UPDATE 28-05-2022/634 Ondanks inflatie en vrees voor recessie gaan we massaal op een luxe vakantie

Algemeen

De Europese Commissie geeft de EU-landen nog een jaar extra de tijd om te voldoen aan de begrotingsregels. Pas in 2024 moet het begrotingstekort maximaal 3% zijn en de staatsschuld ten hoogste 60%. Nederland voldoet nu niet aan de eerste eis (verwacht wordt 3,4%) ,wel aan de tweede. In 2020 werd al uitstel gegeven vanwege de coronacrisis; nu vanwege de oorlog in Oekraïne. Het loskomen van Russisch gas en de inflatie maken het voor EU-landen moeilijk om aan de regels te voldoen. Eurocommissaris Dombrovskis benadrukt dat het soepelere beleid geen reden mag zijn om lukraak geld uit te geven. (bron: NOS) Dit is een zwaktebod van de Europese Commissie. Dit soort besluiten kunnen slechts van korte duur zijn, maar ik vrees dat het een structureel karakter krijgt. Ik sluit niet uit dat de EC verderop in het inflatieproces zal moeten besluiten opnieuw de begrotingsregels los te moeten laten hetgeen dan betekent dat de staatsschulden verder op zullen lopen in de 27 EU-landen. De lasten van de corona-pandemie, geo-nationale verschuivingen, de communicatie van goederen op wereldniveau, de oorlog in Oekraïne, de aan Rusland opgelegde sancties, de grote opgebouwde schulden in het afgelopen decennium, de enorme uitdagingen van de afbouw van fossiele energie en de opbouw van een duurzame samenleving (wereldwijd) en daarbij de problemen waarin de ECB verkeert met de euro.

Oekraïne conflict

Voor het eerst in de geschiedenis zijn wereldwijd meer dan 100 miljoen mensen op de vlucht, zeggen de Verenigde Naties. Nieuwe golven van conflicten en geweld hebben het cijfer de afgelopen tijd volgens de VN tot een “bizarre mijlpaal” gebracht. De VN noemt conflicten in Afrika en landen als Afghanistan en Myanmar, maar ook de oorlog in Oekraïne. Door dat conflict zijn 8 miljoen mensen binnen Oekraïne en meer dan 6 miljoen richting het buitenland op de vlucht geslagen. De VN prijst de hulp aan hen, om eraan toe te voegen dat die compassie en hulp alle vluchtelingen zou moeten toekomen. (bron: NOS)

Zweden en Finland lijken nauwelijks vooruitgang te hebben geboekt in hun gesprekken met Turkije over toetreding tot de NAVO. Turkije heeft volgens een woordvoerder van president Erdogan “een positieve benadering” waargenomen bij de twee kandidaatlanden over de eis dat ze hun wapenembargo tegen Turkije opheffen. Turkije wil het lidmaatschap van de 2 landen blokkeren als ze Turkije niet snel verder tegemoetkomen. Het grootste bezwaar is dat de landen Koerdische bewegingen als de PKK steun zouden geven. Turkije eist uitlevering van 40 Koerdische “terreurverdachten”. (bron: NOS) Voor wat hoort nu eenmaal wat!

Premier Rutte moet zich duidelijker uitspreken over de vraag of Oekraïne versneld lid moet kunnen worden van de Europese Unie nu het land in oorlog is met Rusland. Dat zegt president Zelensky in gesprek met Nieuwsuur. Zelf vindt de Oekraïense leider dat het land klaar is voor EU-lidmaatschap. Hij noemt een toekomstig lidmaatschap een signaal waardoor Oekraïne sterker komt te staan in de strijd tegen Rusland. Zelensky heeft zijn twijfels over de rapporten over corruptie in zijn land, die door sommige EU-politici aangehaald worden als reden om Oekraïne nog niet kandidaat-lid te laten worden. (bron: NOS) Ik heb het uitgebreide interview van Zelenski met de 50 jarige Mariëlle Tweebeeke 27 mei 2022 op Nieuwsuur gezien. Tweebeeke kwam beter onderbouwd in beeld dan Zelenski. Zijn leger lijdt verliezen en hij moet nu tijd winnen om te overleven. Ik begreep dat hij bereid is de Krim af te staan en over Donbas te praten met Poetin. Als hij wil voorkomen dat hij een land met ruïnes overhoudt zal hij zaken moeten gaan doen. Daarvoor heeft hij de geldpotten van Brussel nodig en die worden geblokkeerd door onder meer Mark Rutte. Hij wijst corruptie in zijn land niet helemaal af, maar zegt ze op te kunnen gaan lossen. De Europese Rekenkamer schreef daarover in september 2021: de financiële steun en energie die de Europese Unie in Oekraïne steekt voor de bestrijding van grootschalige corruptie zijn niet doeltreffend. “Oligarchen en partijen met gevestigde belangen blijven de rechtsstaat in Oekraïne ondermijnen en vormen een bedreiging voor de ontwikkeling van het land”, stelt de Europese Rekenkamer in een speciaal rapport, dat werd gepubliceerd kort nadat het Parlement van Oekraïne een wet aannam die de invloed van oligarchen moet terugdringen. Al meer dan 20 jaar helpt de EU Oekraïne met hervormingen om de rechtsstaat te versterken en corruptie en witwaspraktijken te bestrijden. De EU is zich ook al “geruime tijd bewust” van de banden tussen een aantal rijke en invloedrijke mensen en bedrijven, hoge ambtenaren, politici en de rechterlijke macht die volgens rapporteur Juhan Parts “de staat gijzelen”. Brussel heeft echter geen echte strategie ontwikkeld om de corruptie de kop in te drukken. Daardoor gaan jaarlijks miljarden euro’s verloren, zegt het verslag.De corruptie-index (beter bekend onder de internationale naam: Corruption Perceptions Index of CPI) bestaat sinds 1995. Met de CPI wilde Transparency International, (TI) corruptie op de internationale politieke agenda zetten. De CPI classificeert staten op basis van het gepercipieerde corruptieniveau. In 2000 stond Oekraïne op de 2 na hoogste plaats van de 180 in beeld gebrachte landen. In een rapportage van de minste corruptie in de wereld uit 2019 scoorden Nederland, Duitsland en de Scandinavische landen tussen de 90 en 100, Italië en Spanje tussen de 50 en 59 en Oekraïne tussen de 30 en 39. Ik verwacht dat hij op korte termijn actie zal gaan ondernemen een wapenstilstand met Poetin overeen te komen.

