UPDATE 27-02 2021/568 Viruswaarheid: tegen arrest ‘avondklok’ in cassatie: “het einde van de rechtsorde”.

Ik heb besloten al het nieuws van de afgelopen tien dagen in twee blogs te verzenden: vandaag en morgen. Het hoofdthema zal zijn dat het verzet van uit het volk en ondernemers tegen de strenge coronaregels sterk is toegenomen. Het water staat een aantal ondernemers tot aan de lippen en zij staan op het punt zelf de regie in handen te nemen. Zo vlak voor de verkiezingen heeft het kabinet Rutte III nog maar 40% van het volk achter zich.

In het vorige blog heb ik aandacht gewijd een groep van 13 initiatiefnemers: wetenschappers, artsen en deskundigen, zich Herstel-NL noemende die nog voor 1 maart aanstaande grote veranderen teweeg wil brengen in het corona-beleid van de overheid: stop de lockdown, open winkels, horeca, het onderwijs, de reis- en cultuursector; voer risicogestuurd beleid met gerichte bescherming in en hou in het oog dat gezondheid meer is dan alleen corona. Ik heb over de haalbaarheid van die plannen grote twijfels geuit, zowel inhoudelijk, uitvoerbaar als wenselijk. Het verschil ligt in het beleid waarbij de bescherming van de burger voor besmetting door corona door de overheid wordt uitgevoerd en door de groep burgers de vrijheid willen geven die beslissing zelf te kunnen nemen. Daarvoor moet Nederland worden opgedeeld in veilige en onbeschermde gebieden. De gedachte daarbij is dat studenten weer naar de universiteiten en hoge scholen kunnen om daar weer te kunnen studeren, ook als die gemeenschappen brandhaarden van besmetting kunnen zijn. Verder moet iedereen weer naar de kroeg kunnen als je grotere gezondheidsrisico’s accepteert. Buitenshuis eten moet ook weer kunnen en voor beschermde en onbeschermde groepen b.v. drie dagen van de week voor beschermde groepen (onder beschermende voorwaarde) en de andere dagen voor onbeschermde. Niemand vraagt zich dan af welke gevolgen dat kan hebben voor het personeel en de eigenaren. Je kunt het volk wel opzadelen met de eigen verantwoordelijkheid voor het besmettingsgevaar met corora, maar welke gezondsheids- en financiële zorgen (voor de zorg en sociaal/maatschappelijke) kan dat opleveren. In tien dagen tijd het hele land op zijn kop zetten. Dat is onuitvoerbaar en hoogst onverantwoordelijk bestuur. Dus die paar ‘knappe’ koppen die dit bedacht hebben, met misschien wel in hun achtergrond een staatsgreep te kunnen plegen, ga weer met beide benen op de grond staan en kijk wat je met het geld dat ze investeren in radiospotjes, posters en social media zinvoller kunnen doen dan die dagdromen van jullie. Jullie stellen dat jullie een deel van de Nederlandse burgers en ondernemers vertegenwoordigen, maar volgens een peiling van 1Vandaag in week 7 is 60% voor verlengen van de avondklok en 31% tegen, hoofdzakelijk jongeren en de achterban de de PVV en FvD, en maar 9% wil dat alle corona-maatregelen worden ingetrokken, gevolg van de beperkingen van de vrijheid. Dus de achterban van Herstel-NL bereikt nog geen meerderheid van de bevolking. De reacties in de media op het betoog van Coen Teulings in Op1 waren niet mals. Medisch experts maken gehakt van plan Herstel-NL: ‘Absurd, gaan we bejaarden in een reservaat stoppen?’ De Nederlandse economie moet op 1 maart weer open, bepleit deze groep economen en artsen. Maar kan dat wel? Virologen en andere medische experts snappen de frustratie, maar maken gehakt van het idee. ,,Wie gaat de familie van een patiënt vertellen dat hun moeder wordt opgeofferd voor de economie?” De woordvoerder van de groep van 13 is Barbara Baarsma, hoogleraar economie aan de UVA en directeur Amsterdam bij de RABO, was 21 februari te gast bij Humerto. Ik raakte niet overtuigd van de aanpak van Herstel-NL. Dat het kabinetsbeleid constant kritisch moet worden getoetst op de effectiviteit, is geen discussiepunt. Maar moet de besluitvorming liggen bij het volk, bij de jongeren, bij de getroffen bedrijven en sectoren, bij commerciële belangen: NEE. Niet de hele samenleving op gaan delen in vrije delen en beschermde. Nooit toestaan dat burgers, voornamelijk zelf kunnen beslissen of ze zich willen beschermen tegen corona en zo ja in welke mate dan! Wel moeten we attent zijn dat we niet meer beperkingen opleggen dan strikt nodig zijn maar wel het doel nastreven het aantal besmettingen terug te dringen. De vraag roept zich op wie de sponsoren zijn van de media-acties en doen ze dat uit ideële of ook commerciële doelstellingen? Posters en radiospotjes zijn niet gratis maar via crowdfunding werd in korte tijd al €100.000 opgehaald. Ik snap dat wel want ondernemers en voornamelijk jongeren die snel hun vrijheid terug willen hebben zijn wel bereid daarvoor geld te geven in de hoop dat deze veelbelovende groep initiatiefnemers wel kan bereiken wat de politiek niet kan. Politieke partijen die gesponsord worden moeten dat melden, maar een burgerinitiatief hoeft dat niet. Herstel-NL was en is niet gelukkig met de reactie van de premier. Drie vooraanstaande economen hebben zich 22 februari teruggetrokken uit de campagne Herstel NL. Met dat plan wil een groep van 13 initiatiefnemers, wetenschappers, artsen en deskundigen/ondernemers verregaande versoepelingen van de coronamaatregelen bewerkstelligen, maar de afgelopen dagen lag de actie onder vuur omdat het onhaalbaar zou zijn.

Hoogleraar Coen Teulings en Barbara Baarsma, directeur van Rabobank Amsterdam en hoogleraar aan de UvA, deelden op LinkedIn hetzelfde bericht waarin zij schrijven niet langer betrokken te zijn bij de actie. Een exacte reden voor vertrek wordt niet genoemd. Eerder had de Rotterdamse econoom Bas Jacobs bij BNR al laten weten omdat Herstel NL “te veel een actiegroep is geworden, waar ik mij niet gelukkig bij voel”. Het gaat om een plan van Herstel NL waarmee Nederland “open kan”. Zo zouden winkels, horeca, het onderwijs en de cultuursector weer open kunnen als tegelijkertijd de ‘kwetsbaren’ in ‘veilige zones’ leven. De actie kocht in verschillende steden reclameruimten in om hun boodschap te verkondigen. Critici van het plan stellen dat er verschillende groepen ontstaan in de maatschappij en dat de kwetsbaren tweederangsburgers worden. Dat deed initiatiefnemer Barbara Baarsma vorige week af als “onzin”. “We willen ze juist beter beschermen. We moeten juist ongelijke gevallen ongelijk behandelen. Maatwerk dus”, zei ze. Maar die boodschap kwam niet bij iedereen zo over. Het VPRO-programma Zondag met Lubach had 21 februari aandacht aan het plan besteed. Daar werd Herstel NL “de dode mus van de week” genoemd. Trouw geeft een verslag: Het is maandagavond, net voor etenstijd als Robin Fransman, voorzitter van Herstel-NL, opmerkelijk nieuws krijgt. Van Coen Teulings, de voormalige directeur van het Centraal Planbureau en van Barbara Baarsma, hoogleraar economie en directeur van Rabobank Amsterdam. Twee van de initiatiefnemers van Herstel-NL. Ze waren door politieke figuren benaderd. Herstel-NL moest de campagne stilleggen tot na de verkiezingen anders zouden er weleens ‘politieke ongelukken’ kunnen ontstaan”, citeert Fransman het telefoongesprek. Over die politieke ongelukken worden de twee economen later explicieter, vertelt hij. “Er zijn dingen gezegd over mogelijke consequenties, die ik niet wil herhalen, niet verder wil verspreiden”, zegt Fransman. Het is Fransman niet duidelijk door welke partij of partijen de economen onder druk zouden zijn gezet. Hij zegt dat hij dat wel heeft gevraagd, maar dat Baarsma en Teulings geen namen wilden noemen. “Ik dacht, we gaan met die mensen in gesprek, dan komen we er vast uit.” Speculeren wie het kan zijn noemt hij zinloos. “Wij zijn kritisch op het huidige coronabeleid en dat wordt door links en rechts gesteund. Het zou iedereen kunnen zijn”, zegt hij. Fransman zegt dat de dreiging die de twee economen schetsen zo groot is dat ze aangeven te vertrekken bij Herstel-NL als de campagne niet wordt opgeschort. Duidelijke taal, denkt Fransman, die meteen het bestuur en de raad van toezicht van Herstel-NL bij elkaar roept voor spoedoverleg. Fransman voelt weinig voor het opschorten van de campagne. “We kunnen niet op basis van politieke dreigingen en anonieme verzoeken zomaar een campagne stilleggen. Bovendien is het coronabeleid bij uitstek een politiek vraagstuk. Het is belangrijk dat wij juist in de aanloop naar de verkiezingen politieke partijen uitdagen om zich uit te spreken over het coronabeleid. En hoe zij zich voorstellen dat Nederland op termijn uit deze lockdown moet komen.” Het bestuur en de raad van toezicht zijn het met hem eens. Na een overleg van ongeveer twee uur zijn ze er uit. Ze laten zich niet onder druk zetten en gaan door met de campagne. Nee, ze zetten zelf politieke partijen onder druk door ze te confronteren met hun achterban. Dat klink mij vuig in de oren. Heel onfris. Dat er ondernemers in Herstel-NL zitten, die de wetenschappers graag voor hun karretje hadden willen spannen om het corona-beleid in sneltreintempo open te breken. Ik neem het standpunt in dat een burgerinitiatief dat niet breed gedragen wordt en zulke ingrijpende maatregelen binnen tien dagen wil realiseren, tot de orde moet worden geroepen. Er moet overleg gepleegd worden wat mogelijk is en op welke termijn en onder welke voorwaarden. Dit groepje voerde een beleid dat bij mij het gevoel opriep dat zij een Derde Macht vertegenwoordigden, een staatsgreep aan het voorbereiden waren. De laatste dagen voor het sluiten van dit blog is het stil geworden bij Herstel-NL, mogelijk omdat ondernemers en voornamelijk jongeren zelf het initiatief tot burgelijke ongehoorzaamheid namen.

