UPDATE 26012019/463 71 vooraanstaande economen roepen op tot een CO2-tax

Klimaat Akkoord

In UPDATE/462 schreef ik over een interview van VVD-er Ed Nijpels. De voorzitter van het Klimaatoverleg, waarin uitspraken werden gedaan die de democratie aantastte. Alles is zowat al beslist en de politieke partijen hebben het nakijken want andere opties dan het Klimaat Akkoord van de vijf klimaattafels is er niet om tijdig te kunnen presenteren aan Brussel. Verder een nogal vreemde uitspraak van Nijpels dat ‘de verantwoordelijkheid door het kabinet en de coalitiepartijen voor de te voeren klimaatbeleid in handen zou zijn gelegd bij de vijf ingestelde tafels’. In de trant van ‘en niemand heeft daar nog iets over de vertellen’. Rutte nuanceerde dat enigermate door te stellen dat “om de uitstoot van het broeikasgas CO2 te verminderen, er geen taboes zijn, ook niet richting bedrijfsleven”. De positie van Nijpels in dit proces komt in een geheel ander daglicht te staan. Hij spreekt over ‘de polder die de motor is achter het Klimaatakkoord’. Dat kan natuurlijk nooit. De vijf tafels hebben een voorzet mogen doen aan de politiek van hoe de problemen, gezien vanuit de markt’ aangepakt zouden kunnen worden. Alles wat nu op tafel is gelegd dient de belangen van de markt, vooral die van het bedrijfsleven. Nijpels en het kabinet hadden op voorhand afgesproken dat het regeerakkoord leidend zou moeten zijn. Daarmee stonden de oppositiepartijen al buitenspel. Dan doet zich aan de tafel van Gebouwde Omgeving onder voorzitterschap van Diederick Samsom, op zeker moment, een vreemde ontwikkeling voor. “Twee honderd mensen in de zaal wilden handhaving van de salderingsregeling voor stroom van zonnepanelen”. Een regeling voor burgers met enkele zonnepanelen op het dak, waarmee de investering terugverdiend kan worden op een termijn van tussen de tien en vijftien jaar. Hetgeen m.i. acceptabel is voor deze investering. Dan grijpt Nijpels in: hij serveert het verzoek af. Maar op het voorstel van de tafel Industrie om geen CO2-tax te gaan heffen voor de vervuilende industrie, interrumpeert hij niet. Deze man is sterk partijdig en dient alleen de belangen van de VVD achterban en die van de ‘vriendjes van de premier’. Op welke wijze zijn de belangen van de burger in dit proces behartigd en door wie. De milieu-organisaties, die deelnamen, haakten af voordat het Akkoord werd gepresenteerd. Wat bleek de burgers kregen het overgrote deel van de lasten op hun bordje en de belangen van de industrie en het grote bedrijfsleven werden optimaal beschermd. Niks van de ‘sterkste schouders en de zwaarste lasten’. Rutte is niet de leider van dit land die de belangen van dit volk dient, hij dient vooral de belangen van het grootkapitaal. De tijd is aangebroken voor vernieuwing van het bestuur en een leider met visie die de belangen van ‘volk en vaderland’ dient.

NOS/Teletekst meldt: Het kabinet moet de uitstoot van CO2 na de ‘Urgenda-zaak’ mogelijk met 9 megaton meer terugbrengen. De kans is daarom groot dat er op korte termijn nog eens extra ingrijpende maatregelen komen om het probleem aan te pakken, zeggen Haagse bronnen tegen de NOS. In de coalitie wordt gedacht aan het sluiten van kolencentrales, het verder verhogen van de energierekening en aan het verlagen van de maximumsnelheid op snelwegen. In de Urgenda-zaak bepaalde de rechter dat de CO2-uitstoot in 2020 25% lager moet zijn dan in 1990. Dat lijkt bij lange na niet gehaald te worden [met het huidige beleid. Dat is een zware smet voor de coalitie en het gesloten regeerakkoord. Als de energierekening van de burger nog verder omhoog gaat, zal dat zeker grote verschuivingen tot stand brengen in de status van de dit kabinet en de vier coalitiepartijen bij de volgende verkiezingen in maart voor Provinciale Staten en daarna in mei voor de samenstelling van de Eerste Kamer. Voor zover ik op dit moment kan beoordelen is dat alleen de SP opkomt voor de belangen van de burgers in de voorgestelde klimaatmaatregelen. Bij de huidige stand van zaken ga ik op 21 maart zeker niet op één van de coalitiepartijen stemmen, alhoewel de CU zeker in aanmerking zou hebben gekomen. Ik zal mijn stem gaan uitbrengen op een kandidaat van een van de oppositiepartijen die de belangen van de burger optimaal zegt te gaan behartigen]

Jesse Klaver is ,,levensgevaarlijk bezig” met zijn wetsvoorstel voor een CO2-belasting, vindt voorzitter Hans de Boer van werkgeversorganisatie VNO-NCW. Volgens hem verspreidt de GroenLinks-voorman ,,fake news” en is hij ,,straks verantwoordelijk voor 50.000 klimaatwerkelozen”. De Boer zegt dat de industrie weliswaar voor een kwart van de uitstoot van CO2 verantwoordelijk is, maar straks ook een derde van de CO2-reductie voor haar rekening neemt en daarvoor een zesde van de subsidies krijgt. ,,Als je de kosten verhoogt voor producten uit de Nederlandse industrie, gaan klanten naar het buitenland”, aldus De Boer. Volgens hem wordt daar minder schoon geproduceerd waardoor er per saldo meer CO2 uitgestoten wordt. De enige manier om CO2-uitstoot een prijs te geven is in Europees verband, benadrukt De Boer. Daar kan volgens hem dan het al bestaande systeem van uitstootrechten voor gebruikt worden, iets wat eerder ook topman Feike Sijbesma van speciaalchemiebedrijf DSM heeft geopperd. [maar ook als dat in Europees verband zou worden aangepakt dan nog blijven de twee economische wereldmachten: China en de VS, buitenspel staan in de concurrentie. Afgezet tegen de veroorzakers van de CO2 uitstoot, en de afnemers van fossiele energie, worden die bedrijven niet naar vermogen belast voor de schade die daarmee wordt toegebracht aan het milieu/klimaat. In verhouding worden de burgers opgezadeld met ondraagbare lasten in het licht van de totale CO2-uitstaat. Klaver is niet onder de indruk van de aantijgingen van De Boer. ,,Als de lobbyist van het grote bedrijfsleven deze taal gebruikt om ons aan te vallen, dan weet je dat we goed bezig zijn.” Het gaat niet alleen om de concurrentiegevolgen voor de industrie. Waar de Boer niet over spreekt is het ondernemersrisico van bedrijven en aandeelhouders in de CO2-vervuilende bedrijven. Hij vindt het de gewoonste zaak dat de overheid en de samenleving fors moeten opdraaien voor de lasten van de energietransitie, die ze niet hebben veroorzaakt. Enkele data: consumenten betalen 25 keer meer energiebelasting dan grootverbruikers. Voor een m3 gas betalen de grootverbruikers €0,21 per m3, een huishouden betaalt daar €0,80 voor (door hogere energiebelastingen en BTW). Bij het verbranden van aardgas komt CO2 vrij, namelijk 1,785 kilo per kubieke meter aardgas. Grote industriële bedrijven betalen bij het verbranden van aardgas dus amper €7,87 aan energiebelastingen per ton CO2-uitstoot. De hoofdprijs wordt ondertussen betaald door de consument. Die betalen behalve voor de kale gasprijs van stel €0,18 belastingen, heffingen, vaste kosten en BTW €215 per ton CO2-uitstoot gerelateerd aan het verbranden van gas. Het wetsvoorstel van GL gaat uit van €25 per ton, dat oploopt naar €100 in 2030 en €200 in 2050. Olieraffinaderijen, de chemische sector en metaalproducten zullen met deze CO2-tax worden getroffen. Ik zie het vooral als een stimulans voor bedrijven met veel uitstoot om die terug te gaan brengen. Lastenverzwaringen waren al in het regeerakkoord aangekondigd: huishoudens (€1 mrd) en het mkb (€0,8 mrd) moeten jaarlijks samen €1,8 mrd extra betalen aan energiebelasting, vooral aan de zogeheten Opslag Duurzame Energie. Die is voor de industrie €0,2 mrd. “De industrie betaalt dus €200 mln, maar krijgt €650 mln aan subsidies terug. Maar de huishoudens en het mkb hoesten jaarlijks samen €1,8 mrd op, maar zien daarvan slechts €350 mln terug aan subsidies.” Hierdoor betalen zij jaarlijks netto 1,45 miljard euro. Slechts 100 bedrijven zijn verantwoordelijk voor meer dan 70% van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen sinds 1988. Dat staat in een net verschenen rapport van het Carbon Disclosure Project, dat toont dat meer dan de helft van de wereldwijde industriële uitstoot van broeikasgassen sinds 1988 is terug te voeren op slechts 25 bedrijven. “Dit laat zien dat een relatief kleine groep producenten van fossiele brandstof de sleutel in handen heeft voor een systematische verandering van de uitstoot van CO2-” zegt Pedro Faria. Het Nederlands-Britse Shell wordt samen met ExxonMobil, BP en Chevron genoemd als een van de private ondernemingen die het meest vervuilend is. Helemaal bovenaan de lijst van vervuilers staan drie staatsbedrijven; Gazprom, het Saoedische Aramco en China’s kolenindustrie. Zij zijn verantwoordelijk voor respectievelijk, 3,9% (Gazprom) 4,5% (Aramco) en 14,3% (China’s kolenindustrie) van de uitstoot van broeikasgassen in de afgelopen 3 decennia. Met 1,7% staat Shell als 9e op de lijst van meest vervuilende bedrijven ter wereld. Ik verwacht dat Rutte er alles aan zal doen om te voorkomen dat de grote oliebedrijven, en de grote vervuilers worden aangepakt, zoals Klaver voorstelt. Daarbij komt nieuws dat het hele proces doorkruist. NOS/Nieuwsuur: het kabinet gaat ervan uit dat de door de rechter opgelegde klimaatdoelen in de Urgenda-rechtszaak niet gehaald gaan worden. “Van de regeringspartijen geven VVD en CDA wel toe dat het eigenlijk niet haalbaar is. D66 en ChristenUnie zeggen hardop: ‘laten we toch ons best doen’. Maar als je ze diep in de ogen kijkt geven ook zij toe dat het zo’n grote opgave is, dat die niet haalbaar is.” De leden van het kabinet willen ook nog niet hardop zeggen dat de doelen niet gehaald worden. Maar D66-staatssecretaris Van Veldhoven laat wel doorschemeren dat het lastig wordt, vooral toen bleek dat het kabinet de CO2-uitstoot met 9 megaton meer moet terugbrengen dan gedacht. Van Veldhoven: “We dachten dat dit 4 megaton zou zijn, nu wordt het wel heel moeilijk om dit binnen een jaar allemaal te halen.” De politieke wil binnen de regeringscoalitie ontbreekt eigenlijk ook een beetje, zegt journalist Arjan Noorlander van Nieuwsuur. “Het is voor een deel onvermogen, omdat het kabinet de afgelopen jaren al veel meer had kunnen doen. Maar ze vinden het ook gewoon een te grote politieke last. Ze willen liever met de langere termijn aan de slag, dat zijn de maatregelen die in het Klimaatakkoord komen te staan.” Toch kan de staat niet zomaar zeggen dat een uitspraak van de rechter niet zal worden uitgevoerd, vindt D66-Kamerlid Sienot. Hij vindt dat het streven moet blijven om de doelstelling van 25% minder uitstoot van broeikasgassen ten opzichte van 1990 te halen. “Daar is alles op gericht.”