Kabinet Rutte IV

Congestie op de weg, het spoor en in de lucht, veel te veel koeien, een hardnekkige woningcrisis die tot loodzware hypotheekschulden dwingt en ook nog hekkensluiter duurzame energie in Nederland, aldus Brussel, die zwelgt in de probleemdossiers. De Europese Commissie licht jaarlijks de lidstaten door en dat leidt dit jaar tot forse kritiek op de situatie in Nederland. De ernstig scheefgegroeide woningmarkt leidt tot een explosie van huizenprijzen en torenhoge hypotheken die huishoudens kwetsbaar maken voor externe schokken, schrijft de Commissie niet voor het eerst. Met 15% hogere prijzen in 2021 en toenemende tekenen van overwaardering zijn de risico’s alleen nog maar toegenomen. Krapte op de huur- en koopmarkt en blijvende impulsen om te lenen drijven de prijzen alleen maar verder op, waardoor de overheid haar eigen beleid ondermijnt. Ook op andere punten snijdt de regering zichzelf in de vingers, vindt Brussel. Geen land ter wereld heeft per vierkante kilometer zoveel koeien, met als gevolg een indrukwekkend stikstofprobleem. Omvangrijke investeringen in verduurzaming van de landbouw, maar ook de transportinfrastructuur, zijn dringend nodig. Het drukst gebruikte spoornet ter wereld slibt dicht, de problemen op Schiphol zijn bekend, alleen de files op de weg knabbelen al 4% van het Nederlandse Bruto Nationaal Product af. Verder zijn er té veel flexwerkers zonder WW-, ziekte en arbeidsongeschiktheidsverzekering en zonder pensioen, en is er een toenemend gebrek aan arbeidskrachten in onderwijs, zorg, ict en techniek. Zorg voor omscholing, meer banen voor migranten en meer uren voor deeltijdwerkers (vaak vrouwen), aldus het advies van Brussel. Het hoofdstuk over energie, dit jaar voor het eerst toegevoegd, is ook al uiterst kritisch. Nederland gebruikt bovengemiddeld veel olie en gas en is één van de slechtst presterende landen op duurzame energie. Brussel: zorg voor betere netwerken, snellere vergunningverlening, decentrale opwekking, warmtepompen en renovatie van bestaande gebouwen. De jaarlijkse adviezen van de Europese Commissie aan lidstaten, ‘landenspecifieke aanbevelingen’ genaamd, zijn steeds minder vrijblijvend. Nog steeds heten het ‘aanbevelingen’, maar Brussel aarzelt niet om uitkeringen zoals uit het coronaherstelfonds afhankelijk te maken van naleving. En zeker nu twee crisissituaties kort na elkaar de eerder zo mooi ogende groeicijfers ernstig bedreigen, wil de Commissie tempo. Alle nationale hoofdsteden moeten zich de komende twee jaar maximaal inzetten op energietransitie (schoner, goedkoper en zonder Rusland), vergroening van hun economieën en verdergaande digitalisering. Investeringen die daarvoor nodig zijn mogen niet in gevaar komen door te strakke tekortregels. Regeringen krijgen daarvoor meer ruimte om af te rekenen met de economische gevolgen van zowel de coronapandemie als de Russische inval in Oekraïne. ,,We zitten economisch in een verre van normale situatie, dat rechtvaardigt uitstel. Maar zonder een terugkeer naar onbegrensd geld uitgeven”, aldus Eurocommissaris van Economische Zaken Paolo Gentiloni. Lidstaten met een extreem hoge schuld worden wel degelijk extra in de gaten gehouden, aldus ook vice-Commissievoorzitter Valdis Dombrovskis. Nederland hoort daar niet bij, want zijn tekorten en schulden houdt het altijd wel ruim bovengemiddeld in de hand. Brussel zette de afgelopen twee jaar de schuld- en tekortregels even opzij om Europa door de coronapandemie te loodsen, eerst met ad hoc steun aan bedrijven, daarna met het optuigen van omvangrijke herstelplannen. In het kader daarvan is intussen 100 mrd ‘weggezet’, maar dat leidde er dan ook toe dat alle lidstaten alweer snel groei realiseerden. En toen kwam de oorlog. Brussel blijft van groei uitgaan, maar de tweede externe schok in twee jaar hakt er wel degelijk hard in. ,,De oorlog leidt tot grootschalig menselijk lijden en dat is natuurlijk onze eerste zorg”, aldus Gentiloni. ,,Maar er zijn ook dramatische economische gevolgen: op het vlak van energie, voedselveiligheid, verstoring van bevoorradingsketens, inflatie zoals we deze eeuw nog niet hebben gekend en gebrek aan vertrouwen.” (bron: AD) Interessante schets van de situatie. Het proces dat hiermee parallel loopt zijn stijgende schulden zowel van overheden en huishoudens (huisvestingskosten huur en koop). Verder moeten er enorme investeringen worden gedaan in het klimaat, verduurzaming en in onderwijs door huishoudens, ondernemers en de overheid.

Het kabinet Rutte IV wil het begrotingstekort dit jaar laten oplopen tot boven de Europese norm van 3%; er gaat extra geld naar Defensie en compensatie voor mensen met een hoge energierekening; daar staat tegenover dat bedrijven en vermogende Nederlanders meer belasting gaan betalen en dat er gesneden wordt in de klimaatfondsen. Het begrotingstekort van Nederland stijgt dit jaar naar 3,4% en komt daarmee weer boven de Europese norm van 3%. Dat blijkt uit de Voorjaarsnota van het ministerie van Financiën. Het kabinet geeft veel meer geld uit aan Defensie en ook om mensen te compenseren voor de hoge energierekening. Het kabinet geeft €6,4 mrd extra uit om de stijging van de energieprijzen te verzachten. De extra uitgaven dekt de coalitie vooral door vermogende ondernemers en bedrijven meer belasting te laten betalen Sowieso zullen vermogenden in de toekomst meer belasting moeten betalen. Dat past binnen de discussie over vermogensongelijkheid, vindt het kabinet. “Sterke schouders zullen meer lasten moeten dragen”, zegt minister van Financiën Sigrid Kaag daarover. Verder wordt er €2,2 mrd gesneden in diverse fondsen zoals het stikstoffonds om andere nieuwe wensen te betalen. Het kabinet haalt ruim 2 mrd euro uit drie fondsen (het Nationaal Groeifonds, het klimaatfonds en het stikstoffonds) om te investeren in defensie, bevestigde minister van Financiën Sigrid Kaag. De bewindsvrouw ziet het niet als “snijden”, maar als “herprioriteren”. Bovendien gaat het maar om een relatief klein deel van de tientallen miljarden in de fondsen, benadrukt ze. De doelen blijven overeind staan, net als het “overgrote deel” van het budget. Dat betekent dus ook dat het kabinet wat meer zal ‘normeren’, zegt Kaag. Het stellen van regels voor vervuilende bedrijven is volgens haar “een heel belangrijk element” van het klimaat- en natuurbeleid. Onder meer vanwege de oorlog in Oekraïne, had een groot deel van de Kamer het kabinet gevraagd het budget van Defensie flink op te hogen. Volgens de minister gaat het om “noodzakelijke investeringen”. In de Voorjaarsnota geeft minister Kaag aan hoe de begroting er dit jaar voorstaat. Voor het eerst geeft het kabinet ook al inzicht in plannen die het de komende jaren wil uitvoeren. Normaal komt dat pas naar buiten op Prinsjesdag. Met deze nieuwe systematiek krijgt de Kamer meer mogelijkheden om invloed uit te oefenen op de begroting van volgend jaar. Er waren al verschillende plannen uitgelekt. Defensie krijgt er €2,4 mrd bij zodat in 2024 en 2025 de NAVO-norm wordt gehaald. Verder wordt er zo’n €2,5 mrd uitgetrokken om het minimumloon te verhogen met 7,5%. Volgens minister Karien van Gennip (Sociale Zaken) is dat “goed nieuws” voor mensen met een kleine portemonnee. Wel betwijfelt ze of de stijging genoeg is voor iedereen, omdat daarvoor de inflatie te hard oploopt. De AOW groeit voorlopig mee met die stijging, heeft het kabinet besloten. De komende jaren duikt het begrotingstekort volgens Kaag weer onder de 3%. Het zal dan uitkomen op tussen de 2,5 en 3% is de verwachting. De overheidsschuld blijft wel onder de Europese norm van 60%. Die staat op 52,9% en loopt op naar 54,9% in 2025. Financiering van compensatie spaartaks komt vooral van bedrijven en vermogende Nederlanders, Het kabinet haalt miljarden op door te schuiven met belastingtarieven en -kortingen die vooral mensen met een hoger inkomen en ondernemers met een groot belang in een bedrijf raken. Dit gebeurt om financiering te vinden voor de compensatie die de overheid moet bieden voor belastingplichtigen die geld terugkrijgen vanwege de te hoge belasting in box 3 voor spaargeld en beleggingen. Ook de verhoging van de AOW (die meegroeit met het minimumloon) wordt hier deels mee gefinancierd, hoewel ouderen zelf ook een flink deel betalen. Het kabinet moest op zoek naar €3,6 mrd om klagers te compenseren voor de onterecht betaalde vermogensrendementsheffing in box 3 voor spaargeld en beleggingen. Die groep wordt mogelijk nog groter, maar dat wordt later in het jaar besloten. Ook was er veel geld nodig om de AOW toch mee te laten stijgen als het minimumloon omhooggaat. De oppositie had dit afgedwongen in de Eerste Kamer. Een deel van dit geld wordt betaald door de inkomensondersteuning voor pensionado’s (de IOAOW genaamd) de komende twee jaar te verlagen, om in 2025 af te lassen. Ook wordt de voorgenomen verhoging van de ouderenkorting teruggedraaid. Ouderen betalen dus ook flink mee aan de verhoging van hun eigen AOW. Een maatregel die hogere inkomens raakt betreft de algemene heffingskorting. Dat is een bedrag dat je in mindering kunt brengen op de te betalen belasting in box 1. De algemene heffingskorting is al inkomensafhankelijk. Dus hoe hoger het brutoloon, hoe lager de belastingkorting. Het kabinet wil bij de afbouw van de algemene heffingskorting echter naast het inkomen uit arbeid in box 1 ook laten meetellen hoe hoog het vermogen is in box 3, plus het inkomen dat grootaandeelhouders van bedrijven in de vorm van bijvoorbeeld dividenduitkeringen ontvangen in box 2. Daardoor zullen vermogende Nederlanders minder belastingkorting krijgen over het inkomen in box 1 en de facto dus meer belasting betalen. In box 3 voor spaargeld en beleggingen wordt het ‘heffingsvrije vermogen’ niet verhoogd, zoals eerst voorgenomen. Nu betalen mensen in box 3 voor spaargeld en beleggingen over vermogen tot ruim 50.000 euro geen belasting (het dubbele voor fiscale partners). Het kabinet wilde dit bedrag verhogen naar 80.000 vanaf 1 januari volgend jaar, maar dat gaat niet door. Verder gaat het kabinet sleutelen aan box 2 van de inkomstenbelasting. Die heeft betrekking op personen met een belang van 5% of meer in in bv, nv of coöperatie. Mensen met een ‘aanmerkelijk belang’ in een onderneming gaan daar vanaf een bepaald niveau meer belasting over betalen. Voor de eerste €67.000 aan inkomsten in box 2, zoals dividenduitkeringen, wordt het tarief 26% en daarboven gaat een tarief van 29,5% gelden. Daarnaast beperkt het kabinet de hoogte van het loon dat directeuren met een aandelenbelang van minimaal 5% in bijvoorbeeld een bv aan zichzelf uitkeren. Hierdoor gaan zogenoemde directeur-grootaandeelhouders meer belasting betalen in box 1 van de inkomstenbelasting. Wat betreft de vennootschapsbelasting wordt geldt momenteel voor een winst tot 395.000 euro het lage tarief van 15%; daarboven geldt een tarief van 25,8%. Het kabinet wil de schijfgrens verlagen naar €200.000: hierdoor betalen bedrijven eerder het hogere tarief van 25,8%. Ook wordt de zogenoemde expatregeling uitgekleed. Mensen die naar Nederland komen om tijdelijk hier te werken, hoeven over 30% van hun loon geen belasting te betalen, maar dit geldt straks alleen voor een inkomensgrens van maximaal €216.000 per jaar (ook wel de Balkenendenorm genoemd). Pandjesbazen moeten ook betalen, aldus Van Rij. Als zij een huis kopen om te verhuren, betalen ze straks meer dan 10% overdrachtsbelasting. Het kabinet wilde dat tarief eerst verhogen van 8% van de waarde van het huis naar 9%. (bron: Business Insider)

