is dat wel wenselijk?

https://nos.nl/artikel/2328593-grenzeloos-schulden-opkopen-wat-maakt-het-uit.html De grenzen niet mogen worden opgeschoven, vindt president van De Nederlandsche Bank Klaas Knot. De Europese Centrale Bank zou niet grotere delen van schulden van Europese landen mogen opkopen. Maar wat zou er erg aan zijn? Drie deskundigen zetten de risico’s op een rij. Waar gaat het over? Zoals burgers geld bij een bank kunnen lenen om bijvoorbeeld een huis te kopen, zo kunnen overheden van landen ook geld ophalen op de kapitaalmarkt. Ze geven dan een obligatie uit, een soort lening dus, en geldschieters geven dat bedrag dan aan de overheid in ruil voor een vergoeding, dan wel ze betalen daar een negatieve rente voor. Zulke geldschieters kunnen andere landen zijn, of grote investeerders zoals pensioenfondsen, of indirect centrale banken zoals nu de Europese Centrale Bank. Tot nu toe deed de ECB dit beperkt: ze kocht maximaal een derde van alle uitgegeven obligaties van een land op, en van alle Eurolanden in verhouding even veel. Deze week is dat veranderd: de ECB overweegt om meer dan een derde van de obligaties van een land op te kopen. Daarmee kan de centrale bank in eerste instantie vooral de Eurolanden helpen die er nu slecht voor staan, zoals Italië en Spanje. Die stonden er financieel al slechter voor en worden nu hard geraakt door de corona-crisis, waardoor ze meer moeite hebben om andere geldschieters te vinden die hen tegen een niet te hoge vergoeding geld wil lenen. Dan is de volgende vraag: krijgen we hyperinflatie? Toch is er een belangrijke reden waarom er bij het begin van de euro is afgesproken dat de centrale bank maar beperkt schulden van een land mag opkopen. “Voor het geval een land betalingsproblemen krijgt”, legt Casper de Vries uit, hoogleraar monetaire economie aan de Erasmus School of Economics. Zou de ECB meer dan een derde opkopen, dan krijgt ze automatisch een vetorecht als er gestemd moet worden over bijvoorbeeld het ‘afstempelen’ van obligaties. Dan kan ze in feite de staatsschuld financieren. Neem bijvoorbeeld Griekenland. Toen het land een paar jaar terug in de problemen was, zijn de Griekse leningen (toen in overleg met investeerders en overheden) gedeeltelijk waardeloos verklaard. Met andere woorden: een deel van het geld kwam niet meer terug. Vervelend voor bijvoorbeeld pensioenfondsen die geld hadden uitgeleend. Voor een centrale bank is dat niet zo’n probleem, die kan weer geld ‘bijdrukken’ als dat nodig is. Als ze vetorecht heeft, kan ze zelfs besluiten of ze een schuld afstempelt of niet om de economie van een Euroland te steunen.

Inflatie is net als tandpasta. Als het eenmaal uit de tube is, krijg je het er lastig weer in. Lodewijk van der Kroft, beleggingsspecialist bij vermogensbeheerder Comgest: elke keer dat de ECB geld niet terugbetaald krijgt en er meer geld bij gecreëerd wordt, komt er meer geld in de economie in omloop. Waar meer van is, wordt minder waard. Dat kan zich opstapelen als het vaker gebeurt, en ook in andere landen plaatsvindt. Denk daarbij aan drie grootmachten: FED (dollar), ECB (euro) en de BoJ (yen). De Vries: “Dan krijg je hyperinflatie.” Op dit moment heeft de ECB wel een maximum genoemd aan wat ze zal opkopen: tot €750 mrd. “Van hyperinflatie zijn we nog heel wat stapjes verwijderd, maar het is een glijdend pad.” Dan de vraag : of een hypotheek betaalbaar blijft? Feit is dat er nu een smak meer geld in de economie komt. Ook als de euro straks maar een beetje minder waard wordt, zullen we dat merken. Bij inflatie stijgen ook de rentes, zegt Edin Mujagic, econoom bij vermogensbeheerder OHV. “Wie nu een hypotheek opneemt met een variabele rente, of met een vaste rente voor vijf jaar, kan straks opeens met een hogere rente geconfronteerd worden.” Komt er steun voor zwakke landen? “Ik begrijp heel goed waarom Klaas Knot zich zorgen maakt”, aldus Mujagic. “Het is alsof iemand nu tegen jou zou zeggen: wat je inkomen ook is, je mag nu twee keer zoveel geld lenen en uitgeven als hiervoor. En wie zijn geld komt terugvragen, stuur je maar naar mij toe, want ik sta garant.” Volgens Mujagic is het risico dat hierdoor de landen in de Eurozone die al hoge schulden en grote tekorten hebben dan niet de noodzaak voelen om dat te veranderen. Ook zullen andere landen hulp verwachten. Hij vreest voor een politiek wespennest. Die zorgen erkent Van der Kroft. Toch denkt hij dat het nu niet het goede moment is om alleen leningen op te kopen als een land bereid is om te hervormen. “Toen het nog relatief goed ging in Europa lukte het al niet om dit soort hervormingen in andere landen voor elkaar te krijgen. Dat lukt nu zeker niet. Dit is noodhulp.” Waar gaat dit heen? Het is de vraag of dit tijdelijk is, zegt Mujagic. “De geschiedenis leert ons dat dit bij de ECB niet zo is.” Hij wijst erop dat de eerdere rentedaling en opkoopprogramma’s ook tijdelijk zouden zijn, maar nog steeds lopen. Ook De Vries denkt dat de drempel laag is om het opkopen van leningen verder op te schroeven. “Bij elk pijntje ontstaat er nu druk om dat middel te gebruiken, en het wordt steeds makkelijker.”

