UPDATE 28-08-2021/596 PvdA en GroenLinks willen samen formeren, maar voor rechts blijft het ‘nee’: de laatste strohalm is een minderheidskabinet, maar Sigrid Kaag vertrekt naar de regio rond Afghanistan en laat Rutte achter met een complex probleem

De rechtbank in Haarlem doet na dit weekend uitspraak in de stikstofzaak die Mobilisation for the Environment (MOB) heeft ingediend tegen de Dutch Grand Prix op Zandvoort. Dat melden verschillende media. Volgens MOB produceert de Grand Prix en alles eromheen namelijk veel meer stikstof dan is doorgerekend en binnen de huidige vergunningen is toegestaan. Die vergunningen zijn afgegeven door de provincie Noord-Holland. MOB heeft dan ook een kort geding aangespannen tegen de provincie. Maatschappelijk is er veel discussie ontstaan nadat er een vergunning voor een driedaags festijn van de Formule 1 op Zandvoort, inclusief een grote camping voor 5.000 fans, waar Prins Bernhard, de kleinzoon van, de grote animator van is. Terwijl op datzelfde moment die mogelijkheid, met een veel minder grote uitstoot van belastend materiaal voor het milieu. Het zal toch niet de invloed zijn van de Koninklijke Familie die hier een rol heeft gespeeld.

De VS, en daarmee ook de andere westerse landen, houden vast aan hun vertrek uit Afghanistan op 31 augustus aanstaande. President Biden zei dat in een televisietoespraak nadat hij eerder de G7 had ingelicht. De operatie bij het vliegveld is volgens Biden met de dag riskanter. De president benadrukte ook dat het aantal evacués per dag stijgt, waardoor de deadline van 31 augustus gehaald zou kunnen worden. De Taliban moeten dan wel het vliegveld openhouden, zei Biden. Hij sluit niet uit dat er na de 31e toch nog evacuaties kunnen doorgaan. De noodplannen daarvoor worden nu gemaakt, bevestigde Biden in de toespraak. (bron: NOS) 2 aspecten spelen hier een rol: op de eerste plaats de positie van de NAVO en de bondgenoten van de Amerikanen in dit proces en ook de positie van de taliban, die snel een einde wil maken aan de uitstroom van de meer intelligente Afghanen, die de taliban juist nodig heeft voor de opbouw van het land. De actualiteit is ook dat veel landen voor 31 augustus ‘hun’ evacués nog niet hebben opgehaald en dat met Europees ontwikkelingsgeld mogelijk een veilige af/doortocht kan worden gekocht. Vreemd is ook dat Biden onvermurwbaar is ondanks dat Merkel en Rutte hem hebben gesmeekt de termijn te verlengen. Wat ook op de achtergrond speelt is dat het Westen, dat wordt geduid met ‘de internationale gemeenschap’, niet van plan is de machtsgreep van de taliban te accepteren. Maar er zullen zeker wel landen zijn die in onmin leven met de Amerikanen en hun bondgenoten dan wel om economische redenen, het taliban-bewind te erkennen. Denk alleen maar aan China, Pakistan, Iran.

Nederland stopt op met de evacuaties uit Kabul, laat het demissionaire kabinet weten. De VS heeft Nederland gemaand te vertrekken, omdat dat land dinsdag weg wil zijn. De laatste vluchten van Nederland zijn waarschijnlijk op 26 augustus 2021. Het kabinet noemt het “een pijnlijk moment”, nu niet iedereen mee kan die in aanmerking komt. Wel wordt geprobeerd om de paar honderd evacués die al op het vliegveld zijn mee te nemen. Ook andere westerse landen stoppen met evacueren. Het ambassadeteam en de Nederlandse militairen vertrekken ook. Een paar militairen zijn tot en met komende dinsdag in de regio met een transportvliegtuig. Het is “verschrikkelijk nieuws” dat mensen die nog op weg waren naar het vliegveld van Kabul daar niet meer naartoe kunnen, zei premier Rutte. De afgelopen uren is de situatie op het vliegveld erg verslechterd, zei Rutte. Er is nu ook een terreurdreiging. Verder zei hij dat iedereen door de val van Kabul is overvallen. “Als er fouten zijn gemaakt, lopen we daar niet voor weg.”

Op het vliegveld van Kabul zijn grote veiligheidsrisico’s, zegt demissionair minister Kaag in een toelichting op het besluit om na donderdag te stoppen met evacueren.” Hoeveel Afghaanse mensen moeten achterblijven, weet het kabinet niet. “De lijsten groeien nog steeds”,zei Kaag. Nederland en andere westerse landen hadden evacués al opgeroepen om niet meer naar het vliegveld te komen. Het laatste Nederlandse toestel met diplomaten en militairen is vertrokken uit Kabul, meldt demissionair minister van Buitenlandse Zaken Kaag op Twitter. “We leven mee met de mensen die nog niet in veiligheid zijn. Voor hen heeft ons vertrek ingrijpende consequenties”, schrijft ze in een tweede tweet. In Kabul zijn in de buurt van de luchthaven twee explosies geweest. Zelfmoordterroristen van IS hebben aanslagen hebben gepleegd in Kabul bij een ingang van de luchthaven en bij een hotel. Daarbij zouden 13 Afghaanse doden en 60 Amerikaanse zijn gevallen. Ook zijn er 143 gewonden gemeld.

Ook in Amsterdam is nu een noodopvang voor Afghaanse evacués. Defensie heeft het Marine Etablissement op Kattenburg voor een deel beschikbaar gesteld, meldt opvangorganisatie COA. Er is plek voor zo’n 400 evacués. De locatie in Amsterdam is de vijfde noodopvang voor Afghaanse evacués. Die in Zoutkamp, Zeist en Harskamp zitten met bij elkaar 1650 mensen vrijwel vol. De opvang in Nijmegen (Heumensoord) wordt vanaf zondag in gebruik genomen. Op dat terrein kunnen eerst 450 evacués terecht; dat aantal stijgt naar 1000. (bron: NOS)

Informatie-ontwikkelingen

Een schets van de stand van de informatie-besprekingen aan het begin van de week op https://www.trouw.nl/politiek/week-van-de-waarheid-komt-er-vijf-maanden-na-de-verkiezingen-een-doorbraak-in-de-formatie~b59734ce/ Er is nog geen enkele aanwijzing dat er nu snel overeenstemming wordt bereikt over welke partijen en met welk regeringsprogramma aan de slag gaan of dat er nieuwe verkiezingen worden uitgeschreven. Een linkse ‘formatiefusie’ brengt coalitie niet dichterbij. Er is een basisstuk. Er zijn ‘inhoudelijke overeenkomsten’. Maar een nieuw kabinet is nog ver weg. (bron: AD) Het kan vriezen en het kan dooien. Wie het weet mag het zeggen. Daar komt nog een dissonant bij. Vanuit de achterban van het CDA kwam het geluid dat het CDA deelname aan een volgend kabinet moet uitsluiten als levensbeëindiging een vrije keuze wordt (D66-standpunt). PvdA en GroenLinks spraken vandaag uit wel samen te willen formeren, maar voor rechts blijft het ‘nee’: de laatste strohalm is een minderheidskabinet, maar Sigrid Kaag vertrekt met een buitenlandse missie en laat Rutte achter met een complex probleem. Ik opteer voor een kabinet van Nationale Eenheid met Kim Putters als premier.