GroenLinks en SP verwijten het kabinet niet eerder te hebben ingegrepen. Maar het simpel verhogen van de energierekening, daar zien zij ook niets in. In feite verloopt de politieke discussie over de klimaatmaatregelen die genomen moeten worden op basis van de Urgenda-uitspraak hetzelfde als over het concept-klimaatakkoord. Bij wie komt de rekening te liggen? En hoe worden de lasten zo eerlijk mogelijk verdeeld over burgers en bedrijfsleven? In dat spanningsveld heeft de burger de sleutel in handen bij de verkiezingen voor Provinciale Staten.

Het kabinet liet vrijdag weten dat het kabinet er alles aan zal gaan doen om de Urgendadoelen te halen. Rutte benadrukte dat nog een in stoere taal tijdens zijn wekelijkse persconferentie. Daarbij komt dat het Planbureau voor de Leefomgeving al had laten weten dat de CO2-reductie in 2020 ten opzichte van 1990 slechts maximaal 21% zal zijn bij door de rechter bepaalde 25%. Ook het aandeel van de duurzame energie van 14% wordt niet gehaald, de prognose is 12,2%. En de energiebesparing van 100 petajoule komt uit op 81. Volgens Rutte komt dat omdat eerdere maatregelen niet hebben opgeleverd wat was geprognosticeerd mede doordat de economie boven verwachting groeide. Rutte kondigt een grote inhaalslag aan. Het sluiten van één verouderde kolencentrale is te weinig. Daar schijnt over te praten te zijn als daarvoor €1,8 mrd wordt ingezet om nog 3 andere kolencentrales worden gesloten dan wel worden omgebouwd op biogas, dat minder CO2 uitstoot. Ver noemde hij het terugbrengen van de maximum snelheid naar 100 km per uur, winkelsluiting op zondag en warm douchen beperken tot 5 minuten. Daarbij komt ook een oproep van onder meer Bas Jacobs, Arnoud Boot en Rick van der Ploeg op het economenplatform ESB, dat door 71 economen is ondertekend: https://esb-binary-external-prod.imgix.net/oLEFv3r-rmRgrm6xVl-fRnNPGdw.pdf?dl=Lijst+ondertekenaars.pdf.pdf Deze oproep is een groot succes voor Jesse Klaver die eerder deze week al voorstelde een CO2-tax te heffen voor de vervuilende industrie, waar de VNO-NCW nogal heftig op reageerde. Ze dachten wellicht dat ze aan de klimaattafel van Manon Janssen een CO2-tax van tafel hadden onderhandeld en dat is dan een tegenvaller. Het economen-collectief stelt voor te beginnen met €50 per ton uitstoot en dat jaarlijks te verhogen met 2 tot 5%, hetgeen noodzakelijk is om de gestelde klimaatdoelen te halen. De industrie die onder het Europse emissiehandelssysteem vallen worden daarvoor gecompenseerd. De volledige oproep staat op https://esb.nu/blog/20048907/wij-zijn-het-eens-co2-heffing-hard-nodig-ook-voor-de-nederlandse-industrie

Het ijs in Groenland smelt veel sneller dan waar wetenschappers rekening mee hadden gehouden

New York Times meldt dat de enorme ijskap op Groenland in de afgelopen twee decennia van grote invloed kan zijn op het extreem stijgen van de zeespiegel, waardoor tussen de 32 en 80 miljoen mensen in kustgebieden, Noord- en West-Nederland dus, te maken kunnen krijgen met overstromingen. In een rapport van wetenschappers wordt gesteld dat Antarctica twee keer zo snel opwarmt als de rest van de aarde. Volgens de onderzoekers verminderde het ijs vier keer zoveel als 9 jaar daarvoor. De studie is onderdeel van een reeks onderzoeken die erop duiden dat wetenschappers eerder de effecten van de opwarming te conservatief hebben ingeschat. Op basis van de bijgestelde prognoses zal de zeespiegel met bijna 61 cm zal stijgen bij een opwarming van de aarde met 2 graden C.

Geo-thermieputten lekken

Nederlandse drinkwaterbedrijven trekken aan de bel voor een verbod op het boren naar aardwarmte in en rond de wingebieden. Ze vrezen voor vervuiling van het drinkwater. Een aantal jaren geleden hebben de drinkwaterbedrijven zich hevig verzet tegen de winning van schaliegas. Het is inmiddels een taboe, maar nu blijken de risico’s veel groter te zijn geweest, omdat de bodem daarbij ‘gekraakt’ wordt met chemicaliën. Tegenslag voor verwezenlijking van de energietransitie. Wegens lekkagegevaar komt er scherper toezicht op de veiligheid van zogenoemde geo-thermieputten, die gebruikt worden voor de verwarming van huizen, kassen en industrie. Dat meldt het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM). De toezichthouder gaat bovendien strengere eisen formuleren waaraan dit soort putten moeten voldoen. Bij geothermie wordt met metalen buizen warm water opgepompt dat zich diep in de bodem bevindt. Maar omdat het water zout is, hebben veel buizen last van corrosie en als gevolg daarvan van lekkage. Het zoute water kan daardoor in de ondiepe bodem terechtkomen en dat is onwenselijk, zegt een woordvoerster van SodM, dat valt onder het ministerie van Economische Zaken. In Nederland wordt op 23 locaties op deze manier warm water opgepompt en op al deze plekken is er sprake van lekkage. Hiertegen worden wel maatregelen genomen en daardoor kan verontreiniging worden voorkomen. Maar deze zijn volgens het SodM niet duurzaam genoeg en daarom zijn er maatregelen nodig. ‘Geothermie zal in de toekomst een steeds grotere rol gaan spelen in onze energievoorziening’, aldus inspecteur-generaal T. Kockelkoren van SodM. Door lekkages moesten drie aardwarmteprojecten stilgelegd worden om reparaties te doen. Volgens het SodM staat geothermie ‘aan de vooravond van een grote vlucht in Nederland’. Zo wordt in het concept-klimaatakkoord voorspeld dat de het gebruik van aardwarmte als energiebron in de toekomst bijna vertienvoudigt.

BREXIT

De Europese Commissie daagt de Britse regering voor het Europese Hof van Justitie wegens het niet naleven van btw-voorschriften voor bepaalde grondstoffenmarkten. Op bepaalde transacties wordt een btw-nultarief toegepast, wat volgens Brussel een oneerlijk concurrentievoordeel oplevert voor handelaars in de City ten opzichte van handelaars elders in de EU. De uitzonderlijke nultarieven werden aanvankelijk, al in 1977, door Brussel goedgekeurd voor de handel van commodities op bepaalde termijnmarkten zoals de metaalbeurs, de London Metal Exchange. Maar door de jaren heen heeft het Verenigd Koninkrijk de reikwijdte van de uitzonderingsmaatregel aanzienlijk uitgebreid, constateert de commissie. Dat leidt tot grote verstoring van en schade voor andere financiële markten in de EU. Brussel was afgelopen zomer al een inbreukprocedure tegen Londen over de kwestie begonnen, maar daar heeft de regering niet op gereageerd. Daarom stapt de commissie nu naar de hoogste Europese rechter. (bron: DFT) Vanuit een Conservatieve politica wordt nu aan de EU gevraagd de expiratiedatum van 29 maart aanstaande met enkele weken te verlengen.

De ECB spreekt in de persoon van Mario Draghi

De Europese Centrale Bank heeft de rente ongewijzigd gelaten. Bankpresident Mario Draghi handhaaft de beleidsrente op het historisch lage niveau van 0%. De depositorente blijft onveranderd op -0,4%. De ECB-president heeft eerder al aangegeven dat de rente in de eurozone pas na komende zomer voor de eerste keer in jaren wordt verhoogd. De centrale bank herhaalde die boodschap deze week. Draghi liet in zijn toelichting doorschemeren dat er voorlopig geen renteverhoging is te verwachten. Vanwege de handelsspanningen tussen de VS en China en de turbulentie op de financiële markten verlaagde de ECB vorige maand de groeiprognose voor de eurozone voor dit jaar van 1,8% naar 1,7%. De prognose voor de inflatie werd toen opwaarts bijgesteld van 1,7% naar 1,8%. Begin deze week waarschuwde het IMF voor een mogelijke afkoeling van de Duitse economie. Ook over de wereldeconomie liet de instelling uit Washington zich voorzichtiger uit. Dit negatievere beeld werd bevestigd door de bekendmaking dat de inkoopmanagersindex van landen in de eurozone zich op het laagste punt in ruim vijf jaar bevindt. De economische bedrijvigheid in Frankrijk is in januari gekrompen, onder druk van de afzwakkende wereldeconomie en de aanhoudende protesten van de gele hesjes in het land. Dat blijkt na voorlopige cijfers van de Britse marktonderzoeker Markit. De samengestelde inkoopmanagersindex, die de bedrijvigheid in de Franse industrie en dienstensector weerspiegelt, noteerde een stand van 47,9 tegen 48,7 een maand eerder. Dat is het laagste punt in ruim vier jaar. Een niveau van boven de 50 duidt op groei, daaronder op krimp. Volgens Markit gingen de zaken in de Franse dienstensector slechter dan in december, maar trok de bedrijvigheid in de industrie van Frankrijk aan. Markit meldde verder dat de bedrijvigheid in de Duitse industrie deze maand is gekrompen. De graadmeter daalde naar 49,9 van 51,5 in december. Het gaat om de eerste krimp in vier jaar, mede door fors lagere orders in de auto-industrie en een zwakkere vraag uit China. In de Duitse dienstensector gingen de zaken wel duidelijk beter. De samengestelde index voor Duitsland steeg naar 52,1 van 51,6 een maand eerder. Voor de gehele eurozone meldde Markit dat de industrie minder sterk groeide. De index zakte naar 50,5 van 51,4 in december. De graadmeter voor de dienstensector in het eurogebied ging van 51,2 naar 50,8. De samengestelde index noteerde 50,7 tegen 51,1 in december.

Deutsche Bank heeft vanuit het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden vragen ontvangen over de zakelijke banden met president Donald Trump. Dat liet het Duitse financiële concern weten. De vragen kwamen van commissies voor financiële diensten en inlichtingen. Deutsche Bank zei in een „productieve dialoog” te zijn om hen zo goed mogelijk bij te staan en alle noodzakelijke informatie te leveren. De bekendmaking kwam nadat de politieke nieuwssite Politico melding had gemaakt van de zaak en had geschreven dat de twee commissies een gezamenlijk onderzoek willen doen naar de relaties tussen Trump en de grootste bank van Duitsland. Deutsche Bank was voordat Trump president was een van zijn geldschieters. De Democraten hebben onlangs de controle overgenomen over het Huis van Afgevaardigden en kunnen daardoor via commissies onderzoek doen naar het financiële verleden van Trump, bijvoorbeeld naar zijn vastgoeddeals.