Hoe lang heeft onze economie nodig om uit een krimp te komen?

De economie krimpt dit jaar in het zwartste scenario met 7,7%, meldde het CPB donderdag, als het Planbureau ervan uitgaat dat Nederland zes maanden op slot gaat. Er stond een groei van 1,4% in de boeken, dat is dus een achteruitgang van 9,1%. De tijd van voorzichtig overheidsbankieren is aan de kant geschoven. Ga maar na, Hoekstra schat de kosten van het noodpakket tussen de €10 en €20 mrd. Alleen al die bandbreedte is ongeveer net zo groot als de totale defensiebegroting. Maar minister Hoekstra verwacht in de eerste 3 maanden tussen de €45 en €60 mrd uit te geven aan noodhulp en teruglopende belastinginkomsten. Daarvoor heeft Rutte €80 tot €90 mrd beschikbaar gesteld. Die uitkomst van het rekensommetje om de huidige staatsschuld van ongeveer 48% op te laten lopen tot de Europese bovengrens van 60%. Overigens is er in Europa afgesproken om de begrotingsregels tijdelijk los te laten, zodat er nu geen bovengrens meer is om onze staatsschuld op te laten lopen. Hoekstra hoeft niet bang te zijn dat mensen hem geen geld meer willen lenen. “Geldschieters staan massaal in de rij om staatsschuld te kopen”, zegt Coen Teulings, oud-directeur van het CPB en hoogleraar economie aan de Universiteit van Utrecht. “Mensen maken zich zorgen en willen graag een appeltje voor de dorst. Dat geldt moet ergens in worden belegd. Nederlands staatspapier is daarbij extreem geliefd”, aldus Teulings. Dat blijkt, de rente op tienjarige staatsleningen is 0,228%. “Nederland kan dit financieel gezien lang uitzitten”, denkt ook Harald Benink, hoogleraar Banking & Finance aan Tilburg University. “Hoekstra moet voor een kwartaal maximaal €65 mrd extra lenen, dat is 260 miljard euro voor een jaar. Dat kunnen we opvangen.” Het is dan ook niet de Nederlandse schatkist waar Benink zich zorgen om maakt. Italië wordt het hardst geraakt door het corona-virus en heeft daarbij al jaren een (te) hoge staatsschuld. Dat geldt in mindere mate ook voor Spanje. “De Italiaanse economie had het al zwaar voordat het corona-virus uitbrak. Als de schuld nog verder oploopt, dan zitten ze met de gebakken peren als de crisis voorbij is.” En niet alleen Italië. Want als de situatie in Zuid-Europa nog verder uit de hand loopt, dan zal Nederland de klap ook voelen, denkt Benink “Stel, we krijgen weer die discussie of landen wel of niet in de eurozone moeten blijven zoals tijdens de eurocrisis, dan zijn we echt heel ver van huis.” Teulings is positiever gestemd over de financiële vooruitzichten, de schulden van Spanje en Italië zijn gemakkelijk te financieren omdat er genoeg vraag is naar staatspapieren. De Europese Centrale Bank (ECB) trekt hier speciaal 750 miljard euro voor uit. Toch waarschuwt ook Teulings voor de situatie die we kennen van de eurocrisis. “Wij hebben er een enorm belang bij dat er niet weer zo’n discussie ontstaat zoals in 2012 of landen de eurozone moeten verlaten.” Er moet volgens Teulings zo snel mogelijk worden gezocht naar een balans om de economische activiteit weer op gang te brengen en tegelijkertijd de verspreiding van het virus zoveel mogelijk in toom te houden. “Ondernemers moeten op een gegeven moment hun vleugels weer kunnen uitslaan. Als een restaurant een jaar lang de deuren moet sluiten, dan wordt het heel moeilijk om de tent weer te openen.”Ondernemers moeten op een gegeven moment hun vleugels weer uitslaan. Dat geldt natuurlijk in meer sectoren. Dan is de economie echt voor een lange tijd verziekt.” De Nederlandse economie is sterk en veerkrachtig, vindt zowel Benink als Teulings. Benink merkt op dat het niet houden aan de afspraken zoals de 1,5 meter afstand niet alleen asociaal is, zoals Rutte begin deze week nog zei, maar ook kortzichtig. “Stel, we creëren een nieuwe besmettingshaard omdat we met zijn allen toch naar buiten gaan en geen afstand houden, dan krijgen we een nieuwe ziektegolf en is de economische schade nog veel groter. Hoe langer dit duurt, hoe meer bedrijven failliet gaan en hoe meer mensen hun baan verliezen.” (bron: nu.nl) Het is geruststellend dat Nederland sterke buffers heeft opgebouwd, alhoewel ik liever zou hebben gezien dat de terugbetaalde staatsleningen waren aangewend voor investeringen in kennis voor nieuwe generaties. Maar goed, als de corona-besmettingen onder controle zijn, over drie, zes, negen of twaalf maanden, dan is onze rooskleurige financiële positie verleden tijd. Hoe streng en overdreven de bezuinigingen van Rutte I ook waren, dat geld wordt nu uitgedeeld aan iedereen die erom vraagt, zonder kritische toetsen. En al die gigantische geldpotten, die worden opengetrokken door de ECB, de EU en de nationale overheden, zullen ertoe leiden dat de schuldposities zullen toenemen, zonder dat duidelijk is wanneer de wereldhandel weer gaat aantrekken en de economische activiteiten weer toenemen. Daarbij komt dat de klimaatinvesteringen even op een laag pitje zijn gezet, maar wanneer is er weer volgende geld om die activiteiten te herstarten? Dat duurt vooralsnog nog jaren. De prioriteit is momenteel niet hoog want de uitstoot van CO2 is door corona fors gedaald. Bij ieder nadeel is ook een voordeel! Van veel groter belang is dat we nu gaan investeren in projecten van de toekomst. Wij moeten een streep zetten achter de industriële activiteiten uitgevoerd met fossiele brandstoffen. Dat moet het resultaat zijn van alle corona-ellende, die ons treft.