De overheid moet meer de regie nemen over de woningmarkt. In de zorg moet meer worden samengewerkt in plaats van geconcurreerd, financiële prikkels om medische behandelingen wel of niet te geven moeten worden ingeperkt. De embryowet moet worden gemoderniseerd, mensen moeten zelf de regie krijgen over het einde van hun leven als zij dat willen. Er moeten brede brugklassen worden ingevoerd, zodat scholieren niet al op jonge leeftijd ingedeeld worden in een hokje. Ruim een week na het afronden van het vooralsnog geheime formatiedocument dat VVD en D66 hebben opgesteld, lekken er steeds meer details uit. Deze voorgenomen maatregelen, worden door verschillende betrokkenen aan het NRC bevestigd. Het ‘basisdocument’ dat de onderhandelingsteams van de twee liberale partijen schreven, moet andere partijen verleiden om aan finale coalitiegesprekken mee te doen. Eerder werd aan het NRC ook gelekt dat de partijen een aanpassing aan artikel 23 voorstellen, het wetsartikel dat de vrijheid van (bijzonder) onderwijs waarborgt. Ook zouden voorstellen uit het Regenboogakkoord om de emancipatie van lhbti’ers te bevorderen, een initiatief van belangenorganisatie COC, worden overgenomen. De denkrichting in het stuk verklaart de reacties van de partijleiders van GroenLinks en Partij van de Arbeid, toen zij vorige week een drie pagina tellende samenvatting kregen voorgeschoteld door informateur Mariëtte Hamer, VVD-leider Mark Rutte en D66-leider Sigrid Kaag. Het volledige document is uitgebreider. Lilianne Ploumen (PvdA) en Jesse Klaver (GroenLinks) zeiden er genoeg aanknopingspunten in te zien voor verdere gesprekken. CU-leider Gert-Jan Seghers was niet enthousiast. „Het is duidelijk door twee liberale partijen geschreven.” Nu meer bekend is over de inhoud van het stuk is de reactie van Wopke Hoekstra opmerkelijk. Hij zei zich „constructief” te willen opstellen. Van de CDA-leider is bekend dat hij ook vindt dat artikel 23 moet worden gemoderniseerd. Toen hij in december halsoverkop partijleider werd, nadat de eerder door de leden gekozen Hugo de Jonge zich had terug getrokken, poogde hij met amendementen het verkiezingsprogramma van het CDA meer naar zijn hand te zetten. Een van zijn voorgestelde aanpassingen gaat over de vrijheid van onderwijs. Hoekstra wilde een zin schrappen waarin stond dat het CDA „de ruimte voor bijzondere scholen om zelf invulling te geven aan het onderwijs op basis van godsdienst of levensovertuiging” wil beschermen. Na ledenoproer werd de wijziging teruggedraaid. Leden werd verzekerd dat het CDA niet wil morrelen aan de vrijheid van onderwijs en scholen geen acceptatieplicht hoeven in te voeren en een identiteitsverklaring mogen vragen aan leerlingen. Voor het CDA is het geen reden niet aan te schuiven aan de formatietafel. Dat de onderhandelingen over een nieuw regeerakkoord maar beginnen, ligt ook niet aan een gebrek aan partijen die wel mee willen doen aan coalitievorming – wel aan partijen die elkaar er niet bij willen hebben. Onbedoeld lijkt de formatie een test te zijn voor Gert-Jan Segers: is zijn bereidheid om beleefd te blijven eindig? Sinds D66 vorige week herhaalde geen voorkeur te hebben voor een coalitie met de ChristenUnie, constateert Segers dat de partij „ongewenst en niet nodig” is bevonden. Weglopen doet hij ook niet uit zichzelf. Hij vindt dat VVD en D66 maar moeten bepalen of hij mag blijven meepraten. Woensdag werd Segers zelfs twéé keer op het Binnenhof ontvangen. ’s Ochtends sprak hij alleen Hamer, ’s avonds kwam hij terug voor een gesprek met Hamer, Rutte en Kaag. Na afloop van dat laatste gesprek wekte Segers de indruk dat het wel eens zijn laatste bezoekje aan de informateur zou kunnen zijn. „Misschien kom ik ook niet zo vaak meer. Dat zou zomaar kunnen.” Achter de schermen klinkt inmiddels ook bij de linkse partijen ongeduld. Daar is te horen dat de twee liberalen toch echt de knoop moeten doorhakken. Een week geleden werd nog verwacht dat Hamer deze week haar eindverslag zou presenteren. Inmiddels wordt daar niet op gerekend, al was het maar om de ledenraadplegingen van GroenLinks en de PvdA af te wachten die zaterdag plaatsvonden. Die gaat over de voorgenomen samenwerking tussen de beide linkse partijen en mogelijke deelname aan de onderhandelingstafel. Vooral de bijeenkomst van de PvdA is onvoorspelbaar. Er is een kritische motie in voorbereiding om nieuwe samenwerking met de VVD af te wijzen. Die was na het kabinet Rutte II (2012-2017) slecht bevallen: de PvdA beleefde haar grootste verkiezingsnederlaag ooit. De inhoudelijke punten die tot nu toe zijn uitgelekt zijn voor de achterbannen van GroenLinks en PvdA niet ongunstig. (bron: NRC) De vraag is welke positie de politieke leider van het CDA gaat innemen. Hij weet dat zijn achterban kritisch is en dat zijn beleid uiteindelijk kan worden afgewezen tijdens het komende Congres. Dan kan het informatieproces zo eindigen dat Rutte en Kaag overblijven met Klaver en dat Hoekstra, Segers en Ploumen afhaken vanwege onvoldoende steun en vertrouwen in Rutte, bij hun achterban. Omdat het land wel geregeerd moet worden blijf ik opteren voor een interventie van de Koning, die opdracht gaat geven voor de vorming van een Kabinet van Nationale Eenheid, onder premierschap van Prof. Dr. Kim Putters, Nederlands bestuurskundige, voormalig politicus en bestuurder. Hij is hoogleraar Beleid en Sturing van de Zorg aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Voor de Partij van de Arbeid was hij van 2003 tot 15 juni 2013 lid van de Eerste Kamer der Staten-Generaal. En dan een kabinet zonder coalitie en oppositie, met bekwame mensen uit alle delen van de samenleving: de politiek (maar op persoonlijke titel), het bedrijfsleven, de wetenschap, sociaal/maatschappelijke deskundigen, ook ngo’s, maar die geen politieke standpunten behartigen, maar alleen het algemeen belang dienen. Dus geen Rutte, Hoekstra en Koolmees, die behartigen de belangen van het verleden, maar bewindslieden met een bredere scoop ook op de sociaal/maatschappelijke gevolgen van de transitie (de overgang naar een nieuwe economische golf). Ja, ik weet het: het is mogelijk een “mission impossible’’ maar er moet nu ingegrepen worden en we moeten weer gaan besturen met een visie op de toekomst.

Als een wisselspeler die in de blessuretijd van een al gelopen wedstrijd nog mag invallen werd Tom de Bruijn op 10 augustus geïnstalleerd als demissionair minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. Een paar maanden, hoogstens, zal de D66’er in het kabinet-Rutte III het ambt dragen. Toch had hij nog wel ambities „Perspectief bieden aan de meest kwetsbare mensen, de internationale economische positie van Nederland versterken en verduurzamen, en inzetten op thema’s zoals onderwijs en klimaat.” Het toont wellicht de twee gedachten waarop het demissionaire kabinet hinkt: terughoudend zijn want immers demissionair, maar toch ook de noodzaak voelen om bij gebrek aan een nieuw kabinet door te regeren. 5 maanden na de Tweede Kamerverkiezingen en 8 maanden nadat het kabinet-Rutte III viel is er nog geen zicht op een nieuwe regeringscoalitie, maar draait de wereld door, dringen politieke dossiers zich op en gaat het parlementaire werk verder. Het kabinet bevindt zich als het ware in een staatsrechtelijk schemergebied waarin de actualiteit tot handelen dwingt, zoals afgelopen week met de evacuaties van Afghanen en de Kamerdebatten daarover, waarin grote dossiers op politiek handelen wachten, zoals de Urgenda-uitspraak, en waarin de normale parlementaire cyclus weer op gang komt. Vorige week woensdag sneden de drie door elkaar: op één dag begonnen ministers met de begrotingsonderhandelingen voor het nieuwe jaar, werd er onderhandeld over een nieuw kabinet én was er een debat over de situatie in Afghanistan. Ondertussen laten demissionair ministers zich nog aankondigen zonder de toevoeging die hun takenpakket in de praktijk beperkt, alsof het kabinet nooit is gevallen. Deze zomer werden ook nog eens 3 nieuwe demissionair staatssecretarissen benoemd. Want dat is het voornaamste mandaat van een demissionair kabinet: doen wat het nodig vindt in het belang van het koninkrijk. Die boodschap geeft de Koning de premier mee als die het ontslag van zijn ministers komt aanbieden. Dat een demissionair kabinet zich terughoudend opstelt is meer uit beleefdheid dan staatsrechtelijke noodzaak: nergens staan regels voor zo’n kabinet beschreven. In de praktijk komt die terughoudendheid vaak voort uit dat het demissionaire kabinet na de verkiezingen geen meerderheid meer heeft en daardoor op zoek moet naar steun in de Kamer. Maar dat is dit jaar anders: de oude regeringscoalitie heeft ook in de nieuwe Tweede Kamer een meerderheid. Bovendien zijn alle vier de regeringspartijen nog betrokken bij de formatie van een nieuw kabinet. Ze hebben er daarom minder belang bij het elkaar moeilijk te maken. Dat was 4 jaar geleden anders: de coalitie VVD-PvdA had na de verkiezingen nog maar 42 zetels én de PvdA onderhandelde niet mee over een nieuw kabinet. Demissionair vicepremier en PvdA-leider Lodewijk Asscher dreigde bovendien tijdens de begrotingsonderhandelingen zijn partij uit het kabinet terug te trekken als de lerarensalarissen niet verhoogd werden. De begrotingsonderhandelingen lijken dit jaar rustiger te verlopen. De verwachting in Den Haag is dat het oude kabinet in de begroting die het op Prinsjesdag zal presenteren veel zal openhouden dat in de maanden daarna, als het nieuwe kabinet wellicht is aangetreden, alsnog ingevuld kan worden tijdens de parlementaire begrotingsbehandelingen. De Tweede Kamer kan met amendementen altijd extra geld uittrekken voor nieuwe politieke wensen. Wel nam het demissionaire kabinet dit jaar al verregaande besluiten die over haar eigen ambtstermijn heen reiken. Grote en kostbare „besluitvorming die niet kan wachten op een nieuw kabinet”, schreef demissionair minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) eind mei in de zogeheten Voorjaarsnota. Zo reserveerde hij al €5,7 mrd voor operatie ‘Herstel Toeslagen’, het puinhoopdossier waarop het kabinet was gevallen. Dit gaat niet alleen om herstelbetalingen voor gedupeerde ouders, maar ook om een structurele investering van ruim €800 mln per jaar voor de verbetering van de dienstverlening door de Rijksoverheid. Voor een ander bestuurlijk drama dat een grote groep burgers in problemen bracht, het Groningse Gasdossier, trok Hoekstra voor de komende zes jaar €8,7 mrd uit. Dat gaat vooral naar het betalen van schadevergoeding en het versterken van woningen. Deze uitgaven lopen door tot en met 2027 – dus zelfs voorbij de regeerperiode van het komende kabinet. Een ander dossier dat niet kan wachten tot een nieuw kabinet: de Urgenda-uitspraak, die het huidige kabinet dwingt de CO2-uitstoot verder te beperken. Haagse bronnen verwachten dat het kabinet al op korte termijn grote maatregelen zal nemen om aan het vonnis te voldoen, waarmee het demissionaire kabinet nog tijdens de formatie een schaduw werpt over de volgende regeringsploeg. (bron: NRC) Typisch Rutte-beleid, gewoon doorregeren ook als daarmee een volgend kabinet wordt opgescheept met beleidsbeslissingen van Rutte III, dat demissionair is.