Nieuwe crisis? De ECB staat paraat, maar denkt vooral dat de economie een adempauze neemt 

In VK schrijft Koen Gaekens over de ECB: Nu de Europese economie vaart verliest en de Duitse motor hapert, slaat ook bij de Europese Centrale Bank de twijfel toe. De monetaire brandweer in Frankfurt zegt klaar te staan om een nieuwe recessie te bestrijden. Slecht nieuws voor alle Nederlandse gepensioneerden die gekort dreigen te worden: uit Frankfurt hoeven zij geen reddingsboei te verwachten. Donderdag herhaalde de Europese Centrale Bank (ECB) haar eerdere aankondiging dat de rente nog ‘ten minste gedurende de zomer van 2019’ op haar huidige, extreem lage niveau blijft. Veel analisten rekenen zelfs al helemaal niet meer op een renteverhoging dit jaar. Dat heeft ingrijpende gevolgen voor hoeveel geld de pensioenfondsen opzij moeten zetten voor hun toekomstige verplichtingen. Hoe lager de rente, hoe slechter de dekkingsgraden – hoe onvermijdelijker kortingen op de pensioenuitkeringen worden. De ECB-persconferentie die de financiële wereld eens per zes weken in haar greep houdt, staat deze keer in het teken van de toenemende problemen waarmee de Europese economie kampt. Italië lijkt al in een recessie (twee achtereenvolgende kwartalen krimp) te zijn terechtgekomen. De Duitse motor hapert, mede door problemen in ’s lands machtige auto-industrie. Afgelopen week nog verlaagde het Internationaal Monetair Fonds zijn groeiverwachting van Duitsland voor dit jaar van 1,9 naar 1,3%. De vraag die iedereen bezighoudt: is dit een adempauze, of het begin van een nieuwe Europese recessie? Draghi houdt het vooralsnog op dat eerste. Zijn entree in de zaal onder het schuine, glazen dak op de vijfde verdieping van het ECB-hoofdkwartier doet als altijd denken aan een katholieke mis. Eerst is er de gespannen stilte vooraf, enkel onderbroken door gekuch hier en daar. Dan het geklik van de fotografen bij de binnenkomst van de geestelijken in zwart pak, met voorop Draghi en een bebaarde beveiliger. In het daaropvolgende uur voltrekt zich een ritueel dat volmaakt is in zijn voorspelbaarheid. De journalisten vragen. Draghi antwoordt, met zijn fameuze Mona Lisa-glimlach op het gezicht, maar zonder ooit meer dan het hoognodige te vertellen. En nee, het spijt hem zeer. Hij kan niet ingaan op het verzoek van een Nederlandse journalist om wat te zeggen tegen de mensen van wie het pensioen dreigt te dalen als gevolg van de lage rente. De nieuwe cijfers die de ECB binnenkrijgt ‘blijven zwakker dan verwacht’, geeft Draghi direct toe. ‘De onzekerheid groeit.’ Hij noemt het oplaaiende protectionisme en de handelsoorlogen, de chaotische Brexit-onderhandelingen, maar ook de economische tegenslag waar China mee kampt en de uitdagingen van de Duitse autofabrikanten. Toch blijft de Italiaan positiever dan veel andere experts. ‘De waarschijnlijkheid van een recessie is laag’, stelt hij onomwonden. Hij wijst onder meer op de stijgende lonen. En mochten de donkere wolken toch niet overwaaien, zoals de centrale bankiers hopen? Dan is de ECB bereid alles te doen wat nodig is. ‘Het is niet waar dat de ECB zonder benzine zit’, verweert Draghi zich tegen de critici. ‘Onze gereedschapskist zit vol, met alle instrumenten.’ [maar een toelichting daarop geeft hij niet; volgens insiders is die kist namelijk leeg] Dat lijkt voorlopig het belangrijkste gevolg van de teruggekeerde twijfel over de Europese economie. De vooral door Nederland en Duitsland zo vurig gewenste normalisering van het monetaire beleid wordt op de lange baan geschoven. Het omstreden opkoopprogramma is eind vorig jaar afgelopen. In dat kader schafte de ECB, om de economie te stimuleren, voor in totaal bijna €2,57 biljoen aan staats- en bedrijfsobligaties aan. Maar Draghi benadrukt direct dat de ECB nog lange tijd zal doorgaan met schulden opkopen. Het geld uit aflopende obligaties wordt namelijk geherinvesteerd. En die rente wordt voorlopig dus ook niet verhoogd. In gewone mensentaal: geld lenen voor een huis blijft goedkoop, spaarcenten leveren niks op.

Zo zullen ze het in Frankfurt nooit zeggen. De groeiende zorgen over de economie ballen zich samen in één formulering die subtiel is aangepast ten opzichte van de vorige persconferentie in december: ‘de risicobalans’ neigt inmiddels naar de ‘downside’. Het glas is kortom voor de ECB niet langer halfvol, maar halfleeg. De monetaire brandweer staat paraat [maar heeft geen bluswater meer].

In het NRC schrijft Mark Beunderman over de ECB, die wegzakt in laag rentemoeras 

Verhoogt de Europese Centrale Bank nog voordat Mario Draghi vertrekt de rente? Het zou een mooi kroontje zijn op de achtjarige termijn van Draghi als ECB-president, die op 31 oktober dit jaar afloopt. Binnen die periode, door crisis en lage inflatie getekend, ging de rente, [in 2008 was de rente nog 4,25%] acht maal omlaag tot onder de nul. Ook kocht de ECB grootschalig staatsschuld op, waarmee ze langetermijnrente drukte. Een renteverhoging zou tonen dat het nu echt weer beter gaat en dat het ECB-inflatiedoel van vlak onder de 2% veilig is bereikt. [maar wat als door de klimaatdoelstellingen de inflatie naar 4% stijgt] Maar een hogere rente vóór Draghi’s vertrek is steeds onzekerder, zo viel op te maken uit de persconferentie van de ECB-baas op donderdag. „De risico’s zijn neerwaarts geworden”, zei Draghi na een vergadering van het ECB-bestuur. Het is centrale bankiersjargon voor: het ziet ernaar uit dat er economische tegenwind komt. Donderdagochtend, vlak voordat Draghi sprak, lieten nieuwe vertrouwenscijfers van enquêtebureau Markit voor Duitsland, Frankrijk en de eurozone zien dat de economie van de eurozone nog amper groeit en zelfs dreigt te stagneren. Het ECB-bestuur spreekt van een „vertraging” van de groei en denkt dat „de waarschijnlijkheid van een recessie laag is”. Maar alleen al een groeivertraging maakt het waarschijnlijker dat het huidige, extreem lage renteniveau (0% voor banken die lenen bij de ECB en minus 0,4% voor banken met deposito’s bij de ECB) nog even aanhoudt. Want met een renteverhoging in tijden van economische tegenspoed kan de centrale bank in Frankfurt zomaar een recessie veroorzaken. En dan raakt het inflatiedoel ook buiten bereik. Het ECB-bestuur wilde nog niet tornen aan een eerder afgesproken formulering die ruimte laat voor een renteverhoging vlak na de zomer (de rente zal „ten minste de hele zomer van 2019” gelijk blijven). Mogelijk zet de ECB de rente langer vast op haar volgende vergadering in maart. „Hoe lang gaat de neergang nog door”, is de grote vraag volgens Draghi. Als de trend doorzet, „zal dit duidelijk consequenties hebben” voor het monetaire beleid, zei hij. Behalve de rente langer vastzetten kan de ECB ook een nieuwe ronde ultragoedkope langetermijnleningen aan banken geven, een instrument dat zij eerder inzette om het geld te laten vloeien. In een jaar tijd is het economische beeld in de eurozone omgeslagen. In 2017, het jaar van de ‘euroboom’, groeide het bruto binnenlands product (bbp) van het eurogebied als geheel nog met 2,4%. Vorig jaar kwam de groei uit op 1,8%, volgens de raming van deze week van het Internationaal Monetair Fonds. In 2019 zakt de groei verder naar 1,6%, zo verwacht het IMF en in Duitsland – de voorbije jaren dé groeimotor van de eurozone – maar 1,3%, 0,6 procentpunt minder dan het IMF in oktober voorzag. Duitsland wist in de tweede helft van 2018 een recessie – officieel twee kwartalen krimp achtereen – maar net te ontlopen. Italië, eeuwig zorgenkind van de eurozone, was toen al wel licht in recessie. In Nederland valt de groei terug van 2,5% vorig jaar naar 1,7% dit jaar, denkt De Nederlandsche Bank. Het consumentenvertrouwen, gemeten door het CBS, nadert negatief terrein. De eurozone, een grote netto-exporteur, heeft last van terugvallende vraag uit de rest van de wereld. Vooral in opkomende landen als China valt de vraag terug. Daarbij komt voortdurende onzekerheid over de handelsoorlog en over de Brexit, plus specifieke problemen in grote eurolanden. In Duitsland heeft de auto-industrie last van strengere emissie-eisen. In Italië zijn investeringen teruggevallen, waarschijnlijk deels door het grillige beleid van de populistische regering. En de blokkades van de gele hesjes schaden de Franse economie, althans volgens de Franse regering. En dan gaan allerlei dingen in de eurozone stroever lopen. Voor overheden vallen na een tijdje de belastinginkomsten terug, waardoor uitgaven om ontevreden burgers (denk aan de Franse gele hesjes of aan Italiaanse gepensioneerden) tegemoet te komen, moeilijker worden. Het financieren van de energietransitie wordt moeilijker. En banken die toch al zwak zijn, bijvoorbeeld in Italië of in Duitsland, kunnen een finale tik krijgen bij dalende winsten. De politiek kan verder roet in het eten gooien. Een No Deal-Brexit, of hogere Amerikaanse importheffingen op Europese auto’s, die president Donald Trump nog steeds overweegt en die Duitsland onevenredig hard zouden treffen. Wat betekent dat allemaal voor de ECB zelf? Binnen het 25-koppige bestuur van de bank was er donderdag discussie tussen optimisten en pessimisten, zei Draghi. Optimisten denken dat de economie wel weer zal aantrekken. Met name als zij ongelijk krijgen, en als de renteverhoging op de lange baan wordt geschoven, dreigt de centrale bank weg te zakken in een moeras van blijvend lage rentes. Een renteverhoging was geen optie toen, tot afgelopen jaarwisseling, de koop van staats- en bedrijfsleningen doorging. Dat zou de rentecurve (met daarop de korte- en langetermijnrentes) verstoren. De ECB bleef in het hele economische topjaar 2017, en nog eens in heel 2018, staats- en bedrijfsleningen opkopen. Dit ondanks het verzet van de president van De Nederlandsche Bank, Klaas Knot, die binnen het bestuur tot de minderheid behoorde. In totaal staat er nu voor €2.570 mrd aan schuld op de balans van de ECB, wat neerkomt op een kwart van alle staatsleningen in de eurozone die de bank mag kopen (en de ECB mag de meeste staatsleningen die beschikbaar zijn kopen). De ECB koopt sinds de jaarwisseling geen nieuwe leningen meer bij, maar aflopende leningen worden wel vervangen, dus de opgezwollen balans krimpt niet. Nu het opkopen is gestopt, zou de rente weer omhoog kunnen – maar juist nu gaat het economisch tegenzitten. De ECB dreigt achter de feiten aan te lopen. Zeker als de economische tegenslag een recessie wordt. Veel ruimte om in te grijpen zal de centrale bank dan niet hebben, met rentes die al negatief zijn en met een balans die al topzwaar is. Draghi was daarover optimistisch: „We hebben een lange lijst van dingen die we kunnen doen.” Het zal vooral een uitdaging zijn voor Draghi’s opvolger.