De corona-crisis leidt dit jaar tot economische krimp, zoveel lijkt zeker

Het Centraal Planbureau (CPB) voorziet dit jaar een economische recessie. De economische krimp komt volgens deze veronderstelling uit tussen 1,2% in het optimistische scenario en 7,7% in het pessimistische toekomstplaatje. Die aannames van het CPB zijn subjectief. Veel interessanter zou zijn om uit te gaan van de meest realistische. Hoe lang waart dit virus nog onder ons. Niemand kan daar iets zinvols over zeggen, hooguit zeggen deskundigen dat we er niet van moeten uitgaan dat de corona-problematiek voor deze zomer is opgelost. In drie van de vier scenario’s van het CPB is de neergang dieper dan tijdens de kredietcrisis van 2008 en 2009. Kijk op https://youtu.be/Z5X664azRJU voor Eens zal de Betuwe in bloei weer staan van Dolf Brouwers bij Sonja Barend.
In de meeste toekomstplaatjes van het CPB is er volgend jaar al herstel. Dan groeit de economie weer 2% tot 3,5% en alleen in het meest zwarte script, waarbij de beperkende maatregelen tegen het corona-virus nog een jaar blijven bestaan, houdt de recessie volgend jaar aan. Al deze cijfers moeten met een flinke korrel zout worden genomen. Het CPB weet het ook niet precies. Daarom heeft het planbureau het over mogelijke scenario’s en niet over een voorspelling of een raming. Er zijn nog heel veel onzekerheden, zegt CPB-directeur Pieter Hasekamp.
Duidelijk is wel dat niet alleen de verspreiding van corona afhangt van het gedrag van de bevolking, maar ook de ontwikkeling van de economische crisis. Als het lukt om anderhalve meter afstand van elkaar te houden en hygiënemaatregelen in acht te nemen, kunnen de beperkende maatregelen eerder worden versoepeld en krijgt ook de economie meer lucht. In alle economische scenario’s van het CPB is de economie afhankelijk van de ontwikkeling van het virus en de bewegingsvrijheid van de burgers. De belangrijkste vraag voor economen is nu of de economie in een diepe, korte crisis terechtkomt of in een slepende recessie. Een antwoord is onmogelijk te geven, maar het CPB schetst wel meer scenario’s met een kort dal dan met een lange periode van ellende. Over de mate van waarschijnlijkheid van de scenario’s doet het CPB geen uitspraak. De scenario’s dienen om ‘de grootte van de impact’ inzichtelijk te maken en te laten zien waar de onzekerheden zitten. In juni komt het CPB met een echte raming van de economische ontwikkeling. “De schets die wij hebben gemaakt is geen verwachting, maar wel een veronderstelling”, zegt Hasekamp. “Nederland is vanaf 1 maart volop in een crisis geraakt. De productie gaat flink naar beneden en wij denken dat die later weer opveert, maar de vraag is wanneer. Het wordt zwaar en hoelang het duurt, weten we niet zeker. Hele sectoren liggen op hun gat. Je ziet het natuurlijk in de horeca, maar ook in de sierteelt, bij de organisatie van evenementen en in de cultuursector.”
