UPDATE 26052018/428 De grootste zorg van de EU is de komende spilzucht van de Italiaanse regering en Moodys dreigt de Italianen de kredietbeoordeling te verlagen als de nieuw te vormen populistische regering van de Vijfsterrenbeweging (M5S) en Lega Nord zijn plannen doorzet

Op 6 mei 2010 voltrok zich een bizarre crisis op de Amerikaanse aandelenmarkt. De Dow Jones maakte in enkele minuten een duikeling van ongeveer 1000 punten om zich vervolgens snel weer te herstellen. Het is de grootste puntendaling binnen één dag in de geschiedenis van de Dow Jones en de op een na grootste schommeling in de index aller tijden. The Crash of 2:45 pm was niet voor iedereen rampzalig: waar verliezers zijn, zijn ook winnaars. Maar toch de vraag ‘hoe kon dit gebeuren’? Ik dateer nog uit de tijd dat de beurshandel plaatsvond op de beursvloer, waar handelaren kochten en verkochten voor hun klanten (hoofdzakelijk). Die tijd is voorbij: dat beeld is nostalgisch. Tegenwoordig vindt 80% van de handel plaats tussen computers, die in milliseconden handelen all over the world, via de ether. Glasvezel is te traag voor de software, algoritmes, waarmee gewerkt wordt. Je moet je afvragen of de koersvorming, die tot stand komt, wel de waarde vertegenwoordigd van de verhandelde stukken? Ik waarschuw al maanden dat de handel in cryptomunten geen waarde vertegenwoordigd. Er wordt ‘in lucht’ gehandeld. Maar algoritmes wegen dat niet mee in de waardering, die tot stand komt. Dat is een heel griezelige ontwikkeling. Want welke waarde wordt toegekend aan onze belegde pensioenreserves bij de pensioenfondsen. En hoe betrouwbaar zijn ze als ze op enig moment in de toekomst moeten worden aangesproken? Bij het antwoord op deze vraag kom ik weer terecht bij Mario Draghi en zijn monetaire beleid: bij de extreem lage rentetarieven en de gigantische liquiditeiten die zijn gecreëerd met het opkoopbeleid van (staats)obligaties door de ECB. Op de balans van de ECB staan momenteel > €2100 miljard aan (staats)obligaties van de 19 eurolanden. De handel is de laatste jaren in handen van mega-robots, die met steeds slimmere algoritmes, met jouw en mijn geld handelen. Als op enig moment deze flitshandel op hol slaat, weet niemand wat de gevolgen daarvan kunnen zijn. Mijn aanname is dat deze super-computers intelligenter kunnen worden dan wij mensen zijn. De alfa-generatie wordt opgevolgd door de beta en wij weten niet waartoe ons dat gaat leiden. De bitcoin is één van de digitale producten die geen munten zijn. Op zijn hoogst zou je cryptoproducten kunnen omschrijven als een financieel (gok)product, waarin gehandeld kan worden. Ik doe een stap terug. Ver voor onze jaartelling, 2000 jaar geleden dus, bestonden er al munten, onder meer in China ca 770 voor Christus, die voor de handel in goederen werden gebruikt. Later ontstonden munten in Lydië (Klein Azië), het Perzische Rijk (tegenwoordig Iran), het Griekse Rijk en het Romeinse. De Romeinse handelsmunten werden in omliggende landen veelvuldig nagevolgd. In Gallië (het westelijke gebied van Europa, dat overeenkomt met het tegenwoordige Frankrijk, België, het westen van Zwitserland, en delen van Nederland en Duitsland ten westen van de Rijn) en Engeland leefde de denarius voort, ook toen de Romeinen er niet meer heersten, eerst als goedkoop koperstukje met een vage kop op de voorzijde en wat streepjes op de keerzijde, maar vanaf de Karolingische munthervorming van rond 792/93 als gegarandeerde zilveren munt met een bepaald gewicht, waardoor hij voor de handel aantrekkelijk was. Karel de Grote werd één van de belangrijkste Frankische keizers in de vroege middeleeuwen, misschien wel dé belangrijkste. De volledig analfabete Karel reorganiseerde het muntstelsel. Het Karolingische pond werd ingevoerd. Het pond werd zowel een standaardmaat in gewicht (450 gram) als ook in munteenheid. In een pond zaten 20 schellingen (solidi) en een schelling was 12 penningen (denarii) waard. Het recht om munten te slaan was ook voorbehouden aan de keizer. Na zijn dood viel het grote zorgvuldig opgebouwde rijk uiteen. De opvolgers van Karel de Grote hadden geen antwoord op de voortdurende aanvallen van de Vikingen. Zo rond het jaar 1000 ging het weer wat beter. Het is het tijdperk van de handelaren, een tijd van geld verdienen en ook de Nederlanden deden mee. Brugge en ook Gent werden belangrijke handelssteden. Wanneer het goed gaat met de handel, dan heeft men geld nodig. Geld dat acceptabel is voor iedereen, dat een vaste waarde heeft. De handel in ‘natura’ moest weer worden omgezet in een economie waarin het draaide om geld. De munt wordt hier gebruikt als ‘ruilmiddel’. De geldeconomie gaat op volle toeren draaien en al snel worden er weer veel munten geslagen. Van een eenheidsmunt was geen sprake, ieder gebied had zijn eigen munt waarmee men ook in het buitenland kon betalen. De waarde van de munt wordt bepaald door de nominale waarde, dat is de waarde die op de munt staat. De intrinsieke waarde van een munt was een ander verhaal. Deze werd bepaald door de kwaliteit van de stof,en de hoeveelheid, waarvan de munt is gemaakt. In de Nederlanden worden veel nieuwe munthuizen geopend. Op de munten die werden geslagen, en bestonden uit zilver en goud, stond een afbeelding van ‘onze’ Duitse keizer. Maar er waren ook verschillende bisschoppen en een enkele graaf die munten lieten slaan met een andere afbeelding. De keizer was daar niet echt gelukkig mee maar er was weinig tegen te doen. (bron: InfoNu). De introductie van het decimale stelsel, na Napoleon, werd ingevoerd met de Muntwet van 1816, De geschiedenis van de Nederlandse gulden gaat terug tot 1252. De eerste gulden (betekent “gouden”) werd florijn genoemd, naar de Florentijnse lelie uit het wapen van de stad Florence, waar in 1252 de eerste belangrijke gouden munt sinds de Karolingische tijd werd geslagen. Daarmee is ook de herkomst verklaard van het altijd gebruikte f-teken voor de gulden, en de aanduiding fl. De toename van de handel veroorzaakte een grote vraag naar geld, waaraan de overheid moest voldoen. Het grote verschil met het hedendaagse geld is dat de waarde van de munten, over grote periodes, in het metaal van de munt zelf zat. Zo waren de stuivers, dubbeltjes, kwartjes, halve guldens, guldens, rijksdaalders, tientjes en 50 gulden munten van zilver en zijn er vijfjes, tientjes en twintigjes uitgegeven in goud. Tijdens de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog werden de centen, halve stuivers, stuivers, dubbeltjes en kwartjes in zink geslagen. De zilverwaarde van de voordeoorlogse zilveren munten was vrijwel gelijk aan die van de zilverwaarde. Daarmee waren wij een rijk land en gevraagd. Onze munten voldeden aan de ruilwaarde en werden over de hele wereld geaccepteerd. Die periode is afgesloten in 2002 toen Nederland zijn ‘gulden’ inleverde voor de ‘euro’ en we ons eigen monetaire beleid hebben ingeleverd. Ik heb deze terugblik naar de periode van de gulden getoond om duidelijk te maken dat munten >1500 jaar lang functioneerden als ruilmiddel. Die functie is gedeeltelijk weggevallen voor zowel de dollar als de euro en andere munten en meer financiële producten geworden, waarin gespeculeerd kan worden over de waarde, niet alleen door mensen, ook door algoritmes in megasnelle computers/robots. Voor mij is de vraag ‘als gevolg van welke ontwikkelingen kunnen deze algoritmes op hol slaan’?