Wet Transparantie maatschappelijke organisaties

Hans Nauta schrijft in Trouw over de concept tekst van dit wetsvoorstel. Op voorhand wil ik stellen dat deze wet in strijd zal zijn met Europese regelgeving GDPR: de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG), de nieuwe privacywet die op 25 mei 2018 van kracht is geworden. Daarover later meer. Enkele citaten uit het artikel: <citaat> Een wet die is bedoeld om verdachte geldstromen naar moskeeën af te snijden, wekt beroering bij een brede coalitie van maatschappelijke organisaties. De wet verplicht hen om bekend te maken wie de gulle gevers achter schenkingen van boven de €15.000 zijn. Organisaties die afhankelijk zijn van donaties, vrezen dat weldoeners afhaken, als ze niet anoniem kunnen blijven. In het regeerakkoord staat dat moet worden voorkomen dat buitenlandse financiers onwenselijke invloed kopen bij politieke, maatschappelijke en religieuze organisaties. Dit kan leiden tot gedrag dat strafbaar is, integratie tegengaat of voor discriminatie zorgt. Er wordt vooral gekeken naar Nederlandse moskeeën. Die geldstromen moeten transparant worden. Op het wetsvoorstel Transparantie maatschappelijke organisaties van minister Dekker (rechtsbescherming) is tot 22 februari te reageren. Goede Doelen Nederland, een club van 150 goede doelen, vindt het voorstel onacceptabel. “Deze wet zal donateurs afschrikken grote bedragen te geven. Het voorstel is schadelijk voor hun privacy, veiligheid en de geefbereidheid in Nederland”, zegt Jan van Berkel, voorzitter van Goede Doelen Nederland en bestuurslid bij Samenwerkende Brancheorganisaties Filantropie. Geven is een privézaak, vindt Goede Doelen Nederland. “Dat iemand met hiv jaarlijks twee ton schenkt aan het Aidsfonds, hoeven zijn buren niet te weten. Kan een dame op leeftijd veilig over straat als iedereen weet dat zij grote bedragen schenkt aan goede doelen?” De overheid moet het werk van vermogensfondsen, goede doelen en kerkgenootschappen koesteren en niet bemoeilijken, zegt Van Berkel. De wet is breed opgezet, ook kerken en sportclubs krijgen ermee te maken. Volgens een toelichting treft het voorstel 223.000 stichtingen, 129.000 verenigingen en 1600 kerkgenootschappen. Zij moeten op hun site of bij de Kamer van Koophandel grotere donateurs openbaar maken. Wie dit niet doet voor donaties uit Nederland en het buitenland, begaat een economisch delict, maar tegelijkertijd kunnen de bij deze wet betrokken instanties, goede doelen organisaties, sportverenigingen, kerken en anderen, beboet worden voor het schenden van de privacy van de donateurs. Namens 31 kerken reageert CIO (Interkerkelijk Contact in Overheidszaken) zeer kritisch op het wetsvoorstel. “Voor het hele maatschappelijk middenveld is de wet een gedrocht”, zegt secretaris Daniëlle Woestenberg. “Welk probleem lost dit op? Wie kwaad wil, vindt toch een weg naar zijn doel. Bonafide organisaties bezorg je veel last.” De maatregel veroorzaakt bureaucratie bij organisaties die op vrijwilligers draaien, zegt Woestenberg, die ook vreest dat donateurs stoppen. Ze noemt het paradoxaal dat kerken zowel aan de nieuwe privacyrichtlijnen moeten voldoen , maar ook hun donateurs te kijk moeten zetten op hun website onder vermelding van Naam, woonplaats en het gedoneerde bedrag. CIO zegt voor het protest samen te werken met sportkoepel NOC-NSF en de vereniging Nederlandse Organisaties Vrijwilligerswerk, omdat ook zij de wet afwijzen. Partos, de branchevereniging voor ontwikkelingssamenwerking, noemt de wet tegenstrijdig aan het overheidsbeleid. “Bij het verstrekken van subsidies verwacht de overheid dat ontwikkelingsorganisaties eigen middelen inbrengen. Hiervoor zijn donateurs erg belangrijk. De overheid zou private donaties moeten stimuleren, bijvoorbeeld met ruimhartige giftenaftrek”, zegt beleidsspecialist Koos de Bruijn. “Het is onbegrijpelijk dat er meer drempels worden voorgesteld.” Het ministerie van Justitie en Veiligheid schrijft in een reactie dat alle maatschappelijke organisaties kwetsbaar kunnen zijn voor onwenselijke beïnvloeding. “Daarom vallen in beginsel alle maatschappelijke en religieuze organisaties onder de transparantieverplichting. Donaties van >€15.000, die zij ontvangen moeten inzichtelijk worden.” Er is geprobeerd rekening te houden met de bezwaren van goede doelen door een drempel van 15.000 euro te hanteren. Bij de internetconsultatie kunnen criteria worden voorgesteld voor vrijstelling van openbaarmaking. En als de veiligheid van een donateur in het geding is, kan een ontheffing worden verkregen. </citaat> Gooi die wet gelijk maar in de prullenmand. Het zoveelste project van Dekker dat een mislukking wordt. Voor statistici: ook een VVD’er.

Geheel los hiervan wil het kabinet ook inzage krijgen in de giften vanaf €4.500, die politieke partijen uit het buitenland krijgen. Ze mogen niet langer zo maar giften uit het buitenland aannemen. Donaties afkomstig van buiten de EU worden helemaal verboden, en schenkingen uit andere EU-landen moeten altijd openbaar worden gemaakt. Dat heeft minister Ollongren (Binnenlandse Zaken) bekend gemaakt. Volgens haar is het een middel om beïnvloeding uit het buitenland te voorkomen. De D66-bewindsvrouw volgt hiermee een commissie die iets soortgelijks vorig jaar adviseerde. Net als de commissie wil zij ook dat Kamerleden die zich afsplitsen en een partij voor zichzelf beginnen, voortaan minder makkelijk partijsubsidie krijgen. Daar zouden ze pas weer in aanmerking voor moeten komen als ze op eigen houtje Kamerzetels hebben gekregen. „Je wordt nu beloond voor het uit je partij stappen. Dat wordt gezien als oneerlijk.” De commissie raadde ook aan om partijen die gekozen zijn, maar minder dan 1000 leden hebben, voortaan toch subsidie te geven. De 1000-leden regel zou losgelaten moeten worden. De PVV, die geen ledenstructuur kent, zou daarvan profiteren. De minister gaat echter niet mee in deze aanbeveling.

World Economic Forum in Davos

Dinsdag ging het Wereld Economisch Forum (WEF) in het Zwitserse Davos van start. Politiek leiders en de machtigste zakenmensen komen hier al sinds 1971 jaarlijks samen om er de wereldwijde uitdagingen en oplossingen te bespreken. Wat kunnen we er dit jaar vaan verwachten? Klaus Schwab startte in 1971 de non-profitstichting die inmiddels de naam WEF draagt. De inmiddels tachtigjarige weldoener is nog altijd voorzitter én heeft sinds die tijd hetzelfde doel voor ogen: van de wereld een betere plek maken. Dat probeert Schwab door politiek en zakelijk leiders met elkaar in contact te brengen en ze te laten spreken over de grote uitdagingen van onze tijd. Het thema is deze keer een mond vol: Globalization 4.0: Shaping a Global Architecture in the Age of the Fourth Industrial Revolution. Met die ‘industriële revolutie’ wordt niet alleen de toenemende automatisering bedoeld waardoor veel mensen hun baan niet zeker zijn, maar ook de groeiende invloed van platformen zoals Uber en Deliveroo. Ook klimaatverandering speelt als wereldwijd probleem bij deze editie bij uitstek een grote rol. In het jaarlijkse risicorapport dat het WEF uitbracht, zette de stichting de effecten van dit probleem zelfs op de eerste plek. “In de vierde golf van globalisering moet de mens en duurzaamheid centraal staan. We zijn een periode van diepe wereldwijde instabiliteit begonnen die is gebracht door de technologische disruptie (=ontwrichting) van de vierde industriële revolutie en de herschikking van de geopolitieke economie- en -krachten.” Daarom werd er in Davos onder meer gesproken over strategieën voor het waarborgen van de overstap naar duurzame energie, ook bij technologische, politieke en sociale veranderingen. Het klinkt allemaal positief: machthebbers die zich zorgen maken over de wereld en op zoek gaan naar oplossingen. Toch zijn er critici genoeg. Sommigen van hen noemen het WEF een ‘elitefestijn’ waar de mensen die de problemen hebben veroorzaakt, ze proberen op te lossen. Dat veel bezoekers van het WEF rijk zijn, terwijl wereldwijd de armoede toeneemt, is ook een veelgehoord punt van kritiek. Opgeteld groeide het vermogen van de rijkste bezoekers in de afgelopen tien jaar met ruim €150 mrd, berekende persbureau Bloomberg. Het helpt daarbij niet dat een ticket nogal kostbaar is. Staatshoofden en regeringsleiders krijgen een uitnodiging, maar zakenmensen tellen voor een kleine week ruim €50.000 neer. Ook is dit jaar maar 22% van de drieduizend bezoekers een vrouw. Van evenredige representatie is daarmee geen sprake, aldus critici. Vorig jaar nog gaf de Amerikaanse president Donald Trump zichzelf tijdens het WEF een schouderklopje toen hij sprak over Wall Street. De beurs zou dankzij zijn beleid floreren. Inmiddels zijn de cijfers minder rooskleurig en heeft de president afgezegd, omdat hij nog altijd druk is met de voortdurende ‘shutdown’ van zijn regering. [in feite van Trump zelf] De Britse premier Theresa May zit op haar beurt diep in de problemen door de Brexit. Ze annuleerde haar bezoek aan Davos om tot een nieuwe deal te komen waar haar parlement zich wel achter kan scharen. In 2018 speechte ze tijdens de bijeenkomst in de Zwitserse plaats nog zonder de Brexit überhaupt te noemen. En de crisis rond de ‘Gele Hesjes’ heeft de Franse president Emmanuel Macron ook doen besluiten niet naar Zwitserland te komen. Juist omdat de ‘gewone’ burger in Frankrijk in opstand komt tegen de gevestigde orde is het voor hem onverstandig om naar de bijeenkomst met zoveel machthebbers en rijken af te reizen. Staatshoofden en regeringsleiders van een lagere orde zijn er wel. De ‘Braziliaanse Trump’, zoals de Braziliaanse president Jair Bolsonaro ook wel wordt genoemd, is wel van de partij. Hij is net als zijn Amerikaanse collega een fervente ontkenner van klimaatverandering en kondigde op Twitter aan dat hij tijdens zijn toespraak in Davos een “nieuw Brazilië” zal voorstellen. Maandag zei hij in een persconferentie dat het land de “handel wil uitbreiden”. De Britse bioloog en maker van natuurdocumentaires Sir David Attenborough komt ook langs en probeert leiders er juist van te doordringen dat er nu iets moet gebeuren om klimaatverandering af te remmen. Verder is Bill Gates aanwezig; zelfbenoemd weldoener en lange tijd de rijkste man ter wereld. Vanuit Nederland komen onder anderen Mark Rutte en koningin Máxima. Ook zijn er journalisten en academici van over de hele wereld uitgenodigd. (bron: nu.nl)