Nu heb ik veel kritiek van het bestuur dat Rutte III voert, maar met de doelstellingen van Herstel-NL ook. De vraag is ook in welke mate de overheid de burgers, ondernemers en de media informeert over de gevolgen van corona. Daar kan genuanceerd over worden gedacht. Een groot probleem is, volgens hoogleraar Arjen Boin, het tekortschieten van het crisismanagement van dit kabinet. Hij verwijt niet direct het kabinet dat zij de kennis van zaken al hadden gehad bij het uitbreken van de corona-besmettingen maar wel, wat hij benoemt, dat het lerend vermogen na een jaar nog altijd nul is. Een aantal processen zijn chaotisch verlopen: de start van het vaccineren, de beloofde ‘testsamenleving’, het datalek bij de GGD’s, het falende bron- en contactonderzoek, de discussies over het dragen van monddoekjes en de corona-melder van de overheid, die uiteindelijk weinig resultaten opleverde, Het overheidsbeleid heeft tekort geschoten door gebrek aan transparantie, coherentie (onderdelen die met elkaar in overeenstemming zijn) en consistentie (logische samenhang). Als voorbeeld geeft deze Leidse professor het vaccinatie beleid. Stel het doel zou zijn geweest ‘het ontlasten van de zorg’ dan zouden ouderen moeten voorgaan, zoals de Gezondheidsraad adviseerde, Maar de lobby was krachtiger in Den Haag en dus werden de beroepsgroepen naar de voren geschoven. Bij Rutte heeft de markt een voorstaande positie en die groepen weten dat goed in te zetten. De socioloog Gijs van Loef, onderzoeker van zorgstelsels constateert de machteloze indruk die het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport maakt. Dit is te herleiden tot de introductie van de marktwerking in de zorg 15 jaar geleden. “Privatisering heeft geleid tot een gefragmenteerd zorgstelsel. Nederland behoort tot de weinige landen die niet in staat zijn gegevens aan te leveren over het aantal herstellende corona-patiënten. Het snel aanleveren van betrouwbare data op landelijk niveau is niet mogelijk.” Er zijn in de afgelopen 12 maanden in Nederland 1.079.084 personen positief op corona getest. Dat betekent dat het werkelijke aantal hoger ligt. Daarvan zijn 15.503 doden geregistreerd. Het reële cijfer ligt ook daarboven, in de beginperiode zijn overledenen in verzorgingshuizen niet meegeteld. Als er >1 miljoen mensen zijn besmet, hoeveel revalideren er daar dan nog van? Hoeveel hebben hun werk nog niet volledig kunnen oppakken? Ik zit in een thuis opknappen project, maar hoelang dat kan duren kan geen arts mij duiden: misschien weken, misschien maanden, misschien …………..! Voor het draagvlak van steun voor maatregelen is het van groot belang dat de burgers weten hoe groot die risico’s zijn. Ik noem maar iets, praten we over 100.000 nog niet herstelde patiënten of misschien wel meer. In ieder geval zijn de huisartsen overbelast. Regelmatig krijg ik van de telefoonbeantwoorder van de huisartspraktijk te horen dat ze niet bereikbaar zijn en het later nog maar eens moet proberen. Ik mag in geen geval mij vervoegen bij de praktijk, als ik dringend een arts denk nodig te hebben moet ik 112 maar bellen. En als ik in de wacht kom te staan voor de doktersassistente dan kan dat heel lang duren voordat ik haar te spreken krijg. Dat de vraag naar huisarts-ondersteuning groter is dan de beschikbare hulp, als gevolg van de corona-pandemie is een gegeven feit. Huisartsen tijdelijk full time laten werken 5/7 en 8/8, aantal doktersassistenten verdubbelen en de openingstijden van de huisartspraktijken verlengen tot 20:00 uur, zou een oplossing kunnen zijn.

Financieel/economische berichten

De coronacrisis hakt erin bij de NS. Door de coronaregels halveerde in 2020 het aantal reizigers en liep de omzet uit de stationswinkels en horeca terug. Het bedrijf verwacht dat er pas in 2025 weer net zoveel reizigers zijn als in 2019. Er is een verlies van 1,6 mrd ingecalculeerd. Het spoorbedrijf krijgt tot september geld van Den Haag om in de crisis door te blijven rijden, maar wil dat het kabinet ook voor de tijd erna de portemonnee trekt. (bron: NOS)

Bijna 300 medewerkers van modeketens Miss Etam en Steps staan sindskort op straat, na het uitspreken van het faillissement van de personeels-BV’s van het moederbedrijf door de rechtbank in Amsterdam. Dat bevestigt curator Nils Reerink na berichtgeving van NRC. De ketens zitten al langere tijd in moeilijkheden, onder meer doordat ze vanwege de lockdown al enkele maanden dicht moeten blijven. Daardoor zijn er geen inkomsten, terwijl de uitgaven gewoon doorlopen. Moederbedrijf NXT Fashion van eigenaar Martijn Rozenboom kon hierdoor de salarissen niet meer ophoesten, zegt de curator. Daarbij speelt ook mee dat uitkeringsinstantie UWV heeft besloten dat het bedrijf geen recht heeft op loonsteun (NOW). De arbeidsovereenkomsten van de in totaal 298 personeelsleden zijn daarom beëindigd. De loonbetalingen worden overgenomen door het UWV. (bron: nu.nl)

Topman Ben Smith spreekt van de zwaarste crisis waar de luchtvaartindustrie ooit mee te maken heeft gehad. Air-France-KLM zag de omzet vorig jaar met 59% inzakken tot €11,1 mrd. De passagiersstroom droogde met 67,3% op tot dik 34 miljoen reizigers. Om de kosten te drukken zette Air France-KLM onder andere het mes in het personeelsbestand. De personeelskosten daalden met 35%, doordat 8700 mensen het bedrijf verlieten. Daarnaast hield het bedrijf zijn hand op in Parijs en Den Haag voor loonsubsidies. Ook werd personeel om een loonoffer gevraagd. Dat laatste was voor KLM ook noodzakelijk om steun te krijgen van de Nederlandse regering.