De beoogde Italiaanse premier Guiseppe Conte kreeg deze week van president Sergio Mattarella een mandaat een nieuwe regering te vormen door de twee populistische en eurosceptische partij Lega Nord en de Vijfsterrenbeweging (M5S): met hun slogan “Italianen Eerst”. Deze laatste levert ook de premier: de 54-jarige jurist Giuseppe Conte. In het Coalitieakkoord staat dat dit kabinet de armoede gaat bestrijden en wil de economie gaan stimuleren. Hoe pakt deze “regering van de verandering” dat aan: er komt een basis(burger)inkomen van €780 per maand. Huidige pensioenen < €780 krijgen een aanvulling, werkelozen krijgen 2 jaar deze uitkering. Er komt een vlaktaks van 15% en 20% voor burgers en bedrijven (momenteel 23%). De pensioengerechtigde leeftijd gaat van 67 jaar terug naar 65 jaar. De econoom Carlo Cottarelli, een expert op het gebied van overheidsfinancieringen, becijfert de extra lasten op > €500 mrd. De vraag is echter waar deze Italiaanse regering van populisten het geld vandaan gaat halen om deze ambitieuze aanpak te realiseren? Het aantal parlementsleden wordt verminderd en in het pensioeninkomen van hen gaat het mes: ze hadden zichzelf een pensioenuitkering van €5.000 per maand toegekend. Het Italiaanse leger gaat aan minder militaire missies deelnemen. De rechten van migranten(en hun hulpverleners) worden beperkt en ze gaan het Verdrag van Dublin opzeggen/opblazen en migranten terugsturen naar hun thuisland. De regering gaat zich inzetten voor duurzame energie en een circulaire economie (een circulaire economie is een economisch systeem dat bedoeld is om de herbruikbaarheid van producten en grondstoffen te maximaliseren en waardevernietiging te minimaliseren. Dit is anders dan in het huidige lineaire systeem, waarin grondstoffen worden omgezet in producten die aan het einde van hun levensduur worden vernietigd), er komen meer rechters opdat rechtszaken sneller kunnen worden afgehandeld en criminelen moeten hun volle straf uitzitten. Op de staatsuitgaven gaat fors bezuinigd worden: 400 wetten worden ingetrokken zodat de samenleving efficiënter wordt ingericht. Dat ze daarmee het Europese begrotingstekort van 3%, als overeengekomen in 1997 in het Stabiliteits- en Groeipact, gaan overschrijden, liggen ze niet wakker in Rome. In Brussel wel. De beide coalitiepartijen zetten de bevolking op de eerste plaats, dat kan een revolutionaire omwenteling teweegbrengen. Italië gaat de hoogste prioriteit toekennen aan het welzijn van het ‘volk’ en verschuift de ondergeschiktheid aan ‘Das Kapital’ naar een lager echelon. Daar zal het laatste woord nog niet over gesproken zijn. Italië is de derde grootste economie van de 19 eurolanden en deze regering gaat zich niet al te druk maken over de regels die zijn opgelegd door ‘ongekozen Europese technocraten’. Ze stellen dat de oplossing van de Italiaanse problemen als een lage groei, een torenhoge staatsschuld en armoede voor het volk niet wordt opgelost met ‘minder, minder, minder’ en meer ‘bezuinigingen’. Het streven is juist: ‘meer koopkracht, meer consumptie en meer investeringen’. Er is de vrees dat Italië, met de voorgenomen hervormingen, het grootste schuldenland binnen de Eurozone wordt. Het is de vraag hoe de ECB, de Europese Commissie en de Europese Raad hierop gaan reageren. Gaat de Nieuwe Italiaanse regering de euro opblazen? Heeft Draghi daar het voorwerk al voor gedaan met zijn monetair beleid? Beschouwingen over die mogelijkheid zijn in de media te vinden. Wat staat Europa te wachten als de Italianen gaan uitvoeren wat ze in het radicale regeerakkoord hebben voorgenomen? Krijgen ze die kansen, hebben de financiële markten er de stekker al niet uitgetrokken? En wat betekent dat voor de 18 andere eurolanden en voor Brussel? De Italianen hebben een ongedekte cheque van zeker €100 mrd op tafel gelegd waarmee de staatsschuld gaat stijgen naar €2200 mrd. Problemen in Italië hebben ook gevolgen voor de Nederlandse export. De handelsbalans met Italië ligt in onbalans. Wij exporteren voor €20 mrd en importeren €9 mrd. We moeten ons de vraag stellen hoelang de geldschieters, de financiële markten, het vertrouwen in de goede afloop in Italië en in de euro nog behouden? De vinger moet aan de pols gehouden worden in Brussel en in Frankfurt om te voorkomen dat er chaos uitbreekt. Ik vraag mij al langer af of het Stabiliteits- en Groeipact, 21 jaar geleden afgesloten in Portugal, wel de oplossing is voor de zwakke eurolanden. De vraag is actueel of kleine tekorten op de begrotingen probleemlanden wel helpen. Moeten landen niet meer investeren voor toekomstige generaties? Zijn wij niet te braaf en kijken we niet naar ‘vandaag en gisteren’ in plaats van naar ‘morgen en overmorgen’. Daar kunnen de Italianen misschien nog wel gelijk in krijgen. Is het beleid dat de Eurogroep, onder voorzitterschap van Dijssel niet veel te behoudend geweest met het financiële beleid? Draghi heeft met zijn monetair beleid overliquiditeiten in de markt gepompt, maar daarmee is door de extreem lage rentetarieven geen gezonde inflatie ontstaan. De gevolgen daarvan kunnen zijn een volgende bankencrisis of een verlies van vertrouwen in de euro. Ik verbaas mij al langere tijd over de waarde die op de valutamarkten tot stand komt voor de euro. Een economische wet is dat meer goederen en diensten op markten aangeboden worden dan wat de vraag is, de prijzen gaan dalen. Als je deze stelling op de euro loslaat zien we wel dat voor de euro vrijwel geen rente meer wordt gemaakt/gevraagd. Anderzijds blijft de euro/dollarprijs redelijk stabiel en dat blijft mij verbazen. De enige verklaring die ik daarvoor heb is dat andere valuta in dezelfde scheepjes zitten en elkaar dus in evenwicht houden. Das Kapital zal alle inzet genereren om de democratisch gekozen regering in Italië ten val te hebben. Zij zullen onvoorwaardelijke ondergeschiktheid verlangen aan de financiële regels. 