Een aantal grote politieke namen ontbrak dit jaar op het elitecongres World Economic Forum in Davos. En toeval of niet, het grote publiek vertrouwt die politiek ook steeds minder. Het vertrouwen in het eigen bedrijf is groter ook al omdat ondernemers denken zelf hun eigen problemen op te kunnen lossen. Zo blijkt uit de ‘Trust Barometer’ die vlak voor het Zwitserse feest werd gepresenteerd. De Amerikaanse president Donald Trump was er niet bij deze week op het World Economic Forum (WEF) in het Zwitserse Davos. De shutdown van de Amerikaanse overheid en geruzie over het wel of niet bouwen van een muur op de grens met Mexico houden hem thuis. May en Macron waren er ook niet. De Britse premier Theresa May heeft het druk genoeg met de Brexit. De Franse president Emmanuel Macron kwam ook niet. Hij werkt aan een nieuw imago waarmee ook de voor meer sociale gelijkheid protesterende ‘gele hesjes’ kunnen leven. Ook de Chinese en Indiase president waren er niet, in tegenstelling tot vorig jaar. Uit de jaarlijkse Edelman Trust Barometer blijkt een groeiend gat tussen de hoogopgeleide en welvarende mensen dat je veelal in Davos ziet en een meer gefrustreerde massa. Slechts één op de vijf van de 33.000 mensen in 27 landen voor dit onderzoek, zegt dat het huidige economische systeem goed werkt voor hem of haar. Ruim 70% vraagt om verandering en voelt onrechtvaardigheid. Het vertrouwen dat het over vijf jaar beter met ons gaat is het laagst in Japan. 84% daar denkt dat het minder zal gaan. Onder het ‘goed geïnformeerde publiek’, waar door de onderzoekers een onderscheid werd gemaakt, ligt dat cijfer lager maar altijd nog op 62%. Ook ongeveer driekwart van de Fransen, Duitsers, en Britten denkt ook dat het alleen maar minder zal gaan. Onder Nederlanders, de vijfde in de rij van pessimisten, ligt dat% op 69%. Het wereldwijde gemiddelde is 51%. De grootste optimisten zijn te vinden in Colombia, Indonesië en India. Slechts één op de vijf van de ondervraagden denkt dat het systeem goed werkt voor hem of haar. Bijna 60% denkt ook dat door politieke leiders aangejaagde handelsconflicten hun bedrijven en banen in gevaar brengen. In Frankrijk, Japan en Duitsland daalde het vertrouwen in de eigen regering. In Nederland bleef dat overigens ongewijzigd. Driekwart denkt dan ook dat hun eigen baas voorop moet lopen om veranderingen voor elkaar te krijgen. Daarbij wordt gedacht aan onder meer eerlijkere betaling, discriminatie, klaarstomen voor het werk van de toekomst en het milieu. In Nederland ligt dat vertrouwen in de bestuursvoorzitters zelfs nog wat boven het wereldwijde gemiddelde. Premier Mark Rutte vloog ondanks het feit dat veel van zijn collega’s afwezig waren en onder vuur liggen wel naar Davos. Woensdag vloog hij met vier ministers en een staatssecretaris voor ontmoetingen met collega’s, vertegenwoordigers van het bedrijfsleven en economen.

Premier Rutte deed in Davos, in een interview met Bloomberg, een aantal spraakmakende uitspraken over Donald Trump. In de Nederlandse pers werd Donald Trump tijdens de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016 zwartgemaakt en verketterd. Hij zou het ultieme kwaad zijn, maar nu bijna drie jaar later, lijken de attitudes veranderd. En dat moet ook, volgens Rutte is hij het ‘niet altijd eens met Trump’, maar is de band tussen Nederland en de Verenigde Staten nog ‘altijd zeer goed’. Rutte ging in het gesprek zelfs zo ver om Donald Trump ‘een kans’ te noemen. Wat je ook van Trump vindt, hij heeft zeker goede kanten. Daarnaast sprak Rutte over de kritieken van Donald Trump op supranationale organisaties, zoals de Wereld Handels Organisatie (WHO), de Europese Unie en de Verenigde Naties. Dat is mooi, want de kritieken van de Amerikaanse president snijden hout. (bron: DDS) [als de premier van oordeel is dat de EU hervormd moet worden dan moet hij in Brussel zijn en niet hopen dat Trump in staat zou zijn de EU te hervormen. Daarbij komt dat Trump daarbij niet het belang van Europa voor ogen zal hebben, maar dat van de VS. We moeten oppassen dat we geen ‘wingebied’ van de Amerikanen zijn/worden, als we dat al niet zijn van de tech-reuzen als Microsoft, Google, Appel, Facebook, Amazon en Netflix. Dan zouden we nu al achter de feiten aanlopen!]

De invloed van de ‘Gele hesjes’ op debatten op het WEF in Davos is groot

Premier Mark Rutte is zeer ontstemd over de milde manier waarop Brussel Italië aanpakt. Volgens hem ondermijnt dat het vertrouwen van Nederlanders in de Europese Unie. Rutte deed zijn uitlatingen tijdens een discussiepanel op het World Economic Forum, waar hij samen optrad met onder meer de premiers van Polen en Ierland en eurocommissaris Cecilia Malmström van Handel. “Er is sprake van verdeeldheid tussen het Noorden en het Zuiden van de Europese Unie”, aldus premier Rutte. „De Europese Commissie treedt niet op tegen Italië, legt het land geen boete op vanwege het schenden van de begrotingsregels.” De Italiaanse regering werd aanvankelijk aangepakt door Brussel vanwege het fors laten oplopen van het begrotingstekort. De regering wilde dat tekort uit laten komen op 2,4%, terwijl de afspraak 0,9% was. Uiteindelijk bond Italië iets in en nam Brussel genoegen met een begrotingstekort van 2,04%. Dankzij dit tekort loopt de torenhoge staatsschuld nog verder op. „Dat zorgt voor wantrouwen tussen Noord en Zuid”, vervolgde de premier. „Mensen vragen mij: als Italië hiermee weg kan komen en Frankrijk in het verleden ook, waarom voeren wij dan nog allerlei hervormingen door?” [het laatste nieuws wat ik hierover las dat de Italiaanse begroting niet behoeft te worden aangepast om aan de eisen van de EC te kunnen voldoen] Rutte was ook zeer kritisch over de verdeeldheid tussen Oost en West. „Er is een totaal gebrek aan solidariteit op het gebied van het vluchtelingenprobleem. De aantallen zijn echt niet heel groot. Maar het kan niet zo zijn dat landen als Duitsland, Nederland en Zweden de hele last dragen. Dit moeten we gezamenlijk doen met alle 27 lidstaten.” Hij was erg somber over de ontwikkelingen in de EU. „De verdeeldheid tussen Noord en Zuid en tussen Oost en West is de grote kwestie.” Rutte vindt dat de EU vooruit moet met het verbeteren van de concurrentiekracht, met de hervorming van internationale organisaties zoals de Wereldhandelsorganisatie en met klimaatbeleid. „Maar gezien de verdeeldheid ben ik daar niet optimistisch over.” [ik vraag mij af waarom Rutte op dit vooraanstaande Forum, voor de elite uit de hele wereld, zo een negatief beeld schetst van de Europese Unie. Niet dat wat Rutte zegt niet waar zou zijn: er zit een kern van waarheid in, maar waarom je niet inzetten om ze op te lossen in plaats van de grote problemen aan de grote klok te hangen] Eerder deze week kwam minister Wopke Hoekstra van Financiën ook al in aanvaring met de Europese Commissie over Italië. De Nederlandse minister noemde de softe aanpak ’een gemiste kans’. Daarover was eurocommissaris Pierre Moscovici van Economische Zaken zeer geïrriteerd. Hij riep Nederland op te stoppen met ’de onderlinge verdachtmaking’. „Dit is onwelkom”, aldus de eurocommissaris. Eurocommissaris Malmström reageerde in Davos iets voorzichtiger op de scherpe kritiek van Rutte. Ze staat voor een strenge handhaving van de Europese begrotingsregels. „Maar we moeten ook de dialoog zoeken. En die dialoog met Italië is zeer intensief.” Volgens haar heeft de Italiaanse regering een flinke stap terug gedaan door het begrotingstekort minder te laten oplopen. „We moeten streng zijn, maar ook de consequenties meewegen van heel streng te zijn.” In de Europese begrotingsregels staat dat tekorten niet boven de 3% mogen uitkomen. In economisch betere tijden moet gestreefd worden naar begrotingsevenwicht. De staatsschuld moet onder de 60% zijn. Italië heeft een staatsschuld van circa 130%, meer dan twee keer zo hoog als is toegestaan [maar die wordt in stand gehouden met de steun van de ECB en daar heeft de politiek geen grip op].