Financieel/economische berichten

Nu geld lenen niet langer gratis is, groeit de nervositeit over de afkickverschijnselen. Begrijpelijk: de problemen die in 2008 aan het licht kwamen, zijn nooit verholpen, schrijft Koen Haegens, de schrijver van ’De grootste show op aarde: de mythe van de markteconomie’. De markt is overal. Van de supermarkt tot de arbeidsmarkt, van de woningmarkt tot de relatiemarkt: zelfs over de liefde wordt steeds vaker gesproken in termen van vraag en aanbod. We leven tenslotte in een markteconomie. Zelfs democratie lijkt tegenwoordig te gehoorzamen aan de wensen van de financiële markten. Maar wat als dat alles niet waar is? Wat als die alomtegenwoordige, mysterieuze markteconomie er heel anders uitziet dan we denken – of zelfs helemaal niet bestaat? Die vragen houden Koen Haegens bezig sinds het uitbreken van de economische crisis, het moment waarop het grote publiek heel even de werkelijkheid achter het fraaie decor van de moderne economie te zien kreeg. Het resultaat is een duizelingwekkende reis door de financiële wereld en de schijnbaar alledaagse markten van nu, waar niets is wat het lijkt. Aan het einde wacht een blik op de echte economie. Op het ware verhaal achter de grootste show op aarde. In het najaar van 2017 straalt alles en iedereen in Washington. De grote crisis die tien jaar eerder startte op de Amerikaanse huizenmarkt, om zich van daaruit over de rest van de wereld te verspreiden, lijkt overwonnen. Volgens de officiële maatstaven is de mensheid rijker dan ooit. Zelfs Europa heeft zich ontworsteld aan een vicieuze cirkel van werkloosheid en bezuinigingen. Tijdens de zonovergoten jaarvergadering van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) – een soort Oerol voor economie-nerds, met overal discussies, lezingen en andere evenementen – roept directeur Christine Lagarde beleidsmakers op de voorspoed te gebruiken om het dak te repareren. Dat is hoognodig. Om de haperende economie aan te zwengelen, hebben centrale banken in crisistijd voor duizenden miljarden aan staats- en bedrijfsobligaties opgekocht. Lenen is hierdoor spotgoedkoop, maar critici vrezen dat al dat goedkope geld tot nieuwe financiële zeepbellen zal leiden. Gelukkig is de Amerikaanse Federal Reserve net begonnen haar schuldenberg af te bouwen. Een optimistisch gestemde president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank (DNB) voorziet in gesprek met de in Washington aanwezige Nederlandse journalisten dat de geldpers ook in Europa wordt uitgeschakeld. ‘De discussie gaat hoogstens nog over hoe lang het einde uitgesteld moet worden. Maar het gaat hoe dan ook gebeuren.’ Wie 5 jaar later om zich heen kijkt, kan denken dat de bomen nog steeds tot in de hemel groeien. In de top-honderd jonge miljonairs die het tijdschrift Quote deze maand presenteert, wemelt het van de kersverse rijkaards: sporters, techondernemers, maar ook cryptohandelaren. Koploper is Adriaan Mol van betaaldienstverlener Mollie. Het vermogen van de 38-jarige wordt geschat op €3,5 mln. Ook de middenklasse laat het geld rollen. Sinds het einde van de lockdowns zijn de restaurants afgeladen. Op Schiphol nadert het aantal vakantiereizigers het niveau van voor corona. Door personeelstekorten leidt dat soms tot lange rijen. Tegenover elke honderd werklozen staan dan ook 133 onvervulde vacatures, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Nooit eerder hadden zoveel mensen in Nederland een betaalde baan. Reden voor een feestje, zou je denken. In plaats daarvan domineert somberheid over de dreigende oververhitting van de economie. ‘Denk aan de kranten die ‘s morgens niet of niet op tijd bezorgd worden. Het kopje koffie op het terras dat maar niet komt omdat er te weinig bedienend personeel is’, stelt CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen in zijn toelichting op de nieuwste cijfers. ‘Of dat je, als je van Den Haag naar Rotterdam wilt, om moet rijden omdat er een tunnel is afgesloten, doordat ziek personeel niet snel vervangen kan worden.’ Van Mulligen staat niet alleen in zijn zorgen. Tot voor kort brak de Amsterdamse aandelenbeurs record na record. Nu heerst er paniek. Het consumentenvertrouwen is gedaald tot het laagste niveau ooit. Zelfs in de eurocrisis waren Nederlanders niet zo pessimistisch over hun eigen financiële situatie en die van de economie als geheel. Inmiddels heeft de schuldenberg het hoogste punt in de menselijke geschiedenis bereik. Economen wijten dat aan de inflatie. Die was al hoog doordat de coronacrisis de aanvoer van goederen overhoop heeft gegooid. In Azië kwamen fabrieken en havens plat te liggen. Toen de vraag opveerde, bleken spullen als computerchips en hout ineens schaars geworden. Uitgevers worstelen met een tekort aan papier om hun boeken en kranten op te drukken. Aanvankelijk verwachtten de meeste experts dat het ongemak tijdelijk was. De Russische aanval op Oekraïne begin dit jaar(24 februari) heeft die hoop op een snelle oplossing de grond in geboord. Net als de nieuwe ronde lockdowns in China, waar het regime koppig vasthoudt aan zijn zero-covidbeleid. In april lagen de prijzen in de Nederlandse winkels gemiddeld 9,6% hoger dan een jaar terug. Mocht het tot een totale boycot van Russisch olie en gas komen, dan lijkt een recessie onvermijdelijk. Maar ook als het niet zo ver komt heeft de inflatie verstrekkende gevolgen. Centrale banken zien zich gedwongen in te grijpen. Zelfs de Europese Centrale Bank (ECB) zal vrijwel zeker in juli de rente verhogen. Ook het einde van de obligatieaankopen, die DNB-president Knot in 2017 al verwachtte, komt dan in zicht. Na tien vrijwel renteloze jaren lijkt dat een welkome terugkeer naar normaal. Zo smelten de tekorten van de Nederlandse pensioenfondsen dankzij de nu al wat hogere rekenrente weg als sneeuw voor de zon. Ineens kunnen zij de uitkeringen verhogen voor hun deelnemers. Dat ook hierover geen gejuich opstijgt komt niet alleen door de inflatie. Er is namelijk nog een dieper liggende verklaring voor de inktzwarte toekomstverwachtingen. Dat zit ’m in een vraag waar geen centrale bankier, econoom of bankier op dit moment met 100% zekerheid antwoord op durft te geven. Is de wereldeconomie nog wel opgewassen tegen ‘normale’ omstandigheden? Slimmeriken die de crises van morgen willen voorspellen, moeten kijken naar de goedbedoelde oplossingen van gisteren. De kredietcrisis dreigt die oude economische wijsheid te bevestigen. Ondanks strengere regels – banken dienen meer eigen vermogen aan te houden, in Nederland is de aflossingsvrije hypotheek fiscaal ontmoedigd – staat het verdienmodel dat 15 jaar geleden tot de kredietcrisis leidde, fier overeind. Doordat centrale banken het vuur hebben geblust met goedkoop geld, zijn bedrijven, huishoudens en overheden alleen maar meer gaan lenen. De cijfers liegen er niet om. Aan de vooravond van de grootste crisis sinds de Tweede Wereldoorlog was de mondiale schuldenlast bijna dubbel zo groot als de totale wereldeconomie, uitgedrukt in het bruto binnenlands product (bbp). Toen Lagarde in 2017 ertoe opriep het dak te repareren als de zon schijnt, stonden bedrijven, overheden en huishoudens nog dieper in het rood: 225% van het bbp. Sindsdien zijn hun financiën verder verslechterd. Het coronavirus dwong overheden miljarden uit te trekken om banen en bedrijven overeind te houden. Inmiddels heeft de schuldenberg het hoogste punt in de menselijke geschiedenis bereikt: 256% van de wereldeconomie. Dat is $226.000.000.000.000. Nu de centrale bank gaat stoppen met haar stimuleringsbeleid gaan de problemen opvlammen. Die ongemakkelijke waarheid viel makkelijk te negeren zolang de rentetarieven nihil waren. Als geld lenen niet langer geld kost, zijn schulden geen probleem. Dat verandert nu de rente oploopt. Plotseling heeft de wereldeconomie wat weg van een slechte zombiefilm. Een voor een staan de doodgewaande boosdoeners van 2007 en 2008 op. Springlevend. Sterker nog, de breukvlakken onder onze welvaart ogen kwetsbaarder dan ooit. Zoals de schulden van bedrijven. Nederland vindt zichzelf verre van spilziek. Dat beeld klopt voorzover het de overheidsuitgaven betreft. De €85,5 mrd die in de bestrijding van het coronavirus is gepompt ten spijt bedraagt de staatsschuld nog slechts 55% van het bbp – ruim onder het toch al zeer strenge Europese plafond van 60%. Als het gaat om de wijze waarop ondernemingen zich financieren, is de Hollandse zuinigheid echter ver te zoeken. Al voor de coronacrisis lagen de bedrijfsschulden met 166% van het bbp ver boven het gemiddelde in de eurozone. Dat is niet zonder risico’s. Wat zal er bijvoorbeeld gebeuren met de talrijke maaltijd- en flitsbezorgers nu lenen duurder wordt? Zij maken zelden winst, maar geven wel miljoenen uit aan vervoer, dark stores en bezorgers. Nog veel ernstiger is de situatie in landen als Turkije en Argentinië, waar lokale bedrijven geld hebben geleend in snel duurder wordende dollars. Of in China, goed voor bijna een derde van de mondiale bedrijfsschulden. Na decennia van groei op de pof wil het land die intomen. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan, zoals de zich voortslepende Evergrande-soap laat zien. De vastgoedontwikkelaar gaat gebukt onder een schuldenlast van een slordige $300 mrd. Klanten moeten vrezen voor hun nieuwbouwhuis. De autoriteiten hebben intussen heel andere zorgen: wat als een bankroet de hele Chinese vastgoedbubbel doet barsten? Het door schulden gekwelde bedrijfsleven is niet de enige oude bekende die zich dezer dagen meldt. Aan de vooravond van de kredietcrisis bedroeg de Nederlandse hypotheekschuld een kleine €600 mrd. Inmiddels staat de teller op €783 mrd. Hoewel 95% van die leningen een looptijd van tien jaar of langer heeft, is het geen fijn idee dat de hypotheekrente in korte tijd verdubbeld is. En dan is er nog de eurocrisis. Toen Griekenland, Portugal en Ierland aan de rand van de afgrond stonden, analyseerden gezaghebbende economen als Joseph Stiglitz dat de Europese economieën simpelweg te verschillend zijn om in één muntunie te passen. Zuid-Europa zakte al bezuinigend en hervormend weg in een uitzichtloze recessie. Ondertussen klaagden de Duitsers en de Nederlanders dat ze de portemonnee moesten trekken. De ECB bood uitkomst. Toenmalig president Mario Draghi beloofde ‘whatever it takes’ te doen om de muntunie te redden. In de daaropvolgende jaren daalden de rentes die de zwakkere eurolanden betalen over hun schulden. Brand meester? Nu de centrale bank op het punt staat te stoppen met haar monetaire stimuleringsbeleid dreigen de problemen op te vlammen. Het verschil in rente dat Duitsland en Italië betalen over leningen met een looptijd van 10 jaar – de beruchte ‘spread’ – is in korte tijd opgelopen naar zo’n 2%. Daar zal het niet bij blijven. Tel daarbij op dat Italië voor ruim 150% van het bbp in het rood staat, dat de economie bijna 10 keer zo groot is als die van Griekenland, en het is duidelijk: dit land is te groot om te redden. Ze kampen met een dilemma’, zei de Duitse socioloog Wolfgang Streeck in 2013 in een interview met De Groene. Het gesprek ging over de centrale bankiers en hun in historisch opzicht unieke obligatieaankopen. ‘Enerzijds moeten de geldinjecties, die financiële doping, toegediend blijven worden. Anderzijds weten ze dat stimulerende middelen op termijn dodelijk kunnen zijn.’ Streeck had net daarvoor ‘Gekochte tijd: De uitgestelde crisis van het democratisch kapitalisme’ geschreven. Daarin laat hij zien hoe ons economische systeem al sinds de jaren zeventig in een crisis verkeert. Telkens kochten beleidsmakers tijd. In de jaren tachtig deden ze dat door de staatsschulden snel te laten oplopen. Daarna werd vooral het private krediet aangemoedigd, in de vorm van gunstige hypotheken en creditcards. Na 2008 zetten de centrale banken de geldpers aan. Steeds was het doel: de bestedingen van de grote meerderheid van de bevolking op peil houden – zónder de torenhoge winsten van de ‘happy few’ aan te tasten. Dit jaar zal blijken of het einde oefening is, of dat er toch nog onvermoede mogelijkheden zijn om extra tijd te kopen. De uitkomst bepaalt hoe we later terugkijken op deze tijd. Kampte de wereld in 2022 met de naweeën van een korte coronadip die het consumptiefeestje voor heel even onderbrak? Of leefden de mensen, zonder het te beseffen en onderbroken door korte periodes van opklaringen, in wat in de toekomst bekend zal komen te staan als De Lange Kredietcrisis? (bron: de Groene Amsterdammer) Een buitengewoon interessante kijk van de huidige monetair/financiële stand van zaken van Koen Haegens, waarin hij ontwikkelingen afzet tegen de gevolgen van de vrije markten. Hij citeert Streeck, die ontwikkelingen toetst ‘aan het kopen van tijd door waardeloze Amerikaanse hypotheken, de zogenaamde subprimes, aan de wereld te verkopen, door de schulden in de wereld op te blazen en uiteindelijk de geldmarkten te overladen met gratis geld. Onderwijl werd het mandaat van de centrale banken omgebogen van het beschermen van de waarde van het geld in het prijspeil en de koopkracht. Maar hoe meer geld de drukpersen draaiden, waardoor er geen prijskaartje meer aan hing, zoveel minder werd geld waard. Die ontwikkeling gekoppeld aan de gevolgen van de corona-pandemie, geo-nationale spanningsvelden (China/VS) en prijsstijgingen van energie en grondstoffen als gevolg van de militaire inval in Oekraïne, stimuleerde een snelle stijging van de inflatie. Terecht wordt hier de vraag gesteld of beleidsmakers er opnieuw in zullen slagen om een escape te vinden om nog langer het neoliberale beleid, dat sterk veranderd is in Westerse samenlevingen, overeind te houden. Zoals Hagens stelt ‘de tijd zal het leren’. De lange economische golf, van 60 jaar, is gestart in 1950 met de Marshallhulp van de Amerikanen aan Europa en geëindigd met de val van Lehmann Brothers in 2008. Sindsdien verkeren we in een transitie met de afbouw van fossiele energie en de overstap naar vergroening. Wij staan aan de vooravond van de herinrichting van de samenleving, Op de agenda staan duurzaamheid, klimaat, natuur, milieu, ecologie, onderwijs en vele technische ontwikkelingen in quantum-computers, digitalisering, robotisering op basis van AI (kunstmatige intelligentie), alsmede een groot aantal technische ontwikkelingen gekoppeld aan sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen. Allemaal zaken waaraan veel aandacht moet worden besteed, maar die pas mogelijk worden zodra wij afscheid hebben genomen van alle ballast, die volgende generaties niet meer nodig hebben. Ook kunnen de neoliberale machtsinstituten als de lobbyisten, kapitaal, denktanks en het daaraan gekoppelde monetaire beleid niet doorschuiven, zolang niet eerst afscheid van genomen is van al het overtollige geld, dat in omloop is. Het mag niet gebeuren dat factoren als arbeid, inkomen, opleiding, her- en omscholing, in handen komt van het grote bedrijfsleven, die andere normen hanteren dan sociaal wenselijk. Er mag geen onderklasse ontstaan, waarin moderne slaven van de samenleving worden gedumpt. En dan de maatschappelijke onderwerpen als wonen, zorg, privacy en veiligheid voor de positie van de burger meegewogen moet worden. En in dat hele proces moet de staatsinrichting van Europa op de schop. In deze overgangsfase moeten systeemfouten uit de modellen worden gehaald en moet de behartiging van de belangen van burgers vorm worden gegeven. Het kan niet zo zijn dat de sociaal/maatschappelijke aspecten de sluitpost van de rekening zijn. De gevolgen van het neoliberale beleid dat wordt uitgevoerd is dat onze privacy dienstbaar wordt gemaakt voor commerciële doelstellingen van de vrije markt. En de ‘privacy-beschermer’, de Autoriteit Persoonsgegevens, kijkt in veel gevallen toe, hoe bedrijven de regels overtreden. Ook als ik de cookies-voorwaarden personaliseer, ik weiger alle mogelijkheden anders dan de functioneel noodzakelijke en elk legitiem belang, dan nog kan ik niet voorkomen dat ik aan bepaalde bedrijven moet toestaan dat ze mijn data mogen leveren aan derde partijen waarmee ze zaken doen. Hun verantwoording kan zijn: ‘Onze website laat u advertenties zien. Deze advertenties zijn voor ons een noodzakelijke bron van inkomsten, waarmee wij onze website financieren. Sommige advertenties (of videoboodschappen) maken gebruik van cookies. Deze advertenties worden door ons en door derden op onze website geplaatst. Adverteerders maken vaak gebruik van mediabureaus om campagnes voor hen uit te voeren. Advertentienetwerken en mediabureaus zijn bedrijven die fungeren als tussenpersoon tussen website eigenaren en adverteerders. In deze gevallen plaatst het mediabureau vaak ook cookies om campagnes te meten en te optimaliseren. In de advertentievoorwaarden kan worden vastgelegd dat cookies van adverteerders en mediabureaus mogen worden gebruikt voor het verzamelen van statistieken. Daarnaast kan beperkt toestemming worden verleend aan adverteerders en mediabureaus om bezoekers te herkennen en te retargetten, om op basis daarvan voor opdrachtgevers relevante advertenties te vertonen. Omdat er erg veel partijen in de advertentiewereld samenwerken, is het niet mogelijk om een volledige lijst van mogelijke partijen te geven.’ Om aan het sociale internetverkeer deel te kunnen nemen dwingen bepaalde website-eigenaren burgers een blanco cheque te tekenen. En de overheid kijkt toe. Kennelijk is het de prijs die wij moeten betalen om deel te kunnen blijven nemen aan de samenleving. Ik gebruik het woord ‘remarketing’, dat is hetzelfde als retargeting. Het is een vorm van online adverteren waarbij je advertenties laat zien aan mensen die je website een keer hebben bezocht. Veelal wordt dit toegepast voor bezoekers die die niet overgaan tot conversie (iets hebben gekocht). Je kan ze dan ‘achtervolgen’ met advertenties om hen te overtuigen om toch maar dat ene product te kopen of dat waardevolle contactformulier in te vullen. De meest simpele voorwaarde van ‘ik weiger elke toestemming om mijn personalia en surfgedrag te delen met derden’ is maar zelden een optie. Ik heb recht op mijn privacy maar kennelijk kan Brussel en onze overheid mij die niet bieden, zodra er commerciële belangen bij betrokken zijn.