DFT: Drs Martin Visser. Het is niet iedereen gegeven. Op de rokende puinhopen staan en dan enthousiast uitroepen dat de wederopbouw is begonnen. Pierre Moscovici kan het. De Franse oud-minister van Financiën en huidig eurocommissaris kraaide van plezier dat het Franse begrotingstekort nu eindelijk onder de Europese norm van 3% uitkomt. Wat een drama is, viert hij als een feestje. De feiten op een rij. Sinds de start van de euro in 1999 heeft Frankrijk nog nooit een overschot op zijn begroting gehad, ook niet in economische topjaren. In die 19 jaren had Frankrijk slechts vijf keer een tekort onder de 3% (inclusief de huidige situatie). Frankrijk zat sinds 2009 op het strafbankje voor overtreding van de begrotingsregels. Pas nu, tien jaar na het begin van de crisis stelt de Europese Commissie voor het land van dat strafbankje af te halen. Voor de goede orde: dat strafbankje heeft niets met straf te maken. Straffen doet Brussel nooit, echt helemaal nooit. Boetes worden nooit uitgedeeld, stemrecht wordt niet onthouden, in het ergste geval krijgt het land een mondelinge terechtwijzing op z’n Brussels, waarbij kolen en geiten worden gespaard. Dat Frankrijk zich nu eindelijk houdt aan de begrotingsregels noemde Moscovici ’het belangrijkste teken van normalisatie’. Oftewel: nu zijn we de crisis echt te boven. Griekenland bereikte ditzelfde punt (een tekort van 2,6%) al vier jaar geleden. En dat land kwam van heel veel verder. De Grieken werden geprest om tegen de klippen op te bezuinigen, terwijl de Fransen nog maar eens een slokje rosé namen. In 2009 was minister Wouter Bos van Financiën heel bang dat de begrotingsregels uit het stabiliteitspact de crisis niet zouden overleven. Nagenoeg alle landen schonden de afspraken en Brussel kon niet anders dan coulant zijn. Bos sprak destijds de zorg uit dat er van het pact niets over zou blijven als de hele eurozone zich er jarenlang niet aan zou houden. Waar staan we nu? Het lijkt erop dat de begrotingsregels ongeschonden door de crisis zijn gekomen. Ze zijn naar aanleiding van die crisis zelfs aangescherpt. Maar dat is schijn. Alleen al uit het feit dat de op een na grootste economie van de eurozone zich nu pas geroepen voelt die regels na te leven toont al aan dat ze niets meer voorstellen. Dat Moscovici vol trots zei dat dit ’een symbolisch moment’ is, is natuurlijk een gotspe (onbeschaamdheid, brutaliteit in extreme vorm en iets onbehoorlijks/ongepast). Ik kan niet anders concluderen dan dat de Fransen jaar na jaar hun derrière met het stabiliteitspact hebben afgeveegd en dat Brussel het allemaal prima vond. Als je niet alleen naar het begrotingstekort kijkt, maar ook naar de staatsschulden in Europa dan wordt de lijst van aan-de-laars-lappers (Italië) nog veel langer. Dit wanbeleid is volop door de Europese Centrale Bank gefaciliteerd. En dan te bedenken dat datzelfde Frankrijk, dat de begrotingsregels ten grave droeg, nu voorstelt allerlei financiële risico’s in de eurozone te herverdelen (lees: afschuiven). Je moet maar durven.