En wat te denken van de luchtvaart, de reis-industrie, het toerisme, het transport, de auto-industrie en de verkoop en mogelijk de oliebedrijven. Hasekamp noemt de crisis ‘asymmetrisch’. Hier en daar valt de productie stil, op andere plaatsten wordt doorgewerkt. Er kan zelfs groei zijn, bijvoorbeeld bij online winkels. Maar als de problemen langer duren is de vraag wat het effect is voor de sectoren die nu nog vooruit kunnen. Worden consumenten onzeker en stoppen zij met kopen? Ook de onzekere ontwikkeling in het buitenland speelt een rol. Zijn er genoeg onderdelen en wanneer komt het transport op gang? Hasekamp: “Dit is nog niet eerder vertoond. Geen mens kan zeggen wanneer dit voorbij is.” De werkloosheid loopt in het lichtste scenario slechts beperkt op naar 4% dit jaar, maar stijgt in het zwaarste scenario tot 9,4% in 2021. Nu is 3% van de beroepsbevolking werkloos. “Het overheidsbeleid is erop gericht om ontslagen en faillissementen te beperken. Dat voorkomt een neerwaartse spiraal en blijvende economische schade. Toch kan de overheid de klap hooguit deels opvangen. Naarmate de crisis langer aanhoudt zal de economische schade groter zijn.” Over de overheidsfinanciën heeft het CPB de minste zorgen. “We kunnen dit hebben. Dat is het goede nieuws”, stelt Hasekamp. Ook in het meest pessimistische scenario kan de overheid de extra uitgaven bij het gebrek aan belastinginkomsten volhouden, meent het CPB. De staatsschuld is nu 48,8% van het bruto binnenlands product (bbp). In het zwaarste scenario komt dit percentage in 2021 uit op 73,6%. Dat is geen gevarenzone, aldus het CPB. (bron: Trouw) Peter Hasekamp, de nieuwe directeur van het Centraal Plan Bureau, zei bij Nieuwsuur dat mogelijk wel €140 mrd aan ondersteuning zal moeten uitgeven als het herstel langer op zich zal laten wachten als nu wordt gehoopt. Het overheidsbeleid vertraagt een neergaande economische spiraal, maar hoelang kan de overheid dat volhouden. Als het herstel lang op zich zal laten wachten ontstaat het dilemma hoelang gaan we en willen we dit volhouden. Op dit moment is de stemming ‘wij zijn een van de rijkste landen binnen de EU, wij hebben forse buffers en kunnen dit lang volhouden’. Dat is zo, maar de vraag is ook in welke status wij komen van waaruit wij moeten herstarten? Het is niet alleen een Nederlandse zaak, ook een Europese, monetaire, financieel/economische en sociaal/maatschappelijke en er is de wereldhandel en de voortgang van de handelsoorlog van Trump. Ook de uitslag van de Presidents-verkiezing in november in de VS speelt een niet te onderschatten rol alsmede de afloop van de Brexit en de herinrichting van de Europese Unie/Europese Commissie. En uiteraard de voortgang van corona-besmettingen mondiaal.

Waar het kabinet doorgaans bakkeleit over de uitgave van enkele miljoenen, trekt minister van Financiën Wopke Hoekstra nu, zonder blikken of blozen, €15 miljard euro extra uit de schatkist. En als het moet komt er meer op tafel