Air-France-KLM gaat nieuwe aandelen uitgeven en wil daarmee €2,25 mrd ophalen. Met de aandelenuitgifte wil de luchtvaartmaatschappij zijn financiële positie versterken en ook de ontvangen Franse staatssteun terug betalen. Air France-KLM gaat €1.928 miljoen nieuwe aandelen uitgeven tegen een koers van €1,17 euro, een fikse korting op de huidige koers van €4,35 (op 23 mei 2022). De Franse staat en de Nederlandse staat, beide grootaandeelhouders van Air France-KLM, doen mee en zullen aandelen kopen in lijn met hun belang. Nederland heeft belang van 9,3%t in de luchtvaartmaatschappij en 14% van de stemrechten, Frankrijk heeft een belang van 28,6%. Op de beurs veroorzaakt de aankondiging van de nieuwe aandelenuitgifte een heftige koersreactie, met het oog op de verwatering van de waarde. Om verwatering van dat belang te voorkomen en de zeggenschap op peil te houden kopen de beide overheden aandelen bij. In een brief aan de Tweede Kamer schrijven minister Kaag van Financiën en minister Harbers van Infrastructuur dat “op basis van de huidige verwachting de kosten voor de deelname circa €220 mln bedragen”. De Eerste en Tweede Kamer moeten nog wel instemmen met het besluit tot aandelenaankoop. Kaag en Harbers schrijven dat als dat besluit niet op korte termijn genomen kan worden “het kabinet bij Air France-KLM zal aangeven dat het niet zal deelnemen aan de aandelenemissie, omdat de voorafgaande goedkeuring van beide Kamers ontbreekt.”

De luchtvaartmaatschappij kreeg in 2020 steun van de Nederlandse overheid om de coronacrisis door te komen. Die steun bestond uit een bedrag van €3,4 mrd aan leningen en kredieten waarvoor de overheid garant staat. Van dat bedrag heeft KLM uiteindelijk iets minder dan een mrd gebruikt. Onlangs kondigde al aan dat het €311 mln aflost van de staatssteun. De resterende €600 mln wordt in de komende kwartalen terugbetaald. (bron: NOS) Het koersverlies in 2 dagen bedroeg 20%. Het kabinet wordt voor een moeilijk parket gezet. De verliezen voor beleggers, waaronder de Franse en Nederlandse staat, zijn groot. Van groot belang is hoe groot het belang van de luchtvaart is in het duurzame toekomstbeeld van de politiek. Gaan de Franse en Nederlandse staat nog geld in Air France/KLM steken als beleggers afhaken? Was het wel zo verstandig van de financiële ingenieurs om de aandelen zo sterk af te waarderen? Het verlies van de Nederlandse staat als gevolg van de daling van de koers KLM van (inkoop) €11,70 naar €1,71 bedraagt ca €500 mln.

KLM legt de verkoop van goedkopere tickets voor vluchten vanaf Schiphol tijdelijk stil. Dat gebeurt vanwege de aanhoudende problemen met drukte op de luchthaven. Het gaat om tickets voor KLM-vluchten tot en met 29 mei 2022.Het bedrijf zegt veel vragen te krijgen van klanten die de lange rijen op de luchthaven hebben gezien en het daarom niet aandurven om te vertrekken vanaf Schiphol. KLM biedt reizigers een omboekingsregeling aan. Schiphol kampt met lange wachttijden, onder meer door een groeiend aantal reizigers tijdens de Paasdagen en de Voorjaarsvakantie en personeelstekorten. Ook de afgelopen dagen, met de dagen rond Hemelvaart, was het erg druk. (bron: NOS) Het verbaast mij dat zoveel reizigers, nadat de corona-beperkingen zijn afgelast, met een vliegtuig op vakantie zijn gegaan. Ik had gehoopt dat de interesse voor vliegreizen, in het kader van de verduurzaming, zou zijn gedaald. Verder is de koopkracht, door de inflatie in de afgelopen 7 maanden, afgenomen, maar de Telegraaf meldde deze week dat vakantiereizigers juist meer dure en luxe reizen boeken.

Nederland staat er goed voor en kan toekomstige schokken opvangen, zo concludeert het Centraal Planbureau in de jaarlijkse risicorapportage Financiële Markten. Volgens het CPB zijn er weliswaar risico’s, zoals de oorlog in Oekraïne en de stijgende prijzen, maar zijn de Nederlandse banken weerbaar. Verder is de sector over het algemeen goed uit de coronacrisis gekomen. Er kunnen wel problemen ontstaan als meerdere schokken elkaar versterken en mensen moeite krijgen om leningen af te lossen. Maar dan beschikken banken alsnog over aanzienlijke buffers. (bron: NOS) Dit is een heel positief geschetst plaatje over het bankwezen. We weten dat er binnen de eurozone meerdere systeembanken zijn die er vorig jaar zwak voorstonden. Het is bekend dat als er grootbanken met een domino-effect worden geconfronteerd, hun solvabiliteit snel in de gevarenzone kan terechtkomen. Welke financiële risico’s kunnen optreden als in betrekkelijk korte termijn de rentetarieven gaan stijgen dan wel de liquiditeiten gaan verkrappen? Om goed voorbereid te zijn op slechtere tijden, moeten de banken hun buffers weer verhogen. Dat heeft De Nederlandsche Bank (DNB) deze week bekendgemaakt in zijn Overzicht Financiële Stabiliteit (OSF). Aan het begin van de coronapandemie was beleid voor het aanhouden van buffers versoepeld, zodat de economie zoveel mogelijk kon blijven draaien. Nu wordt het tijd de teugels weer aan te trekken, zeker gezien de huidige economische onzekerheden. “Na een krachtig herstel uit de coronapandemie vorig jaar, zijn door de oorlog in Oekraïne en de hoge inflatie de economische vooruitzichten verslechterd en de risico’s voor de financiële stabiliteit toegenomen”, aldus DNB in de publicatie. DNB-president Klaas Knot benadrukt dat de wereld er op dit moment heel anders uitziet dan aan het begin van dit jaar. “Een oorlog op het Europese continent is meer dan twintig jaar geleden en we hebben in veertig jaar niet zo’n hoge inflatie gezien als nu.” Bovendien is het consumentenvertrouwen ook historisch laag. “Je kunt niet anders dan constateren dat we in vreemde tijden leven en de economische onzekerheid groot is.” Daarom is dit het moment dat banken zich moeten voorbereiden op mogelijk slechtere tijden. (bron: NU) DNB verhoogt de contracyclische kapitaalbuffer (CCyB) van 0% naar 1%. De eis zal gelden voor alle banken – dus zowel Nederlandse als buitenlandse banken, die leningen in Nederland hebben uitstaan. Voor het Nederlands bankwezen als geheel betekent de eis een kapitaalbeslag van ongeveer €3,3 mrd. Onder voorbehoud dat het huidige risicobeeld niet fors kentert, zullen banken per 25 mei 2023 moeten voldoen aan deze eis. Op termijn moet de CCyB naar 2%. Dit bericht schetst een ander beeld dan het hierboven staande bericht van het CPB. DNB refereert aan de grotere risico’s als gevolg van de al 7 maanden durende fors gestegen inflatie en de oorlog in Oekraïne. En dan besluit DNB over 12 maanden, indien de risico’s dan nog bestaan de buffers met 1% te verhogen. Dus op dit moment zijn de risico’s nog niet van dien aard dat de buffers nu al moeten worden opgehoogd, maar hoe de stand van zaken over een jaar is, als we dan in een recessie zouden verkeren, laat DNB zich niet uit anders dan het CcyB kan in de toekomst naar 2% gaan.

De Nederlandse goederenexport naar Oekraïne is in maart 2022 met 84% in waarde afgenomen ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder. Ook de export naar Rusland nam sterk af, met 67%. Dat meldt het CBS op basis van nieuwe cijfers. In waarde was de afname van de export naar Rusland in maart €453 mln, de afname van de export naar Oekraïne bedroeg €97 mln. Aan de importkant waren de ontwikkelingen in waarde minder negatief tot sterk positief. Dat heeft te maken met een sterke stijging van de prijs van met name voeding (zoals maïs en zonnebloemolie uit Oekraïne) en minerale brandstoffen (zoals olie en gas uit Rusland). In maart nam de import uit Oekraïne in waarde met 10% af maar in gewicht met 31%. De import uit Rusland nam in waarde fors toe (115%), maar is in gewicht nauwelijks toegenomen. De waarde van de import uit Rusland is traditioneel hoog, door het belang van de import van minerale brandstoffen. Bovendien zijn de energieprijzen tussen 2021 en 2022 fors toegenomen. De import uit Rusland is toegenomen van €1,9 mrd in maart 2021 tot €4,1 mrd in maart 2022, een toename van €2,2 mrd, waarvan €1,7 mrd voor minerale brandstoffen. De waarde van de import van metalen uit Rusland steeg met €0,4 mrd. Ook hier zorgden forse prijsstijgingen voor een oplopende invoerwaarde. Nikkel (importwaarde €128 mln toename), koper (€122 mln), aluminium (€82 mln) en ijzer en staal (€81 mln) hadden al een fors hogere invoerwaarde in maart 2022 dan in maart 2021. De export naar Rusland en Oekraïne is tussen maart 2021 en maart 2022 gedaald, met name de export van machines en apparaten, vervoermaterieel en farmaceutische producten. Daarbij is de Nederlandse export naar Oekraïne wel traditioneel veel kleiner dan de export naar Rusland. De Nederlandse import uit Oekraïne kromp in maart nauwelijks in waarde door forse prijsstijgingen bij Oekraïense voedingsproducten zoals maïs en zonnebloemolie. Enkel bij metaalertsen was er een significante afname van de importwaarde. (bron: NOS)

Klimaat

Waterbedrijf Vitens heeft voor de eerste aanvragen van bedrijven voor een drinkwateraansluiting moeten weigeren. Een aantal bedrijven in Overijssel en Gelderland zit nu zonder drinkwater. Vitens kan hen niet bedienen doordat sommige vergunningen voor waterwinning botsen met de Wet Natuurbescherming. Directeur Hannema zegt in Trouw dat er snel nieuwe vergunningen nodig zijn om de capaciteit uit te breiden. De tien Nederlandse drinkwaterbedrijven hebben een leverplicht aan particuliere klanten. Daarvoor kunnen ze in geval van nood reserves aanspreken. Voor levering aan bedrijven geldt dat niet. (bron: NOS)

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 22 mei 2022: 737; maandag 1.102; dinsdag 1.056 en donderdag 903.

Eyeliners

Klaas Knot: fundamentele herziening belastingstelsel noodzakelijk

IMF waarschuwt voor versplintering wereldeconomie

EZ frustreerde actief het openbaar maken van documenten over Groningse gaswinning

Oproep Polen: megawinsten Noorse olie en gas moeten worden gedeeld

Meeste spaarders krijgen hun teveel betaalde spaartax box3 niet terug over 2017 en 2018

De ECB loopt achter de feiten aan

CPB waarschuwt voor meer armoede door wereldwijde problemen

Brit haalt zijn groenten, fruit en bloemen nog steeds uit Holland

1% van de bedrijfswagens rijdt elektrisch en 93% op diesel

Oxfam Nobis: aantal voedselmiljardairs groeit, de extreme honger in de wereld ook

Volgens Christine Lagarde: Poetin is an old sick man and I hate him, bij College Tour

Op de hoogmis van het kapitalisme in Davos WEF) staat ineens de heilige vrijhandel ter discussie

1 jaar na de watersnood in Limburg hebben de gedupeerden nog steeds geen compensatie

De concurrentie van crypto’s is voor de ECB kennelijk een grote concurrent: ECB maakt haast met regelgeving

Defensie gaat Schiphol niet helpen: ‘wij zijn geen duizenddingendoekje’

Een vriendin van Helen van Royen had sperma van Patrick Kluivert in de vriezer

Advocaten toeslagenaffaire: dossiers belastingdienst onvolledig waardoor procedure nog langer duurt

Maaltijdbezorgers misleiden klanten

Schiphol zit muurvast, immigratie loopt de spuigaten uit, groot woningtekort, peperdure boodschappen, torenhoge (energie) inflatie, spaarders gepiepeld en ondertussen zit het halve kabinet in Davos op het World Economic Forum te discussiëren over ‘de ‘Great Reset’ aan de kaviaar en champagne (Geert Wilders)

Brussel uit forse kritiek: veel problemen in Nederland

Banken moeten zich van DNB voorbereiden op slechtere tijden

Na tien renteloze jaren is de wereld verslaafder dan ooit aan schulden

Klaas Knot loopt wel voorop maar in een volstrekt verkeerde richting

Frontberichten

Eduard Bomhoff publiceert al meer dan drie jaar zijn columns wekelijks in Wynia’s Week. Deze week schrijft hij op https://www.wyniasweek.nl/klaas-knot-loopt-wel-voorop-maar-in-een-volstrekt-verkeerde-richting/ Eens reisde een man van Jerusalem naar Jericho, en viel in handen van rovers; ze schudden hem uit, verwondden hem vreselijk, en lieten hem half dood achter. Toevallig kwam een priester die weg langs; hij zag hem, en ging voorbij. Ook een leviet kwam er langs; hij zag hem, en ging voorbij.’ En Klaas Knot kwam langs; hij zag hem niet want hij wilde de kevers tellen aan de andere kant van de weg, om te zien of de biodiversiteit niet was aangetast. Zo erg is het gekomen met De Nederlandsche Bank (DNB). In het Jaarverslag zoeken we tevergeefs naar enige aandacht voor armoede, ongelijkheid of voor de ‘minima’ in Nederland. Waar DNB verzwijgt dat honderdduizenden ouderen niet genoeg hebben omdat DNB sinds 2008 elke correctie van hun pensioen blokkeert. Maar waar het jaarverslag wel breedsprakig meldt dat President Klaas Knot een extra nieuw ‘biodiversiteitsteam’ heeft geformeerd uit zijn intussen bijna drieduizend medewerkers. Die zijn hard  bezig met het ontwikkelen van ‘biodiversiteitsvoetafdrukken’ om zo te ontdekken of uitstervende plantensoorten of wegkwijnende insecten misschien de Nederlandse banken en pensioenfondsen in gevaar brengen. In Knots Jaarverslag, dat moet rapporteren hoe DNB zich heeft gekweten van haar wettelijke verantwoordelijkheid voor de inflatie, de banken en de pensioenfondsen, krijgen die taken weinig aandacht. Buiten proportie handelt één op de vijf inhoudelijke pagina’s over duurzaamheid, milieu en klimaat. Steeds meer van de drieduizend hoog betaalde speurneuzen zijn op uw en mijn kosten in alle denkbare en ondenkbare richtingen op zoek naar mogelijke risico’s voor het bankwezen, maar tot nog toe hebben ze niets van enig belang gevonden. DNB zwelt per jaar aan met wéér honderd extra medewerkers, dus misschien valt er volgend jaar wel iets te melden. Intussen komen in de 58 inhoudelijke pagina’s van het DNB-Jaarverslag de woorden ‘armoede’ en ‘minima’ nergens voor, zijn er twee verwijzingen naar de ‘inkomens’, maar niet naar de lagere inkomens, alleen in een vergelijking van huizenprijzen en huren in de vrije sector, en blijft ‘AOW’ beperkt tot een expositie van extra uitkeringen aan eigen DNB-personeel. Ik begrijp dat in een land als Australië met veel oppervlakte-mijnbouw er zorgen zijn over beschadiging van de natuur, maar zelfs dan lijkt het logischer om aantasting van de natuur vanuit het veranwoordelijke ministerie strenger te reguleren, dan om het bankwezen aan te pakken. Mjnbouw is internationaal en als Australische banken door de Australische ‘Reserve Bank’ worden beperkt in hun krediet aan de mijnbouw, dan is er wel een Chinese bank die hun rol overneemt. Alle respect voor beschermers van de natuur. DNB daarentegen besteedt enorme bedragen aan een onderwerp waarin ze weinig expertise heeft. Stuart Kirk, top-manager bij de bank HSBC voor verantwoordelijk beleggen, besprak uitspraken van verschillende centrale banken en was nergens zo bijtend negatief als over onze DNB: foute veronderstellingen, foute berekeningen en dwaze, ongefundeerde uitkomsten. ‘Particularly annoying’ noemt Kirk de econometrische onzin van DNB om maar een negatief risico voor de banken te construeren van CO2. DNB heeft zichzelf aangewezen als de redder des lands voor klimaatproblemen, en nu ook nog voor de biodiversiteit, maar wat zou nuttiger zijn voor de bescherming van de natuur: 100 extra studiebeurzen aan de universiteit in  Wageningen voor biologen uit ontwikkelingslanden of 100 extra medewerkers bij DNB (met 80.000 per medewerker een van de  duurste werkgevers van Nederland)? Intussen verwaarloost DNB de studie van de inflatie. Klaas Knot schrijft in zijn inleiding: ‘Hoe langer de hoge inflatie aanhoudt, des te groter het risico dat dit hogere niveau verankerd raakt in de inflatieverwachtingen en daarmee in het gedrag van huishoudens en bedrijven.’ Knot laat het bij deze koele constatering, hoewel hij moet weten dat ‘wanhopig’ het beste woord is voor de honderdduizenden huishoudens die het niet meer redden met de hoge energieprijzen. Iets verder schrijft hij: ‘het is belangrijk om de verdere inflatieontwikkelingen en de dynamiek van de inflatieverwachtingen nauwgezet te volgen, om indien nodig tijdig met het monetaire beleid te kunnen reageren’. Ook hier geen woord over die andere vormen van beleid die mensen kunnen helpen. Minder belasting op benzine? Minder opslagen op de energierekening? Correctie van de pensioenen? Versnelde verhoging van de AOW? Geen woord over de voors en tegens van zulke maatregelen met direct effect op de inflatie en de inkomens, maar in plaats daarvan: Er is in toenemende mate sprake van een ontwikkeling waarbij het als vanzelfsprekend wordt ervaren dat de negatieve uitwerking van schokken op individuen door de overheid wordt gecompenseerd…. Ervaringen uit het verleden, in het bijzonder de jaren zeventig van de vorige eeuw, laten zien dat … een overdaad aan overheidsingrijpen de economische dynamiek en welvaart juist ook kan laten ontsporen.’ Laat Knot eens denken aan de tweevoeters in eigen land. Klaas zou gelijk hebben wanneer hij als voorbeeld van ontspoorde dynamiek zou denken aan het marginale belastingtarief van 80-86 procent voor eenverdieners met kinderen en een bruto jaarinkomen van 26.000-40.000 euro. Dat onmenselijke tarief komt door het simultaan afbouwen van de AK, IALK, NVZK, ZT, KGB, HT, KOT en KOKO zodra mensen meer uren gaan werken – en daarom werken ze die extra uren dus liever niet, want je wordt dief van eigen portemonnee.  Vraag maar op Schiphol of in het ziekenhuis. Maar ik ben bang dat Knot in zijn context van de inflatie hier waarschuwt tegen hulp voor mensen die worstelen met de energiekosten. Hij zou bij biodiversiteit eens moeten denken aan de tweevoeters in zijn eigen land, waar AOW’ers zonder extra pensioen moeten rondkomen van 1.244 per maand, terwijl anderen – bij voorbeeld de 15 divisiedirecteuren bij DNB – omgerekend iedere twee dagen zo’n bedrag ontvangen. Helaas, het lot van de bijna een miljoen AOW’ers zonder pensioen is niet zo interessant voor de deelnemers aan het World Economic Forum in Davos; die horen liever van Klaas Knot hoe zijn DNB voorop loopt van alle Centrale Banken in de studie van CO2 en biodiversiteit. Knot loopt inderdaad voorop, maar marcheert in een dwaze richting die veel geld kost en ons tot vandaag niets heeft geleerd over de toekomst van het bankwezen. Een column die de spijkers op de kop slaat over hoe sterk het neoliberalisme verankerd is in onze samenlevingen.

Overwegingen

De Europese Centrale Bank. ECB-president Lagarde suggereerde maandag dat in juli de rente voor het eerst wordt verhoogd. Daarna kan nog een reeks van snelle stappen volgen. Deze reactie is al aan de trage kant en actie was al veel eerder nodig. Maar als het verkrappende geldbeleid nu óók nog vergezeld gaat van los begrotingsbeleid in de eurolanden zelf, dan ontstaat het risico dat de centrale bank veel extremere rentestappen moet ondernemen om de inflatie onder controle te houden. Met andere woorden: de hoofdsteden van de eurolanden laten Frankfurt dan al het werk opknappen – inclusief het incasseren van de kritiek van het publiek als de hogere rente begint te bijten. Dat is een riskante strategie. Bovendien: wanneer beleggers het vertrouwen verliezen in de begrotingsdiscipline binnen de eurozone, en de houdbaarheid van de staatsschuld, dan zullen zij vluchten vanuit de staatsschuld van als ‘zwak’ beschouwde landen als Italië naar ‘sterke’ landen als Duitsland of Nederland. Dat proces is al aan de gang: de renteverschillen tussen noordelijke en zuidelijke landen lopen op. Ook in dit opzicht zal worden gekeken naar de ECB, die met het herinvesteren van de staatsleningen die de afgelopen jaren zijn opgekocht, onevenredige koerssteun zou moeten geven aan landen waarvan de rente op de staatsschuld te hard oploopt. Ook dit kan tot verdeeldheid leiden binnen de eurozone, waar Frankfurt dan als eerste de schuld van krijgt. Zo kan een op het oog eenvoudig voorstel voor een wat grotere coulance bij de begrotingspolitiek in Europa op dit moment tot onvoorziene gevolgen leiden. Met de ECB als kop van Jut. Reden te meer om er nog eens heel goed, en vooral evenwichtiger, over na te denken. Makkelijk is het niet. Maar een centrale bank gooi je, om het populair te zeggen, niet voor de bus. (bron: NRC) Ten grondslag aan deze overweging in het NRC ligt het bericht, dat de Europese Commissie de 27 EU-lidstaten nog een jaar extra de tijd geeft om te voldoen aan de begrotingsregels, ten grondslag. Pas in 2024 moet het begrotingstekort maximaal 3% zijn en de staatsschuld ten hoogste 60% van het bbp. Nederland voldoet nu niet aan de eerste eis (verwacht wordt 3,4%), nog wel aan de tweede. Ik betwijfel of Europa er binnen 1½ jaar erin gaat slagen de begrotingstekorten en de staatsschulden terug te brengen binnen de normen van het Stabiliteits- en Groeipact van de Europese Unie. Een aantal armere EU-lidstaten slagen er de komende jaren niet in hun staatsschulden te saneren tot de toegestane omvang, wat Brussel daar ook voor inzet. Misschien kan de daling van de koopkracht zich wel enigermate herstellen, maar daarmee zal de fundamentele inflatie niet terug in het hok worden gedreven in de komende jaren. Het is op dit moment nog maar zeer de vraag of een recessie dit jaar nog uit beeld blijft in de 27 EU-landen e/o de 19 eurolanden. Als één van de groene doelstellingen van Brussel is dat ieder jaar het energiegebruik met 1,5% wordt teruggebracht. Dat zal een rem zetten op de economische groei. Verder verwacht ik dat monetaire maatregelen om de inflatie terug te brengen weinig invloed zullen bewerkstelligen.