Ik twijfel steeds meer aan de overlevingskansen van Donald Trump als President van de Verenigde Staten. De man neemt ondoordachte besluiten, waarop hij later terug moet komen. Deze week maakte hij bekend dat hij de top met de Noord-Koreaanse President, gepland voor 12 september in Singapore, heeft afgeblazen. Een dag later, verscheen er een tweet dat er toch nog mogelijkheden zouden komen dat de meeting toch zou kunnen gaan. En vandaag kwam er een bericht dat een bemiddelaar aan het werk is. Denk dan aan de Chinese president Xi, die daar belang bij heeft als de top wel door zou gaan, dank zij zijn bemiddeling. Als reden wordt opgegeven dat de VS Noord-Korea overvraagd hebben met hun eis van 12 thema’s. Het enthousiasme over die topontmoeting was, niet alleen in de VS, maar wereldwijd heel groot. Later werd duidelijk dat Kim Jong-un zich niet, zonder slag of stoot, zal onderwerpen aan de geformuleerde eisen van Trump. We moeten er rekening mee houden dat de Noord-Koreaanse leider een geharde overlever is, die weet wat hij wel en niet wil. Hij wil concessies van Trump en zo weinig mogelijk sancties. Hij zal de garantie willen hebben dat Noord-Korea niet zo wordt behandeld als de VS zijn omgegaan met het Libië van Khadaffi en Trump met Syrië, Iran en de Iran-deal. De reactie van Noord-Korea is op zijn minst ‘onverwacht’: Kim Jong-un wil helemaal niet van het geplande gesprek af. Ze willen af van de vooraf gedefinieerde 12 voorwaarden. ‘Het Witte Huis zegt dat Noord-Korea het vertrouwen heeft geschaad door de communicatie met Washington te staken en de belofte in te trekken om inspecteurs de vernietiging van de testlocatie te laten onderzoeken. Het is ook mogelijk dat Trump koudwatervrees kreeg en meer tijd nodig heeft. ‘Trump stelde buitengewone verwachtingen voor de top en leek enthousiaster dan Kim. Nu is de wereld in de war over Trumps bedoelingen, en die van Kim. Het doel van Trump – om Noord-Koreaans kernwapens te ontmantelen – is goed, maar om dat te bereiken is geduld, visie en zijn concessies nodig.’ De kans dat Trump als een verliezer de arena verlaat, is een niet-kansloze optie. Dat Trump niet kan onderhandelen wisten we al met de manier waarmee hij dacht Europa naar zijn hand te kunnen zetten: met dreigementen en harde eisen. In eigen huis heeft hij ingegrepen door een onderzoek te gelasten naar de rol van de FBI in het Ruslandonderzoek. Het Witte Huis zou zich nooit mengen in lopende onderzoeken, maar Trump heeft er kennelijk geen moeite mee ‘de scheiding der machten’ met voeten te schenden. Dat is ongeëvenaard. Een President, die de Amerikaanse justitie in de houdgreep neemt. Niet alleen het Ministerie van Justitie ook het Openbaar Ministerie. Trump wil niets te maken hebben met volgers op Twitter die vervelende vragenstellers. Hij wil alleen met ja-knikkers communiceren. Daar heeft een federale rechter in NY een einde aan gemaakt. Trump heeft te horen gekregen dat het verboden is op Twitter mensen te blokkeren, zodat ze geen tweeds meer kunnen lezen en kunnen reageren op uitspraken van de president. Hij schendt, door zijn handelen (muten) de vrijheid van meningsuiting zoals is vastgelegd in het First Amendment van de Grondwet. De zaak was aangespannen door het Knight First Amendment Institute van de Columbia-universiteit en verscheidene twitteraars, waaronder een hoogleraar sociologie, een politiefunctionaris uit Texas en een politieke singer-songwriter. De uitspraak was dat Twitter een publiek forum is waar ‘voors’ en ‘tegens’ moeten kunnen worden gehoord, ook als Trump die niet wil lezen. Volgens media in de VS zou het gaan om Stefan King, Anne Reis, Rosie O’Donnell, Chrissy Teigen, Marina Sirtis en het actiecomité voor veteranen VoteVets.org . Het verwijt is dat Trump twitter gebruikt om zijn politieke agenda, de hele dag door, te promoten en critici te fileren. Ondanks deze handelwijze heeft Trump nog voldoende steun in het Parlement om door te kunnen regeren.

De nieuwe topman van Deutsche Bank stuurt nog eens 1000 extra personeelsleden weg. De eerder aankondigde reductie van 9000 arbeidsplaatsen wordt verhoogd naar 10.000 banen. Dat meldt persbureau Bloomberg op basis van anonieme bronnen binnen de Duitse banktrots. De nieuwe CEO, Christian Sewing, zou de door zijn voorganger John Cryan ingestelde reorganisatie bij Deutsche te willen versnellen. Donderdag vond de jaarlijkse aandeelhoudersvergadering plaats. Enkele grotere aandeelhouders dienden een motie van wantrouwen tegen president-commissaris Paul Achleitner in. Zij twijfelen over zijn strategie om Deutsche uit de rode cijfers te halen.

Het voorjaarsreces is weer voorbij. Politici zijn weer aan het werk en dat weten we. Neem minister Wiebes. Het vertrouwen dat hij heeft opgebouwd is weer zo goed als om zeep gebracht door hemzelf. Hij maakt zijn toezeggingen aan de Groningers niet waar. Hij heeft een time-out ingelast, voor nieuw onderzoek naar de toestand van de beschadigde huizen. En hij laat uitrekenen of de aannames die hij had genomen nog wel actueel zijn en er veel minder aardbevingsschade zal teweegbrengen door minder gas te gaan winnen. Over 6 weken komt hij met een nieuwe kabinetsvisie. Hij traineert daarmee een deel van de voortgang van het herstel aan de woonhuizen. Het overleg tussen minister Wiebes en Groningen over het versterken van woningen in het aardbevingsgebied is daardoor vastgelopen. “We hebben het gesprek met de minister opgeschort”, zegt de Groningse Commissaris van de Koning René Paas tegen RTV Noord. Wiebes en de regio zijn het niet eens over het versterken van 1588 woningen. De regio vindt dat deze woningen in Appingedam, Delfzijl, Ten Boer en Overschild snel aangepakt moeten worden. Wiebes wil een pas op de plaats maken omdat hij verwacht dat het veiliger wordt in Groningen als de gasproductie wordt afgebouwd. Hij wil daarom eerst onderzoeken door onder meer het KNMI en TNO hiernaar afwachten. De uitkomsten daarvan komen eind juni. Wiebes wil wachten op deze “meest actuele veiligheidsinzichten”, schrijft hij in een brief aan de bestuurders in het aardbevingsgebied. Door het besluit om de Groningse gaskraan dicht te draaien, is er volgens de minister nu echt uitzicht op een afnemend risico op bevingen. De vraag is echter ‘op welke termijn’. Daarom wil het kabinet niet nog meer huizen versterken op basis van het oude gaswinningsniveau en “verouderde technische normen”. De regio wil dat bewoners duidelijkheid krijgen en dat gemaakte afspraken worden nagekomen. “Wij vinden dat het al te ver is bij deze groep. Je kunt niet meer terug. Dat is voor ons een breekpunt”, zegt Commissaris van de Koning Paas. Uitstel van de versterkingsaanpak is volgens de regio schadelijk voor het vertrouwen. De provincie en de tien aardbevingsgemeenten gaan met elkaar in spoedoverleg om te bekijken hoe het nu verder moet.

10% van de bevolking verkeert in een situatie met problematische schulden. Dat is veel: 1.400.000 mensen met een inkomen waarmee ze hun schulden niet kunnen afbetalen. Wij, een zo rijk land, dat €1,4 mrd per jaar aan buitenlandse beleggers schenkt (althans dat is het kabinetsvoornemen) en dan zo’n a-sociaal beleid op armoede uitvoert, de coalitiepartijen moeten zich daarvoor diep schamen. Over de toegankelijkheid van de Schuldhulpverlening 2012 bij de uitvoerder, de gemeentes, is veel kritiek. En gemeentes voeren niet allemaal hetzelfde beleid. De overheid zelf is daar een van de grootste boosdoeners. Stel je krijgt een verkeersboete van €300, je hebt dat geld niet, je wacht een aanmaning af. Je moet iedere dag weer een afweging maken: ga ik sparen om die €300 bijeen te krijgen of ga ik met dat geld eten kopen voor het gezin? Naar schuldhulpverlening, de bijstand of de kerk? Als dat er niet toe leidt dat de verkeersboete wordt betaald dan verhoogt de overheid het bedrag met 200%. Daarmee gaat de boete van €300 naar €900. En daarmee worden de financiële problemen steeds problematischer.

De regering gaat zich inzetten voor efficiënter werk, maar niet alle partijen accepteren dat en willen ‘alles bij het ouwe laten’. In lijn met de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening 2012 (Wgs), hanteert de Inspectie in een onderzoek een brede definitie van schuldhulpverlening. Het gaat niet enkel om de trajecten gericht op het definitief oplossen van de problematische schulden (schuldregelen, schuldsanering), maar ook om instrumenten die gericht zijn op de stabilisatie van schulden en informatie en advies. Een van de speerpunten van de Wgs is een brede toegankelijkheid van schuldhulpverlening. Een toegang waarbij geen groepen mensen met financiële problemen op voorhand worden uitgesloten, maar waarbij de schuldhulpverlener steeds met de hulpvrager kijkt naar de individuele omstandigheden en waarbij zij samen zoeken naar een passende vorm van ondersteuning. Ook al leidt dit niet altijd tot het saneren van de schulden en kan de gemeente slechts overgaan tot het stabiliseren van de schulden of orde creëren in de financiële situatie. Wat veel gemeenten nu doen is niet het oplossen van problematische schulden en of ze mensen met schulden echt helpen is zeer de vraag. Het kabinet onderzoekt of het minimumbedrag van €40 incassokosten bij kleine vorderingen verlaagd kan worden voor mensen die in de schulden zitten. Ook start dit jaar nog een experiment met een schuldenrechter waarbij de schulden van een persoon bij een en dezelfde rechter worden afgehandeld. En voor de zomer volgt de consultatie van het wetsvoorstel waarin onder andere wordt geregeld dat mensen bij beslag op een bankrekening altijd voldoende geld moeten overhouden om van te leven. Dat zijn slechts drie van de 40 acties waarmee het kabinet de komende periode mensen met schulden wil helpen. Dit doet het kabinet niet alleen. Het kabinet werkt samen met tientallen partijen om de schuldenproblematiek van verschillende kanten aan te pakken. Dat schrijft staatssecretaris Tamara van Ark aan de Tweede Kamer. Er wordt vanuit gegaan dat naar schatting bijna 1,4 miljoen Nederlandse huishoudens problematische schulden of een risico daarop hebben die ze zelf niet kunnen oplossen. Hiervan zijn slechts 200.000 mensen bekend bij gemeenten en schuldhulporganisaties. De gevolgen van het hebben van schulden zijn groot. Schulden zorgen voor stress en problemen. En zijn een belemmering voor het vinden of behouden van werk. En leiden vaak tot een slechtere gezondheid. De brede schuldenaanpak bestaat uit tientallen maatregelen en verschillende wetstrajecten. De prioriteit van het kabinet is het voorkomen van problematische schulden, onder andere door in te zetten op preventie en het op tijd signaleren als mensen forse schulden dreigen te krijgen. Zo attendeert de Belastingdienst mensen proactief op het moment dat hun situatie verandert en wanneer dit gevolgen kan hebben voor hun toeslag, bijvoorbeeld kort voor de AOW-leeftijd. Als mensen toch schulden hebben, moeten zij beter worden ondersteund, bijvoorbeeld door het makkelijker te maken om aan te kloppen bij schuldhulpverlening. Daarvoor heeft ze €80 mln vrijgemaakt. Dat is een schijntje om persoon die problematische schulden hebben, te helpen. Tot slot wil Van Ark het bestaansminimum van schuldenaren beter beschermen door ervoor te zorgen dat schuldeisers schulden op een zorgvuldigere manier incasseren. De rijksoverheid neemt daarin ook haar verantwoordelijkheid. Zo hebben RVO, DUO en CAK hun incassobevoegdheden onlangs overgedragen aan het CJIB, zodat de zaken van één schuldenaar bij die verschillende instanties door het CJIB samen worden behandeld. Het UWV volgt in de eerste helft van 2019.

Waar komt deze VVD-staatssecretaris mee? Een greep uit de 40 actiepunten:

  • Het minimum-incassobedrag moet omlaag. Nu is dat 40 euro, ook al heb je een boete van een paar euro. Hoe hoog dat bedrag wordt, gaat het kabinet onderzoeken.

  • Ook bij lagere boetes moet het mogelijk worden om een betalingsregeling af te sluiten. Bij bedragen vanaf 75 euro moet het mogelijk worden om in termijnen te betalen.

  • Er komt een speciaal incassoregister. Alleen bureaus die voldoen aan alle eisen met betrekking tot oprichting, bedrijfsvoering en opleiding komen daarvoor in aanmerking. Gaat een incassobureau te vaak in de fout, dan wordt het beboet en verliest het registratie.