KLM bevindt zich in de “Zwaarste crisis in de luchtvaartindustrie” schrijft DFT-verslaggever Yteke de Jong: „Opvallend bij de publicatie van de jaarcijfers is dat er geen nieuwe reorganisaties worden aangekondigd. Het bedrijf staat voor het eerst echt aan de afgrond en geeft geen inzicht hoe ze de coronacrisis te boven zal komen. Zelfs als de Franse en Nederlandse staat de luchtvaartmaatschappij herkapitaliseren, is er nog een zeer lange weg naar herstel. De kaarten worden in plaats van de eigen organisatie vooral ingezet op de politiek, wat gezien alle recente beperkingen voor KLM in Nederland een onvoorspelbaar pad is.” Banenreducties en andere ingrepen in de organisatie zadelden Air France-KLM op met €822 mln aan kosten. Deze werden niet per maatschappij apart uitgesplitst. Verder moest het concern ook bloeden voor eerder afgesloten brandstofcontracten en andere onvoorziene kosten. Die rekening kwam uit op €595 mln. Verder schreef Air France-KLM een slordige €672 mln af op zijn vloot en dan vooral op superjumbo’s A380. In totaal kreeg Air France-KLM €10,4 mrd aan leningen en garanties. Zo’n €3,4 mrd daarvan kwam uit Den Haag. Nog niet het volledige krediet uit Nederland is volgens Air France-KLM gebruikt. De onderneming had naar eigen zeggen eind december nog €9,8 mrd aan liquiditeit en kredietlijnen liggen. Ondertussen is de schuld in een jaar tijd opgelopen met bijna €5 mrd tot €11 mrd. Momenteel wordt door het luchtvaartbedrijf onderhandeld over extra steun, vermoedelijk in de vorm van extra aandelen. De landen hebben bij elkaar al dik 28% van de stukken in handen. Volgens financieel directeur Frédéric Gagey kan Air France-KLM het voorlopig nog wel even uitzingen. Gagey hoopt dat de luchtvaartrestricties snel worden opgeheven. In de loop van het derde kwartaal en aan het begin van het vierde kwartaal was volgens hem sprake van enige opluchting toen reizen weer steeds meer werden toegestaan en vaccinhoop ook wat kleur op de wangen gaf. De euforie was echter van korte duur, door de opleving van het virus werden de maatregelen aangescherpt en was de luchtvaart terug bij af. Air France-KLM rekent ook op een moeizaam eerste kwartaal van het jaar. Tegen de zomer verwacht de onderneming de capaciteit weer op te kunnen voeren. Het zal echter nog jaren duren alvorens het niveau van voor de crisis weer wordt bereikt. (bron: DFT)

De kans is reëel dat KLM extra steun krijgt van de Nederlandse overheid. Eerder telde Den Haag al zo’n €800 mln neer voor aandelen in moederbedrijf Air France-KLM om de belangen van KLM beter te kunnen behartigen. KLM heeft inmiddels circa €1 mrd aan loonsteun ontvangen en de overheid loopt risico voor €3,4 mrd aan leningen en krediet. KLM-topman Pieter Elbers is dankbaar, maar kan niet zeggen waar het eindigt. “Die bedragen kun je ook niet zo bij elkaar optellen”, zegt Elbers op de vraag hoeveel de optelsom aan steun vanuit Den Haag inmiddels bedraagt. “Ook KLM-werknemers zijn belastingbetaler”, voegt hij daaraan toe. Van de €3,4 mrd aan steun vanuit de overheid in de vorm van een lening en garantstellingen is steeds gezegd dat die terugbetaald zou worden. Naar het zich nu laat aanzien wordt een deel daarvan toch omgezet in een gift. Daar wil Elbers niet direct over speculeren. Maar hij ging wel uitvoerig in op mogelijke eisen die Brussel zou stellen aan het verstrekken van een directe vorm van staatssteun. Daar zou KLM mogelijk slots, tijdvakken op Schiphol om op te stijgen of te landen, voor moeten opgeven. “Slots zijn heel belangrijk, de kracht van het netwerk zijn bestemmingen in combinatie met frequenties. We opereren op heel dunne marges. Om leningen te kunnen terugbetalen, moet het verdienmodel in stand blijven.” De president-directeur van KLM liet duidelijk zijn frustratie blijken over de positie waar KLM tegen wil en dank in beland is. “Het is heel frustrerend. We hebben jarenlang hard gewerkt om KLM weer gezond te maken. We stonden er erg goed voor, voordat de COVID-tsunami losbarstte.” De mate waarin de overheid en dus de belastingbetaler bijdraagt aan het in de lucht houden van KLM, is volgens Elbers “een economische en maatschappelijke afweging”. De schuld van moederbedrijf opgelopen tot €11 mrd. Hij gaf niet aan hoeveel steun KLM nog nodig zou hebben, maar zei juist dat het bedrijf het nog wel even uit kon zingen met het huidige pakket. Van de beschikbaar gestelde €3,4 mrd is nu €900 mln gebruikt. Dankzij de NOW-steun is KLM in staat gebleven om het netwerk draaiende te houden. “De steun is ongelooflijk belangrijk geweest en daar zijn we heel dankbaar voor. We komen de crisis ook door en willen dan onze rol blijven vervullen.” KLM boekte over het afgelopen jaar een verlies van €1,2 mrd. De schuld van Air France-KLM is het afgelopen jaar met bijna €5 mrd opgelopen tot €11 mrd, bij een beurswaarde van ca €2 mrd. (bron: nu)

De Schiphol Group heeft vorig jaar €563 mln verlies geleden als gevolg van de coronacrisis. In 2019 was er nog een winst van €355 mln. De Schiphol Group is het moederbedrijf van Schiphol en van de luchthavens in Rotterdam en Lelystad,en mede-eigenaar van Eindhoven Airport. Het aantal reizigers op Schiphol daalde met 71% naar €20,9 mln. In Eindhoven bedroeg de daling 69% (tot 2,1 miljoen) en in Rotterdam 77% (tot 0,5 miljoen). Het luchthavenbedrijf heeft €112 mln aan NOW-loonsteun van de overheid gekregen. Dat is de enige steun die de Schiphol Group heeft aangevraagd. (bron: NOS)

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

Bij de werkzaamheden in Qatar voor het WK voetbal in 2022 zijn tot nu toe meer dan 6500 arbeidsmigranten om het leven gekomen. Dat schrijft The Guardian op basis van overheidsbronnen in landen in Azië waar de migranten vandaan komen: India, Pakistan, Bangladesh, Nepal en Sri Lanka. Over migranten uit andere landen, als de Filipijnen en Kenia, zijn geen cijfers bekend. Qatar ligt al langer onder vuur vanwege de slechte werkomstandigheden en het werken bij extreme hitte. Qatar houdt het vaak op een natuurlijke dood. Amnesty meldde in 2016 al uitbuiting van arbeidsmigranten op grote schaal. (bron: NOS) De Kamer wil niet dat de Koning en de premier naar het WK Voetbal gaan.

In Den Haag moet meer oog komen voor de menselijke maat. Dat concludeert een Tweede Kamercommissie, na onderzoek naar het functioneren van organisaties als het UWV, het CBR en de Belastingdienst. 1 op de 5 burgers komt in de problemen bij contact met dat soort instanties. De commissie zegt dat het kabinet, de Kamer en de uitvoerders bij het maken van beleid te weinig onderzoeken of het wel uitvoerbaar is. Regels zijn vaak zo ingewikkeld,dat zelfs deskundigen ze met moeite kunnen doorgronden. Ook komen problemen vaak niet terecht bij de mensen die ze kunnen oplossen, concludeert de commissie-Bosman. (bron: NOS)

Door een fout van de Belastingdienst hebben zelfstandigen duizenden euro’s aan kindgebonden budget en huur- en zorgtoeslag moeten terugbetalen, terwijl ze er wel recht op hadden. Dat schrijft de Volkskrant. Het gaat om zelfstandigen die zogeheten leenbijstand (Bbz) hadden aangevraagd. De regeling werd in 2017 aangepast. Zelfstandigen die tussen 2014 en 2016 waren gedupeerd, kwamen voor compensatie in aanmerking, maar anderen niet. Mogelijk vielen tienduizend gedupeerden buiten de boot. Ook lukte het de dienst niet om zelfstandigen die wel recht hadden op compensatie,op te sporen. (bron: NOS) Uit de toeslagenaffaire wisten we onder meer al van Pieter Omtzigt en Renske Leijten dat ook dit schandaal nog wel boven water zou komen.

Tussen maart en december vorig jaar is het aantal mensen en bedrijven dat hun banklening niet kan betalen fors toegenomen. Leningen met wanbetalingen namen met ruim €7 mrd toe. Dat blijkt uit cijfers van De Nederlandsche Bank die de NOS heeft opgevraagd. Een klant is wanbetaler als hij of zij ten minste drie maanden achter elkaar in gebreke blijft. De banken verwachten de piek pas na de zomer. De omvang van leningen die nog wel worden afbetaald, maar binnenkort mogelijk niet meer, is met €20 mrd toegenomen. In totaal hebben de banken voor €1900 mrd aan leningen uitstaan. (bron: NOS) Bedrijfseconomisch vallen de betalingsachterstanden wel mee: ca 1% van het uitstaande bestand voor alle banken tezamen.

Corona berichten

Bijwerkingencentrum Lareb heeft 5068 meldingen gekregen van vermoedens van bijwerkingen van coronavaccins. De meeste zijn bekende en relatief milde klachten. Er zijn 26 hevige allergische reacties gemeld. 65 mensen zijn kort na de inenting overleden. Dat betekent niet dat de vaccinatie de doodsoorzaak was. (bron: NOS) Wie is Lareb en hoe representatief zijn de data die daar vrijwillig worden gemeld?

In vergelijking met vorige week zijn er aanzienlijk meer mensen besmet geraakt met het coronavirus. Afgelopen week werden er bijna 30.000 positieve tests gemeld, 19% meer dan een week eerder. Uit de weekcijfers van het RIVM blijkt dat meer mensen zich lieten testen: 70.000 meer dan in de voorgaande week. Van hen was 9,8% positief. Landelijk steeg het aantal positieve tests per 100.000 inwoners. Het R-getal ofwel besmettingsgetal ging omhoog naar 0,99.Dat betekent dat 100 mensen in Nederland 99 anderen infecteren. De laatste dagen ligt het aantal besmet geteste personen rond de 5000, op 27 februari 4.993. (bron: NOS/RIVM)

Steeds meer groepen Nederlanders zijn door de coronacrisis voor voedselhulp afhankelijk van het Rode Kruis. Volgens de hulporganisatie is de vraag onder studenten, alleenstaande ouders en ondernemers de laatste weken gegroeid. In mei vorig jaar werden zo’n 2200 boodschappenkaarten en voedselpakketten per week verstrekt; de komende weken zijn dat er 6000. Met de kaarten kunnen voor een vast bedrag boodschappen worden gedaan. Aanvankelijk klopten arbeidsmigranten, mensen zonder papieren en dak- en thuislozen aan, maar die groep is veel breder geworden, zegt het Rode Kruis. (bron: NOS)

Ik kreeg van een vriend die in het buitenland woont, een 4-tal vragen toegestuurd van een mij onbekende bron, Frontnieuws, met de vraag of ik daarover een mening heb. Ik citeer: De controverse rond de Coronavaccinatie neemt toe. Verscheidene ziekenhuizen in zowel Frankrijk (Brest, Morlaix, onlangs ook Saint-Lô) als Zweedse provincies hebben hun vaccinatiecampagnes voor hun verplegend personeel opgeschort wegens te veel bijwerkingen. Gävleborg is nu gedwongen om de Coronavaccinatie voor medisch personeel te stoppen nadat velen ziek werden van het vaccin, meldt SVT. Van de 400 tot nu toe gevaccineerde mensen zijn er 100 ziek geworden. Gedurende de week werden 400 mensen van het medisch personeel van Gävleborg ingeënt tegen Covid-19. Maar nu wordt de vaccinatie onderbroken, aangezien velen ziek zijn geworden van de eerste injectie. Omdat we geleerd hebben om thuis te blijven als je symptomen hebt, hebben we een groot personeelsverzuim. Om personeelsredenen hebben we de vaccinatie gepauzeerd”, zegt Tina Mansson Söderlund, vaccincoördinator in de provincie Gävleborg, tegen TV4. Ook de provincie Sörmland heeft de vaccinatie stopgezet, nadat ongeveer honderd ziekenhuismedewerkers bijwerkingen van het vaccin hadden gekregen. Daar werden donderdag 400 mensen massaal gevaccineerd met een eerste dosis. De volgende dag waren honderd van hen ziek met bijwerkingen. Dit heeft gevolgen voor de gezondheidszorg, omdat het personeel niet kan werken. De vaccinatie moet daarom worden gepauzeerd. We stoppen deels omdat we onderzoek doen, maar ook om het personeel niet te veel onder druk te zetten”, zegt Magnus Johansson, hoofd geneeskunde in de regio Sörmland, tegen SVT.

Ook provincie Jönköping is getroffen. Daar zijn 500 mensen, de meesten in de gezondheidszorg, massaal gevaccineerd en een aanzienlijk deel van hen is ziek geworden. Het gaat onder meer om hoofdpijn, koorts en vermoeidheid. De zorg werkt nog steeds, maar David Edenvik, assistent-arts infectiebestrijding, is verbaasd dat er zoveel ziek zijn geworden, vertelt hij aan P4 Jönköping. In een interview met TT zegt de manager van Astra Zeneca dat hij verbaasd is dat de bijwerkingen zo omvangrijk zijn geworden. Nee, dat is niet goed. Er lijkt een groter aandeel bijwerkingen te zijn geweest dan verwacht. In studies hebben we gezien dat ergens rond de 10% van de gevaccineerden naar verwachting dit soort bijwerkingen zal krijgen”, zegt Andreas Heddini, medisch directeur van Astra Zeneca in Scandinavië, tegen TT. Heddini kan echter niet zeggen waarom zovelen bijwerkingen krijgen. In Frankrijk vertoont men dezelfde griepsyndromen met hoofdpijn en hoge koorts, die er volgens informatie van het Franse portaal MPA toe hebben geleid dat 20% tot 25% van het gevaccineerde personeel het werk heeft moeten verzuimen. Zoals het MPI ook meldt, heeft in het geval van het ziekenhuis van Saint-Lô ongeveer de helft van de ongeveer vijftig personeelsleden die gevaccineerd zijn symptomen zoals hoge koorts (sommigen bijna veertig graden) en andere bijwerkingen. De verwachting is dat de tweede inenting van Covid-19 ernstige bijwerkingen kan geven. In feite zouden er bij de vaccinering van vaccins van Astra Zeneca bijverschijnselen moeten optreden. Er worden geen grote bijwerkingen gemeld bij het plaatsen van het eerste vaccin en dat lijkt onwaarschijnlijk. Bij het testen van gezonde 22.000 personen zou 10% bijwerkingen optreden, maar hoeveel personen die medicijnen gebruikten bijwerkingen krijgen wordt door De RIVM, de Zorgzorgautoriteit en de overheid geeft geen data daarover vrij. Het kan niet dat gevaccineerden geen bijwerkingen krijgen, de vraag is alleen in welke mate. De enige informatie komt van Lareb, een instelling waar mensen vrijwillig klachten kunnen melden die zij van medicijnen ondervinden. Die registratie geeft geen totaaloverzicht. De relatieve stilte daarover geeft een onzeker gevoel. EU-gezondheidsagentschap: “We moeten erop voorbereid zijn dat het Covid-19 virus bij ons beleid”. Mensen die genoeg hebben van de pandemie moeten zich voorbereiden op een verontrusten vooruitzicht. Op de een of andere manier zijn mensen gevoelig voor doemscenario’s. Klimaatprofeten dreigen met een stijgende zeespiegel. Het WNF noemt een miljoen soorten die met uitsterven wordt bedreigd. Maar wij wordt ook bedreigt voor een medische dictatuur en de pharmaceutisch industrie enorme winsten maken en die situatie zo lang willen voortzetten, dat is een groot financieel belang. De mainstream media geeft nu openlijk aan de wereld door dat het Covid-19 Coronavirus een blijvertje is vanwege al het geld dat het oplevert voor de elites. Op 7 februari publiceerde The Wall Street Journal (WSJ) een stuk met de titel, “Covid-19 vaccins wekken hoop, maar de koude realiteit dringt door dat ziekte waarschijnlijk zal blijven”, dat in feite bevestigt wat we al de hele tijd zeggen: dat gevaccineerd worden tegen het Coronavirus niet het oude normaal zal terugbrengen. In feite zal een vaccinatie tegen het Coronavirus helemaal niets uithalen, omdat “autoriteiten” zeggen dat mondkapjes, afstand houden en andere “nieuwe normale” protocollen nog steeds moeten worden gevolgd, ondanks de injectie. WSJ schrijvers Daniela Hernandez en Drew Hinshaw leggen uit dat ook al worden mensen nu met miljoenen gevaccineerd, de viruskiemen zullen blijven “circuleren voor jaren, of zelfs decennia, waardoor de samenleving met Covid-19 zal moeten samenleven zoals met andere endemische ziekten zoals griep, mazelen, en HIV”.