https://krant.parool.nl/titles/hetparool/8317/publications/907/pages/8 In het video interview over zijn royale hand waarmee hij met overheidsgeld strooit zegt de minister van Financiën onder meer <citaat> U kunt aan die waardering bijdragen door zorgpersoneel beter te betalen. Wat let u? “Zeker. Kamerbreed en ook door het kabinet is al gezegd dat we wat extra’s willen doen voor de mensen in de zorg. Ik vind het niet zo netjes om nu de langetermijndiscussie hier te voeren. Juist omdat mijn punt fundamenteler is.” Met waardering is geen huur te betalen. “Nee, maar voor dat gevoel van saamhorigheid kun je een beroep doen op elkaar. Mensen, help elkaar om dit zo goed mogelijk samen door te komen. Verhuurders kunnen iets doen voor huurders, bedrijven voor toeleveranciers. Je kunt wat doen voor de mensen in je buurt die het extra moeilijk hebben. En ga dus ook op een fatsoenlijke manier om met de regelingen die we als kabinet nu hebben neergelegd.” “Dat noodpakket bestaat uit belastinggeld dat Nederlanders met hard werken hebben verdiend. En dus roep ik bedrijven die het niet nodig hebben op om er geen gebruik van te maken. We zitten in een lastige situatie, we kunnen dit varkentje wassen, maar het vraagt wel iets van ons allemaal.” Wat staat ons nog te wachten? “Ik erken dat dit pittige tijden zijn met grote onzekerheid. Het zal nog wel even duren, maar ik wil mensen ook op het hart drukken: we kunnen dit aan. We hebben niet voor niets een massief pakket opgetuigd. Als het nodig is zullen we het langer volhouden en het pakket desnoods voor een tweede of derde keer verlengen.” In het zwartste scenario van het Centraal Planbureau (CPB) raakt een half miljoen Nederlanders hun baan kwijt. Schrikt u daar niet van? “We weten zeker dat de gevolgen voor de komende maanden fors zijn, ook voor de economie. Drie van de vier CPB-scenario’s laten een grotere klap zien dan we in 2009 hebben gehad. Dat is heel fors. Tegelijkertijd komen we uit een periode van economische groei. De werkgelegenheid is daardoor groot, dat maakt heel veel uit. Daarom gaan we alles op alles zetten om die zo veel mogelijk te behouden.” Heeft u geen angst dat het medicijn straks erger blijkt dan de kwaal? “Dit is in alle gevallen goed besteed geld. Als de beperkingen langer duren, zijn we in staat het noodpakket te verlengen. Nederland heeft een goede kredietrating en kan daardoor goedkoop lenen. Ook loont het dat we de afgelopen jaren buffers hebben opgebouwd. We moeten ons wel realiseren dat de onderliggende schade aan de economie veel groter wordt als dit langer duurt. Dan begint het wel te piepen en te kraken.” President Trump zegt dat we de economie niet kapot kunnen laten gaan door corona. Heeft hij gelijk? “We moeten gezondheid en economie niet tegenover elkaar zetten. Er zijn mensen die op dit moment hun ouder of partner verliezen, die een broer of zus op de ic hebben en die in doodsangst zijn. De aanpak van deze gezondheidscrisis staat op plaats één, twee en drie.” “Tegelijkertijd moeten wij werknemers, bedrijven en zelfstandigen in de benen houden. Wie zijn baan verliest, merkt dat niet alleen in zijn portemonnee. Werk gaat ook om zingeving. Daarnaast hebben we het geld dat we met elkaar verdienen nodig om de zorg te betalen, net als ons onderwijs of de politie.” Een groot deel van de zelfstandigen doet nu een beroep op het vangnet van de overheid, terwijl zij geen premies afdragen. Hoe terecht is dat? “Geen misverstand: dit pakket is er voor alle Nederlanders en dus ook voor de zzp’ers. De inkleuring die jullie geven past niet bij de werkelijkheid: het gaat om heel veel mensen met relatief kleine salarissen die niet eens zo graag zelfstandige wilden worden maar geen andere keuze hadden. Ik vind het een morele plicht hen te helpen. Tegelijkertijd laat deze crisis zien dat deze mensen heel kwetsbaar zijn. Zij zouden in een veel zekerder positie verkeren als ze nu dezelfde baan hadden gehad in een vast dienstverband. Dat is een vaststelling waar we als kabinet mee aan de slag moeten. Jullie zullen begrijpen dat we daar de afgelopen weken geen tijd voor hebben gehad.” Binnen het kabinet wordt doorgaans om elk miljoen gevochten. En nu geeft u in één klap €15 mrd uit, en misschien wel meer. Is dat slikken voor een minister van Financiën? “Nee, integendeel. Dit is bittere noodzaak.” U gaat lenen. Kost dat ons welvaart? “Op korte termijn kunnen we fors bijlenen. Wel zullen we veel minder belastinginkomsten binnenkrijgen. De reissector en de horeca krijgen vreselijke klappen, en dus komt er ook veel minder geld binnen. Een deel daarvan komt nooit meer terug. De begroting van een half jaar geleden kan de prullenbak in.” Geldt dat ook voor het Wopke-Wiebesfonds? “Nee, daar gaan we mee door, net als veel andere plannen.” De tientallen miljarden die u wilde lenen om de economie te versterken, heeft u nu nodig om de economie te redden. “We drukken de pauzeknop in. We zijn nu heel erg bezig met de coronacrisis. Dat heeft als consequentie dat alles waar we vier weken geleden nog als kabinet mee dachten te komen even stilstaat. Omdat de wereld veranderd is.” Na de vorige crisis in 2009 heeft Nederland fors bezuinigd en de lasten verhoogd. Is die methode voor herhaling vatbaar? “We kunnen nog niet zeggen hoe de economie zich zal ontwikkelen. De kunst is om uit de vorige crisis lessen te trekken, over de zaken die goed en minder goed zijn verlopen. En er komt vast een moment, over een jaar of zes, dat mensen zeggen: dat hadden Hoekstra en het kabinet van toen toch anders moeten doen. Laten we wel eerlijk zijn: het vermogen om bij te springen is hier groter dan in andere landen van Europa. Dat is niet mijn verdienste, maar onze uitgangspositie is echt veel beter.” </citaat>

Willem Vermeend en Rick van der Ploeg aan het woord

Wereldwijd treffen regeringen ingrijpende maatregelen om de economische gevolgen van de corona-crisis zoveel mogelijk te beperken. Veel landen, waaronder Nederland, krijgen te maken met een recessie. De wekelijkse column staat op https://www.telegraaf.nl/financieel/1695957220/column-recessie-zou-diep-kunnen-worden Daar schrijven ze onder meer over de grootte van de noodhulp, het opendraaien van de monetaire geldkraan en mogelijke gevolgen daarvan. Enkele citaten: < Op dit moment beschikt het kabinet over voldoende financiële middelen om een recessie te bestrijden. Vooral dankzij het bezuinigingsbeleid van het kabinet Rutte II kan het nu gebruik maken van een opgebouwde buffer om met een gigantische steunpakket bedrijven, zzp’ers en werknemers te ondersteunen. Volgens het CPB zullen door deze inzet de overheidsfinanciën in alle scenario’s verslechteren. In het zwaarste scenario loopt het overheidstekort in 2021 op naar bijna 10% van het bruto binnenlands product (bbp) en de staatsschuld naar ruim 73% van het bbp. Deze kosten voor de overheid worden nog niet als risicovol beschouwd. > < Als we afgaan op een recente enquête van VNO-NCW en MKB-Nederland onder het bedrijfsleven, dan is de kans op het lichtste scenario niet groot. Een grote meerderheid verwacht dat ze al snel banen moeten schrapen en dat geplande investeringen in de ijskast worden gezet. > < Vorige week presenteerde Rutte III een ongekend steunpakket voor bedrijven, zzp’ers en werknemers om te voorkomen dat onze economie zal omvallen. Dit kan oplopen tot meer dan 90 miljard euro aan steun (het CPB houdt rekening met het verder oplopen van de steun naar €140 mrd) en omvat onder meer de tijdelijke noodmaatregel (NOW) voor doorbetaling van lonen (werktijdverkorting), extra inkomenssteun voor zzp’ers en uitstel van belastingbetalingen. Deze maatregelen hebben bij bedrijven, werknemers en in de Haagse politiek terecht veel lof geoogst. Ze zijn bedoeld om ontslagen en onnodige faillissementen te voorkomen. Daarvoor is het in ieder geval nodig dat dit crisispakket, zonder bureaucratie, zo snel mogelijk daadwerkelijk wordt uitgevoerd. In de praktijk wordt op dit moment gevraagd om meer haast. Tegelijk wordt ook aangedrongen op uitstel van het betalen van vaste lasten, zoals huren, aflossingen en verruiming van betalingstermijnen. Vanuit de fiscale advieswereld is aanvullend op het steunpakket van het kabinet een lijstje met extra fiscale noodmaatregelen aan staatssecretaris Hans Vijlbrief van Financiën gestuurd. Daarin staat ook het voorstel om de verliesverrekening bij bedrijven te verruimen, waardoor ze belastinggeld kunnen terugkrijgen uit 2018. > < Het valt op dat zowel bij het aanpakken van de coronacrisis als de economische gevolgen, de noodzakelijke samenwerking tussen landen ontbreekt: het is ieder voor zich. En binnen de EU zien we regeringsleiders die ruziën over de vraag of het Europese noodfonds (het Europees Stabiliteitsmechanisme) mag worden ingezet. Dit zogenoemde ESM, ingesteld na de eurocrisis, biedt de EU mogelijkheden om aan EU-landen bijvoorbeeld noodleningen te verstrekken. > < Met een monetaire bazooka heeft de Europese Centrale Bank (ECB) alle bestaande regels overboord gegooid en is afgelopen donderdag begonnen met het ongelimiteerd opkopen van de schulden van eurolanden. Daardoor krijgen vooral zwakke landen extra ruimte om met overheidsuitgaven de economische gevolgen van de corona-crisis aan te pakken. ECB-president Christine Lagarde kan moed niet worden ontzegd, want er zijn forse risico’s. Voorstanders menen dat ze met deze ongekende aanpak de Europese Unie kan behoeden voor het uiteenvallen, zeker in een situatie waarin landen als Italië kunnen omvallen. Gaat het mis, dan draaien sterke EU-landen op voor de kosten van oninbare vorderingen. Bankiers vrezen dat de ECB-bazooka op termijn tot een enorme inflatie zal leiden. In een eerdere column merkten wij op dat je met alleen een monetair beleid de oplopende economische crisis niet kunt bestrijden. Binnen de EU heb je daadkrachtige regeringsleiders nodig die met investeringen in fysieke en digitale infrastructuur en de nieuwe technologieën de economie aanjagen. > < Bij de scenario’s van het CPB is geen rekening gehouden met andere ontwikkelingen waardoor de kans op een zware recessie toeneemt. Zo wordt Nederland als handelsland extra hard getroffen door de mondiale trend van anti-globalisering en anti-vrijhandel, maar ook door de Brexit en het lamleggen van de internationale handel. Steeds meer landen kiezen voor nationale belangen. Eigen bedrijven en werknemers worden door de overheid bevoordeeld en met handelsbelemmeringen beschermd tegen het buitenland. Dit protectionisme pakt slecht uit voor onze economie en werkgelegenheid. > < Het leidt ook tot een verharde concurrentiestrijd in de wereld. Steeds meer landen zijn bezig met het creëren van ‘het beste’ internationale bedrijfsvestigingsklimaat (lage lasten, simpele regelgeving, lage belastingen, aantrekkelijke regels voor hooggeschoolde technici en tech start-ups, subsidies enz.). Daarmee willen ze internationale topbedrijven en toptalenten vanuit andere landen aantrekken. Nederland behoort hier tot de duidelijke verliezers, mede omdat onze overheid en het bedrijfsleven onvoldoende hebben geïnvesteerd in digitaliseringsprocessen, innovaties en nieuwe technologieën, zoals kunstmatige intelligentie. Bovendien zal onze toekomstige economische groei vanwege de vergrijzing jaarlijks slechts tussen 1%-1,5% liggen; voorheen was dit veelal boven de 2%. Tegen de achtergrond van de bovenvermelde trends zou de Nederlandse politiek zich nu al moeten voorbereiden op een toekomstige Nederlandse economie die internationaal te maken krijgt met ieder voor zich. > Het is een somber scenario, wat hier wordt geschetst. We worden geconfronteerd met de gevolgen van het pragmatische beleid van 9 jaar Rutte aan het roer, een premier zonder visie. De neoliberale boedel die hij achterlaat is één grote treurnis voor volgende generaties. Daarbij komt dat zijn Europese beleid leidt tot een machteloze Europese Unie. De prijs die Europa zal moeten betalen voor de behartiging van de Nederlandse belangen zal hoog zijn. We moeten één Europa van de 27 lidstaten vergeten, die missie is kansloos. Ik begrijp wel dat Rutte de rijkdom van ons land wil beschermen, maar de realiteit vergt een andere invulling. Ons kabinet, het parlement en de media houden zich alleen nog maar bezig met ‘corona’, dat is korte termijn beleid. De politiek heeft besloten dat alle middelen moeten worden ingezet om voor na ‘corona’ de situatie instant te houden van ervoor. Alle financieel/economische verliezen worden naar voren geschoven. Het betalen van belastingen mag naar ‘later’ geschoven worden, rente en aflossingen bij banken kunnen in de toekomst worden gedaan. Maar welke bedrijven en particulieren zijn daar dan toe in staat? Wij zitten wel met sectoren waar de handel, de productie en dienstverlening is stilgevallen. Structurele hervormingen komen daarbij niet in beeld. Banken worden aan alle kanten gesteund, ook die die in feite bankroet zijn. Het hele monetaire en financiële systeem is doodziek. Nog meer gratis geld in de markt pompen, monetair en politiek, leidt alleen maar tot een enorme kapitaalvernietiging. In deze column wordt gesproken over een ‘enorme inflatie’. De paniek die is toegeslagen bij onze politieke leiders is zo groot dat de overheid iedere dag voor Sinterklaas gaat spelen, terwijl wij weten dat dat in een dramatisch slotakkoord zal eindigen. Sinterklaas is het maar op een van de 365 dagen. Wij hopen nog steeds dat onze ‘knappe koppen’ onze problemen wel op zullen lossen en onze belangen zullen behartigen zonder veel schade aan te richten. Die hoop heb ik laten varen. Het is maar dat U dit weet. Na deze ‘oorlog’ zullen alle waarden anders ingevuld gaan worden, alleen is de vraag of de politiek daartoe in staat is? De documentaire maker Janet Ossebaard, bekend van De val van de Cabal, heeft tien verhaallijnen samengebracht in een documentaire te zien op https://viraal.video/2020/03/23/documentaire-maker-janet-ossebaard-gaat-als-een-lopend-vuurtje-rond-over-het-internet-over-het-corona-virus/ In deel 3, verhaallijn 8, schetst ze de toekomst van het financiële systeem.