  • Er komt een experiment met een schuldenrechter waarbij de schulden van een persoon bij een en dezelfde rechter worden afgehandeld.

  • Voor de zomer volgt de consultatie van het wetsvoorstel waarin onder andere wordt geregeld dat mensen bij beslag op een bankrekening voldoende geld overhouden om van te leven.

  • Vrijwilligers moeten beter samenwerken met gemeenten. Zo komt er een landelijk dekkend netwerk van vrijwilligersprojecten.

Gemeenten moeten meer mensen met schulden helpen, ook moet dat efficiënter gebeuren. Staatssecretaris van Sociale Zaken Van Ark gaat daarom met gemeenten in gesprek over een nieuwe schuldenaanpak. Want veel mensen vallen nu buiten de boot en kunnen niet terecht bij hun gemeente voor hulp. De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening schrijft voor dat mensen niet mogen worden uitgesloten voor schuldhulpverlening, zonder dat naar de individuele omstandigheden wordt gekeken. In de praktijk gebeurt dat wel. Ombudsman Van Zutphen waarschuwde begin dit jaar nog over het toenemende aantal klachten van burgers die bij hem binnen komen. Vooral mensen die in scheiding liggen en zzp’ers worden nauwelijks toegelaten tot schuldhulpverlening. In het regeerakkoord heeft dit kabinet de komende drie jaar €80 mln vrijgemaakt voor de aanpak van schulden. 90% daarvan is bestemd voor gemeenten – zodat zij sneller en beter kunnen helpen. “Een schuldenaar moet te allen tijde in zijn levensonderhoud kunnen voorzien”, schrijft de staatssecretaris. Toch is het volgens Nadja Jungmann, lector op de Hogeschool Utrecht, lang niet voldoende omdat de kern van het probleem niet wordt aangepakt. “Schuldhulpverlening is en blijft een gemeentelijke verantwoordelijkheid, zolang je die niet een duidelijke opdracht geeft wordt het probleem niet aangepakt.”

Het ministerie van Volksgezondheid heeft met ziekenhuizen, huisartsen en andere zorginstellingen een lange lijst met regels gemaakt, die geschrapt kunnen worden. De administratieve lasten moeten vanaf nu elk jaar omlaag. Artsen en verpleegkundigen zijn nu nog zo’n 40% van hun tijd kwijt aan administratie. Dat leidt tot hoge werkdruk en is niet goed voor het werkplezier, zeggen de ministers De Jonge en Bruins. Zij hebben een plan opgesteld om dit probleem aan te pakken. Tientallen regels kunnen volgens hen direct worden geschrapt. Zo hoeven huisartsen straks niet meer jaarlijks hulpmiddelen aan te vragen bij chronische aandoeningen en wordt de 5-minutenregistratie in de wijkverpleging afgeschaft. Ze hopen dat daardoor ook het werk een stuk aantrekkelijker wordt gemaakt. “Het gevoel van artsen en verpleegkundigen is daarbij leidend: zij moeten ervaren dat zij minder tijd kwijt zijn aan onzinnige opdrachten.” “We willen dat mensen die in de zorg werken hun tijd daadwerkelijk aan zorg kunnen besteden in plaats van aan onnodige administratieve handelingen”, stelt De Jonge. Het is de bedoeling dat vooral de instellingen zelf het “Actieplan regeldruk” gaan uitvoeren. “Het beleid moet erop gericht zijn dat mensen centraal staan, en niet de regels”, staat in het rapport. Huisartsen zijn al langere tijd hard bezig om de regeldruk die zij ervaren, fors te verminderen. Er zijn stappen gemaakt, maar ze geven aan nog steeds veel vervelende en tijdrovende regeldruk te ervaren. Niet alleen professionals, maar ook patiënten en cliënten herkennen dit. Door overbodige regels te schrappen moeten juist mensen die zorg of ondersteuning nodig hebben, niet meer belast worden met onnodige bureaucratie. Er wordt al vele jaren geklaagd over de regeldruk in de zorg, maar in de praktijk blijkt het heel moeilijk om ervan af te komen. Dat komt onder meer doordat verzekeraars, inspecties en andere partijen verantwoord willen zien dat het geld goed besteed wordt en dat er veilig en goed gewerkt wordt.