De handelsoorlog van de VS met China

Afgelopen weekend liet Trump weten dat de onderhandelingen met China over een deal van de handelsoorlog voorspoedig verliepen. Ik heb daar toen al vraagtekens bij geplaatst. De opdracht voor de Amerikaanse delegatie is ‘zoveel mogelijk binnenhalen en zo weinig mogelijk weggeven’ en in dat proces passen geen mededelingen over traag verlopende procedures. Over vermeende Chinese inbreuken op Amerikaans intellectueel eigendom zijn de gesprekken vastgelopen, waardoor het overleg in een impasse (situatie dat een proces vastloopt en moeilijk op te lossen is; doodlopende steeg; moeilijkheid zonder oplossing; moeilijke toestand waar men niet uit kan komen; op een dood punt te zijn aangekomen is geraakt. Einde van de maand hoopt Trump daarover met de Chinese leiders overeenstemming te kunnen bereiken. [ik verwacht dat hij dan wel concessies zal moeten doen] Donald Trump heeft bakzeil gehaald in zijn strijd met de Democraten. De Democraten boden aan de $6 mrd, die de president wil gebruiken voor de bouw van een stalen hek op de grens met Mexico, vrij te maken maar hij mag dat geld daarvoor niet gebruiken. Daarop besloot hij het voorstel van zijn Democratische tegenspeler, Nancy Pelosi, om de jaarlijkse State of the Union pas in het Congres te presenteren als het levensgrote probleem van de nu al 34 dagen durende shutdown, waardoor 800.000 federale ambtenaren geen salaris meer krijgen, te accepteren. Hij twitterde “ik kijk ernaar uit om in de nabije toekomst een ‘geweldige’ State of the Union te geven!”. Het sociale belang van de 800.000 gedupeerden is groter dan zijn ‘eisen’. De shutdown treft de economie hard. Vrijdag liet twitterde Trump dat hij tot overeenstemming is gekomen met de Democraten over een time-out in de shutdown van drie weken, waarin de federale instellingen weer open gaan en de 800.000 ambtenaren aan het werk en ze krijgen hun achterstallig geld met spoed uitbetaald. In de periode tot 15 februari onderhandelen de democraten en republikeinen verder over de begroting. Opvallend is dat Trump helemaal niets zei over zijn ‘stalen hek’. Wel is duidelijk geworden waarom Trump de voorlopige zege van deze machtsstrijd aan de 78-jarige grootmoeder, de machtige voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, Nancy Pelosi moest laten: een groot deel van het vliegverkeer dreigde stil te vallen door het gemis van thuiszittende luchtverkeersleiders door de shutdown. Maar Trump zomaar zijn ‘stalen hek’ aan de grens met Mexico zal opgeven verwacht ik niet. Dat zal hem namelijk zijn herverkiezing in 2020 kosten. Daarom hou ik het niet voor uitgesloten dat, als er geen overeenstemming wordt bereikt in de komende drie weken, hij (de manipulator), gedreven door zijn dwangneurose, direct daarna de noodtoestand zal uitroepen op grond van de onveilige staatstoestand en zijn ‘stalen hek’ toch zal gaan doorzetten. De grens met Mexico is 3.145 kilometer lang. Langs iets minder dan een derde van het traject in het westen en in steden in het oosten staan al grensbarrières. Trump wil die barrières verstevigen en de muur doortrekken naar het oosten. Totale geschatte kosten: 33 mrd. Het huidige conflict gaat om een investering van $5,7 mrd. De Democraten willen $1,3 mrd beschikbaar stellen voor meer grenswachten en betere hekwerken, maar niet voor de bouw van een muur.

Michael Cohen, voormalig advocaat van president Donald Trump, heeft zijn publiekelijke getuigenis voor het Amerikaanse Congres, op 7 februari, uitgesteld. De reden hiervoor: ‘Voortdurende dreigementen van president Donald Trump aan het adres van zijn familie’, volgens Cohens adviseur. De gevallen advocaat werd in december veroordeeld tot drie jaar gevangenisstraf onder meer wegens betaling van zwijggeld aan twee vrouwen tijdens de presidentscampagne van 2016.

Donald Trump en zeventien naaste medewerkers hebben tijdens de presidentscampagne en de periode tussen zijn overwinning en de inauguratie zeker honderd keer contact met Russen en Wikileaks. Dat blijkt uit een analyse die de New York Times zaterdag heeft gepubliceerd. Zeker tien medewerkers wisten van deze contacten, maar spraken zelf niet met Russen. De krant baseert zich op een grondige analyse van berichten over het onderzoek naar Russische inmenging bij de verkiezingen, documenten die het Congres openbaar heeft gemaakt en verslagen van verhoren en rechtszittingen van speciaal aanklager Robert Mueller. Het gaat zowel om persoonlijke ontmoetingen als om telefoongesprekken, sms-berichten, e-mails en privéberichten op Twitter. De conclusies van de NYT weerspreken de doorlopende claims van team Trump dat er geen enkel contact met Russen is geweest. Onder de contacten die Trump met Russen had, valt onder meer de intentieverklaring die hij tekende voor het bouwen van een Trump Tower in Moskou. Veel naaste adviseurs en medewerkers van Trump, die contact hadden met Russen, zijn inmiddels aangeklaagd door speciaal aanklager Mueller. Onder hen bevinden zich onder meer Michael Cohen, George Papadopoulos, Michael Flynn en Roger Stone. Mede door dit hele gedoe is de positie van Trump verzwakt.

De € op haar 20ste verjaardag

De euro is de meest tastbare weergave van Europese integratie en heeft de afgelopen twintig jaar welvaart en stabiliteit gebracht. Dat zei ECB-president Mario Draghi onlangs in een toespraak ter gelegenheid van de verjaardag van de gemeenschappelijke munt. Ook zei hij dat de munt heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van de interne markt. De euro heeft twee decennia prijsstabiliteit veroorzaakt, ook in landen waar dit een lang verloren herinnering was. Stabiele prijzen hebben het vertrouwen van mensen in de waarde van hun spaargeld bevorderd, wat een van de voorwaarden is voor welvaart. Op basis van dat vertrouwen investeren bedrijven en creëren zij nieuwe banen. Maar in sommige landen zijn niet alle voordelen van de euro volledig gerealiseerd. Deels komt dit omdat hervormingen op nationaal niveau noodzakelijk zijn – en ze zouden dat doen onder elk monetair systeem – om duurzame groei te produceren en deels omdat de Economische en Monetaire Unie (EMU) nog onvolledig is. Er is grote vooruitgang geboekt sinds de crisis toesloeg, maar er moet nog meer worden gedaan. Er is geen alternatief voor een toekomst waarin we zullen blijven samenwerken om onze EMU tot een nog sterkere welvaartsmotor voor al haar lidstaten te maken. Het Europees Parlement zal een fundamentele rol spelen bij het begeleiden en ontwerpen van onze Europese toekomst. In het verleden heeft het Europees Parlement, samen met de EU-leiders, de fundamentele beslissingen genomen om de interne markt te creëren en daarmee de euro. Vandaag plukken we allemaal de vruchten van hun inzet en we willen dat ook toekomstige generaties Europeanen profiteren van onze inzet. Vandaag is het onze plicht om af te ronden wat twee decennia geleden is begonnen.” De weerslag van het monetaire beleid van de ECB zijn de extreem lage rentetarieven op de geldmarkt. Einde deze beursweek noteerde het tienjaars papier in Zwitserland negatief op 0,2%, in Japan ook negatief op 0,0048%, Denemarken 0,125%, Duitsland 0,194%, Nederland 0,293%, Zweden 0,416%, Frankrijk 0,599%, België 0,635% en Spanje 1,236%. Maar voor 30 jarig papier gelden worden nog veel krankzinniger prijzen. Stel je voor dat je nu voor een lening de komende dertig jaar betaalt: in Zwitserland 0,35%, Japan 0,6561%, Duitsland 0,781%, Nederland 0,823%, Frankrijk 1,558%, Canada 1,64%, Engeland 1,77%, Spanje 2,417% en Italië 3,517%. Ik weet nu zeker dat deze gekte op enig moment instort en gepaard gaat met een enorme geldvernietiging. En dan niet met 10 of 15% maar eerder met 60%. En dan beginnen we weer helemaal van voren af aan net als na WO2 met de geldsanering van Piet Lieftinck. Op 26 september 1945 moesten, binnen een week, alle bankbiljetten en munten worden ingeleverd, die vervolgens konden worden geruild voor nieuw geld. Ter overbrugging kreeg iedereen een ‘tientje’ in het kader van een grote geldzuivering die minister Lieftinck op touw zette om het geld van zwarthandelaren uit de oorlog te confisqueren. [Draghi zegt dat de mensen vertrouwen hebben in de waarde van hun spaargeld. Dat is zeker NIET het geval. Ook als we kijken met wat er gebeurt met de waarde van onze pensioenen – lees hieronder in dit blog daarover – door het ECB beleid, wordt de optimistische kijk van Draghi weerlegt, op zijn minst wordt gemanipuleerd. Het gevoerde monetaire beleid heeft ertoe geleid dat de zwakke landen en banken overeind zijn gehouden door de verlaging van de rente naar NUL% en door het QE-beleid waardoor de geldmarkt met extreme hoeveelheden gratis geld is overstroomd. Dat beleid is desastreus en op termijn niet houdbaar. Wat er gaat gebeuren als de markten worden verkrapt en de rente weer gaat stijgen kan chaos veroorzaken op de financiële markten maar dan is Draghi al vertrokken. Vooralsnog is de waarde van spaargelden en pensioenen door de lage rente alleen maar in waarde gedaald. Draghi marchandeert om zijn eigen falen weg te poetsen]

Pensioen steeds minder waard

Het pensioenstelsel zakt langzaamaan door zijn financiële hoeven. Bij sommige fondsen is een pensioen de afgelopen tien jaar al een kwart minder waard geworden. En na een rampzalig financieel einde van 2018 komen kortingen dichterbij dan ooit. Het pensioen van miljoenen mensen staat er beroerd voor, blijkt uit rondgang van de Telegraaf. Terwijl de boodschappen elk jaar duurder worden, kunnen de fondsen hun pensioenen niet of nauwelijks verhogen. Het gevolg: de waarde van een pensioen verdampt. Neem een loodgieter die bij het metaalfonds PMT is aangesloten. Zijn boodschappenkar van €100 uit 2008 kost inmiddels ruim €118. Maar zijn €100 pensioen van toen is door kortingen nu nog maar iets meer dan €93 waard. De koopkracht van deze loodgieter is met een kwart gedaald. En door financiële tegenvallers dreigen de grote fondsen ook nog te moeten korten.