Vrijheid is belangrijker dan vrijhandel, zei Navo-baas Stoltenberg deze week op het World Economic Forum in Davos. Bondskanselier Scholz pleitte er voor een nieuw model van globalisering. Zal de oorlog in Oekraïne werkelijk leiden tot een andere wereldorde, vraagt Peter Giesen zich af in de Volkskrant. Op de jaarlijkse hoogmis van het kapitalisme blijkt menig parochiaan van zijn geloof te zijn gevallen. Al meer dan 50 jaar wordt op het World Economic Forum in Davos het evangelie gepredikt van de globalisering, de vrijhandel en het liberalisme, voor een zeer select gezelschap van ondernemers, investeerders, politici en hoge ambtenaren. Maar de oorlog in Oekraïne heeft het wereldbeeld van de mondiale elite verduisterd, zo bleek afgelopen week op de editie van 2022. Davos nam afscheid van zijn illusies, van het geloof dat de hele wereld zich door vrijhandel en onderlinge integratie in democratische richting zou ontwikkelen. Dit jaar was de stemming somber en onzeker. Zal de wereld uiteenvallen in regionale machtsblokken? Raakt het Westen zijn leidende rol kwijt? Gedeelde welvaart zou de wereld verenigen, geloofde Klaus Schwab, de oprichter van het World Economic Forum. Daarom waren dictators altijd welkom in Davos. Als zij hun economie maar openden, zou hun land zich vroeg of laat richting democratie begeven. Vorig jaar nog was de Russische president Vladimir Poetin van de partij (op een vanwege corona virtuele editie van het Forum). ‘Op een moment in de geschiedenis waarop de wereld een unieke en kortstondige mogelijkheid heeft om zich te bewegen van een tijdperk van confrontatie naar een tijdperk van samenwerking, is het essentieel om uw stem te horen’, zo werd hij door Schwab geïntroduceerd. Dit jaar waren er geen Russen in Davos. Het Huis van Rusland was omgebouwd tot een Huis van de Russische Oorlogsmisdaden, gesponsord door een Oekraïense oligarch, compleet met een gruwelexpositie. De belangrijkste gast was de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Via een videoverbinding sprak hij de mondiale elite toe: ‘Alle handel met de agressor moet worden gestopt. Waarden doen ertoe.’ Zelensky kreeg een staande ovatie. De sfeer in Davos was dit jaar radicaal anders, schreef een vaste gast, commentator Gideon Rachman van de Financial Times. ‘Het informele motto van Davos was altijd: maak geld, geen oorlog’, aldus Rachman. Economie was belangrijker dan politiek. Autoritaire leiders als Poetin, de Chinese leider Xi Jinping en de Indiase premier Narendra Modi kwamen naar Davos om miljardairs ervan te overtuigen in hun land te investeren. Maar in 2022 is de economie overvleugeld door de politiek. ‘De politici en generaals maken weer de dienst uit – en de zakenlieden die decennia lang aannamen dat de hele wereld een potentiële markt is, zijn gedesoriënteerd’, schreef Rachman deze week. History at a turning point, was het motto van Davos dit jaar: geschiedenis op een keerpunt. ‘Vrijheid is belangrijker dan vrijhandel’, vatte Jens Stoltenberg, secretaris-generaal van de Navo, bondig samen. Het Westen dacht na de val van de Muur vooral aan geld verdienen, maar moet nu weer vechten voor waarden die lange tijd vanzelfsprekend leken, zoals vrijheid en democratie. De Duitse bondskanselier Olaf Scholz pleitte in Davos voor een nieuw model van globalisering, met minder vrijhandel en meer regels, en meer solidariteit met armere, niet-westerse regio’s. Zal de oorlog in Oekraïne werkelijk leiden tot een andere wereldorde, die minder om geld en meer om waarden draait? De Finse ex-premier Alexander Stubb vroeg zich af hoe duurzaam de solidariteit van Amerikaanse en Europese burgers met Oekraïne is. Hij waarschuwde voor oorlogsmoeheid, gevoed door inflatie en economische tegenwind. De economie kan zijn primaat gemakkelijk hernemen. Bovendien is een groot deel van wereld – waaronder China, India, Brazilië en Zuid-Afrika – niet bereid het Westen te volgen in zijn strijd tegen Rusland. ‘Volgens mij is dit het eerste World Economic Forum waarop Klaus Schwab zelf niet gelooft dat de wereld wordt geleid door het Westen en dat andere landen zich zullen aanpassen’, zei de Amerikaanse politicoloog Ian Bremmer in Davos. Autoritaire leiders hebben geen zin in een nieuwe wereldorde waarin zij getroffen kunnen worden door westerse sancties. Bovendien verwijten zij het Westen hypocrisie. De Amerikanen zijn, bijvoorbeeld in Irak, bereid gebleken het internationale recht aan hun laars te lappen als dat zo uitkwam. De westerse verontwaardiging over de schending van mensenrechten is selectief. Tegen sommige landen worden sancties getroffen, maar met een land als Saoedi-Arabië wordt samengewerkt, ondanks de moord op de journalist Jamal Khashoggi en de Saoedische betrokkenheid bij de oorlog in Jemen. Daarnaast zien veel niet-westerse landen de oorlog in Oekraïne als een regionaal conflict waaraan zij part noch deel hebben en waarvoor zij hun economische belangen niet willen opofferen. De oorlog in Oekraïne is daarmee een belangrijke testcase voor een opkomende nieuwe wereldorde. De strijd tegen de Russische agressie heeft het Westen verenigd en nieuw elan gegeven, maar het gevaar dreigt dat andere landen zich van het Westen afkeren. De wereld dreigt te fragmenteren in verschillende regionale machtsblokken, zei Klaus Schwab deze week. Door geopolitieke rivaliteit kunnen aanvoerlijnen worden afgesneden en markten worden verstoord door sancties en handelstarieven. Zo is de ook de paus van de globalisering gaan twijfelen over zijn eigen dogma’s. (bron: VK) Ik ben erg enthousiast over deze blik op het heden en verleden en de toekomst? Gefeliciteerd met deze bijdrage, Peter!

In de jaren 80 schreef De Dijk het nummer Dansen op de vulkaan. Het gevoel dat we dit collectief doen heb ik nu ook. Het nummer stond op de elpee Wakker in een vreemde wereld. Dat klinkt nu profetisch, want over een tijdje kunnen we daar inderdaad in wakker worden. De klap zal dan groot zijn. Groter dan tijdens de coronacrisis overigens, schrijft Rob de Wijk, hoogleraar internationale relaties en veiligheid aan de Universiteit Leiden en oprichter van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies (HCSS), deze week in zijn column in Trouw.

©2022 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 27 mei 2022, week 2022/21: AEX 702,28; Bel 20 3.945,31; CAC40 6.515,75; DAX 14.462,19; FTSE 100 7.585,46; SMI 11.647,17; RTS (Rusland) 1.133,94; SXXP (Stoxx Europe) 443,93; DJIA 33.212,96; NY-Nasdaq 100 12.681,42; Nikkei 26.781,68; Hang Seng 20.662,73; All Ords 7.413,10; SSEC Shanghai 3.130,24; €/$1.0729; BTC/USD (Bitcoin) $29.335,90; troy ounce goud $1.854,10, dat is €55.521,40 per kilo; 3 maands Euribor -0,368%; 1 weeks -0,572%; 1 mnds -0,545%; 10 jaar Japan 0,2247%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 0,714%; 10 jaar Duitse Staat 0,943%; 10 jarig Nederlandse Staat 1,231%; 10 jaar Franse Staat 1,457%; 10 jaar Belgische Staat 1,536%; 10 jaar VK 1,892%; 10 jaar Spanje 2,007%; 10 jaar VS 2,7217% en Italië 2,866%. Een liter E10 hier aan de pomp €2,139. 

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen stegen vooral in de VS. De AEX sloot de week af net >700 grens. De kapitaalmarktrentes noteerden licht lager voor het 10-jarig papier en hoger voor het 30-jarig. De euro noteerde deze week hoger. Goud steeg weer wat. De bitcoin daalde licht. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In alle hier genoemde landen stegen de tarieven: Zwitserland 0,833%; Japan 0,8947%; Duitsland 1.208%; Nederland 1,424%; Frankrijk 2,014%; VK 2,152%; Spanje 2,622%; Canada 2,7649%; VS 2,9471% en Italië 3,352%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.