Zondagmiddag waren op vpro.nl/buitenhof/kijk/afleveringen/2021/buitenhof-29-augustus-2021.html onder meer VVD-prominent Henk Kamp, die Minister Economische Zaken, Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Minister van Defensie en Minister van VROM is geweest en de Italiaan Roberto Saviano, journalist en schrijver van de best-seller Gomorra, te gast. Interessante aflevering van Twan Huijs. Kamp had een duidelijke mening over het einde van de informatie-opdracht van Mariëtte Hamer. Die gaat mislukken. Hij opteert dan voor een extra-parlementair kabinet van politici uit alle partijen. We zullen zien. Roverto Saviano, schrijver van een spraakmakend boek over de Napolitaanse maffia, Gommorra, dat succesvol is verfilmd als Netflix-serie. De prijs voor zijn succes is hoog, de Italiaan leeft al vijftien jaar onder zware politiebewaking. Hij is nooit gestopt met onderzoek naar internationaal georganiseerde misdaadorganisaties. Over de moccro-maffia hield hij nauw contact met Peter R. De Vries. Saviano stelt dat de Nederlandse staat verantwoordelijk is voor de moord op Peter R De Vries, want zegt hij: “Nederland is het rottende hart van Europa: een piratennest” zijn. Een belastingparadijs waar internationale criminele organisaties hun geld naar hartenlust kunnen witwassen en belastingen kunnen ontwijken. En zolang het Nederlandse economische systeem niet verandert heeft de georganiseerde misdaad hier vrij spel.

Het CDA heeft nu niets te zoeken in de formatiebesprekingen, schreef deze week Bernard Bennink, CDA-lid en bestuurskundige in Trouw. Het CDA is nog niet toe aan regeringsdeelname. Het zal eerst intern orde op zaken moeten stellen. Het ontbreekt de partij aan een aansprekende boodschap en een inhoudelijk verhaal. Daar komt bij dat het leiderschap in een vacuüm zit, een situatie die maar steeds blijft. De partij is vooral met zichzelf bezig. Want wat betreft organisatie en interne omgangsvormen loopt het ook niet lekker. Het evaluatierapport van de commissie-Spies legde, wat dit laatste betreft, de vinger op de zere plek. Maar dat is dan ook meteen de enige verdienste van dit rapport. Voortdurend wordt om de hete brij heen gedraaid. Hoe heeft het zo mis kunnen gaan? Velen in de top van de partij hebben helaas niet door dat het CDA in de loop der jaren steeds verder ging aanschurken tegen de VVD. Net als bij de liberalen kwamen meer marktwerking, minder overheid en minder regelgeving voorop te staan. Gaandeweg is de partij uit het oog verloren dat de menselijke maat centraal moet staan in de uitwerking van beleid. Dat heeft enorme gevolgen gehad op veel kwetsbare mensen op allerlei terreinen. De eigen christendemocratische uitgangspunten werden alleen met de mond beleden. Als het op de uitwerking aankwam, werden deze rap bij het oud vuil gezet. Velen hebben de partij dan ook teleurgesteld de rug toegekeerd. Er is weinig meer over van een christendemocratisch gedachtegoed en het uitdragen daarvan. De partij is helemaal geen door waarden gedreven politieke beweging, zoals het rapport Spies beweert. Dat is complete onzin. Het CDA heeft de afgelopen twintig jaar regeringsverantwoordelijkheid gedragen voor veel zaken die inmiddels echte maatschappelijke problemen zijn geworden. Denk aan de veel te ver doorgeschoten ‘flexibilisering’ van de arbeidsmarkt. Het regent tijdelijke arbeidscontracten en zzp’ers. Met alle rechtspositionele gevolgen van dien. Andere voorbeelden: mensen met een ‘vlekje’ of met een arbeidsbeperking – en dat zijn er velen – zijn de dupe geworden. De decentralisatie van de gezondheidszorg naar de gemeenten was een platte bezuinigingsoperatie, die grote gevolgen heeft gehad. Wat goed was voor de economie en de schatkist werd kritiekloos gezien als goed voor werknemers en uitkeringsgerechtigden. Het uitgangspunt van solidariteit was bovendien ver te zoeken. Het standpunt van het CDA bij de afgelopen vluchtelingencrises was ronduit beschamend. De eveneens onwrikbare opstelling bij de Palestijnse kwestie heeft zelfs Dries van Agt doen besluiten om zijn lidmaatschap op te zeggen. Gelukkig ging de partij bij de toeslagenaffaire door toedoen van Pieter Omtzigt eindelijk eens daadwerkelijk voor anker bij het uitgangspunt van gerechtigheid. Maar vervolgens werd Chris van Dam, de voorzitter van de parlementaire onderzoekscommissie, op een onverkiesbare plaats gezet en ontstond intern de affaire-Omtzigt. Omtzigt mag dan niet altijd de makkelijkste zijn, maar zo ga je niet met deze ijzervreter om. De partij heeft ook veel te lang naar de pijpen van de industrie en de boeren gedanst. Ondertussen gaat het milieu naar de knoppen. En dat terwijl rentmeesterschap juist een van de uitgangspunten is. Het eigenaarschap van dit thema is de partij volledig kwijtgeraakt. Hoe nu verder? Houd ermee op jezelf als een verbindende schakel in het politieke midden te zien. Kies bewust voor wederopbouw in de oppositie en zorg dat je daadwerkelijk een waardegedreven politieke beweging wordt. Zorg ook voor een inspirerende politieke leider. Kies je thema’s zorgvuldig en maak ze concreet in een nieuw sociaal contract, zoals aangegeven door Omtzigt. Doe dat met name daar waar marktwerking, minder overheid en minder regelgeving veel kapot hebben gemaakt. Op 11 september is er een bijzonder partijcongres. Dat is het moment om spijkers met koppen te slaan in plaats van de zoveelste rituele dans uit te voeren. (bron: Trouw) Een prachtige beschouwing over de plaats waar het CDA nu staat en wat er moet gebeuren om de verloren positie terug te veroveren. Dat Rutte juist de politiek leider van de Christen-Democraten aan zijn zijde wil houden, ook in zijn volgende kabinet Rutte IV, ligt nu duidelijk op tafel. Hoekstra is voor hem de perfecte lakei van het neoliberalisme om zijn beleid nog jaren uit te kunnen voeren. De vraag is echter of de 14 Kamerleden van het CDA blijven stemmen als liberale christendemocraten of dat ze de ommekeer maken, die Bennink beschrijft. Wat het proces ook gaat beslissen Hoekstra zal niet te handhaven zijn.