Toch weer sombere voorspellingen bij de pensioenfondsen. Twee miljoen gepensioneerden moeten er rekening mee houden dat hun pensioenuitkering in 2020 en 2021 gaat worden verlaagd en voor zes miljoen is dat risico er ook. Alles als gevolg van de toegepaste regeltjes en de niet-realistische hoogte van de toegepaste verrekenrente. De huidige onderdekking vloeit voort uit de tegenvallende resultaat in het vierde kwartaal uit beleggingen. Daaraan zijn debet de gedaalde aandelenkoersen. Onder een beleidsdekkingsgraad van 104,3% moet de premie omhoog dan wel moeten de uitkeringen worden verlaagd. Het ABP staat nu op 103,8%, PME en Zorg & Welzijn op 101,3%, PMT 102,3%. Voor het einde van het jaar moet de dekkingsgraad weer op 104,3% staan. Minister Koolmees vindt dit het moment om weer aan tafel te gaan zitten en verder te gaan praten over een nieuw pensioenakkoord. Ik ben daar zwaar op tegen want gepensioneerden komen daar helemaal niet goed uit. Er zijn maar 5 politieke partijen, die door hun stemgedrag in de Tweede Kamer, blijk hebben gegeven wat de echte problemen zijn van de pensioenfondsen en dat zijn de PVV, FvD, de SP, Denk en 50+. Die vertegenwoordigen momenteel in de politieke peiling van Maurice de Hond slechts 59 van de 150 zetels. Zij steunden een voorstel om tijdelijk de rekenregels te veranderen waardoor de dekkingsgraden zullen verbeteren. Een meerderheid vindt het risico te groot dat daardoor er te weinig in kas blijft voor jongeren. Dat is niet relevant. Ik schrijf al jaren dat de verrekenrente die momenteel wordt opgelegd door De Nederlandsche Bank niet weerspiegeld de verwachte rendementen van de beleggingsreserves van de pensioenfondsen in de komende veertig jaar. Want die norm zou je moeten hanteren. Nu schrijft DNB voor dat die over de gehele looptijd van een pensioen zo laag blijft als hij nu is. Die aanname deugt niet. Het probleem is dat er geen enkele monetaire deskundige is die een renteprognose voor de komende vier decennia kan geven. Ik trouwens ook niet. In feite zouden er acht perioden van vijf jaar moeten worden ingericht met daarvoor een rendements/rentepercentage. Dat zou heel veel inzicht geven in de te hanteren verrekenrente. Het is in de geschiedenis nog nooit goed afgelopen met perioden van lage renteniveaus in combinatie met een extreme liquiditeitsverruiming. Maar dat mag er niet in resulteren dat de monetaire en politieke bestuurders zich erbij neerleggen dat we dan maar een verrekenrente toepassen die in mijn ogen niet redelijk is. En ja dat is allemaal toe te schrijven aan het monetaire beleid van de ECB/Draghi, waarvan gepensioneerden de dupe worden. En daar ageer ik tegen. Lees over de negatieve kanten van een nieuw Pensioenakkoord, zoals dat nog steeds in de lade ligt, op: https://www.trouw.nl/opinie/gepensioneerden-let-ook-op-uw-zaak-bij-nieuw-pensioenstelsel~a2806579/ Op het eerste gezicht lijkt het mooi met de toezegging van de jaarlijkse inflatiecorrectie (welk geld wordt gehaald uit de kas, maar uiteindelijk ertoe leidt dat de dekkingsgraad daalt) maar bij matige beleggingsresultaten kan leiden tot een structurele verlaging van de pensioenuitkeringen. Vermeend en van der Ploeg schrijven over dit onderwerp ook in hun wekelijkse column. Ze schrijven onder meer “Het huidige stelsel is verouderd en moet aangepast worden aan nieuwe ontwikkelingen. Zo houdt het onvoldoende rekening met de vergrijzing. Wij worden steeds ouder, waardoor de pensioenkosten toenemen.”Volgens een omstreden becijfering van het kabinet, zou een halvering van de koppeling van de AOW-leeftijd aan de levensverwachting structureel in 2060 circa 6 miljard per jaar kosten. Voor iedereen is duidelijk dat je aan deze voorspelling over meer dan veertig jaar niet veel waarde kan hechten.” Dat het pensioensysteem moet worden aangepast aan veranderde omstandigheden deel ik, maar wat ik mis is een kritische benadering op het pensioenvoorstel waarover is gediscussieerd en waarover gelukkig nog geen overeenstemming is. In zijn kern is het huidige systeem helemaal niet zo slecht als wordt voorgesteld. Door het monetaire beleid van de ECB, qua rente en overliquiditeiten, wordt ons hele systeem gefrustreerd. Daardoor staan de rendementen en de uitkeringen onder druk. Wat doen we dan: we vergemakkelijken de regelgeving en we spreiden de risico’s. Daardoor kan er geld uit het opgebouwde pensioenvermogen worden gebruikt om de pensioenuitkeringen een inflatiecorrectie te kunnen geven. In zijn kern is dat diefstal van de pensioenreserves van de deelnemers (=werknemers). Verder worden er regels geformuleerd op welke wijze pensioenrechten kunnen worden afgewaardeerd als de dekkingsgraad daalt, doordat de beleggingen minder waard worden dan wel de rendementen te laag zijn, mede als gevolg van de hoogte van de verrekenrente die niet wordt berekend op meer realistische prognoses. Daarbij speelt ook nog de wens dat iedereen met zijn eigen opgebouwde pensioenvermogen zelf mag beleggen naar eigen inzicht. Beleggen kan dan ook ontaarden in gokken. En hoe dan als er op de pensioenleeftijd de pensioenpot leeg is? Op die sociaal/maatschappelijk gevolgen geen woord in https://www.telegraaf.nl/financieel/3070782/column-pensioenakkoord-reddingsboei-voor-rutte-iii

De ANBO roept het kabinet op zich te bezinnen op de regels voor het korten op pensioenen. De seniorenorganisatie vindt dat het korten op pensioenuitkeringen uit den boze moet zijn als de oorzaak mede is gelegen in een te lage premie. Ook vindt de ANBO het ronduit belachelijk als de fondsen moeten korten terwijl de dekkingsgraad boven de 100% is. Dan is er namelijk nog net genoeg geld in kas, aldus de organisatie. Bij het ABP, het grootste fonds van Nederland, is volgens de ANBO in het zogeheten herstelplan goed te zien hoe te lage premies tot korten kunnen leiden. Alleen al in de jaren 2017 tot en met 2020 haalt de te lage premieafdracht de dekkingsgraad met 3% naar beneden. ,,Het is de overheid als wetgever die dit toestaat. En het is de overheid als werkgever die zo in 2017 alleen al dik €3 mrd aan premieafdracht heeft bespaard”, zegt ANBO-bestuurder Liane den Haan. ,,En zouden gepensioneerden die niets met dit verhaal te maken hebben vervolgens moeten inleveren?”

Vakbonden FNV, CNV en VCP gaan in aanloop naar de Statenverkiezingen in maart stevig actievoeren voor een beter pensioen. Het gaat onder meer om stakingen en werkonderbrekingen bij bedrijven in verschillende sectoren. Op 18 maart is een landelijke demonstratiedag.

Pakken Merkel en Macron de macht in de Europese Unie?

Dat kun je zeggen, als gevolg van de hernieuwing van het Frans-Duitse Verdrag van Aken, dat op 22 januari 1963 werd gesloten door Konrad Adenauer en Charles de Gaulle. Nu 56 jaar later is de vriendschapsband nog eens bevestigd: ze spraken af dat ze hun standpunten eerst met elkaar afstemmen voordat ze daarover in Brussel gaan vergaderen. Voor belangrijke EU-toppen in Brussel gaan ze eerst samen in conclaaf. Verder gaan ze intensiever samenwerken in de grensregio op het gebied van gezondheidszorg en worden burgers ondersteund bij het leren van de andere taal. Ook wordt er op militair terrein beter samengewerkt zoals bij wapenleverancies. De voorzitter van de Europese Raad, Donald Trump, ziet het vriendschapspact vooral als een bedreiging voor de Europese gedachte. Toch dringt het steeds meer door dat Trump het beschermde beleid vanuit de VS van zijn voorgangers heeft verlaten. Hij ziet Europa vooral als een economische concurrent, die hij een poot uit wil draaien. En of hij in Rusland een militair gevaar ziet voor Europa is niet duidelijk. [ik sluit niet uit dat deze vorm van samenwerking tussen de belangrijkste EU-lidstaten uiteindelijk zal leiden tot een macht, waaraan de andere 25 EU-lidstaten zich zullen moeten schikken. Heeft Londen dit aan zien komen en wilden ze zich daaraan niet onderwerpen? Eerder hebben Merkel en Macron al eens aangekondigd dat zij met plannen zouden komen voor de EU, waarover de andere lidstaten zich zullen moet uitspreken of ze in de Frans-Duitse TGV mee willen rijden, dan wel kiezen voor een trager vehikel. Ik denk dat die vraag opnieuw aan de orde gaat komen en wat doet Rutte dan]

De Nederlandse schatkist loopt jaarlijks €22 miljard mis door belastingontduiking Binnen de gehele EU gaat het naar schatting om ruim €823 mrd, blijkt uit een studie in opdracht van de sociaaldemocratische fractie in het Europees Parlement. Hoogleraar Richard Murphy van de Universiteit van Londen voerde de studie uit. Naast zijn academische werk staat Murphy bekend als belastingactivist. Hij heeft nauwe banden met Jeremy Corbyn, voorman van de Britse Labourpartij. De bedragen die in deze studie worden genoemd zijn iets lager vergeleken met een vergelijkbaar onderzoek uit 2012, wat volgens de sociaaldemocraten suggereert dat de strijd tegen ‘belastingmisdaden’ vruchten afwerpt. Evengoed zijn de getallen nog ‘alarmerend hoog’. Het gaat om grofweg vijf keer het jaarlijkse EU-budget. PvdA-Europarlementariër Paul Tang noemt het ‘onvoorstelbaar dat er te weinig controle en te weinig capaciteit is om dit tegen te gaan’. “Dit moet snel op Nederlands en Europees niveau worden aangepakt”, zegt hij.

De Europese sociaaldemocraten presenteren woensdag een vijfpuntenplan om de ‘belastingkloof te dichten. Zij willen dat bedrijven effectief minimaal 18% belasting betalen over hun winst en eisen afschaffing van schimmige belastingvoordelen. Ook steunen zij het voorstel van de Europese Commissie om nationale veto’s op Europese belastingbesluiten af te schaffen. Uit een ander onderzoek blijkt, volgens de Europese Groenen, dat bedrijven in Nederland gemiddeld maar 10% winstbelasting afdragen, terwijl een tarief geldt van 25%. In Luxemburg zouden multinationals 29% moeten betalen, maar effectief zou dat maar 2% zijn. [werk aan de winkel, zou je zeggen] (bron: RTLNieuws)

Tientallen miljarden via Nederland naar Bermuda

De meerderheid van de miljarden aan royalty’s die door internationale bedrijven naar Nederland worden gehaald, verdwijnt direct weer naar belastingparadijs Bermuda. Volgens het Centraal Planbureau (CPB) gebeurt dat met 60% van die licentiebetalingen aan een in Nederland gevestigde brievenbusfirma. De doorvoerroute naar Bermuda zal vanaf 2021 door een voorwaardelijke bronbelasting worden afgesloten. In 2016 ging alleen al €16 mrd van Google door Nederland naar Bermuda, aldus het CPB. Andere geldstromen als rentes en dividenden gaan vaak naar zogeheten doorsluislanden als Ierland, Luxemburg en Zwitserland. Uit deze landen komt ook het nodige geld naar Nederland toe. Die stromen worden niet door de bronbelasting gestopt. Die belasting geldt alleen voor landen waar het tarief voor winstbelasting onder de 9% is. In landen als Ierland, Zwitserland en Luxemburg is de winstbelasting hoger. Het CPB stelt daarom voor om de bronbelasting afhankelijk te maken van de effectieve belasting die in de praktijk in het bestemmingsland betaald wordt. Belastingmaatregelen zijn daarnaast effectiever als ze internationaal worden afgestemd, benadrukt het planbureau. Als Nederland als enige maatregelen neemt, kiezen belastingontwijkende multinationals simpelweg voor een andere route. Het feitelijk belasten van deze partijen kan daarom volgens het CPB juridisch en politiek lastig zijn. De waarde van de deelnemingen, leningen en intellectuele eigendomsrechten van de bijzondere financiële instellingen (bfi’s) bedroeg €4200 mrd in 2016, bijna zes keer de omvang van het bbp. De bfi’s in Nederland zijn internationale schakels tussen dochterondernemingen in herkomstlanden en die in bestemmingslanden. Daaraan gekoppeld zijn dividenden, rentes en royalty’s die door Nederland stromen ter waarde van jaarlijks €200 mld. [de maatregelen die wij gaan invoeren zijn dus niet effectief genoeg om het te bereiken doel te effectueren]

