UPDATE 26102019/502 De quantumcomputer komt eraan

Black Thursday 2019

Nadat ik dinsdagnacht mijn blog 501a op internet had gezet kwam DFT woensdag ook met een artikel over Black Thurday 1929. Het is donderdag exact negentig jaar geleden dat de grootste beurskrach in de geschiedenis plaatsvond. Hoewel veel experts zich weinig zorgen maken dat deze aanzet voor de Grote Depressie van de jaren dertig van de vorige eeuw zich opnieuw voltrekt, klinkt er ook een somber geluid. „De volgende grote crisis staat voor de deur.” Donderdag 24 oktober 1929 was de eerste van vier dramatische beursdagen op Wall Street, waarop de Dow Jones-index maar liefst 25% inleverde. Hoewel er sindsdien af en toe een opleving volgde, daalden de aandelenkoersen in de daarop volgende jaren nog veel verder doordat de economie gaandeweg verder verslechterde. Uiteindelijk mondde die daling uit in de Grote Depressie, waarin een kwart van alle Amerikanen zonder werk kwam te zitten. Een kanttekening: de daling van de DJIA op één dag was niet op 24 oktober 1929 maar het was wel het begin van de complete instorting van de wereldeconomie met ongekende economische/financiële en sociaal/maatschappelijke gevolgen.
Het
was de eerste van vier dramatische beursdagen op Wall Street, waarop de Dow Jones-index maar liefst 25% inleverde. Hoewel er sindsdien af en toe een opleving volgde, daalden de aandelenkoersen in de daarop volgende jaren nog veel verder doordat de economie gaandeweg verder verslechterde. Uiteindelijk mondde die daling uit in de Grote Depressie, waarin een kwart van alle Amerikanen zonder werk kwam te zitten. Maar ook in Europa waren de gevolgen groot: kapitaalvernietiging, deflatie, hoge werkeloosheid, lage lonen, veel armoede, ook in Nederland. Alleen in Duitsland verliep dat proces tegengesteld. Hitler zette alle werkelozen aan het werk, Volkswagen, aanleg van grote autosnelwegen, alhoewel Duitsland na de Eerste Wereldoorlog een verbod was opgelegd om de oorlogsindustrie op te starten deed Hitler dat wel, zowel voor de marine, de lucht- en landmacht. Het gevolg was dat heel Europa in eerste instantie werd overlopen door het Duitse leger. Aan de beurskrach gaat een ongekende speculatie vooraf. Veel Amerikanen kopen met geleend geld aandelen in de verwachting snel rijk te kunnen worden. En dat lukt in de paar jaar voorafgaand aan de herfst van 1929 uitstekend, ook al omdat de economie in die jaren goed draaide. Vervolgens overspoelt een verkoopgolf de markt, die door zogenoemde margin calls versterkt wordt. Klanten moeten van de bank verkopen, omdat hun in waarde gedaalde aandelen onvoldoende zekerheid bieden voor de verstrekte leningen. Historicus en econoom Lodewijk Petram vindt het lastig om een exacte oorzaak van de neergang aan te wijzen, maar stelt wel dat de kennis over internationale geldstromen en financiële markten destijds beperkt was. „Dat gold zelfs bij centrale banken, laat staan bij het grote publiek.” “Ook nu vindt heel veel geld zijn weg naar aandelen, obligaties en huizen” Analist Corné van Zeijl (Actiam) vindt het te gemakkelijk om de Amerikaanse centrale bank de schuld te geven van de ongekende speculatie die voorafging aan de krach. „De VS had voor die tijd nooit zo’n periode meegemaakt. Als de FED met maatregelen de opmars van de economie en beurs had afgeremd, zou dat ongetwijfeld tot een Trumpiaanse reactie vanuit de regering hebben geleid.” Historicus en beursexpert Eric Mecking is veel kritischer. „In 1929 werd er met geleend geld gigantisch gespeculeerd en gemanipuleerd. Ook nu vindt heel veel geld zijn weg naar aandelen, obligaties en huizen. Centrale banken zijn bedoeld als lender of last resort en moeten dus alleen stimuleren als dit noodzakelijk is voor de economie. Nu heeft de Europese Centrale Bank weinig middelen (gereedschappen) ter beschikking, mocht er daadwerkelijk een recessie komen.” Hij ziet meer overeenkomsten met het heden. „Destijds leidde de ondergang van een Oostenrijkse bank tot een wereldwijde faillissementsgolf onder banken. Ook nu staan veel banken er slecht voor, zeker in Europa. En banken zijn boven-dien nog meer met elkaar verweven dan toen.” Mecking denkt dat er binnen afzienbare termijn een systeemcrisis ontstaat en ziet het idee dat overheden altijd zullen terugbetalen als het grootste risico. „Dat geldt misschien wel voor Nederland en Duitsland, maar voor Zuid-Europese landen ligt het anders. De beleggingen in overheidsleningen zijn veel omvangrijker dan die in aandelen. Dus als dit gaat schuiven, leidt dat tot een enorm probleem.” Op den duur zal de uitspraak over systeembanken dat die too big to fail zijn, niet standhouden. Daarbij komt dat de deposito-garantie-stelsels (DGS) niet worden gegarandeerd door overheden en de centrale banken zijn alleen de uitvoerders. De banken staan garant voor de uitbetaling van spaargelden die vallen onder de garantie van het DGS. Zolang dat gaat om kleine (spaar)banken zal dat wel lukken, maar als ook systeembanken wankelen wordt dat andere koek, want dan kan er een domino-effect ontstaan. We gaan er nu vanuit dat de monetaire autoriteiten en de overheden/belastingbetalers onder alle omstandigheden systeembanken zullen ondersteunen.

McKinsey: Global Banking Annual Review

Sjors Rodenburg, schrijft: Meer dan de helft van alle banken in de wereld zijn te zwak om een volgende recessie te overleven. Alleen door nu ‘radicale’ beslissingen te nemen, hebben financiële instellingen in de toekomst nog bestaansrecht. Volgens het consultancybedrijf is een meerderheid van de banken niet economisch vatbaar, omdat het eigen vermogen achterblijft bij de kosten. Vooral Aziatische en Europese banken moeten het ontgelden. Individuele banken worden niet bij naam genoemd. Onder de onheilspellende titel ‘De laatste pitstop’ komt het adviesbureau tot de conclusie dat het nu tijd is voor gedurfde acties. Alleen de fantasierijke instellingen zullen overblijven, de rest loopt het risico een voetnoot te worden in de geschiedenis, schrijft McKinsey. We denken dat we in de late economische cyclus zitten en banken moeten nu moedige stappen zetten omdat ze niet in goede vorm zijn”, zegt McKinsey-partner Kausik Rajgopal tegen persbureau Bloomberg. “In de late cyclus kan niemand het zich veroorloven om op hun lauweren te rusten.” Zo moeten ze kosten besparen door taken te outsourcen en fors meer investeren in technolo-gische innovatie, zoals kunstmatige intelligentie (artificial intelligence, AI). Ook dringt het organisatieadviesbureau aan op schaalvergroting in de sector, door zowel fusies en overnames als het aangaan van samenwerkingen. Banken en andere financiële instellingen krijgen steeds meer concurrentie van niet-banken. Aan de ene kant worden ze links en rechts ingehaald door nieuwe fintechs, zoals de Nederlandse betalingsverwerker Adyen. Aan de andere kant lanceren grote technologiebedrijven, zoals Apple en Google, allerlei bancaire diensten. Banken besteden ‘slechts’ 35% van hun IT-budgetten aan innovatie, ter-wijl dit bij fintechs het dubbele is, aldus McKinsey. Gecombineerd met het opbreken van de markt, zoals PSD2 waarmee derden met uitdrukkelijke toestemming van personen en bedrijven gebruik kunnen maken van betaaldata, zitten banken in de hoek waar klappen vallen. In het rapport onderscheidt McKinsey vier type banken: marktleiders, veerkrach-tigen, volgers en uitgedaagden. Slechts 20% van de banken valt in de eerste categorie, die samen bijna 100% van de economische toegevoegde waarde van de hele industrie toevoegen. Een kwart valt onder de veerkrachtigen, waaronder veel Europese banken. Maar liefst 55% van de wereldwijde banken valt in de laatste twee categorieën en verkeren in grote problemen, aldus het adviesbureau. (bron: RTLZ) Dat laatste is verontrustend: meer dan de helft van alle banken valt onder de zwakken. Het advies is om de zwakke (spaar)banken te laten fuseren, over te laten nemen dan wel samenwerkingen, maar daar heb ik zo mijn twijfels over of dat op grote schaal gaat plaatsvinden. Welke sterke banken zullen bereid zijn om hun zwakke broeders van de ondergang te redden. Uit noodzaak om hun eigen positie overeind te houden? Maar die aanpak om de hele mondiale banksector te saneren, daar heb ik geen vertrouwen in. De zwakte van het financiële systeem zit bij de banken, die heel snel in onbalans kunnen geraken door de risico’s die ze lopen door hun posities die ze innemen in hun derivaten en andere financiële producten portefeuille. Ook al is er nu sprake van harmonie, morgen kan dat anders zijn als gevolg van het monetaire beleid. Om maar iets te noemen: een ander richting met het rentebeleid inslaan, een ver-dere liquiditeitsverruiming of juist het tegendeel. Maar ook een stijgende dan wel krimpende inflatie e/o een verdere terugval van de wereldhandel en economische activiteiten. Er zijn vele wegen die naar de hel leiden.

Economische data

De totale staatsschuld van de negentien eurolanden is opgelopen tot boven de €10 biljoen, oftewel €10.000 miljard. In harde euro’s ligt de grootste schuldenberg in Frankrijk. De Franse overheid staat bijna €2,5 biljoen in het krijt, nét iets meer dan Italië – dat jarenlang de koploper was. Ten opzichte van de economie als geheel staan de Grieken er nog het beroerdst voor. Athene heeft een staatsschuld van 182% van het bbp. Nederland <50%.

De industriële productie in de Verenigde Staten is in september met 0,4% gedaald ten opzichte van een maand eerder. Dat blijkt uit cijfers van de Federal Reserve. In augustus ging de productie in de Amerikaanse industrie volgens een herzien cijfer nog met 0,8% omhoog. Eerder werd een stijging met 0,6% gemeld. De bezettingsgraad in de industrie kwam vorige maand uit op 77,5% tegen 77,9% een maand eerder.

Het vertrouwen van Duitse ondernemers in de economie is in oktober min of meer hetzelfde gebleven. Dat meldde onderzoeksinstituut Ifo. De vertrouwensindex van Ifo kwam uit op 94,6, dezelfde stand als in september. Het sentiment in het Duitse bedrijfsleven staat al langere tijd onder druk door de handelsspanningen, de afzwakkende wereldeconomie en de onrust rond de Brexit.

Consumenten in de eurozone waren in oktober negatiever dan een maand ervoor. Dat blijkt uit een voorlopig cijfer van de Europese Commissie. De graadmeter waarmee de commissie het vertrouwen meet ging naar een stand van min 7,6, tegenover een stand van min 6,5 in september.. Kenners van ING benadrukten dat het vertrouwen is gedaald naar het laagste punt dit jaar. Daarbij vragen de economen zich af of consumenten, zo kort voor de feestdagen, straks wel bereid zullen zijn daarvoor de nodige aankopen te zullen doen. Evengoed blijven de inkomens op peil, wat weer in het voordeel spreekt van de feestdagenuitgaven. Het consumentenvertrouwen in Duitsland is gedaald. Dat meldde onderzoeksbureau GfK. De index die het vertrouwen van consumenten in Europa’s grootste economie weergeeft, kwam uit op 9,6. Een maand eerder stond de graadmeter op bijgestelde 9,8.

De stemming onder Nederlandse consumenten verandert nauwelijks. Dat constateert het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). In oktober verbeterde de koopbereidheid iets en was er bijna geen sprake van wijzigingen in het oordeel over het economisch klimaat. Het consumentenvertrouwen kwam uit op min 1, van min 2 een maand eerder. Het gemiddel-de van de afgelopen twintig jaar is min 4. Het vertrouwen bereikte in januari 2000 de hoogste stand ooit op +36. Het dieptepunt werd bereikt in maart 2013 met -41. (bron: DFT)

Rampscenario bedreigt pensioenen

Op deze url https://www.ed.nl/opinie/rampscenario-dreigt-bij-pensioen-jong-en-oud-gediend-met-aanpassing-rekenrente~a0479ec9/?referrer=android-app://com.google.android.googlequicksearchbox/https/www.google.com staat een opini-ërend artikel van John Ruben, actuaris en oud-directeur pensioenen van het Philips Pensioenfonds. Hij stelt dat de discussie over het pensioenstelsel helemaal uit de hand loopt met grote gevolgen. Niemand begrijpt het nog. Moeten de politieke beleidsmakers niet eens met de beide benen op de grond gaan staan, uit de hardnekkig gehanteerde tunnelvisies komen en de realiteit met betrekking tot de pensioendiscussie eens goed onder ogen zien? Door de scherpe rentedaling in de afgelopen jaren, richting de 0% en mogelijk ook onder de streep, dreigt zich een waar rampenscenario rondom de pensioenen te voltrekken. Jaarlijkse kortingen op het pensioen en een sterke stijging van de pensioenpremies liggen in het verschiet. Voor de deelnemers die pensioen ontvangen een directe aanslag op hun besteedbaar inkomen. Voor de actieve deelnemers een fors lager pensioen in het vooruitzicht. Er zijn al veel, met name kritische, reacties in de publiciteit gekomen, zowel vanuit de deskundige hoek als namens de belangenorganisaties. Centraal daarbij staat de kritiek op de door de pensioenfondsen te hanteren rekenrente, die in de meeste gevallen als niet realistisch en feitelijk ook als onjuist wordt bestempeld. Nog eens een versimpelde voorstelling van zaken. Pensioenfondsen moeten sinds 2006 voor de rekenrente met de risicovrije rente rekenen als ze hun pensioenverplichtingen voor de toe-komst moeten vaststellen. De basis daarvoor was om de zekerstelling van een gega-randeerd pensioen met meer waarborgen te omgeven. Wat is daarvan terechtgekomen? Helemaal niets! Bij een aantal pensioenfondsen zijn al kortingen op het pensioen doorge-voerd. De achterstand in toeslagen op het pensioen is bij de meeste pensioenfondsen al opgelopen tot zo’n 15% à 20%. Daar komen de dreigende kortingen in de komende jaren nog bovenop. Van een zo groot mogelijke mate van zekerheid van het pensioen, laat staan van enige garantie, is al lang geen sprake meer. Het gebruik van de risicovrije rente zou een goede benadering zijn als de beleggingen van de pensioenfondsen alleen uit staatsobligaties bestaan, maar niets is minder waar. Pensioenfondsen beleggen het meren-deel van hun beleggingen in andere soorten beleggingen, zoals aandelen, onroerend goed en bedrijfsobligaties en niet alleen in Nederland. Doelstelling is daarbij het behalen van een goed rendement zonder de risico’s van die andere beleggingen uit het oog te verliezen. Sinds begin jaren 90 is het gemiddeld jaarlijkse rendement circa 7% geweest! En wat is met de risicovrije rente gebeurd? Zeg maar 0%. We kunnen toch niet voorbij gaan aan dat grote verschil tussen rekenrente en rendement. Je kunt ook op een andere manier, als een soort second opinion, naar de financieringswijze van onze pensioenen kijken. De pensioenfondsen ontvangen namelijk in de komende decennia meer pensioenpremie dan aan uitkeringen wordt uitgegeven. De beleggingsopbrengsten, hoe laag ook, dragen dan verder bij aan de opbouw van de pensioenvermogens. Zeg maar een buffer voor de toe-komst. Conclusie: de pensioenfondsen staan er helemaal niet zo slecht voor. Integendeel. Een veel gehoord argument voor handhaving van de bestaande rekenrente is dat een aanpassing, lees verhoging daarvan, ten koste zou gaan van de jongeren. Een misvatting waar veel tegenin te brengen is als we ook eens naar het verleden kijken. Dat wil niet zeggen dat de jongere generatie geen last heeft van de lage rente. Kortingen zijn ook op jongeren van toepassing. En er is voor hen een nieuwe dreiging. Bij de meeste pensioenregelingen wordt een te lage premie betaald op basis van een toegestane hogere rekenrente! En dat gaat ten koste van de pensioenvermogens. In het Pensioenakkoord is nu geregeld dat de risicoloze rente ook moet gaan gelden bij de vaststelling van de pen-sioenpremies. Waartoe dat gaat leiden, is wel duidelijk. Een lagere toekomstige pensioenopbouw, want hogere premies zijn niet meer op te brengen. Geeft het Pensioen-akkoord dan de oplossing? Als we ons beperken tot de aanvullende pensioenen is het de grote vraag of dat het geval zal zijn. Er bestaan nog tal van onzekerheden over de uitkom-sten. En ook daarbij zijn gigantische overgangskosten in het geding. Het maakt de zaak alleen maar complexer. Wat er ook gezegd wordt, het is duidelijk dat de bestaande situatie om een structurele aanpassing van de rekenrente vraagt. Een aanpassing voor de langere termijn, die toeslagen mogelijk maakt waar dat kan en tot kortingen leidt als dat echt nodig is. De oplossingen zijn al meerdere malen aangedragen. Hanteer een meer realistische aanpak, waarbij ook rekening wordt gehouden met de beleggingsopbrengsten van de pensioenfondsen. Wel op een prudente manier op basis van objectief vastgestelde maatstaven. We moeten niet het andere uiterste zoeken. Het is te hopen dat de politiek lering trekt uit alle reacties voor een aanpassing van de rekenrente. Jong en oud zijn daarmee gediend. De overgangskosten waarover John Ruben schrijft zouden €60 mrd bedragen. Behalve alle argumenten die in dit stuk worden aangedragen is er nog een ander aspect wat de belangen van de pensioenopbouw en uitkeringen belast. Dat zijn niet alleen Klaas Knot/DNB, Jeroen Dijsselbloem/Commissie Dijsselbloem maar zeker ook de politicus van D66 Wouter Koolmees/Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Hij wil en het Pensioendossier hervormen, de solidariteit waarop het systeem is gebouwd afbouwen en tegemoetkomen aan de ‘eisen’ van liberale jongeren, die denken te kunnen beleggen door grotere risico’s te nemen en als dat helemaal verkeerd afloopt toch een beroep te kunnen doen op een basis pensioenuitkering. De pensioenpremies die werknemers betalen en door werkgevers (fors) worden gesubsidieerd hebben een peil bereikt dat we ons moeten afvragen of we daarmee door moeten gaan nu de ‘zekerheid’ van een opgebouwd pensioen niet langer kan worden gewaarborgd. Wel premie betalen maar geen duidelijk hoeveel pensioen dat oplevert en welke koopkracht dat oplevert. Politici kijken ervoor weg maar het zijn wel bijwerkingen van het neo-liberale (=kapitalistische) stelsel, wat de ECB, de EU en de kabinetten Rutte dienen.

Europese Commissie

De Europese Commissie stapt op 1 november a.s. nog niet op. Ursula von der Leyen is nog niet gereed met de invulling van haar Europese Commissie, dat zij aan het Europees Parlement kan presenteren. Er wordt nu vanuit gegaan dat het wel 1 december kan worden. De tijd zal het leren.

De EC die momenteel nog regeert heeft zes EU-lidstaten, België, Italië, Spanje, Frankrijk Portugal en Finland, laten weten dat de door hen ingediende ontwerpbegrotingen 2020 niet voldoen aan de regels van het Stabiliteits- en Groeipact.

Afscheid van het acht jaar monetair beleid van Mario Draghi

Mario Draghi vertrekt komende week na acht jaar dienst als President van de ECB. Hij had deze week niets meer toe te voegen aan het beleid dat hij heeft uitgezet. Christine Lagarde neemt het stokje 1 november over. Wat heeft Draghi op zijn conto geschreven: 2.600.000.000.000. Zoveel trok de Europese Centrale Bank (ECB) uit om de economie van de eurozone een slinger te geven. Ter vergelijking, dat bedrag is even groot als 22% van het bruto binnenlands product van de hele eurozone. De ECB gaf dat bedrag uit door obligaties op te kopen, om zo de inflatie op te krikken tot dicht bij maar net onder de 2%. Met zo’n bedrag moet je een heel eind komen, zal ECB-president Mario Draghi hebben gedacht. Helaas, dat is niet wat uit de cijfers blijkt. Voor haar beleid kijkt de ECB naar de kerninflatie, dus zonder de beweeglijke prijzen van voedsel, energie en tabak daarin mee-genomen. Al die miljarden en dan zo weinig effect. Wie wil weten hoe dat komt, moet het jaarverslag van DNB eens lezen https://www.dnb.nl/binaries/JV_18_Digitaal_tcm46-382987.pdf . „De inflatie laat zich niet heel nauw sturen. Door onzekerheid over het inflatieproces en de doorwerking van het monetaire beleid heeft de centrale bank in werkelijkheid onvolledige controle.” Vrij vertaald staat er de inflatie nauwelijks van z’n plaats komt, wat de ECB ook doet. Dat staat nogal haaks op de toon die Draghi aansloeg in zijn toelichtingen op het rentebesluit. Iedere zes weken zegt hij dat het ECB-bestuur, waar DNB-president Klaas Knot nota bene deel van uit maakt, er het volste vertrouwen in heeft dat de inflatie op de middellange termijn richting de 2% gaat. Volgens Knot ligt het er maar net aan hoe je het begrip ’middellange termijn’ interpreteert. Het duurt gewoon wat langer voordat de inflatie op het ECB-doel zit, is zijn idee. Dat denk ik overigens ook, maar de vraag is of wel eerst naar een deflatoire ontwikkeling gaan en wanneer we weer daaruit komen naar een inflatie kunnen van net onder de 2% misschien wel daarboven. Ook kunnen importheffingen die de EU aan de VS gaan opleggen de inflatie gaan stimuleren. Dat de inflatie niet precies doet wat de centrale bank wil, komt door allerlei structurele factoren. Met de komst van online winkelen verhoog je als winkelier bijvoorbeeld niet zo makkelijk je prijzen, de klant zoekt gewoon online op waar de nieuwe telefoon of dat bank-stel het goedkoopste is. Globalisering bracht werknemers concurrentie uit andere landen. De verzwakkende positie van vakbonden en komst van zzp’ers zorgde ervoor dat het mechanisme waarbij krapte op de arbeidsmarkt leidde tot hogere lonen verzwakte. Dat drukt allemaal op de inflatie, zonder dat een centrale bank er veel aan kan doen.

Dat weet DNB allemaal heel goed. En die discussie is in Frankfurt vast ook wel gevoerd. Dus waarom houden centrale banken zo star vast aan zo’n precieze doelstelling, in plaats van gewoon toe te geven dat de centrale bank ook niet alles in de hand heeft? Zo koopt de ECB schijnprecisie, en betaalt met zijn eigen geloofwaardigheid. Bij het afscheid van Mario Draghi eind van de komende week wordt een periode afgesloten van een strak monetair beleid waarvan we ons moeten afvragen of ons dat veel voordelen heeft opgeleverd. We bevinden ons nu in een situatie waarin enorme bergen geld, waar momenteel geen vraag voor is, de rente zover heeft gedrukt, dat we in de rijkere eurolanden + Denemarken worden opgescheept met negatieve rentes, waarvan we geen idee hebben waartoe ons dat gaat leiden. Wel is duidelijk dat ons geld zijn waarde heeft verloren en geld verworden is tot een ruilmiddel waarvan in het neo-liberale (kapitalistische) stelsel de ene helft een overvloed heeft van het ruilmiddel en een deel van de andere helft een tekort eraan. Tevens zijn er grote twijfels, zoals U elders in dit blog kunt lezen, over de gezondheid van het mondiale bankwezen, waarnaar ik, met vreze, de ontwikkelingen volg. Eén kleine bank die zijn verplichtingen niet meer kan nakomen en direct daarop nog twee andere banken kunnen een domino-effect veroorzaken en dan zijn de rapen gaar, ondanks alle beloftes van de autoriteiten dat alles onder controle is.

Volgens Mario Draghi zijn er in Europa ‘milde signalen’ van overwaardering in de financiële markten en in vastgoed. Dat zei de president van de centrale bank bij het International Monetary and Financial Committee in Washington. Hij waarschuwde dat de financiële stabiliteit onder druk staat, omdat het vooruitzicht voor de wereldeconomie is verslechterd. “Er zijn milde signalen van overwaardering in de eurozone en in een aantal risicovolle segmenten van de financiële markten, maar ook in vastgoedmarkten”, aldus de president van de ECB. Daarmee erkent hij in feite dat het stimulerende monetaire beleid van de afgelopen acht jaar heeft bijgedragen aan de overwaardering. Door de lage rente zijn de prijzen van allerlei beleggingen uiteenlopend van aandelen en obligaties tot vastgoed gestegen.

Nederlandse Emissieautoriteit spreekt ………….

Tuinbouwbedrijven zijn met behulp van de overheid sinds 2012 onder een CO2-heffing uitgekomen, meldt NRC op basis van een rapport van de Nederlandse Emissieautoriteit (Nea). Ruim honderd tuinbouwers vielen oorspronkelijk onder de heffing, ingesteld vanuit Europa, maar daarvan zijn er nog maar vijftien over. Deze tuinders vallen onder het Europese emissierechtensysteem ETS. Hier vallen bijvoorbeeld ook fabrieken onder die veel CO2 uitstoten. In dit systeem moeten deze bedrijven voor elke ton CO2 die ze uitstoten een prijs betalen. Die prijs wordt weer gebaseerd op basis van vraag en aanbod. Door het aantal emissierechten in het systeem te verkleinen moet ook de CO2-uitstoot in Europa dalen. Om te voorkomen dat ze voor deze emissierechten zouden moeten betalen, hebben sommige tuinbouwbedrijven hun ondernemingen gesplitst. Ook werden gasketels als ‘reserve’ aangemerkt waardoor de bedrijven geen emissierechten hoefden te betalen. De NEa spreekt van een “georganiseerde uittocht”. Branchevereniging Glastuinbouw Nederland zegt met verbazing kennis te hebben genomen van de berichten in de media. “De Nederlandse glastuinbouw is al jaren zeer actief bezig om de CO2-emissie terug te dringen en met succes”, zegt voorzitter Sjaak van der Tak in een persbericht. “Bedrijven handelen volkomen legaal en conform gemaakte wet- en regelgeving uit 2012.” Het stoort de voorzitter van Glastuinbouw Nederland dat de op verzoek aangeleverde schriftelijke reactie van de ondernemersorganisatie niet is verwerkt. “Het artikel in NRC van vrijdag 25 oktober suggereert in deze vorm dat de glastuinbouw ondeugdelijk heeft gehandeld; het tegendeel is waar.” (bron: nu.nl)

Klimaatperikelen

Franse steden als Parijs en Nice stoten structureel meer vervuilende stoffen als stikstofdioxide uit dan is toegestaan volgens de Europese grenswaarden. Dat besloot het Hof van Justitie van de Europese Unie in een rechtszaak. Het merendeel van de uitstoot komt van de dieselauto’s. Volgens het Hof houdt Frankrijk zich al sinds 2010 niet aan de afspraken. Het land nam in die tijd geen geschikte maatregelen om de overtollige uitstoot in te perken. Daardoor kwam de uitstoot van stikstofdioxide „systematisch en aanhoudend” boven de gestelde grenswaarden. Motoren van dieselauto’s zijn de belangrijkste bron van stikstoffen, die ademproblemen veroorzaken en gelinkt zijn aan vroegtijdig overlijden. Nog meer vergelijkbare rechtszaken waar uitstoot van dieselauto’s centraal staat, worden binnenkort behandeld. De uitkomst van deze uitspraak kan daar invloed op hebben. Vorig jaar spande de Europese Commissie al een rechtszaak aan tegen meerdere Europese landen om een te hoge uitstoot van stikstof en zwevende deeltjes. Die komt naast het autoverkeer ook van de industrie, energiecentrales en de landbouw.

Natuurbeschermingsorganisaties in de VS zijn boos omdat energiebedrijven in Nederland subsidies krijgen om in kolencentrales biomassa te stoken. Om aan de vraag naar biomassa te voldoen, ook die uit Nederland,wordt in de VS oerbos gekapt, zeggen ze in het AD. Verbranding van biomassa neemt een belangrijke plaats in in de Nederlandse plannen om de CO2-uitstoot terug te dringen, zodat klimaatdoelstellingen van Parijs kunnen worden gehaald. De kap van oerbos is slecht voor de dieren die er leven en de biodiversiteit. Ook haalt nieuw aangeplant productiebos minder CO2 uit de lucht dan het oerbos. (bron: nu.nl) Volgens het Energieakkoord uit 2013 is vastgelegd dat 16% van de elektriciteitsproductie in Nederland in 2023 uit biomassa moet komen.

Goed voor het klimaat’ wil lang niet altijd zeggen dat het ook ‘goed is voor de gezondheid’ van mens en dier, schreef Trouw deze week. Daarover hebben de GGD’s aan de bel getrokken. Met name is de vraag in hoeverre de luchtkwaliteit verslechterd door biomassacentrales, waar houtsnippers worden omgezet in energie, met name een toename van fijnstof. Bij de besluitvorming over de klimaatdoelstellingen is volledig voorbijgegaan aan gevolgen voor gezondheidsproblemen. Vreemd genoeg wel aan de gevolgen ervan voor het bedrijfsleven. De burger staat in dit proces buitenspel en daar wordt aandacht voor gevraagd. In ieder geval is het een complex dossier met voor- en nadelen en daarover moet de politiek zich nu gaan buigen. Er is nog veel werk aan de winkel.

Verlaging vermogensrendementsheffing versnellen

Ik heb mij al eerder in dit blog afgevraagd waarom de overheid nog >2 jaar nodig heeft om deze belasting terug te brengen naar de werkelijke opbrengst die spaarders krijgen op hun spaargelden die in box 3 worden verantwoord. Ik heb daarvoor het woord ‘diefstal van de burger’ gebruikt. Die situatie bestaat al drie jaar en de overheid heeft dat altijd verantwoord met de mededeling dat dat ze die inkomsten niet konden missen. Dat is lariekoek, bedrog. Belasting heffen over inkomsten die belastingplichtigen nooit hebben gemaakt kan de overheid nooit goedpraten. De Nederlandse Orde van Belastingadviseurs (NOB) ziet geen reden waarom de spaartaks niet in 2020 verlaagd kan worden. Dat schrijft de beroepsvereniging in een reactie op antwoorden van staatssecretaris van Financiën Menno Snel op Kamervragen. De aanpassing van de belasting voor spaarders staat momenteel op de planning voor 2022. De vermogensheffing kan volgens Snel niet eerder verlaagd worden, omdat de IT-systemen voor de aangifte van de voorlopige aanslag ten minste vijftien maanden vóór aanvang van een belastingjaar klaar moet zijn. De NOB zegt dat dit probleem snel kan worden opgelost, waardoor de spaartaks al op 1 januari 2020 verlaagd kan worden. De beroepsvereniging zegt een paar “pragmatische work arounds” te hebben aangedragen waarmee de problemen opgelost kunnen worden. “Dit kan worden gezien als een eerste stap op weg naar de langetermijnoplossing waar het kabinet naar toewerkt”, aldus de NOB. In de huidige plannen van het kabinet zal de belasting op spaargeld in box 3 verlaagd worden in 2022. Daartegenover staat een hogere heffing op beleggingen. Een verlaging van de spaartaks is nodig omdat spaargeld tegenwoordig vrijwel niets meer oplevert. Hierdoor betaalt een deel van de spaarders meer aan vermogensrendementsheffing dan dat ze profiteren van hun spaarcenten. Maandag zal het dossier opnieuw behandeld worden, wanneer de Tweede Kamer het Belastingplan 2020 behandelt. (bron: nu.nl)

Fiscus opnieuw teruggefloten

De Raad van State fluit de fiscus opnieuw terug. Het belang van de burger die in financiële nood geraakt door het terugvorderen kinderopvangtoeslag, moeten zwaarder wegen dan de terugvordering van de fiscus. Deze uitspraak heeft niet alleen gevolgen voor de honderden nog lopende rechtszaken, maar ook voor al die terugvorderen die volstrekt onrechtmatig hebben plaatsgevonden. Daarover hebben de Nationale Ombudsman en de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid al bij de overheid aan de bel getrokken, maar tot dusverre zonder al teveel tastbaar resultaat. De fiscus maakte bij de uitvoering van de wet veel fouten, in het nadeel van de getroffen burgers. Zo strafte de fiscus 120 ouders zonder bewijs van fraude en deed geen grondig onderzoek. Dat was de standaard werkwijze van een speciaal fraudeteam, dat zich noemde ‘het duo pek en veren’, stelt een bron, schrijft Jan Kleinnijenhuis in Trouw. De groep gedupeerde ouders van wie de kinderopvangtoeslag onterecht werd stopgezet is opnieuw groter dan gedacht. Uit onderzoek van Trouw en RTL Nieuws blijkt dat de Belastingdienst in 2015 ook bij een gastouderbureau in Rotterdam toeslagen stopte zonder grondig onderzoek of bewijs. Tot nu toe was bekend dat in één fraudeonderzoek, naar een gastouderbureau in Eindhoven, de toeslagen van ruim 300 ouders onrechtmatig werden stopgezet. De ouders kwamen daarop in grote financiële problemen en vechten al jaren voor hun gelijk. Een door staatssecretaris Menno Snel (D66) van financiën ingestelde commissie onder leiding van oud-minister Donner zal waarschijnlijk over een paar weken adviseren hoe zij gecompenseerd moeten worden. Snel heeft al onderzoek ingesteld naar 170 andere zaken die door het zogeheten Combiteam Aanpak Facilitators (CAF-)team van de Belastingdienst zijn behandeld. Snel zei niet uit te sluiten dat er in andere zaken ook fouten zijn gemaakt, maar hij liet weten daarover geen signalen te hebben. Trouw en RTL Nieuws kregen inzage in het vertrouwelijke onderzoeksdossier van de Belastingdienst naar Gastouderbureau Florien in Rotterdam. Daaruit blijkt dat de fiscus de toeslagen van 120 ouders stopzette, op basis van ‘vermoedens van fraude’. De eigenaresse van Florien werd bestempeld als ‘facilitator’ van fraude met toeslagen, en het onderzoek was er enkel op gericht om ‘meer te vinden waarmee deze facilitator kan worden aangepakt’. Zij kreeg al die jaren van de Belastingdienst niets te horen over de fraudevermoedens en geen inzage in het onderzoeksdossier. In het dossier, waarin ambtenaren zich in e-mails omschrijven als ‘het duo pek & veren’, staan geen bewijzen van fraude. Dat er geen bewijs was, concludeert de fiscus uiteindelijk zelf ook, bijna een jaar nadat de toeslagen van alle klanten van het gastouderbureau al zijn stopgezet. Na alle bewijsstukken van de ouders te hebben bekeken concludeert de fiscus dat zij ‘in het algemeen de totale opvangkosten volledig hebben voldaan’. Van fraude is dus geen sprake. De Belastingdienst noemt het in een reactie ‘ belangrijk om er achter te komen’ of de werkwijze rond het bureau uit Eindhoven ook in andere zaken is voorgekomen. “Daarom is de Auditdienst Rijk (ADR) al eerder gevraagd het handelen van Toeslagen in alle CAF-zaken in de periode 2013 tot heden te onderzoeken”, aldus een woordvoerder. Dat onderzoek moet eind dit jaar afgerond zijn. Mocht er sprake zijn van meer gedupeerden dan heeft de Belastingdienst ‘de intentie die mensen tegemoet te komen’. Dat er sprake is van een structurele werkwijze van het CAF-team om toeslagen stop te zetten zonder bewijs van fraude, wordt bevestigd door een bron rond het ministerie van financiën. Intern is de afgelopen maanden gepoogd te reconstrueren hoe het werk van het CAF-team zo heeft kunnen ontsporen. Dat wordt bemoeilijkt doordat er over de werkwijze, en de bevindingen in fraudeonderzoek, maar weinig gedocumenteerd is, zo bevestigde staatssecretaris Snel al eerder aan de Tweede Kamer. Als toeslagen van ouders eenmaal waren stopgezet, deden juristen van de Belastingdienst er alles aan om die beslissingen in stand te houden. Dat gebeurde met medeweten en goedkeuring van het hoogste management, zo berichtten Trouw en RTL Nieuws vorige maand. De Belastingdienst hield stukken achter in rechtszaken om zo gedupeerde ouders alsnog tot terugbetaling te dwingen. Uit het dossier blijkt dat amb-tenaren ook in deze zaak gegevens over (tweede) nationaliteit van ouders opvroegen, of dat er een band was met de Antillen. De houdster van het gastouderbureau vertelt dat de Belastingdienst vroeg of zij een lijst bijhield van de tweede nationaliteit van klanten. Eerder meldden Trouw en RTL Nieuws dat de Autoriteit Persoonsgegevens onderzoek doet naar mogelijk etnisch profileren door de Belastingdienst. Dit dossier wordt vervolgd.

Een ander dossier van de overheid is deze week weer geopend. Ivo Opstelten heeft, veel te laat, laten weten dat hij in de ‘bonnetjeszaak’over de hoogte van de miljoenen die drugscrimineel Cees H. van Officier van Justitie Fred Teeven in 2000 had gekregen voor zijn medewerking aan het onderzoek. Minister Opstelten noemde de Kamer een bedrag fl 1,25 miljoen. Hij geeft nu toe dat het maar een slag in de ruimte was en dat de Kamer hem maar, zonder enig bewijsstuk, maar moest geloven. Zijn positie wankelde, maar uit loyaliteit aan Marc Rutte bleef hij zitten, ondanks dat de VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra intern aan de orde stelde dat hij van hem af wilde. In 2014 kwam Nieuwsuur met de bewijsstukken: 4,7 miljoen gulden. Opstelten en Teeven traden af, later ook minister van der Steur. Opstelten zegt nu in zijn biografie dat hij er erg spijt van heeft: dat het allemaal heel dom was, hoe hij de Kamer misleidde.

Staatsbank verlaagt rente en genereert daarmee €9 mln minder lasten

ABN AMRO verlaagt de rente op vrij opneembare spaarrekeningen van 0,02 % naar 0,01%. De aanpassing gaat per 1 november in. ING en Rabobank rekenen nog respectievelijk 0,02% en 0,03%. Banken staan onder druk om de spaarrentes verder te verlagen. Voor financiële instellingen is het geen probleem om aan goedkope financiering te komen en overtollig kapitaal kost ook de banken alleen maar geld. Krijgen spaarders bij ABN Amro komende week nog €20 rente per jaar voor €100.000 spaargeld, met ingang van komende vrijdag wordt dit verlaagd naar €10 per jaar. Waar gaat dit dan nog over? De problemen zijn vele malen groter dan die tien euro minder rente per jaar. Deze situatie is vooral een gevolg van het beleid van de Europese Centrale Bank (ECB). De centrale bank probeert de rentes in de economie zo laag mogelijk te krijgen om de economie aan te jagen en de inflatie naar het doel van iets onder 2% te krijgen. Vooralsnog lukt dat niet.

Negen jaar Rutte en wee jaar Rutte III

De sfeer in het kabinet Rutte III met een coalitie van VVD, CDA, D66 en CU is positiever dan ooit, het wantrouwen is weg,, schrijft het Parool. Gefeliciteerd zouden we dan moeten zeggen, maar nee, daar doe ik even niet aan mee. De kroonjuwelen van dit kabinet waarop ze zich beroepen, het pensioenakkoord en de klimaatmaatregelen, verdragen de toets der kritiek niet. Het pensioenakkoord is een wanproduct dat de belangen van zowel de jongeren en de ouderen niet ten goede zal komen. De vermogensverliezen bij de pensioenfondsen, mede als gevolg van de extreem lage verrekenrente en de regeltjes van de zogenaamde deskundigen die alleen kijken naar het systeem en niet naar de gevolgen ervan voor de werknemers en gepensioneerden, verdient slechts een poedelprijs. De klimaatmaatregelen zijn noodzakelijk omdat ook de drie kabinetten Rutte (2010-2019) geen aandacht hebben besteed aan de negatieve bijwerkingen die de industriële productie, gevoed door fossiele brandstoffen, ons hebben gebracht. Welnee, dat zou economische groei gaan kosten en dat moest onder alle omstandigheden worden voorkomen: voor de tuinders werden sluiproutes bedacht om de verantwoording van de CO2-uitstoot volgens de Europese regels te ontlopen en voor de veehouderij werd hetzelfde bedacht met de PAS-regeling om de stikstofneerslag te ontlopen. Dus werd er wetgeving gemaakt die het klimaat verder belastte en dat ondernemers geen strohalm in de weg mocht leggen. Een kabinet dat er nooit over dacht dat we een vuil milieu gaan overdragen aan volgende generaties: CO2, stikstof, ammoniak, PSAF en fijnstof. Maar de premier is zijn belofte nagekomen die hij op 3 september 2013 deed tijdens zijn H.J. Schoolezing over “Visie” in de Rode Hoed dat ‘als visie een blauwdruk voor de toekomst betekent, dan verzet alles wat liberaal is in mij zich daartegen.’ Zes jaar later weten wij waarnaartoe dat ons land heeft gebracht. Wat heeft Mark Rutte, met zijn gebrek aan visie, ons land en Europa gebracht? Vooralsnog weinig om trots op te zijn: een condoleance.

De eerste quantumcomputer werkt en wordt gepresenteerd door Google

Ik schreef er al over maar veel eerder dan verwacht heeft Sycamore het prototype van een quantumcomputer gepresenteerd. Een computer die 1½ miljard keer sneller presteert dan de allerlaatste supercomputers. De is een geweldige revolutie, die binnen tien jaar , operationeel wordt en enorme gevolgen zal hebben voor de wijze waarop wij nu met elkaar communiceren. Ons staat een geweldige technische en mogelijk ook wel sociale omwenteling te wachten. Wachtwoorden worden waardeloos, want de rekenkracht van de quantumcomputer is zo extreem groot dat een code of wachtwoord kraken, waarvoor de huidige supercomputers 10.000 jaar nodig hebben, in een paar minuten is gebeurd. Dat opent enorme perspectieven maar ook bedreigingen b.v. een hele samenleving platleggen. Hoe wordt ons digitale geld dan nog beschermd? Hoe kan je dan nog geld naar een ander overmaken. Terug naar het bankpapier, zou een optie kunnen zijn als er geen superintelligente systemen komen. De wetenschap krijgt er een maatje bij die nieuwe vergezichten kan openen. Maar ja welke mogelijkheden openen zich wel niet voor criminelen en politieke leiders die zo een mega-computer kunnen inzetten om hun (politiek/militaire) doelstellingen te verwezenlijken. China en de VS steken al geld in de ontwikkeling ervan: China bouwt al voor $400 mln een nationaal quantumlab en de VS investeren $1,2 mrd in onderzoek en die hebben nu de leiding genomen. Ik hoop niet dat Trump nog lang in het Witte Huis zetelt.

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 25 okt 2019; week 43: AEX 583,81; Bel20 3752,35; CAC40 5.722,15; DAX30 12.894,51; FTSE 100 7.324,47; SMI 10.197,09; RTS (Rusland) 1421,2; DJIA 26.958,06; NY-Nasdaq 100 8.029,22; Nikkei 22.799,81; Hang Seng 26.667,39; All Ords 6.841,0; SSEC 2.954,93; €/$1,108; BTC/USD $9.273,9; 1 troy ounce goud $1504,00, dat is €43.649,80 per kilo; 3 maands Euribor -0,413%; 1 weeks -0,503%; 1 mnds -0,456%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,249%; 10 jaar VS 1,7637; 10 jaar Belgische Staat -0,094%; 10 jaar Duitse Staat -0,381%; Franse Staat -0,122%; VK 0,582%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,61%; 10 jaar Japan -0,1503%; Spanje -0,261%; 10 jaar Italië 0,944%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,579.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden hoger, de goudprijs noteerde net >$1500, de rente van 10-jarig was overwegend stabiel en 30-jarig papier steeg, c.q. de negatieve rente blijft lager noteren, 5-jarig negatieve rente steeg (noteerde dus lager) ook weer. De bitcoin steeg onverwacht snel. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven wederom: Zwitserland -0,18%; Duitsland -0,11%; Nederland -0,146%; Japan 0,3897%; Frankrijk 0,726%; GB 1,152%; Spanje 1,146%; Canada 1,6324%; Italië 2,071%; VS 2,2587%; 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,7%; Duitsland -0,612%; Denemarken -0,578%; Nederland -0,553%; Frankrijk -0,419%; België -0,43%; Japan -0,2695%; Spanje -0,194%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.