Midweeks laat ChristenUnie-leider Segers weten dat hij een minderheidskabinet een goede optie vindt, na een gesprek met informateur Hamer. In mei zei Segers zoiets ook al. Argumenten voor die optie zijn volgens Segers dat een meerderheidscoalitie maar niet van de grond komt en dat een kabinet met een minderheid “steeds op inhoud in de Kamer een meerderheid moet vinden en dat geeft open verhoudingen”. Segers sluit kabinetsdeelname niet uit, maar de kans daarop is volgens hem niet groter geworden. Hij benoemde dat zijn partij door D66 “ongewenst” is verklaard en dat het formatiestuk van VVD en D66 “behoorlijk liberaal” is. (bron: NOS) Dit betekent dat er nog maar weinig schot zit in de voortgang van het proces. Maar als ook Hoekstra zich terugtrekt, daartoe gedwongen door de CDA-achterban, die niet weer wil meewerken aan een liberaal beleid, zoals Rutte dat nu 10 jaar heeft gevoerd, dan is ook de optie van een minderheidsregering van tafel en resteert alleen nog een Kabinet van Nationale Eenheid dan wel nieuwe verkiezingen.
Financieel/economische berichten

De Nederlandse economie dendert volgens het Centraal Plan Bureau voorwaarts dit en volgend jaar. Maar de burger merkt daar niets van in zijn portemonnee. Dat de economie alweer vol op stoom is, bleek al uit de groeicijfers voor de eerste helft van dit jaar. Uit nieuwe voorspellingen van het Centraal Plan Bureau (CPB) blijkt dat de economie dit jaar met bijna 4% gaat groeien, volgend jaar met 3,2%. Dat is een uitzonderlijk hoge groei voor volwassen economieën als de Nederlandse. Maar de vraag is of de Nederlandse consument daar ook van gaat profiteren? Dat het goed gaat, is iedereen die wel eens buiten komt al langer duidelijk. Overal hangen bordjes met ‘personeel gevraagd’ bij de winkels en de kans dat de kroeg of restaurant dicht is wegens personeelsgebrek wordt met de dag groter. En niet alleen de detailhandel en de horeca smeken om personeel. Ook in de industrie en de zorg kunnen ze extra handjes goed gebruiken. Handjes die maar moeizaam te vinden zijn. Voor het eerst in de geschiedenis staan er meer vacatures open dan er werkzoekenden zijn. De werkenden worden dus schaars. En waar schaarste heerst, stijgen de prijzen, in dit geval de lonen, luidt de economische wetmatigheid. Maar dat valt tegen volgens de CPB-ramingen. De lonen stijgen dit jaar met gemiddeld 1,9% en volgend jaar met 2,25. Die loonstijging wordt ook nog eens helemaal weggevreten door de inflatie en de lastenverzwaringen die al in de pijplijn zitten. Per saldo gaat niemand er in koopkracht op vooruit volgend jaar, heeft het CPB berekend. Ook niet op achteruit. Wel houdt het CPB een slagje om de arm bij de loonstijging. Door de krapte op de arbeidsmarkt kan het zijn dat de lonen toch wat harder gaan stijgen dan de rekenmeesters van het kabinet nu verwachten. Uitgaande van de nu verwachte loonstijging is het hopen voor de werkenden dat het demissionaire kabinet nog wat geld wil uittrekken voor lastenverlichting zodat de koopkracht nog wat zal stijgen. Geld is niet het grootste probleem blijkt uit de cijfers. De overheid bespaart volgend jaar miljarden omdat de coronasteun stopt. Door de hoge economische groei komt er ook meer belastinggeld binnen. Het begrotingstekort daalt daarom spectaculair van 5,3% van het bbp naar 1,8%. Ruim onder de 3 procent die het tekort maximaal mag zijn. Het CPB gaat er verder van uit dat de rente die de staat op leningen moet betalen ook volgend jaar nog negatief zal zijn. Dat maakt de noodzaak om de tekorten weg te werken kleiner. Dit jaar heeft elk huishouden gemiddeld nog 0,8% meer te besteden. Toch gaan consumenten wel meer uitgeven is de verwachting. Tijdens de corona-pandemie hebben huishoudens namelijk veel gespaard. Aan de ene kant was er minder noodzaak geld uit te geven aan kleding bijvoorbeeld, omdat je als thuiswerkende ook de hele week in je joggingbroek kunt rondlopen. Bovendien sparen mensen graag wat extra in onzekere tijden. Nu is de noodzaak om een buffer aan te leggen kleiner en zijn die nieuwe kleren juist urgenter. Dat betekent minder sparen en dus meer uitgeven volgend jaar. Het CPB steunt de beslissing van het kabinet om nog dit jaar te stoppen met de coronasteun aan bedrijven. Ook voor sectoren die nog steeds last hebben van de maatregelen, zoals de horeca, kunstensector en bijvoorbeeld touringcarbedrijven. Dat zal tot extra faillissementen leiden, maar niet tot hogere werkloosheid denkt het CPB. Werknemers uit die sectoren die werkloos worden, kunnen nu gemakkelijk elders een baan vinden. (bron: AD) Enige kritische kanttekeningen. De toegenomen vraag naar personeel is groter dan het aantal geregistreerde werklozen. Het verontrustende daaraan is dat vraag en aanbod niet matchen. De vraag naar beta-geschoolden neemt toe en daar voorziet het aanbod niet in. En alfa- en laaggeschoolden voorzien daar niet in. De overheid had daar jaren geleden al moeten inspelen. Dat is dus geen positief maar een negatief beeld. Er wordt gesproken over loonsverhogingen dit en volgend jaar maar de Limburger meldde onlangs dat ouderen een financiële kater wacht: het besteedbaar inkomen gaat flink achteruit. Hun besteedbare inkomen staat flink onder druk door oplopende prijzen en een stagnerende AOW en niet geïndexeerde pensioenen, daardoor daalde de koopkracht van gepensioneerden met 14% ten opzichte van werkenden. Bij de aanname van het CBP dat de rente op de Nederlandse kapitaalmarkt ook volgend jaar nog altijd negatief zal zijn, plaats ik vraagtekens. Zelfs bij een kleine beweging in het kantelen van het monetaire beleid kunnen de gevolgen in de rentetarieven groot zijn. Daarbij komt dat de staatsschuld, vanwege de overheidssteun aan door de corona-pandemie getroffen bedrijven (bedrijfsleven, banken en zorg), uiteindelijk met €100 mrd zal stijgen. Daarbij komt dat de economie zo voorspoedig groeit door de enorme bergen gratis geld die door de centrale banken beschikbaar zijn gekomen en nog altijd komen. Maar daaraan komt een einde, dat is voor mij zeker. Door natuurrampen, door een stijging van de rente, door een groeiende inflatie, door het leeglopen van de opgebouwde luchtbellen, een verder dalend vertrouwen in ons geld en het monetaire systeem, door geo-nationale verschuivingen, kortom door een onverwachte ontwikkeling. Wat nu nog rozengeur en maneschijn lijkt kan zo omslaan in een drama.

De consument in ons kijkt minder optimistisch naar de economie en zijn eigen portemonnee dan een maand geleden. Het lijkt voorlopig even gedaan met het herstel van het zogenoemde consumentenvertrouwen, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Zowel het oordeel over de economie als de bereidheid om zelf de knip te trekken verslechterde in augustus ten opzichte van juli, toen aan de positieve gemoedstoestand van de consument een einde kwam. Het CBS drukt de stemming onder het ‘kopend publiek’ uit in cijfers, met minnen en plussen. Het vertrouwen bereikte in januari 2000 de hoogste stand ooit (36). Het dieptepunt werd bereikt in maart 2013 (-41). Sinds het begin van 2019 schommelde het consumentenvertrouwen van de Nederlander rond het nulpunt. Nu staat de barometer op -6. Voor wat het waard is. En zeggen dat het goed gaat, dan doen we volgens het CBS dus nog maar even niet. Nederlandse consumenten hebben vooral een verminderd vertrouwen in de nabije toekomst. Als het gaat om de komende twaalf maanden zijn er zorgen om zowel de eigen portemonnee als over de economie als geheel. De voortsluimerende pandemie speelt daarbij wellicht mee, de gestegen benzineprijzen kunnen ook van invloed zijn op het vertrouwen en zo zijn er nog wel meer factoren, denkt Carlijn Prins, senior econoom bij de Rabobank. “Mensen nemen op allerlei manieren kennis van hoe het met de economie gaat. Veel hangt af van hun omgeving. Zijn daar veel besmettingen? Dat kunnen de bevraagde consumenten uit het CBS-panel meenemen in hun gevoel over de economie. Het moment dat je mensen er naar vraagt is natuurlijk ook van belang. Zo is de laatste peiling gehouden vóór het gunstige economische nieuws van vorige week. Ook in de eurozone is het vertrouwen in de economie onder consumenten deze maand wat afgenomen. Daarop wijst de graadmeter van de Europese Commissie. Net als in juli drukt de snelle verspreiding van de besmettelijkere Delta-variant van het coronavirus op het sentiment, concluderen economen van ING. Maar de graadmeter staat nog wel boven de stand die voor de coronapandemie werd gemeten. In juni steeg het consumentenvertrouwen nog, mede dankzij versoepelingen van coronaregels in Europese landen. De Europese Commissie baseert zich voor de graadmeter op enquêtes onder duizenden inwoners in de eurozone. Ook in andere landen van de eurozone is het vertrouwen in de economie onder consumenten deze maand wat afgenomen. Daarop wijst de graadmeter van de Europese Commissie. Net als in juli drukt de snelle verspreiding van de besmettelijkere deltavariant van het coronavirus het sentiment, concluderen economen van ING. (bron: Trouw) Ik sluit niet uit dat het vertrouwen in de overheid en de corona-autorireiten afneemt na de bekendmaking dat 700.000 gevaccinneerden met een auto-immuun ziekte geen tot een matige dekking tegen corona hebben en dat 2 vaccins al een daling van de immuniteit tegen corona laten zien na 3 maanden en mogelijke een nieuwe injectie moeten krijgen. Dat sijpelt door ook op andere onderdelen van de maatschappij. Wat hebben consumenten eraan dat de economische groei fors aantrekt als de koopkracht van de burger er niet van profiteert en voor ouderen die zelfs daalt. Als ouderen voor hun spaarcentjes (tot €100.000) nog maar 0,01% rente krijgen. Nog minder dan een fooi, namelijk €1 per €10.000 per jaar.

Hier stond een artikel over uitspraken van Rich Bernstein over de huidige stand in monetair/financieel terrein, dat ik wegens ruimtegebrek heb moeten verplaatsen naar het blog van volgend weekend: De markt zit misschien wel in de grootste zeepbel van mijn carrière, lees https://businessam.be/hall-of-fame-belegger-rich-bernstein-de-markt-zit-misschien-wel-in-de-grootste-zeepbel-van-mijn-carriere/

De Fed zal tegen eind dit jaar de monetaire stimulus zal gaan afbouwen. Een renteverhoging komt er nog niet. Het is de speech op de financiële hoogmis in Jackson Hole waar ­ieder jaar het meest naar uitgekeken wordt, die van Jerome Powell, de voorzitter van de Amerikaanse centrale bank. Ook op de tweede online-editie sprak hij traditioneel over de economische situatie en zijn plannen met het monetaire beleid. De vraag was vooral of met de huidige inflatie van 5,4% het soepele beleid nog verdedigbaar is. De Fed streeft een inflatie van 2% na. Door massale obligatie-aankopen wakkert de Fed volgens critici de inflatie te hard aan. Powell gaf het antwoord waarop de markten gerekend hadden: neen, de inflatie baart ons geen zorgen en van een renteverhoging is nog geen sprake. Maar hij bevestigde wel dat het zeer soepele monetaire beleid zijn langste tijd heeft gehad. De Fed zal tegen eind dit jaar de obligatie-aankopen van $120 mrd per maand beginnen af te bouwen. Tapering, heet dat in het jargon. Naar verwachting geeft de Federal Reserve op de volgende bijeenkomst op 21-22 september een concrete tijdlijn voor de afbouw. Ook in de vorige tapering-periodes werden de aankopen geleidelijk afgebouwd. ‘De timing en de snelheid van die afbouw is geen indicatie voor het moment waarop de rente verhoogd zal worden.’ Daarmee hintte de voorzitter dat na dd tapering niet meteen een renteverhoging volgt. Sinds de coronacrisis verdubbelde de Fed via monetaire stimuli haar balans tot $8.400 mrd. Is dat veel of heel veel geld? De totale staatsschuld van de VS is $28.900 mrd, waarvan $6.000 mrd van de overheid en de rest van de federale regering. Deze schulden zijn in omvang de grootste in de wereld, maar in relatie tot het bbp staat de VS op de 33e plaats. In dat lijstje staat Japan op de 1e plaats met 237% bbp, Griekenland op de 2e met 175% bbp en Libanon 3e met 155% bbp. Italië 6e met 133%, Portugal 10e met 117%, Singapore 13e met 114%, België 16e met 101%, Bahrein 26e met 101% en de VS staat op de 33e op plek met 106%. De data zijn van 2019. Over de hoge inflatie bleef Powell bij het standpunt dat de huidige inflatie-opstoot tijdelijk is. Op langere termijn evolueert de inflatie naar 2%. De eerste signalen zijn er volgens hem dat een aantal prijsverhogingen voor duurzame goederen stabiliseert. Powell haalde het voorbeeld van tweedehandswagens aan, die heel sterk in prijs gestegen waren. De piek lijkt volgens hem bereikt. Ook van de gevreesde loonprijsspiraal, waarbij de lonen sneller stijgen dan de productiviteit, wat tot steeds hogere prijzen leidt, is volgens de Fed voorlopig weinig sprake. Powell geeft wel aan dat de Fed dit nauwkeurig opvolgt. Powell gaf verder een typische enerzijds-anderzijdsspeech waar hij sterke en zwakke punten van het economisch herstel opsomde. Het herstel is enerzijds krachtig en de arbeidsmarkt verbetert, maar anderzijds is de werkloosheid nog altijd hoger dan voor de crisis en sommige dienstensectoren blijven achter. Hij zei ook dat het herstel op de arbeidsmarkt nog niet inclusief is, aangezien hispanics en Afro-Amerikanen harder getroffen worden door werkloosheid. Naast inflatie is volledige tewerkstelling de tweede voorwaarde om de rente te verhogen. De beurzen stegen na speech. (bron: m.standaard.be) Het was een zwakke toespraak, waarin Powell geen helder beeld schetste van de richting die het monetaire beleid heengaat. Dat de stijging van de inflatie slechts van tijdelijke aard is, zegt in feite niets zolang het begrip ‘tijdelijk’ niet wordt geduid. Is tijdelijk 6 maanden, een jaar, 3 of 5 jaar? Iedere centrale bankier laat zich hierover in de kaart kijken. Voor mij is voor een inflatie van 4% en hoger en wat langer is dan 3 maanden niet meer tijdelijk. Alhoewel Powell zijn woorden op een goudschaaltje had gewogen, verwacht ik wel dat het taperen nog dit jaar zal aanvangen, maar de vraag is met welke bedragen en wanneer gaat de Fed de rente weer verhogen. Ik begrijp best dat deze beleidswijziging stapje voor stapje moet worden gezet om chaos op de markten te voorkomen, maar de vraag is hoe lang de banken die beweging nog kunnen dragen. Iemand moet namelijk de verliezen van het kantelen van het monetaire beleid gaan dragen en langer uitstel betekent zwaardere verliezen.

Schiphol heeft in de eerste helft van 2021 €158 mln verlies geleden. Dat komt door lagere aantallen passagiers door de coronapandemie. Dat blijkt uit cijfers van Schiphol Group, het moederbedrijf van Schiphol, Lelystad Airport, Rotterdam The Hague Airport en mede-eigenaar van Eindhoven Airport. In 2020 was het verlies nog €246 mln. Dat het verlies nu lager uitvalt komt deels door de loonsteun van de overheid. In 2019 werd in het eerste half jaar nog een winst gemaakt van 133 mln. Schiphol verwacht dat pas in 2024 weer het niveau van 2019 wordt gehaald. (bron: NOS)

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

De oververhitte huizenmarkt heeft in juli weer een record gebroken. Bestaande koopwoningen waren ruim 16% duurder dan een jaar geleden. Volgens het CBS en het Kadaster is dat de grootste stijging sinds oktober 2000. Vorige maand meldde makelaarsvereniging NVM al dat kopers gemiddeld ruim 4 ton kwijt zijn voor een bestaande woning; de hoogste meting ooit door de NVM. Kopers moeten vooral dieper in de buidel tasten voor een vrijstaand huis. Eerder noemde De Nederlandsche Bank (DNB) de goedkope financiering van woningen een belangrijke factor in de stijging van de huizenprijzen. (bron: NOS) Bestaande koopwoningen waren in juli 16,3% duurder dan een jaar eerder. Dat is de grootste prijsstijging na oktober 2000, toen de koopwoningen ook 16,3% duurder waren dan het jaar ervoor. De prijsstijging zet in de zomer gewoon door, waardoor huizen bij verkoop nu ruim 74% duurder zijn dan in juni 2013. De verklaring van DNB over de al jaren stijgende huizenprijzen geeft slechts een deel weer van de feiten die eraan ten grondslag liggen. De goedkope financieringen, die DNB aangeeft, is het directe gevolg van het monetaire beleid van de Europese Centrale Bank (ECB) met de maar doorgaande gratis geld injecties in de geld- en kapitaalmarkten waardoor de rentetarieven maar blijven dalen. In ons land is het tarief voor 5-jarig geld -0,72%, 10-jarig -0,366 en 30-jarig +0,048%. Daaruit resulteren hypotheektarieven voor 10-jarige leningen met Nationale Hypotheek Garantie (NHG) <0,9% en voor 20-jarige met NHG 1,2%. Dat laatste betekent dat je bij een 20-jarige lening van €360.000 start met een maandelijkse rente van €340 plus aflossing. Daarbij komt dat burgers steeds minder vertrouwen hebben in de waarde van hun (spaar)geld en daarom eerder geld stoppen in ‘steen’, een eigen huis dus. En dat proces wordt gestimuleerd door het monetaire beleid van de ECB en dat door DNB wordt uitgevoerd. DNB kan hun handen dus niet in onschuld wassen!

Shell levert binnenkort stroom en gas aan consumenten thuis. Het olieconcern heeft daarvoor een vergunning gekregen van de Autoriteit Consument en Markt. Het gaat om ‘CO2-gecompenseerd’ gas en groene stroom die Shell inkoopt op de energiemarkt, van Nederlandse wind- en zonneparken. Zo wil het bedrijf “mensen actief helpen hun energieverbruik te verduurzamen”. In het VK en Duitsland biedt Shell al stroom en gas aan. Het bedrijf werd onlangs gedwongen door de rechter om sneller zijn uitstoot terug te dringen. Deze stap staat daar los van, zegt Shell. Het concern wil eind 2021 de eerste consumenten aansluiten. (bron: NOS) Dat is nu wat ik de media kwalijk neem, dat zij commerciële informatie van bedrijven niet filteren op ‘maatschappelijke aspecten’. Hier gaat het om ‘CO2-gecompenseerd gas’. Dat is gewoon fossiele brandstof, waarvoor ze elders in de wereld bomen gaan planten. Maar die mogelijkheden zijn beperkt, aangezien de landbouwgronden die daarvoor gebruikt gaan worden, voedseltekorten gaan veroorzaken. De oplossing is gewoon stoppen met fossiele energie dan wel, waar ik voorstander van ben, aardgas te blijven gebruiken voor alleen verwarming en koken in huizen. Dat is comfortabel en beheersbaar voor wat de CO2-uitstoot betreft.

De campagne van Shell om CO2-neutraal te rijden, is misleidend. Dat heeft de Reclame Code Commissie bepaald. Het gaat om de campagne ‘Maak het verschil. Rij CO2-neutraal’. Bij tankstations van Shell kan per liter brandstof één cent extra betaald worden voor onder meer het aanplanten van bomen. De commissie vindt dat Shell niet hard kan maken dat zo de uitstoot van CO2 volledig wordt gecompenseerd. Zelf zegt Shell dat het voldoet aan de normen voor wat klimaatneutraal genoemd mag worden. De Reclame Code Commissie zegt dat klimaatneutraal rijden helemaal niet mogelijk is. (bron: NOS)

Er gaat mogelijk zoveel mis in de trustsector, dat uitgezocht moet worden of deze dienstverlening helemaal verboden moet worden in Nederland. Dat schrijft minister Hoekstra van Financiën in een brief aan de Kamer, meldt Het Financieele Dagblad. De brief is al in juli verstuurd, maar tot nu toe was er weinig over bericht, aldus de krant. Hoekstra stuurde de brief, nadat hij onderzoeksbureau SEO onderzoek had laten doen naar illegale trustdienstverlening in Nederland. Een trustkantoor biedt verschillende financiële diensten aan voor bedrijven. Zo kan het de administratie doen, maar ook een brievenbusfirma voorzien van een kantooradres en het kan het bedrijf waarvoor het de diensten verleent belastingvoordeel opleveren. Een kantoor heeft voor het verlenen van deze diensten in Nederland wel een vergunning nodig. Zonder zo’n vergunning handelt het dus illegaal. Sinds begin 2019 zijn de regels voor trustkantoren aangescherpt, en is het toezicht strenger geworden. Sindsdien zijn er steeds minder trustkantoren met een vergunning en zien toezichthouders meer signalen van illegale dienstverlening, wat aanleiding was voor een onderzoek naar de sector, aldus SEO. Het bureau heeft onder andere een schatting gemaakt van de omvang van de “potentieel illegale trustsector”. SEO schat dat bijna 1 op de 3 mensen die trustdiensten verleent, dat zonder vergunning doet. Daarbij geeft het bureau nog wel aan dat het percentage in werkelijkheid waarschijnlijk wat lager is, omdat het niet alle legale bestuurders heeft kunnen tellen. Daarnaast werken de kantoren zonder vergunning volgens het bureau voor een kleinere groep bedrijven dan de kantoren met vergunning en gebeurt daardoor ‘slechts’ 15% van het werk zelf via een bestuurder zonder vergunning. “Deze schattingen laten zien dat het mogelijke aandeel van de illegaliteit in de trustsector substantieel is”, aldus Hoekstra in zijn brief. “Ik vind dat verontrustend en hoogst onwenselijk, omdat deze partijen actief buiten beeld van toezichthouders proberen te blijven, de integriteitsrisico’s voor het financieel stelsel daardoor toenemen en er oneerlijke concurrentie is met partijen die wel een vergunning hebben en onder toezicht staan.” De minister haalt ook “problemen uit het verleden” aan. Er waren bijvoorbeeld Nederlandse trustkantoren betrokken bij belastingontwijking, belastingontduiking en witwassen, zoals ook bleek na de onthullingen uit de Panama Papers. Volgens de minister zijn het onder andere deze slechte ervaringen, maar ook de ervaringen van de toezichthouder en de schattingen uit het SEO-onderzoek, die bij hem de vraag oproepen “of bij trustdienstverlening de integriteit wel voldoende te waarborgen is”. Het biedt voor hem voldoende aanleiding te overwegen de gehele sector te verbieden. “Ik wil deze vraag in breder verband laten onderzoeken en zal daarbij ook de economische voor- en nadelen van het verbieden van deze dienstverlening betrekken.” Een eventueel besluit over een verbod, laat hij aan het volgende kabinet. Als je de gereguleerde sector schrapt, waar gaat het dan heen? Martin Wörsdörfer, voorzitter van trustbranchevereniging Holland Quaestor noemt het ‘hartstikke goed’ dat onderzocht wordt hoe illegale praktijken tegengegaan kunnen worden. “Daar willen we ook bij helpen, ook als sector.” Tegelijk vindt hij niet dat de illegaal opererende bestuurders en kantoren onderdeel zijn van de trustsector, omdat ze geen vergunning hebben. “Dat valt niet onder ons.” Dat de minister wil uitzoeken wat de voor- en nadelen van een verbod op trustdienstverlening zijn, vindt hij “een raar punt in de brief”. Het zal volgens hem niet helpen. “Als je de gereguleerde sector schrapt, waar gaat het dan heen? Dan wordt het helemaal illegaal.” (bron: NOS) Het onderzoek van SEO lijkt zinvol. Maar er waren al signalen dat trustkantoren zich bezighielden met criminele activiteiten. ING is daarvoor al eerder beboet in een zaak over witwassen. Het is een activiteit waarmee veel geld te verdienen valt: belastingontwijking en -ontduiking en witwassen. In die zin zijn wij, Nederlanders, heel creatief. Maar hoe liggen de verhoudingen erover in de Kamer?

Corona berichten

In week 33 zijn meer mensen positief getest dan de week daarvoor. De stijging was 4,5%. Tegelijkertijd steeg ook het aantal afgenomen tests bij de GGD met 6,8%. Daardoor kan het toegenomen aantal positieve tests in ieder geval deels worden verklaard doordat er vaker is getest. Opvallend is dat veel positief getesten in het buitenland zijn geweest en daar mogelijk besmet zijn. Het recentste (van 2 weken geleden) reproductiegetal is 1,01. Dat betekent dat honderd besmette mensen samen 101 anderen besmetten. Het is voor het eerst sinds 6 weken dat het R-getal weer boven 1 staat. Het aantal coronapatiënten op de IC is de laatste tijd vrij stabiel, rond de 200. IC-baas Diederik Gommers zei bij Op1 dat we ermee moeten leven dat coronapatiënten constant een groot beslag leggen op IC. Dat kan ten koste gaan van andere zorg. (bron: NOS)

Dinsdag werden er 2863 corona-besmettingen geregistreerd, die woensdagmorgen door het RIVM bekend werden gemaakt. Er lagen toen 446 personen in het ziekenhuis plus 228 in de IC. Woensdag werden 2651 besmettingen vastgelegd, verbleven nog 440 mensen met corona in het ziekenhuis plus 218 op de IC. Donderdag werden 2853 corona-besmettingen vastgesteld door het RIVM. In de afgelopen 7 dagen waren er per dag gemiddeld 2585 positieve tests, 9% meer dan de 7 dagen ervoor. De ziekenhuisbezetting blijft al weken stabiel. De cijfers van zaterdag zijn: aantal co ongeveer gelijk. Nu zijn 437 mensen met corona opgenomen plus 222 op de IC, meldt het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding. Het aantal besmettingen van Vrijdag bedroegen 645, met 421 mensen in het ziekenhuis en 224 op de IC. Zaterdag bedroeg het aantal corona-besmettingen 2.342. Er lagen 418 mensen met corona in het ziekenhuis en 224 op de IC.

Eyeliners

Een loonstijging wordt opgevreten door de inflatie en lastenverzwaringen

VS verlaten Kaboel voordat iedereen is geëvacueerd

Ursula Gertrud von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie: wij hebben nog wel iets onderhandelingsmogelijkheden . Afghanistan is een arm land, er heerst droogte en er is covid

Details uit het geheime formatiedocument van VVD en D66 verklaren de positieve reactie van PvdA en GroenLinks én de scepsis bij ChristenUnie

Frontberichten

De taliban hebben niet alleen het bestuur van Afghanistan overgenomen, ook alle rijkdommen die onder de grond liggen zijn van hen. Er liggen voor duizenden miljarden aan zeldzame edelmetalen in het land en China wil die graag graag hebben. “De Chinezen zijn hier al jaren mee bezig.” Slechts een paar uur nadat de taliban het land overnamen wilde China al zakendoen met de nieuwe leiders. Peking was volgens een woordvoerder van Buitenlandse zaken klaar voor ‘een vriendelijke samenwerking’ met Afghanistan. Er is al contact geweest met de Afghaanse taliban, zei de woordvoerder tijdens een persconferentie. De verstandhouding is meer dan wat diplomatieke banden aanhalen, zeggen deskundigen. De Chinezen zijn uit op de zeldzame edelmetalen die in de grond zitten. Voor de exploitatie ervan zouden ze met de taliban willen samenwerken.

En er liggen heel wat bijzonderheden in de grond. Zoals Lanthaan, lithium, maar ook goud, zilver en zink. Volgens het ene onderzoek ligt er tussen de $1000 en $3000 mrd aan grondstoffen, een ander onderzoek heeft het over minimaal $3000 mrd (ruim €2500 mrd). Er zijn daar veel bijzondere edelmetalen in Afghanistan als:

Lanthaan: een zacht, buigzaam en makkelijk vervormbaar metaal. In de industrie wordt het als toevoeging gebruikt. Bijvoorbeeld om te zorgen dat glas beter bestand is tegen barsten of staal beter bestand tegen een inslag.

Cerium” ook dit metaal is buigzaam en makkelijk te vervormen. Bij afwezigheid van lucht heeft het een zilverwitte glans. Het wordt vooral gemengd met aluminium, wordt onder meer gebruikt in verbrandingsmotoren en komt voor in de vuursteentjes van aanstekers.

Neodymium: een zilverachtig metaal dat vooral geliefd is in de glasindustrie. Door neodymium kan glas gekleurd worden, van zuiver violet tot rood en grijs. Ook wordt het als toepassing gebruikt in generatoren voor bijvoorbeeld windturbines.

Lithium: het lichtste metaal dat er is. Veel industrieën gebruiken het. Zo is het belangrijk voor de batterijen in elektrische auto’s. Het wordt ook verwerkt in een medicijn (lithiumcarbonaat) voor mensen die kampen met manies en depressies. En zelfs voor het aandrijven van een torpedo: de reactiviteit van lithium met water wordt gebruikt als de energiebron daarvoor. China wil de metalen maar wat graag hebben, zegt China-deskundige Fred Sengers. Volgens hem is het land al heel lang bezig met Afghanistan. Die interesse is er niet opeens nu de taliban aan de macht is. “Chinese bedrijven hebben al jaren posities in het land. Ze zijn er al bezig met de winning van ijzer, koper, goud en lithium.” Vooral dat laatste is belangrijk voor het land. Het wordt gebruikt in mobieltjes en batterijen, producten die veel worden gemaakt in het land. “China is de fabriek van de wereld en die draait alleen als er grondstoffen en energie naartoe gaan. Daar zijn dit soort materialen voor nodig.” China heeft volgens hem de afgelopen jaren met zowel de Afghaanse regering als de taliban de banden onderhouden en zelfs vredesconferenties georganiseerd. Nu de taliban aan de macht zijn, willen ze met die groepering om de tafel. “Dit is puur eigen belang. In eigen land gaan ze slecht om met de Oeigoeren, maar nu werken ze vanwege het geld wel samen met een moslimgroepering.” Vergeet niet: er is al 20 jaar een oorlog aan de gang”, vervolgt Sengers. “De taliban zijn nooit weggeweest. Ondanks dat hebben de Chinezen een risicovolle investering gedaan. Hebben ze geprobeerd de kanalen open te houden.” Dat China nu zaken wil doen, verbaast sinoloog Boudewijn Poldermans niets. Volgens hem zijn de Chinezen pragmatisch. Kijken ze niet naar het verleden van de extremistische groepering. “Dit is puur eigenbelang. In eigen land gaan ze slecht om met de Oeigoeren, maar nu werken ze vanwege het geld wel samen met een moslimgroepering.” Sowieso hebben Chinezen een andere manier van zakendoen dan we hier gewend zijn. “De Chinezen gaan gewoon naar Afrika en Zuid-Amerika, zonder zich te bemoeien met bijvoorbeeld de mensenrechten. Dat zouden wij wel doen.” De diplomatie van de afgelopen jaren gaat China veel opleveren, denken beide heren. De taliban willen maar wat graag geld verdienen en China staat nu klaar. “Dit is voor hen een window of opportunity. Als er een nieuwe, stabiele situatie ontstaat kunnen ze daar echt zakendoen”, zegt Sengers. En een stabiel Afghanistan is nodig om überhaupt grondstoffen te exploiteren. Denk bijvoorbeeld aan het transport, aldus de China-deskundige. Dat is van vitaal belang. “Kijk, je kan de mijnen wel beveiligen. Maar hoe haal je het er vervolgens weg? Het moet uiteindelijk allemaal naar China. Daarom is stabiliteit van belang.” China gaat de taliban paaien met grote investeringen, denkt Poldermans. We kunnen de komende jaren verwachten dat er ziekenhuizen, vliegvelden en snelwegen worden gebouwd in Afghanistan. China betaalde een spoorweglijn tussen Nairobi en Mombasa in Kenia. “Dat doen ze ook in andere landen. Dan bouwen ze een ziekenhuis of een vliegveld en in ruil daarvoor willen ze grondstoffen. Ik denk dat ze zo bijvoorbeeld het monopolie op lithium binnenhalen.” Poldermans verwacht een ‘jarenlange samenwerking op economisch gebied’ tussen de nieuwe leiders van Afghanistan en China. De meeste grondstoffen ullen naar China gaan. Via snelwegen, die de Chinezen zelf daar zullen aanleggen. Los van het economische plaatje denkt Sengers dat er nog iets heel belangrijks achter de nieuwe samenwerking schuilt. “Die inkomsten zijn leuk, maar voor de Chinezen is het veel belangrijker dat er een stabiele staat ontstaan. Afghanistan grenst aan China, het is een buurland. Het wil daar rust.” (bron: RTL Nieuws)

Overwegingen

Ja, ik kan het niet ontkennen: het gaat goed op de financiële markten. Misschien wel zo goed dat ik mij daar zorgen over maak. De koersen stijgen steeds verder, de centrale banken blijven enorme hoeveelheden geld in de geld- en kapitaalmarkten pompen, de rentetarieven blijven dalen c.q. de negatieve rentes blijven stijgen, de economische groei bereikt hoogtepunten, de valutakoersen zijn redelijk stabiel, de centrale banken spreken geruststellende woorden over een tijdelijke stijging van de inflatie en de noteringen op de cryptoplatforms gaan rechtstreeks naar het walhalla. Overheden maken zich niet druk over stijgende staatsschulden en geven geld uit als water want ze hoeven geen rente dan wel een kleine rente te betalen maar volgende generaties moeten natuurlijk wel de hoofdsom terugbetalen (daar maakt geen politicus zich druk over). Het volk wordt daar ongerust van, het consumentenvertrouwen daalt weer, de inflatie in de VS blijft stijgen, Joodse families kopen diamanten als belegging en spaarders krijgen nog maar 0,01% rente per jaar over max €100.000 (€10 per jaar). In wat voor wereld leven wij, is ons geld nog wel wat waard? De koopkracht daalt en onze jongeren zijn niet opgeleid voor de vacatures van vandaag en morgen. Voor 300.000 werklozen is geen werk meer, dat ze aankunnen. Gaat de politiek er na 5 maanden in slagen een nieuw kabinet (met visie) van de grond te krijgen?

Het aantal besmettingen met covid ligt hoog, zegt het RIVM. Betekent dit dat de bescherming van de vaccins verzwakt, vraagt Johan van Heerde zich af in Trouw. Doorbraakinfecties. Dit woord zal steeds vaker vallen. Vrij vertaald naar de situatie rond het coronavirus betekent zo’n doorbraakinfectie een corona-infectie na vaccinatie. Nu de deltavariant wereldwijd domineert, worden er meer nieuwe besmettingen gemeld dan in de periode voor de zomer, toen, net als nu, in een aantal westerse landen al veel mensen waren gevaccineerd. Ook in Nederland zijn er doorbraakinfecties. In de afgelopen zes kalenderweken testten ruim 48.000 Nederlanders positief op het virus hoewel ze volledig gevaccineerd waren, meldde het RIVM. Wat zeggen doorbraakinfecties over de werking van vaccins? Onderzoek naar de effectiviteit van de vaccins volgt elkaar in razend tempo op. Zo snel dat er nauwelijks tijd is om deze onderzoeken rustig te laten controleren door andere wetenschappers. Dat maakt het lastig om al die conclusies op waarde te schatten, zegt Rogier Sanders, hoogleraar virologie en experimentele vaccins van het UMC in Amsterdam. Een gewichtig onderzoek is van de universiteit van Oxford, dat de testuitslagen van ruim 350.000 Britten analyseerde. De wetenschappers ontdekten dat de bescherming tegen symptomatische corona-infectie, dus mét klachten, door de vaccins van Pfizer en AstraZeneca aanzienlijk afnam in de periode dat de deltavariant van het virus domineerde. De effectiviteit van Pfizer daalde van 94 procent tot 84 procent en die van AstraZeneca van 86% naar 70%.Maar worden we ook ziek, ondanks een vaccinatie? Niet zo vaak, en dat is het goede nieuws, zegt viroloog Sanders. “De vaccins werken niet fantastisch, maar nog wel goed. Ze zijn niet in staat om alle infecties te voorkomen, maar voorkomen wel een ernstige ziekte.” Onderzoekers van het Amerikaanse CDC, het equivalent van het RIVM, ontdekten dat de effectiviteit van de vaccins (vooral Pfizer en Moderna) tegen ziekenhuisopname ondanks de deltavariant stabiel bleef, tussen de 92% en 95%. Hoe kan een vaccin wel beschermen tegen ziekte, maar niet tegen infectie? Viroloog Sanders: “De afweerreactie die een vaccin opwekt bevat minstens twee componenten. De circulerende antistoffen, die ervoor zorgen dat de infectie wordt tegengehouden, nemen af. Oftewel: de bescherming tegen infectie daalt. Maar de bescherming tegen ernstige ziekte wordt beïnvloed door de zogenaamde geheugencomponent van de afweerreactie. Die blijft constant goed presteren, maar heeft wat tijd nodig om op te starten. Je raakt dus wel geïnfecteerd, en test positief, maar wordt niet ernstig ziek.” Is groepsimmuniteit nu een illusie ? De gedachte was vorig jaar dat groepsimmuniteit kon worden opgebouwd door een combinatie van natuurlijke immuniteit door een infectie en – voornamelijk – immuniteit door vaccinatie. Maar nu blijkt dat volledig gevaccineerde mensen geïnfecteerd raken en het virus kunnen verspreiden, vormen zij niet de beoogde beschermende ring rond kwetsbaren en ouderen. Volgens Sanders is dat niet zo verrassend. “Dat immuniteit afneemt na verloop van tijd was wel een beetje verwacht.” Toch vindt hij het te vroeg om groepsimmuniteit helemaal af te schrijven. “Er is nog veel onduidelijk over immuniteit. Het kan zijn dat de combinatie van een vaccinatie én doorgemaakte infectie de antilichamen zodanig versterkt dat er wel een mate van groepsimmuniteit ontstaat.” Die derde prik, is die nog nodig nu vaccins goed beschermen tegen ernstige ziekte? De discussie over de derde prik, in andere landen een ‘booster’ genoemd, blijft actueel. Sommige landen dienen die al toe. In Nederland komt de Gezondheidsraad binnenkort met een advies hierover. De raad kijkt dan vooral naar de technische kant: beschermt een derde prik beter? Zijn er geen gezondheidsrisico’s? Het morele vraagstuk of zo’n derde prik verantwoord is zolang zoveel wereldburgers nog geen inenting hebben gehad, is aan de politiek. Volgens viroloog Sanders heeft een booster waarschijnlijk voordelen. Hij drukt zich voorzichtig uit, omdat er nog weinig hard bewijs is. “Een derde prik is waarschijnlijk niet nodig voor het voorkomen van ernstige ziekte, maar kan wel helpen bij het tegengaan van infectie bij mensen die je niet geïnfecteerd wilt zien raken, zoals ouderen of kwetsbaren.” Hij baseert zich onder meer op dierproeven die hij zelf uitvoert. “We zien dat de immuniteit bij dieren na een derde vaccinatie echt toeneemt. Ik denk dat de derde prik een groot voordeel biedt, en we ouderen en mensen met een zwak immuunsysteem zo’n prik moeten aanbieden.” (bron: Trouw) Dat er de laatste 6 weken gemiddeld 8.000 mensen zijn besmet die al gevaccineerd zijn, betekent dat de oproep van dit kabinet dat vooral iedereen zich moet laten vaccineren en dan is het corona-probleem opgelost. Die zekerheid bestaat niet. Er zijn 700.000 mensen met een auto-immuum ziekte die gevaccineerd zijn, waar de bescherming niet tot onvoldoende werkt. Dan verzwakt de immuniteit van de vaccins al vrij snel, blijkt achteraf. Maar de ernst van de deltavariant is minder dan bij de alpha-variant, eerder genoemd het Wuhan-virus, maar de besmetting verloopt veel sneller en gevaccineerden kunnen er wel door worden besmet.

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 27 aug 2021, week 34: AEX 787,04; Bel 20 4.318,44; CAC40 6.681,92; DAX 15.851,75; FTSE 100 7.148,01; SMI 12.439,00; RTS (Rusland) 1.664,25; SXXP (Stoxx Europe) 472,34; DJIA 35.455,80; NY-Nasdaq 100 15.432,95; Nikkei 27.641,14; Hang Seng 25.396,09; All Ords 7.760,10; SSEC 3.522,16; €/$1.1795; BTC/USD $49.010,30; troy ounce goud $1.816,80, dat is €49.486,20 per kilo; 3 maands Euribor -0,55%; 1 weeks -0,565%; 1 mnds -0,556%; 10 jaar Duitse Staat -0,412%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,362%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,283%; 10 jaar Belgische Staat -0,072%; 10 jaar Franse Staat -0,054%; 10 jaar Japan 0,0198%; 10 jaar Spanje 0,31%; 10 jaar VK 0,593%; Italië 0,653%; 10 jaar VS 1,3323%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,797.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden onveranderd, maar in Zuid-Oost Azië oplopend, de rente trok weer aan. De euro trok weer aan versus de dollar, alhoewel de rentetarieven op dollars stegen. Na de jaarlijkse toespraak van Jerome Powell, president van de FED over een mogelijke kanteling van het monetaire beleid op termijn op termijn, trokken de koersen aan. De bitcoin, evenals een aantal andere crypto’s, als cardana, steeg weer richting de $50.000. Oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en onzekere verwachtingen voor het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van de lockdown als gevolg van de corona-pandemie bepalen nog altijd de sfeer, de centrale banken spreken geruststellende woorden, dankzij een stabiele inflatie (waar ik vraagtekens bij zet), maar wel met een ongeruste ondertoon. De 3e coronagolf van de deltavariant is in ons land in korte tijd weer gestegen, Er dreigt ook nog een vierde golf in het najaar/winter. Maar premier Rutte hoopt 1 november het einde van de corona-beperkingen aan te kunnen kondigen. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,183%; Duitsland -0,061%; Nederland 0,144%; Japan 0,6404%; Frankrijk 0,735%; VK 1,017%; Spanje 1,21%; Italië 1,66%; Canada 1,7594%; VS 1,9399%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,698%; Nederland -0,664%; Zwitserland -0,618%; België -0,587%; Denemarken -0,511%; Frankrijk -0,472%; Spanje -0,368%; Japan -0,1163%; Italië -0,036%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.