Om personeelsredenen hebben we de vaccinatie gepauzeerd”, zegt Tina Mansson Söderlund, vaccincoördinator in de provincie Gävleborg, tegen TV4. Ook de provincie Sörmland heeft de vaccinatie stopgezet, nadat ongeveer honderd ziekenhuismedewerkers bijwerkingen van het vaccin hadden gekregen. Daar werden donderdag 400 mensen massaal gevaccineerd met een eerste dosis. De volgende dag waren honderd van hen ziek met bijwerkingen. Dit heeft gevolgen voor de gezondheidszorg, omdat het personeel niet kan werken. De vaccinatie moet daarom worden gepauzeerd. We stoppen deels omdat we onderzoek doen, maar ook om het personeel niet te veel onder druk te zetten”, zegt Magnus Johansson, hoofd geneeskunde in de regio Sörmland, tegen SVT.

Ook provincie Jönköping is getroffen. Daar zijn 500 mensen, de meesten in de gezondheidszorg, massaal gevaccineerd en een aanzienlijk deel van hen is ziek geworden. Het gaat onder meer om hoofdpijn, koorts en vermoeidheid. De zorg werkt nog steeds, maar David Edenvik, assistent-arts infectiebestrijding, is verbaasd dat er zoveel ziek zijn geworden, vertelt hij aan P4 Jönköping. In een interview met TT zegt de manager van Astra Zeneca dat hij verbaasd is dat de bijwerkingen zo omvangrijk zijn geworden. Nee, dat is niet goed. Er lijkt een groter aandeel bijwerkingen te zijn geweest dan verwacht. In studies hebben we gezien dat ergens rond de 10% van de gevaccineerden naar verwachting dit soort bijwerkingen zal krijgen”, zegt Andreas Heddini, medisch directeur van Astra Zeneca in Scandinavië, tegen TT. Heddini kan echter niet zeggen waarom zovelen bijwerkingen krijgen. In Frankrijk vertoont men dezelfde griepsyndromen met hoofdpijn en hoge koorts, die er volgens informatie van het Franse portaal MPA toe hebben geleid dat 20% tot 25% van het gevaccineerde personeel het werk heeft moeten verzuimen. Zoals het MPI ook meldt, heeft in het geval van het ziekenhuis van Saint-Lô ongeveer de helft van de ongeveer vijftig personeelsleden die gevaccineerd zijn symptomen zoals hoge koorts (sommigen bijna veertig graden) en andere bijwerkingen. De verwachting is dat de tweede inenting van Covid-19 ernstige bijwerkingen kan geven. In feit de vaccinering zijn dat bijwerkingen van van vaccins van Astra Zeneca zouden moeten optreden. Er worden geen bijwerkingen gemeld en dat zou niet niet. Bij het testen van gezonde 22.000 personen zou 10% bijwerkingen optreden, maar hoeveel personen die medicijnen gebruikten bijwerkingen krijgen wordt door De RIVM, de Zorgzorgautoriteit en de overheid geeft geen data daarover vrij. Het kan niet dat gevaccineerden geen bijwerkingen krijgen, de vraag is alleen in welke mate. De stilte daarover geeft een onzeker gevoel.

Frontberichten

Het economisch herstel van de coronacrisis zal vanaf de zomer vaart krijgen. Die voorspelling deed topvrouw Christine Lagarde van de Europese Centrale Bank (ECB). Volgens haar krijgen overheden in de toekomst een moeilijke taak met het afbouwen van de coronanoodsteun, maar dat moet niet te snel gebeuren om economieën niet teveel te ontwrichten. Lagarde sprak in een interview met de Franse krant Le Journal du Dimanche haar vertrouwen uit in het vermogen van Europa om sterker uit de coronacrisis te komen. Daarbij zou de toekomst digitaler en groener moeten worden. Ze drong er bij de regeringen nu ook op aan om vaart te zetten achter hun uitgavenplannen. De lidstaten kunnen vanaf nu hun herstelplannen naar Brussel sturen. Het dagelijks EU-bestuur zal die binnen twee maanden beoordelen en dan hebben de ministers van Financiën nog een maand de tijd om de herstelscenario’s van hun collega’s goed te keuren. Goedkeuring opent de deur naar geld uit het EU-coronaherstelfonds van 672,5 mrd. Wij blijven ervan overtuigd dat 2021 een hersteljaar wordt”, zei Lagarde. “Het economisch herstel is vertraagd, maar niet ontspoord.” De ECB voorspelt momenteel een economische groei van bijna 4% dit jaar, na een krimp van bijna 7% in 2020. Verder herstel is ook afhankelijk van de uitrol van vaccins. Het vaccinatieprogramma in de Europese Unie loopt tot dusver vrij traag. Nog geen 4% van de bevolking heeft een prik gekregen. Ik weet niet zo goed wat ik van de uitspraken van Lagarde moet denken. Het zou best kunnen dat het economische proces zo verloopt als zij schetst, maar het kan achteraf ook heel anders aflopen. Als ik nu kijk naar de financieel/economische realiteit van 2020, de prognoses van het CPB en de internationale denktanks, de centrale banken, de EU en financieel/monetaire autoriteiten dan lijkt dat meer op een doolhof dan van een gestructureerde visie. Iedere politicus dat de problemen snel opgelost zullen zijn, maar de realiteit is dat de problemen steeds complexer en groter worden.

https://www.topics.nl/hoe-bang-moet-u-zijn-dat-het-inflatiespook-straks-uw-koopkracht-verslindt-a15649259vk/?context=mijn-nieuws/

Inflatie lijkt nagenoeg verdwenen. Ondanks de ongekende hoeveelheden geld die centrale banken en overheden in de economie pompen, stijgen de prijzen amper. Blijft dat ook zo? Sommige economen beginnen nerveus te worden. ‘Ik vind het raar dat wij ons daar helemaal geen zorgen over lijken te maken.’ Drie gevaren onder de loep. In ogenschouw bij het lezen van de citaten uit dit artikel, moet worden genomen dat de rente wereldwijd al enkele weken stijgt en dat negatieve rentes omslaan in positieve (er moet weer worden betaald als overheden geld willen lenen). Deze week ontstond er zelfs enige onrust op de financiële markten door een sterke stijging van de rente, waardoor zowel de obligatie- als aandelenkoersen daalden.

1) De inflatie stijgt al (als je die wat breder definieert). Ouderen vrezen voor hun gezondheid, werknemers voor hun baan, de ondernemer ziet zijn bedrijf wankelen in de coronacrisis – maar de beleidselite worstelt dezer dagen met heel andere zorgen. Zal het later dit jaar niet té goed gaan? Gaat de werkloosheid vanaf de zomer te hard dalen? Moeten we ons, met andere woorden, opmaken voor de terugkeer van dat gevreesde monster uit het verleden: inflatie? Aanleiding zijn de plannen van de nieuwe Amerikaanse president Joe Biden. Hij wil nog eens $1,9 biljoen in de kwakkelende Amerikaanse economie pompen. Dat terwijl de wereldwijde schuldenlast nu al op een record van $281 biljoen staat, zo blijkt uit nieuwe cijfers van het Institute of International Finance. Dat is omgerekend een slordige 230.000.000.000.000. Zulke bedragen wekken wantrouwen. Hoeveel is ons geld straks nog waard? Inflatie ontstaat, simpel gezegd, als te veel geld op te weinig goederen en diensten jaagt. Het leidt ertoe dat je steeds minder kunt kopen van je euro’s. Schrikbeeld is de Duitse Weimarrepubliek. Of recenter de hyperinflatie in Venezuela en Zimbabwe. Maar in de rijke landen stijgen de prijzen al decennia amper. Een 65-jarige heeft nog meegemaakt dat de inflatie in Nederland boven de 10% (in 1975) uitkwam. De millennial zag nooit meer dan 4,6% – maar meestal slechts 1% of 2%. Deze blogger heeft nog wel meegemaakt dat hij een weekenddeposito van 5 miljoen gulden inkocht voor 21% rente. Je moet als bank maar krap bij kas zitten. Reden voor sommigen om de inflatie dood te verklaren. Het overgrote deel van de economen houdt het erop dat zij in een diepe coma ligt. En een enkeling roept al jaren dat de hyperinflatie nu écht om de hoek staat. Zou het dit keer anders gaan? Voor Nederland voorspelt het Centraal Planbureau in 2021 een stijging van het prijsniveau van een schamele 1,3%. De voorbije maanden kampte de eurozone juist met het omgekeerde: dalende prijzen, oftewel deflatie. Inderdaad 4 maanden lang was dat 0,3%, maar in januari steeg de inflatie in de eurozone met 1,2% en een directe reden daarvoor was er niet. Daarbij komt dat als de rente weer gaat stijgen de inflatie meestijgt en de prognose van het CPB in de prullenbak kan. Maar wat als we niet goed kijken? Als de inflatie een ondergrondse veenbrand is? Prijsstijgingen zijn er namelijk wel degelijk. Het gaat alleen niet om nieuwe smartphones of een tube tandpasta, maar om de waarde van aandelen, vastgoed en andere beleggingen. De AEX-beursindex staat op het punt zijn hoogste niveau aller tijden te bereiken. De huizenprijzen waren vorige maand 9,3% hoger dan een jaar terug. Voor dezelfde euro krijgt een starter (even los van wat de rente doet) dus minder woongenot. De verklaring ligt bij het omstreden goedkope-geldbeleid van de centrale banken. Zij kopen massaal schulden op. In de eurozone groeit de geldhoeveelheid (volgens de ruime definitie, ook wel ‘M3’ genoemd) met meer dan 12% op jaarbasis. Een groot deel van die miljarden blijft hangen in de financiële sector. Critici zijn bang dat hierdoor zeepbellen ontstaan. Vroeg of laat spatten die uiteen, met als gevolg een nieuwe financiële crisis. Een oplossing kan zijn de stijgende vermogensprijzen mee te tellen in het officiële inflatiecijfer. Daarover zijn in het verleden wel discussies geweest, maar dat liep stuk op praktische uitvoerbaarheid. Zie als centrale bankier immers maar eens beleid te maken, aan de hand van een inflatiecijfer dat door wispelturige aandelenbeurzen alle kanten op schiet.

2) Deze zomer: als de spaarvarkens worden stukgeslagen. De onzichtbare geldontwaarding kan mogelijk deze zomer al overgaan in old school inflatie. Op dit moment is zich een explosieve mix aan het vormen. Het eerste ingrediënt zijn de moddervette spaarvarkens. De thuiszittende Nederlander zette afgelopen jaar meer opzij dan ooit tevoren: 42 mrd. Voor de hele eurozone gaat het om een extra appeltje voor de dorst van 470 mrd, becijfert S&P. Het in financiële data gespecialiseerde concern spreekt van een gigantisch stimuleringspakket dat klaarstaat om in de economie te worden gepompt, ‘maar dan van huishoudens in plaats van overheden of centrale banken’. Daarmee is meteen ingrediënt nummer twee genoemd: de steunpakketten waarmee overheden hun bedrijfsleven en werkgelegenheid overeind proberen te houden. Zoals het stimuleringsplan van Biden, dat onder andere een cheque van $1.400 bevat voor elke Amerikaan. Zelfs vooraanstaande keynesiaanse economen als oud-minister Lawrence Summers en Olivier Blanchard zijn er niet gerust op. ‘Het is meer dan nodig is’, zei die laatste in een interview met de Volkskrant, ‘zowel om ons tegen COVID-19 te beschermen als om volledige werkgelegenheid te creëren’. En dan speelt er ook nog een derde factor. ‘Stel dat Nederland de komende maanden de overheidssteun snel afbouwt en je alsnog een faillissementsgolf krijgt’, legt Sandra Phlippen, hoofdeconoom van ABN Amro uit. ‘Dan is een situatie denkbaar waarin productieketens ontwricht raken. In zo’n geval zal de vraag toenemen terwijl het aanbod afneemt.’ Ziedaar de kwestie waarover economen, politici, beleggers en centrale bankiers verhitte debatten voeren. Wat als deze zomer het coronavirus enigszins bedwongen lijkt, het volk het verloren jaar wil inhalen en de roaring twenties aanbreken? ‘Dat kan twee kroeg-, bioscoop- of restaurantbezoekjes in een week betekenen in plaats van één. Of een mooiere tv of auto of huis’, schreef Andrew Haldane van de Bank of England deze maand in de Britse krant Daily Mail. ‘Eén scenario is is dat de Amerikaanse economie zich sneller herstelt dan verwacht’, beaamt Jakob de Haan, hoogleraar politieke economie aan de Rijksuniversiteit Groningen en jarenlang leider van de onderzoeksafdeling van De Nederlandsche Bank (DNB). ‘Dan neemt het optimisme toe en gaan consumenten mogelijk hun spaargeld uitgeven. Het stimuleringspakket komt daar nog eens overheen. In zo’n geval kan de inflatie flink oplopen.’ In de Europese Unie is iets soortgelijks denkbaar – zie de corona-pot van 750 mrd die dit jaar moet worden uitgegeven. ‘Ik vind het raar dat wij ons daar helemaal geen zorgen over lijken te maken.’ Het kan ook heel anders lopen, benadrukt De Haan. Hij wijst erop dat er grote onzekerheid bestaat over de omvang van de verborgen werkloosheid. Hoe groter die is, hoe langer het duurt voordat de arbeidsmarkt krap wordt, hoe trager de prijzen zullen stijgen. ‘En de vraag is wat de consument straks gaat doen met dat spaargeld’, stelt ook Phlippen van ABN Amro. ‘Uit de gedragseconomie weten we dat mensen, als er eenmaal een flink bedrag op hun bankrekening staat, dat niet zomaar willen uitgeven.’ Gita Gopinath, hoofdeconoom van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), noemt het in een recente blog dan ook ‘onwaarschijnlijk dat, zelfs met het voorgestelde stimuleringspakket, de VS een opwaartse prijsdruk zullen ervaren die de inflatie voor langere tijd ruim boven het doel van de centrale bank van 2% duwt.’

3) Over enkele jaren: als de vergrijzing piekt. ‘Is de inflatie dood, of slechts in winterslaap?’ De gezaghebbende econoom die in oktober deze vraag opwierp tijdens een conferentie, Claudio Borio van de Bank voor Internationale Betalingen, hield het op dat laatste. Maar om die schone slaapster wakker te krijgen, is volgens hem meer nodig dan kooplustige consumenten. De wereld zou er uit moeten gaan zien als in de jaren zeventig. Die periode staat bekend als de ‘Great Inflation’. Dat betekent minder globalisering, centrale banken die gehoorzamen aan politici, meer overheidsbemoeienis en hoge schulden. Ingrijpende veranderingen. Maar, benadrukte Borio, de huidige pandemie heeft die wereld wel dichterbij gebracht. Het idee dat een terugkeer van de inflatie, ook wel ‘reflatie’ genoemd, afhankelijk is van grotere maatschappelijke omwentelingen wordt breed gedeeld. Volgens twee wetenschappers, Charles Goodhart en Manoj Pradhan, gaat dat de komende jaren al gebeuren. Zij werkten hun veelbesproken stelling uit in het vorig jaar verschenen boek The Great Demographic Reversal. Daarin betogen zij dat de belangrijkste oorzaak van de lage prijzen van de afgelopen decennia ligt in de toevloed van miljoenen goedkope arbeidskrachten uit China en de Oost-Europese landen. Nu de vergrijzing op het punt staat te pieken, wordt arbeid schaarser en zullen de lonen stijgen. Bovendien staat de zilveren generatie, van China tot Europa, te popelen haar jarenlang opgepotte pensioengeld te spenderen. Het resultaat: minder ongelijkheid, hogere rentes, meer inflatie. ‘Een heel plausibel verhaal’, vindt hoogleraar De Haan. ‘Ik kan er geen gat in schieten. Traditioneel verklaren economen inflatie als een gevolg van veel vraag en beperkt aanbod. Deze mannen kijken meer naar langetermijnfactoren, zoals de vergrijzing. Als dat inderdaad de werkelijke oorzaak is geweest van de lage inflatie, heeft het niet zoveel zin als centrale banken het monetaire gaspedaal nog dieper indrukken. Dan moet je je afvragen of het beleid van de ECB, die voor miljarden obligaties opkoopt, wel efficiënt is.’ Het kan natuurlijk ook anders lopen. In Nederland is de pensioenleeftijd al fors verhoogd. Wie weet zorgen Afrika en de armere Aziatische landen voor nieuwe legers goedkope arbeiders. Of kunnen werkgevers de onderhandelingsmacht van de factor arbeid blijven ondergraven door robots het werk te laten opknappen. Met veel interesse worden de ontwikkelingen in gidsland Japan gevolgd. Daar is de vergrijzing ver gevorderd. Toch blijft zowel de rente als de inflatie er extreem laag. Is dat laatste goed of slecht? Misschien, zo klinkt het hier en daar, is de mogelijke stijging van de inflatie niet onze grootste zorg. Een stevige dosis geldontwaarding zou de mondiale schuldenberg – van staatsleningen tot de Nederlandse hypotheken – juist doen wegsmelten als sneeuw voor de zon. Het omgekeerde, geen inflatie of zelfs deflatie, zou erop wijzen dat de economie zich niet herstelt van de coronaklap. Dan blijft de werkloosheid hoog en houden de problemen voor bedrijven aan. ‘Ik zou een stijging van het prijsniveau niet direct een risico noemen’, concludeert ABN Amro-econoom Sandra Phlippen dan ook. ‘Een beetje inflatie is juist wenselijk. Dat is tenslotte het hele doel van het beleid dat de centrale banken de laatste jaren hebben gevoerd.’ (bron: VK) Het geheel overziende: het kan gaan vriezen maar ook dooien. Wat we momenteel in de markt zien is dat de rente stijgt ondanks de extreem lage dan wel negatieve rentetarieven van de centrale banken, ondersteund met het volpompen van geld op de geld- en kapitaalmarkten (veel meer dan waar behoefte aan is, als we geen verliezen financieren maar investeren in rendabele projecten met visie op de toekomst. Beleggers stoppen ermee geld uit te lenen aan overheden en andere partijen en daar rente voor mee moeten betalen. Een belegger wil rendement maken, terecht. En daarom gaat de rente en de inflatie stijgen. Hoeveel, ik hou het op 2%, 4% en 6%, als het meer wordt ontstaan grote problemen omdat daardoor de luchtbellen leeg gaan lopen en vermogen vernietigd gaat worden.

Overwegingen

De economie in de Europese Unie zal volgend kwartaal weer groeien, zegt Eurocommissaris voor Handel Valdis Dombrovskis. Lidstaten kunnen volgens hem hun lockdownmaatregelen in het volgende kwartaal steeds verder versoepelen doordat steeds meer mensen worden ingeënt tegen COVID-19. Dit zorgt ervoor dat de bedrijvigheid weer aantrekt. In het laatste kwartaal van vorig jaar kromp de economie in de eurozone met 0,7%. Ook voor het huidige kwartaal is de verwachting dat de economie een knauw krijgt, doordat overal strenge contactbeperkende maatregelen gelden. Dombrovskis wijst erop dat het vaccinatietempo de komende weken en maanden wordt opgeschroefd. Hij laat weten dat fabrikanten in februari 33 miljoen doses leveren aan de EU, in maart 55 miljoen en in de drie daaropvolgende maanden 300 miljoen. “De snelheid van inenten gaat de komende dagen en weken substantieel omhoog.” Een andere reden dat de Europese economie weer opkrabbelt, is volgens de Eurocommissaris het Brusselse steunpakket van €750 mrd. Het Europees Parlement heeft daar grotendeels toestemming aan gegeven. Het gaat dan om een bedrag van €672,5 mrd, dat lidstaten kunnen gebruiken om hun economieën te stimuleren. Toch verwacht Dombrovskis niet dat de Europese economie dit jaar al terugkeert op het niveau van voor de coronacrisis. Dat niveau wordt pas in 2022 bereikt, denkt de bewindsman.

Niet eerder liep de economische groei zo sterk terug als in 2020. Maar duidelijk is ook dat het eerste coronajaar voor de Nederlandse economie nog veel slechter had kunnen aflopen. Het echte herstel laat wel op zich wachten. Lees op https://fd.nl/economie-politiek/1374108/historische-krimp-van-3-8-als-meevaller ditt artikel. Medewerkers brengen een winkel in gereedheid voor ‘click & collect’, waarbij klanten online spullen bestellen en die in de winkel afhalen. Het systeem moet de gesloten winkels lucht geven. Dit experiment van het overheid is niet voor voor alle detaillisten een succes geworden. CBS registreert in 2020 de grootste krimp, van 3,8%, van de economie na de 2e Wereldoorlog. Vergeleken met de buurlanden valt de schade nog mee. De vooruitzichten voor het eerste kwartaal van dit jaar zijn somber. De lockdown is slecht voor de consumptie van huishoudens. Bij een historische krimp spreken van een meevaller lijkt ongepast. Maar kijkend naar de economische ravage die corona in het tweede kwartaal aanrichtte, luidt de onvermijdelijke conclusie dat het allemaal nog veel erger had kunnen zijn. ‘Dat de schade meevalt ten opzichte van wat we in april dachten, staat onomstotelijk vast’, zegt hoofdeconoom Marieke Blom van ING over de groeicijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek naar buiten bracht. De economie kromp in het tweede kwartaal met 8,5% en de vooruitzichten waren somber. Blom: ‘Het blijft vreselijk, maar een krimp van 3,8%, daar zouden we toen voor getekend hebben.’ (bron: NRC) Inderdaad deden wij het vorig jaar beter van veel andere EU-lidstaten. Duitsland kromp 5%, België 6%, Europa 7%, Frankrijk en Italië 8% en Spanje 11%. Maar wij zijn een rijk land met relatief weinig schuld, die de geldkranen konden opendraaien en tien maanden lang als Sinterklaas met gratis geld konden blijven

Op DFT schreven de economen Willem Vermeend en Rick van der Ploeg hun wekelijkse column, deze week over actuele ontwikkelingen op financieel/economisch en monetair terrein. [citaat] Het CBS meldde dat onze economie vorig jaar met 3,8% kromp, de grootste daling ooit. Deze historische economische krimp, die waarschijnlijk ook de komende maanden tot een economische neergang zal leiden, is tot op heden nog niet in de Kamer besproken. In politiek Den Haag overheerst ten onrechte de gedachte dat Nederland nog steeds een sterke economie heeft. De feiten wijzen anders uit. Volgens een recente prognose heeft ons land dit jaar de laagste economische groei van de eurolanden. Bovendien laten nieuwe cijfers een daling zien van buitenlandse bedrijven en investeerders die zich in Nederland vestigen. Ze vinden ons bedrijfsvestigingsklimaat minder aantrekkelijk en dat kost Nederland groei en banen. Bovendien zijn andere Europese landen al volop bezig met investeringen om hun economieën te herstellen; wij lopen achteraan. De aanname in sommige verkiezingsprogramma’s dat onze economie zo sterk is dat een nieuw kabinet komende jaren zonder probleem vele miljarden aan extra overheidsuitgaven kan besteden voor zorg, sociale zekerheid en AOW, is een illusie. En dat geldt ook voor de idee dat de overheid deze uitgaven, mede vanwege de extreem lage rente, simpelweg met leningen kan financieren. Veel Nederlandse economen menen dat bij een tijdelijke pandemie een hogere staatsschuld richting 90% van het bruto-binnenlands-product (bbp) of zelfs hoger voorlopig geen probleem is. Dat moge zo zijn, maar wij schreven al eerder dat deze extra schuld dan wel moet bijdragen aan een versterking van het verdienvermogen van onze economie en niet gebruikt kan worden voor overheidsuitgaven in de sociale sfeer. We moeten bovendien rekening houden met internationale ontwikkelingen waardoor een hoge staatsschuld tot problemen kan leiden. Nog maar kort geleden werd een oplopende overheidsschuld vooral als een risicovolle ontwikkeling gezien. Maar zowel in de politiek als onder economen overheerst nu de opvatting dat het stimuleren van de economie voorrang heeft boven overheidsbezuinigingen en lagere staatsschulden. Daarnaast is er sprake van een radicale trend onder bepaalde groepen economen en met name links georiënteerde politici die de zogenoemde Moderne Monetaire Theorie (MMT) omhelzen. De kern van de MMT is dat de overheid altijd haar uitgaven kan betalen door de geldpers aan te zetten, zolang ze over een eigen munt beschikt, bijvoorbeeld de dollar of de euro of anderen. Volgens de MMT hoeven overheden daardoor geen belastingen te heffen voor het financieren van uitgaven. Het gedachtegoed van MMT is vooral populair bij de linkervleugel van de democraten in de VS die een grotere overheid willen. Met gratis geld kan deze wens in vervulling gaan. Het bekendste boegbeeld van MMT is Stephanie Kelton. Ze schreef recent een economische bestseller ’The Deficit Myth’, waarin ze betoogt dat we ons geen zorgen hoeven te maken over coronaschulden en begrotingstekorten. Door bekende internationale economen, die erop wijzen dat het laten draaien van de geldpers tot inflatie zal leiden, wordt dit wensdenken als onzin beschouwd. Zo heeft Harvard-econoom Kenneth Rogoff het over ’Moderne Monetaire Nonsens’ en Larry Summers, de Amerikaanse oud-minister van Financiën meent dat MMT ’Voodoo-economie’ is. De aanhangers van MMT zijn niet onder de indruk van deze kritiek en wijzen er op dat deze criticasters nog in de oude wereld leven van begrotingstekorten, inflatie en staatsschulden. MMT wordt in de internationale academische wereld op het terrein van de economie niet serieus genomen. Maar de fantastische boodschap die MMT uitdraagt slaat in linkse kringen steeds meer aan en wordt daar zelfs als briljant betiteld. Het gratis geld speelt, naast het succes van de coronavaccins, ook een belangrijke rol bij de records op internationale aandelenbeurzen. Deze euforie leidt van verschillende kanten tot bezorgdheid. Zo waarschuwde het Internationaal Monetair Fonds (IMF) voor de kans op een scherpe markcorrectie op financiële markten. Volgens het Fonds doet de situatie denken aan het knappen van de zogenoemde internetzeepbel in het voorjaar van 2000. Toen gingen de koersen plotseling onderuit; dit leidde in veel westerse landen tot een lichte recessie. Het IMF signaleert nu een soortgelijke oververhitting. Internationale beleggingsexperts zijn verdeeld. De situatie in 2000 zou onvergelijkbaar zijn met 2021. Andere experts verwachten geen ’2000-klap’ maar eerder een lichte marktcorrectie. Ze gaan daarbij wel voorbij aan de effecten van de oplopende schuldenberg en enorme bedrijfsverliezen. Zo is de mondiale schuldenlast van overheden en bedrijven vorig jaar met 10% opgelopen tot ruim €230 biljoen en deze loopt verder op door de miljarden bestedingsimpuls van president Jo Biden. Bovendien zal 2021 voor veel bedrijven een negatief resultaat laten zien. Deze week publiceerde de European Systemic Risc Board (ESRB) een rapport waarin gewezen wordt op de gigantisch oplopende schulden en verliezen van de coronacrisis. De ESRB vreest dat deze kunnen overslaan naar de financiële sector, waardoor banken in de problemen komen. Deze Board doet voorstellen om dit te voorkomen, zoals een gerichte schuldherstructurering. Ook in Nederland zien we dat steeds meer bedrijven te maken krijgen met oplopende schulden. Ook bij de fiscus, zoals het advieskantoor PWC recent constateerde. Voorlopig kunnen de meeste bedrijven nog niet profiteren van een verwacht economische herstel en lopen daardoor de kans om vóór de opleving van de economie om te vallen. Kabinet Rutte III heeft terecht besloten met steunprogramma’s bedrijven en banen zoveel mogelijk overeind te houden. Ook bestaat er in politiek Den Haag tot op heden nog brede steun voor de gedachte om het economische herstel te bevorderen door bezuinigen te voorkomen. Maar alles wordt anders als we mondiaal te maken krijgen met rentestijgingen, een crisis op de overgewaardeerde beurzen en bedrijven die door verliezen en schulden massaal gaan omvallen. Wij wagen ons niet aan een voorspelling, maar menen wel dat de voortekens voor een dergelijke crisis bij overheden, bedrijven en beleggers tot bezorgdheid moet leiden. Voor de aanhangers van MMT zie we de bui ook al hangen. Vooral in de VS zijn er signalen dat de rente en inflatie gaan oplopen en als dat bewaarheid wordt, komt er een einde aan het gratis geld en zal het aantal supporters snel afkalven. [\citaat] (bron: DFT) Interessante uitspraken en stellingnames. De meningen van economen kunnen sterk verschillen en daarbij staat de oudere garde lijnrecht tegenover die van ‘de modernen’. Die laatste groep staat voor het ontwaarden van wat 45 eeuwen lang een geaccepteerd ruilmiddel was en dat omdat zilver in den beginne en later ook goud en andere edele metalen en waarden vertrouwd werden en schaars verkrijgbaar waren. Daar nemen deze modernisten afstand van: geld moet in ruime mate beschikbaar zijn en voor overheden gratis zijn. Staatsschulden moeten worden kwijtgescholden, zodat zwakke landen gelijke kansen kunnen krijgen in de economische ontwikkeling. Overheden kunnen particulieren met schulden die achtervolgd blijven worden door deurwaarden en incassobureaus met een klik op de ‘enter’ toets kwijtschelden. Maar het betekent ook dat al ons spaargeld en onze pensioenvoorzieningen waardeloos worden. Sparen voor de toekomst en de oudedag is van de verleden tijd. Ook spreken de beide heren zich niet duidelijk uit over de afloop van de ‘luchtbellen’ op de effectenmarkten. We moeten wel in acht nemen dat iedereen die zich experts noemen op gebied van beleggen allemaal afhankelijk zijn, que inkomen, van de handel en prijsvorming op de aandelenmarkten. Bij stijgende prijzen verloopt dat proces soepeler en verkoopt het gemakkelijker dan bij dalende prijzen. Ik wijs ook op de daling van de DJIA in de periode half 1929 tot 8 juli 1932 toen een dieptepunt werd bereikt op 40,56 in bijna 3 jaar een verlies van bijna 90%. We hebben het allemaal al eens gehad. Tijdens de crisis van de Dertiger Jaaren was er te weinig geld in de markt, maar nu zijn de kapitaalmarkten overliquide, het geld is gratis en de schulden zijn extreem gestegen. Dat kan hetzelfde resultaat genereren met een mega-inflatie en alleen worden voorkomen door heel veel geld te vernietigen, waardoor de rente weer gaat stijgen. Daarbij speelt ook de crypohandel (bitcoins) een rol. De toekomst blijft onzeker en zal dat vooralsnog wel even blijven.

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 19 feb 2021, week 7: AEX 678,48; Bel20 3.837,49; CAC40 5.773,55; DAX 13.993,23; FTSE 100 6.624,02; SMI 10.704,75; RTS (Rusland) 1.465,82;; SXXP (Stoxx Europe) 414,00; DJIA 31.494,32; NY-Nasdaq 100 13.686,23; Nikkei 30.017,92; Hang Seng 30.655,16; All Ords 7.064,00; SSEC 3.696,17; €/$1.219; BTC/USD $57.480,70; 1 troy ounce goud $1.784,60, dat is €47.306,69 per kilo; 3 maands Euribor -0,543%; 1 weeks -0,565%; 1 mnds -0,553%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,261%; 10 jaar VS 1,2974%; 10 jaar Belgische Staat -0,12%; 10 jaar Duitse Staat -0,332%; 10 jaar Franse Staat -0,076%; 10 jaar VK 0,633%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,277%; 10 jaar Japan 0,1008%; Spanje 0,344%; 10 jaar 0,481%; Italië 0,642%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,628.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden deze week flat, terwijl de rente sterk aantrok. De dollar noteerde stabiel en de bitcoin trok verder aan. Nieuws vanuit getroffen sectoren in het bedrijfsleven, zoals de luchtvaart, de reiswereld en kunst en cultuur, de jaarcijfers van Shell, de bankcijfers, verlenging van de lockdown en de avondklok, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en slechte verwachtingen voor de werkgelegenheid, en het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van het voortdurende krimp-scenario, mede als gevolg van stijgende corona-besmettingen, bepalen de sfeer. De goudprijs noteerde lager. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,01%; Duitsland 0,172%; Nederland 0,267%; Japan 0,6767%; Frankrijk 0,717%; Spanje 1,182%; VK 1,214%; Italië 1,552%; Canada 1,7295; VS 2,0846%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,621%; Nederland -0,584%; Zwitserland -0,598%; België -0,54%; Frankrijk -0,529%; Denemarken -0,47%; Spanje -0,225%; Japan -0,0787%; VK -0,041%; Italië -0,086%

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.