Deze week hebben Nederland en Australië aangekondigd Rusland aansprakelijk te gaan stellen voor de gevolgen van het neerhalen van vlucht MH17 op 17 juli 2014 boven Oost-Oekraïne. Afgelopen vrijdagavond was minister Blok te gast bij het talkprogramma Pauw en dat werd een enorme flop. Blok had één antwoord ingestudeerd om moeilijke vragen te ontlopen en op alle vragen kwam de minister van Buitenlandse Zaken niet verder dan dat. Er wordt geen hard bewijs geleverd, er worden aannames gepleegd, die als waarheden worden aangevoerd. Is het verstandig om, in deze fase, te gaan procederen als er nog veel onbeantwoorde vragen op tafel liggen. Het ingestelde onderzoeksteam, het Joint Investigation Team (JIT), bestond bij de oprichting uit vier betrokken landen: Australië, België, Nederland en Oekraïne, Maleisië is later formeel toegetreden als lid. Alleen Australië en ons land vinden de tijd rijp vinden voor juridische stappen. België, Maleisië en Oekraïne zijn nog niet ingestapt en dat roept vragen op. Verder beschikken de VS over materiaal dat cruciaal kan zijn voor de onderzoekers, maar de VS houdt zich afzijdig. De vijf landen die samen het strafrechtelijk onderzoek uitvoeren naar de ramp met vlucht MH17 hebben een ‘geheimhoudingsovereenkomst’ getekend. Dit ‘non-disclosure agreement’ betekent dat niet alleen Nederland, Australië en België, maar ook Oekraïne een ‘vetorecht’ heeft over wat er wel en niet openbaar wordt. Ik stel vragen in hoeverre deze overeenkomst wordt gedekt voor een onafhankelijk onderzoek. Lees de antwoorden op de in de 2e Kamer gestelde vragen hierover: https://www.google.nl/search?q=JIT+landen+vetorecht&oq=JIT&aqs=chrome.1.69i59l2j0l4.5322j0j8&sourceid=chrome&ie=UTF-8 In het begin heeft de Nederlandse overheid gesuggereerd dat er geen sprake was van zo’n vetorecht en zo’n clausule. Het bestaan van dit contract blijkt uit een document van het Australische ministerie van Buitenlandse Zaken. De deal ligt nationaal en internationaal zeer gevoelig, omdat de vrees is dat Oekraïne daarmee de mogelijkheid heeft om feiten of informatie geheim te houden, dan wel de teksten te manipuleren als die het land niet goed zouden uitkomen. De optie dat Oekraïne zelf betrokken was bij de ramp is officieel ook onderwerp van onderzoek van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) en Justitie. Australië heeft net als Nederland geweigerd de gemaakte afspraken openbaar te maken. In een toelichting op dat besluit, in een officiële brief van 15 oktober 2014, erkent Australië dat formeel sprake is van een ‘non-disclosure agreement’. De afspraken ‘schrijven consensus voor tussen partijen voordat informatie betreffende het onderzoek openbaar wordt’. Omdat overeenstemming een voorwaarde is, hebben alle landen dus een vetorecht. Het Australische ministerie van Buitenlandse Zaken bevestigt tegenover RTL Nieuws dat het document ‘autentiek’is. “Het niet-openbaar maken van informatie is belangrijk om het onderzoek niet in gevaar te brengen, en om toekomstige strafrechtelijke vervolging op grond van het onderzoek niet te hinderen.”’ Maar het geeft ook Oekraïne de mogelijkheid om relevante data die verwijzen naar het handelen van Oekraïne bij deze vliegramp. In oktober 2014 meldde minister Opstelten de Kamer dat is afgesproken ‘gezamenlijk op te trekken’ en ‘terughoudend’ te zijn met het naar buiten brengen van informatie. Bronnen rond het kabinet zeiden toen dat het vetorecht inderdaad bestaat. Zo zou Oekraïne niet verplicht kunnen worden (eigen) informatie te delen, dan wel dat die informatie schadelijk zou zijn voor het land omdat Oekraïne niet wil dat het openbaar wordt. Dat betekent dus, ook al zou Kiev de vliegramp hebben uitgevoerd, het land daarvoor niet zou kunnen worden vervolgd. Het ministerie van Veiligheid en Justitie hield lang vol dat er geen sprake is van een vetorecht: “Het Australische document zegt niets anders dan dat de JIT-landen hebben afgesproken om terughoudend te zijn met het naar buiten brengen van informatie. Zij noemen dat een ‘non-disclosure agreement’, maar het is een paragraaf in de JIT-overeenkomst. Het kabinet heeft ook telkens het standpunt vertolkt dat de JIT-landen deze afspraak hebben gemaakt en dat daarom geen info over het JIT met pers en parlement kan worden gedeeld. Het heeft in elk geval helemaal niets met vetorecht te maken.” Het is onduidelijk in welke positie Nederland nu verkeert. Het lijkt logisch dat Poetin nu verlangt dat de JIT hierover met informatie komt. Nederland had nooit de ‘non-disclosure agreement’ moeten afsluiten. Hoe staat Oekraïne nu in dit proces? Stop met de geheimdoenerij: speel open kaart. \Waarom zou Rusland een burgervliegtuig uit de lucht schieten. Heeft het JIT daar een verklaring voor?

Slotstand indices d.d. 25 mei 2018; week 21: AEX 572,77; Bel20 3857,06; CAC40 5542,55; DAX 30 12.938,01; FTSE 100 7.730,28; SMI 8759,08; RTS (Rusland) 1169,93; DJIA 24.753,09; NY-Nasdaq 100 6960,92; Nikkei 225 22.450,79; Hang Seng 30.588,04; All Ords 6141,00; SSEC 3.142,17; €/$1,1651; BTC/USD volatile: $7.429,83; 1 troy ounce goud $1301,20; dat is €35.910,78 per kilo; 3 maands Euribor -0,323% (1 weeks -0,38%, 1 mnds -0,369%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,569%; 10 jaar VS 2,9268%; Belgische Staat 0,761%, 10 jaar Duitse Staat 0,394%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 0,03%, Japan 0,0365; Italië 2,536. Een liter diesel hier aan de pomp €1,339.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.