De Eurozone en de ECB verkeren in zwaar weer

Het consumentenvertrouwen in Duitsland gaat keihard onderuit door de zorgen over de coronacrisis. Dat meldde onderzoeksbureau GfK. De index die het vertrouwen van consumenten in Europa’s grootste economie weergeeft, kelderde naar een stand van 2,7. Bij een voorgaande meting was dat een stand van 8,3. De daling was veel sterker dan verwacht. De index staat nu op het laagste niveau sinds de financiële crisis 2008/2009. Een dergelijk sterke afname van het vertrouwen is niet eerder gezien sinds het begin van de metingen in 1994, aldus GfK. Vooral de angst voor baanverlies is sterk toegenomen, zeggen de onderzoekers. De graadmeter wordt gebaseerd op onderzoek onder circa 2000 respondenten en kijkt een maand vooruit, in dit geval naar april.

De economie van de eurozone heeft zwaar te lijden onder de uitbraak van het corona-virus en de inperkingsmaatregelen van overheden om de ziekte te beteugelen. Met name in de dienstensector met bijvoorbeeld transportsector en de reisbranche, toerisme, luchtvaart, horeca en detailhandel gaan de zaken buitengewoon moeizaam. Maar ook in de industrie zijn de negatieve gevolgen van het virus duidelijk merkbaar. De Britse marktonderzoeker Markit meldt op basis van voorlopige cijfers dat zijn inkoopmanagersindex voor de dienstensector in het eurogebied voor maart kelderde naar een stand van 52,6 in februari naar 28,4 in maart. Dat is de sterkste afname ooit gemeten. Een stand van 50 of meer wijst op groei, daaronder op krimp van de activiteit. Door het virus zijn het Europese luchtverkeer en toerisme vrijwel volledig platgelegd, terwijl horeca, uitgaansgelegenheden en veel winkels de deuren hebben gesloten op last van overheden om verspreiding van de ziekte tegen te gaan. De graadmeter voor de industrie in de eurolanden zakte naar een stand van 49,2 naar 44,8. Veel industriebedrijven in Europa hebben de deuren gesloten om de uitbraak te beperken. Ook zorgt het virus voor verstoringen in de toeleveringsketen, waardoor de productie wordt ontregeld. De samengestelde index van diensten en industrie noteerde voor maart een voorlopige stand van 31,4 tegen 51,6. Dat is ook de laagste stand ooit. Markit meldt dat in Duitsland en Frankrijk, de twee grootste economieën van de eurozone, een flinke afname van de economische activiteit was te zien. Dat geldt ook voor Groot-Brittannië.

De eurolanden hebben besloten dat de begrotingsregels van de Europese Unie waar alle lidstaten aan moeten voldoen, tijdelijk worden losgelaten vanwege de bestrijding tegen het coronavirus, laat minister van Financiën Wopke Hoekstra weten.

Verkoop van auto’s daalt

De verkoop van nieuwe bedrijfswagens in de Europese Unie is in februari behoorlijk gedaald, net als in januari. De verkoop zakte op jaarbasis met 6,2% tot 154.889 voertuigen, meldt autobranchevereniging ACEA. Bezien over de eerste twee maanden van het jaar lopen de Europese verkopen nu 8,9% achter ten opzichte van vorig jaar in dezelfde periode. Onder meer bestelbusjes en zware voertuigen werden vorige maand minder verkocht. Van de categorieën die ACEA hanteert was alleen bij de verkochte bussen sprake van een toename. Met uitzondering van Frankrijk gingen de verkopen in alle grote automarkten omlaag, vooral in Duitsland en Spanje. In Nederland zakte de verkoop van bedrijfswagens in februari met 12,7% tot 6875 stuks. Het aantal registraties van nieuwe personenwagens in Nederland ligt in de eerste drie weken van maart ongeveer 30% lager dan in dezelfde periode een jaar eerder, zo heeft het ING Economisch Bureau becijferd. De daling komt naar voren in een gepubliceerd overzicht op basis van cijfers van Kentekenradar, de RDW en het ING Economisch Bureau zelf. Econoom Rico Luman wijst naar het lagere consumentenvertrouwen en kopers die thuisblijven in verband met het coronavirus als oorzaken. De afzet van nieuwe (lease)auto’s aan bedrijven – die in Nederland oplopen tot zo’n twee derde van het totaal – geven voor de korte termijn nog wel enige stabiliteit”, aldus Luman. Eerder constateerde BOVAG al dat het koperspubliek de autodealer links laat liggen.

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 27 maart 2020; week 13: AEX 464,93; Bel20 2.862,79; CAC40 4.351,49; DAX30 9.632,52; FTSE 100 5.510,33; SMI 9.015,05; RTS (Rusland) 955,34; DJIA 21.636,78; NY-Nasdaq 100 7.588,37; Nikkei 19.389,43; Hang Seng 23.484,28; All Ords 4.874,20; SSEC 2.772,20; €/$1,114; BTC/USD $6.681,76; 1 troy ounce goud $1628,00, dat is €46.986,88 per kilo; 3 maands Euribor -0,353%; 1 weeks -0,48%; 1 mnds -0,438%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,228%; 10 jaar VS 0,7543%; 10 jaar Belgische Staat 0,016%; 10 jaar Duitse Staat -0,474%; Franse Staat 0,068%; VK 0,363%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,27%; 10 jaar Japan 0.0052%; Spanje 0,528%; 10 jaar Italië 1,298%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,419.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden deze week fors hoger. Wel steeg de euro weer naar $1,114 De rentetarieven noteerden opnieuw lager, ook in de landen die waar COVID-19 besmettingen stijgen (Italië en Spanje), ook het 30-jarige papier steeg weer. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,08%; Duitsland 0,03%; Nederland 0,086%; Japan 0,4216%; Frankrijk 0,679%; GB 0,773%; Spanje 1,297%; Canada 1,2014%; VS 1,3387%; Italië 2,261%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,55%; Duitsland -0,647%; Denemarken -0,446%; Nederland -0,595%; België -0,356%; Frankrijk -0,404%; Japan -0,1056%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.