Misbruik van de macht van het grote geld

Wie aan de knoppen van de geldkraan zit bepaalt de regie en de wijze waarop zaken worden afgehandeld. Zo ook bij deze verzekeraar: Aegon heeft een biodynamische boer, die zware psychische klachten kreeg na een verkeersongeluk in 1999, twintig jaar laten wachten op een schadevergoeding. Vanwege die stroperige afhandeling moet het concern €10.000 betalen, heeft het gerechtshof in Arnhem bepaald. De man was in 1999, samen met zijn vrouw, betrokken bij een kopstaart-botsing met iemand die bij Aegon was verzekerd. De boerin raakte daar volledig arbeidsongeschikt van, en schikte in 2005 met Aegon voor een bedrag van ruim €135.000. Drie jaar na het ongeval bleek dat ook de boer niet ongeschonden was gebleven. Niet alleen moest hij talloze keren naar de fysiotherapeut, ook had zijn toch al kwetsbare persoonlijkheid een klap gekregen. De man werd depressief, begon zelfmoordneigingen te uiten, en werd zelfs vier maanden opgenomen in een psychiatrische instelling. Ondertussen liep de uitbreiding van de boerderij tot zorgboerderij met horeca finaal verkeerd – het boerenechtpaar moest zelfs uitstel van betaling aanvragen, het voorportaal van een faillissement. Wetende dat de man zich psychisch op een dieptepunt bevond, trok een door Aegon ingehuurde schade-expert in 2007 tóch nog een keer het verband tussen het verkeersongeluk en zijn mentale klachten in twijfel. Van die twijfel maakt het Arnhemse hof in zijn uitspraak gehakt. Het verergeren van de psychische klachten is wel degelijk het gevolg van het verkeersongeluk. De plotselinge koerswijziging kan Aegon worden aangerekend, vindt het hof, want in 2005 ging de schade-expert er wel vanuit dat het auto-ongeluk de oorzaak van de depressie is. Door die koerswijziging en door slechts een paar keer heel kleine schadevergoedingen uit te keren, is de boer dieper in de put geraakt, aldus het hof. Daarom heeft hij recht op €10.000 extra smartengeld. Ook Aegon vindt dat de zaak „uitzonderlijk lang en te lang heeft geduurd”, laat een woordvoerder weten. Volgens de verzekeraar komt dat onder meer door de „complicaties en verschillende schadecomponenten”, maar ook omdat de man pas in 2002 een schadeclaim bij Aegon neerlegde. „Vanaf 2011 is er geprocedeerd, dan heeft de rechtbank de regie”, voegt de zegsvrouw daar nog aan toe. In totaal heeft de boer, die het bedrijf dat hij van zijn ouders had overgenomen heeft moeten sluiten, recht op enkele tonnen aan schadevergoeding. [in 2002 legt de boer een schadeclaim neer bij AEGON en daarover wordt pas sinds 2011 geprocedeerd en nu zijn we weer >7 jaar verder. Kan een verzekeraar zich in Nederland daarover beroepen op complicaties en verschillende schadecomponenten?]

De goede jaren zijn voorbij

Daarover schrijft Jan Kleinnijenhuis deze week in zowel Trouw als het Parool. Nederlandse consumenten worden in hoog tempo somberder over de economische vooruitzichten. Het consumentenvertrouwen is nog positief, zo berichtte het CBS deze week, maar in januari was er wel sprake van de grootste daling in ruim zeven jaar. De index voor het consumentenvertrouwen daalde met 8 punten naar een stand van 1. Dat is nog altijd boven het langjarig gemiddelde van -3. Het vertrouwen bereikte in januari 2000 de hoogste stand ooit op 36. Het dieptepunt werd bereikt in maart 2013 op -41. Opvallend is dat Nederland van alle EU-landen de grootste daling van het vertrouwen noteerde, op Frankrijk na. Daar weegt de invloed van de protesten van de zogeheten ‘gele hesjes beweging’ zwaar op het sentiment. De Nederlandse ondervraagden schatten vooral de economische situatie in de komende twaalf maanden veel lager in dan tijdens de vorige meting in december. Ook over de eigen financiële situatie voor het komende jaar zijn consumenten plots veel negatiever dan een maand geleden. Ook achten ondervraagden de tijd minder gunstig voor het doen van grote aankopen.[de oorzaak zou kunnen zitten op de extreme stijging van de maandelijkse voorschotten voor stroom-, gas- en waterverbruik. Daar is de consument erg van geschrokken] Van terughoudendheid in het gedrag van consumenten was in november vorig jaar echter nog geen sprake – ze gaven in die maand 2% meer uit dan een jaar eerder. De groei van de consumptie kwam daarmee zelfs nog wat hoger uit dan in oktober. Er werd vooral meer besteed aan duurzame goederen, en dan met name huishoudelijke apparaten en kleding. Auto’s waren minder in trek, maar aan benzine en aardgas werd weer wel 3% meer uitgegeven. Voedings- en genotmiddelen zaten met een plus van 1% een stuk lager dan het gemiddelde. Het CBS constateert echter dat de omstandigheden voor de consumptie in de komende maanden een stuk slechter zijn. Behalve op het gedaalde consumentenvertrouwen wijst het bureau er ook op dat werkgevers in de industrie veel pessimistischer zijn over de toekomstige werkgelegenheid. En dat werkt uiteindelijk weer door in de consumptie door huishoudens. De afgelopen maanden zijn er meer signalen dat de economische groei in Nederland en de rest van de eurozone aan het afzwakken is. Dat zal het komende jaar gevolgen hebben voor de groothandel in Nederland, zo becijferden economen van ING. Na negen goede jaren van gemiddeld 4% of meer groei, zal de groei het komende jaar naar schatting terugvallen tot zo’n 1,5%. De sector begint last te krijgen van de toenemende handelsbarrières als gevolg van de spanningen tussen China en de Verenigde Staten, en ook de Brexit voorspelt weinig goeds, verwachten de ING-economen. [daar maak ik wel een kanttekening bij. De laatste berichten vanuit het Lagerhuis geven een aanwijzing dat het Parlement de regie gaat overnemen van premier May in het Brexit-dossier. Er is een meerderheid die wil gaan voor een uitstel van de datum waarop de Britten de EU zouden willen verlaten, 29 maart 2019. Vanuit de EU zijn er geluiden die zo een voorstel niet zouden willen blokkeren] De problemen zullen zich waarschijnlijk het sterkst voordoen in de groothandel voor voedsel, die bovendien te maken krijgt met de btw-verhoging die begin dit jaar is ingegaan. ING noemt het opvallend dat de deelsector nog weinig te lijden heeft gehad onder de Brexit, maar zoekt de verklaring daarvoor in hamstergedrag in aanloop naar de daadwerkelijke uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie. Dat zou betekenen dat de omzet nadien nog sterker terugvalt als bedrijven kunnen terugvallen op eerder aangelegde voorraden.

Günter Hannich waarschuwt opnieuw

2018 war ein schlechtes Börsenjahr. Ich bin an dieser Stelle regelmäßig darauf eingegangen. Doch wenn jetzt wieder die Optimisten auftauchen und uns erzählen, dass 2019 sehr viel besser wird, kann ich nur vor diesem übertriebenen Optimismus warnen. Meiner Einschätzung nach steht das Schlimmste uns noch bevor. Ein Hauptauslöser für das weitere Abwärtspotenzial ist die massiv angestiegene weltweite Verschuldung. Laut zuletzt veröffentlichten Zahlen ist hier die weltweite Verschuldung der Staaten, Unternehmen und Privathaushalte auf einen Rekordwert von $244 Billionen angestiegen. Ein besonders starkes Wachstum hat es hier im Bereich der Schwellenländer gegeben – allen voran China. Was wir derzeit sehen, ist ein starkes Schuldenwachstum, was sogar das weltweite Wirtschaftswachstum in den Schatten stellt. Und ein schneller wachsender Schuldenberg im Vergleich zur Wirtschaftsleistung kann nicht lange gut gehen und ist auch bisher in der Vergangenheit nie lange gut gegangen. Ich bin mir sicher, dass dies alles nur die Vorläufer eines Riesen Megacrashs sind, der uns noch bevorsteht. Dabei ist es nahezu egal ob es sich um Werte aus Deutschland dem europäischen Ausland, Japan oder den USA handelt. Die gesamte Branche steht vor einem massiven Umbruch und schon jetzt sind die Verkaufszahlen für Fahrzeuge in China deutlich eingebrochen. Wie Sie wissen, ist China der größte Automobilabsatzmarkt der Welt und wenn dort die Nachfrage sinkt, hat das nicht nur Auswirkungen auf die heimischen chinesischen Hersteller, sondern auch auf die dort sehr stark vertretenen ausländischen Automobilkonzerne wie beispielsweise Daimler, Volkswagen oder auch BMW. Eine weitere Branche, die von der kommenden Krise besonders stark betroffen sein wird, ist natürlich der Bankensektor. Hier haben wir bei großen Werten wie der Deutschen Bank oder der Commerzbank schon riesige Verluste gesehen. Doch diese Tendenz wird sich weiter fortsetzen.

Politieke peiling de Hond

Deze week weer geen verschuivingen. Bij de vraag hoe groot de hoop is bij de achterban dat dit kabinet de rit uitzit zien we bij de partijen een sterk verlies van vertrouwen in het laatste halfjaar optreden: in de volgorde van de start van het kabinet Rutte III, jan18, jun19 en dit weekend zien we de volgende data door ‘allen’: 50-42-43-35. 2/3 van het Nederlandse volk denkt dus dat dit kabinet de eindstreep niet haalt. Gespecificeerd naar de 4 coalitiepartijen zijn die cijfers: VVD 93-93-92-71; CDA 86-78-84-51; D66 77-83-82-63; CU 87-72-550-41. Bij de oppositie vallen de cijfers op van de PvdD 39-26-17-6. Daarmee zitten ze nu in een groepje met de PVV 3, SP 7 en FvD 8.

© 2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d.25 januari 2019; week 4: AEX 515,1; Bel20 3496,96; CAC40 4.925,82; DAX30 11.281,79; FTSE 100 6.809,22; SMI 8922,49; RTS (Rusland) 1192,62; DJIA 24.737,2; NY-Nasdaq 100 6.787,37; Nikkei 20.773,56; Hang Seng 27.569,19; All Ords 5.971,1; SSEC 2.601,72; €/$1,140049; BTC/USD $3.600,3401; 1 troy ounce goud $1302,6; dat is €36.661,37 per kilo; 3 maands Euribor -0,307% (1 weeks -0,376%, 1 mnds -0,368%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,293%; 10 jaar VS 2,7365%; 10 jaar Belgische Staat 0,635%, 10 jaar Duitse Staat 0,194%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,2%, 10 jaar Japan min 0,0048%; 10 jaar Italië 2,666%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,279.

Dit bericht is geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink.