UPDATE 26/27 09 2020/550 Corona slaat opnieuw toe

De opening van dit blog zou een beschouwing hebben gegeven over “Ons spaargeld en de opgebouwde pensioenreserves moeten worden opgeofferd voor een groter neoliberaal belang. Een greep naar ons geld, monetaire autoriteiten onder druk van de markten, het neoliberalisme slaat genadeloos toe.” Ik heb dit artikel van ca 3000 woorden echter verplaatst naar blog 551 omdat waarschijnlijk komende week een van de landelijke dagbladen een gestripte versie, van 900 woorden, gaat publiceren. Vandaar dat ik heb besloten de originele versie in het volgende blog te plaatsen.

Financieel/Economische berichten

Bijna vierhonderd banken in de eurozone hebben €174,5 mrd aan zeer goedkoop geld geleend bij de Europese Centrale Bank (ECB). Het gaat om leningen in het kader van een speciaal crisisprogramma, dat ervoor moet zorgen dat banken ondanks de corona-pandemie krediet in de economie blijven pompen. Onder bepaalde voorwaarden hanteert de ECB zelfs een negatieve rente van 1%, wat betekent dat banken geld toe krijgen op het krediet. In juni leenden banken in de eerste ronde van dit programma al €1300 mrd. Het is de bedoeling dat banken het geld gebruiken om aan de ‘reële economie’ uit te lenen, dus aan gezinnen of bedrijven. (bron: Trouw) Dat laatste is de inzet, zegt de ECB, maar wat is de realiteit. We kennen ook informatie dat banken die leningen hebben opgenomen als een buffer in moeilijke tijden die er nog aankomen en daarom dat geld dan wel delen ervan weer hebben gestald bij de ECB. En die leningen dus helemaal niet allemaal hebben gebruikt om de reële economie te stimuleren. Het kan niet zo zijn dat de ECB die kennis niet heeft. De steun aan het bankwezen in de eurozone zou dus nu bedragen €1.474,5 mrd. Mijn vrees wordt hierdoor versterkt dat er banken zijn, die in een zwakke positie verkeren en vooralsnog door de ECB de hand boven het hoofd wordt gehouden.

In de AEX eindigde maandag ING €6,03, een verlies van 9,3%. Aan het einde van de week noteerde ING €5,90, een daling van 10,6% ten opzichte van de koers op 18 september van €6,60 en een daling van 44,8% sinds eind 2019. De Poolse dochter van de bank zou klanten jarenlang geholpen hebben om dubieus geld vanuit Rusland weg te sluizen. De sleutelspelers die deze kapitaalvlucht naar het Westen faciliteerden zijn twee obscure Nederlandse vennootschappen die bankierden bij ING Bank Slaski, de Poolse tak van ING. Dat schrijven Trouw, FD en onderzoeksplatform Investico. Zij baseren zich op een vertrouwelijk rapport over Russische kapitaalvlucht van FinCen, de financiële opsporingsdienst van het Amerikaanse ministerie van Financiën. Uit de documenten zou blijken dat Nederlandse bedrijven een spilrol vervulden in het wegsmokkelen van miljarden dollars uit Rusland. De bedrijven gebruikten een wisseltruc met aandelen en obligaties en de Poolse ING-bank zou die transacties hebben uitgevoerd. ING zou bezig zijn om afscheid te nemen van het Nederlandse bedrijf Tristane Capital dat vooral in 2014 betrokken was bij het wegsluizen van dubieus geld uit Rusland via de Poolse dochter van ING. In 2018 zou de klantrelatie met de andere partij, Schildershoven Finance bv, al beëindigd zijn. Een woordvoerder van ING zegt niet te kunnen reageren op individuele klanten en transacties. „Het is wel goed op te merken dat we in 2017 zijn begonnen met een uitvoering programma om anti-witwasprocedures veel beter vorm te geven. Inmiddels zijn er bij ons 4000 mensen die zich wereldwijd met deze zaken bezighouden.” Eerder al kwamen witwaspraktijken via Deutsche Bank en Danske Bank aan het licht. Daarbij waren filialen in Estland betrokken. Dat ging om het witwassen van miljarden dollars. Deutsche werd hiervoor zwaar beboet en Danske moest zijn activiteiten in Estland staken. (bron: DFT en andere media)

In bijna de helft van 356 meldingen over verdachte geldstromen met een link naar België duikt de naam ING op. Dat schrijven De Tijd, Knack en Le Soir, die met journalistencollectief ICIJ de zogeheten FinCEN Files onderzochten. Zo ging via Belgische ING-rekeningen geld van een illegaal gokbedrijf naar Amerikaanse banken. Ook had ING-België een bijkantoor in Genève, waar crimineel geld uit Oost-Europa werd doorgesluisd. De afgelopen tijd dook ING vaker op bij berichten over het doorsluizen van miljarden aan verdacht geld uit onder meer Rusland. Volgens de bank zijn er in 2017 maatregelen genomen. (bron: NOS)

De overheid gaf in de eerste helft van het jaar bijna €15 mrd meer uit dan zij ontving. Dit kwam voornamelijk door de maatregelen van het kabinet om de economie tijdens de coronacrisis te ondersteunen. Deze maatregelen kostten in eerste zes maanden ongeveer €14 mtd, aldus het Centraal Bureau voor de Statistiek. De overheidsschuld steeg met €47 mrd tot €442 mrd. De schuld als percentage van het bruto binnenlands product (bbp) steeg met 5,7% tot 55,2% bbp. De overheidsfinanciën werden het tweede kwartaal gedomineerd door corona, merkt het statistiekbureau op. Waar de overheid het eerste kwartaal nog ruim €9 mrd overhield, belandde het saldo van inkomsten en uitgaven over het tweede kwartaal met min €24 mrd diep in het rood. De stijging van de overheidsuitgaven kwam grotendeels door een toename van subsidies met bijna €18 mrd. Hier droegen de loonsubsidies in het kader van de Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid (NOW) bijna €10 mrd aan bij. De doorbetaling aan zorgverleners en de meerkosten van corona in de zorg leidden tot ruim €4 mrd meer subsidielasten. Hiertegenover stond wel dat de overheid minder heeft betaald voor geleverde zorgproductie, zodat het effect op het overheidstekort per saldo minder dan €1 mrd bedroeg. De inkomenssubsidie aan zelfstandigen via de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) leidde tot €1,7 mrd aan extra lasten voor de overheid. De overheid gaf verder het eerste halfjaar ruim €2 mrd meer uit aan uitkeringen en betaalde bijna €2 mrd meer voor de beloning van haar werknemers. De overheidsinkomsten daalden met €5 mrd, onder meer door tijdelijke uitstelmaatregelen voor vennootschapsbelasting. Ook liepen de accijnzen, de belasting van personenauto’s en motorrijwielen, de energiebelasting, de kansspelbelasting en de toerismebelasting, fors terug. (bron: CBS) We moeten hier wel in acht nemen dat dit slechts het topje van de ijsberg is. De grote tegenvallers vallen in het komende jaar en pas in 2023 komen we in wat rustiger vaarwater, als er geen monetaire ontsporingen gaan plaatsvinden.

Het coronavirus heeft geleid tot een dramatische daling van bezoekers in Nederlandse musea. Het zijn er dit jaar bijna 24 miljoen minder, s de schatting van de Museumvereniging, daardoor lopen de musea zo’n €300 mln aan inkomsten mis, meldt Nieuwsuur. Niet alle musea kunnen altijd rekenen op overheidssubsidie en nu verdienen ze ook amper aan horeca, winkels of zalenverhuur. Tot de coronacrisis ging het juist erg goed met de musea. Nu blazen sommige hun nieuwe tentoonstellingen af en andere vrezen zelfs voor hun voortbestaan. Ze pleiten voor publiciteitscampagnes om het cultuurbezoek te stimuleren. (bron: NOS)

De eerste zorgverzekeraar heeft de premie van de basisverzekering voor volgend jaar bekendgemaakt. Bij DSW stijgt de zorgpremie met 6,50 euro naar 124,50 per maand. Volgens DSW komt de stijging vooral door hogere prijzen en door hogere lonen voor zorgmedewerkers. De stijging is iets groter dan waar het kabinet van uitging. Op Prinsjesdag was de verwachting dat de gemiddelde premie zo’n €123 per maand zou worden, een stijging van €5. DSW maakt jaarlijks als eerste de premie bekend. De andere verzekeraars hebben tot 12 november de tijd om hun premie bekend te maken. (bron: NOS) Ik heb getracht erachter te komen hoe de nieuwe premie is opgebouwd en welke dekking van toepassing is en of daar wijzigingen in worden doorgevoerd en welke consequenties dat kan hebben voor verzekerden.

Kernenergie kan worden gezien als een serieuze optie om Nederland van energie te voorzien. Minister Wiebes schrijft dat aan de Tweede Kamer. Uit onderzoek in opdracht van de minister blijkt dat kernenergie toch niet duurder is dan energie uit wind en zon. In eerdere onderzoeken kwam kernenergie relatief duur uit, maar de onderzoekers stellen dat daarbij te weinig gekeken is naar bijkomende kosten van zonne- en windenergie. Er is al een Kamermeerderheid voor de bouw van nieuwe kerncentrales. Volgens onder meer de VVD zijn die nodig om de klimaatdoelen in 2050 te halen. (bron: NOS)

De handel in diensten is hard geraakt door de coronacrisis. Het CBS meldt dat de uitvoer van Nederlandse diensten in het tweede kwartaal van dit jaar daalde met €7,4 mrd. Dat is 12% minder dan in dezelfde periode vorig jaar, de import daalde met 17%. Een dienst is een transactie waarbij een niet-fysiek goed wordt geleverd, zoals een Nederlandse ingenieur die in China advies geeft over een waterkering of een Chinese toerist die een kaartje koopt voor Madurodam. Onder meer bedrijven die voor webshops betalingsverkeer regelen, verleenden juist meer diensten. (bron: NOS)

Een deeltje van de financiële sector in Nederland zet biodiversiteit hoger op de agenda. 26 financiële instellingen, waaronder 13 Nederlandse, hebben afgesproken om via kredietverlening en investeringen een bijdrage te leveren aan de natuur. Het is de bedoeling dat bedrijven met weinig oog voor natuur daarop worden aangesproken. Op langere termijn zullen die bedrijven lastiger financiering krijgen, of zelfs helemaal niet meer. Op een digitale VN-top over natuur zullen de financiële instellingen roepen daar ook regeringsleiders op om natuurverlies tegen te gaan. (bron: NOS) Tot de Nederlandse ondertekenaars behoren 6 Vermogensbeheerders, waaronder Achmea en Robeco, 3 verzekeraars: Aegon, ASR en NN, en 5 banken, waaronder de RABO, de Nederlandse Waterschapsbank en het trio ASN, Triodos en Volksbank (SNS). ‘Wat opvalt is dat ABN Amro en ING ontbreken.

Tata Steel IJmuiden en de Engelse tak van het bedrijf worden structureel financieel afgeroomd door hun Indiase moedermaatschappij. Dat schrijft het Noordhollands Dagblad op basis van eigen financieel onderzoek. Zo zouden grondstoffen die aan IJmuiden geleverd worden heel goedkoop ingekocht worden door een centraal inkoopbedrijf van Tata Steel in Singapore, en voor veel meer aan de Europese staaldochters verkocht worden. De krant spreekt over een bedrag van €20,7 mrd dat sinds de overname door Tata in 2007 te veel is betaald aan grondstoffen. Tata Steel Europe zegt tegen de krant dat er tegen marktconform tarief is ingekocht. Er zijn al langer problemen bij de voormalige Hoogovens. Voor de coronacrisis was er een reorganisatie aangekondigd, omdat de Europese auto-industrie, waar Tata Steel met name aan levert, toen al in zwaar weer zat. Door de coronacrisis werd de auto-industrie opnieuw hard geraakt. Tata Steel staat in de top-5 van bedrijven die tijdens de eerste ronde steun de meeste loonsubsidie hebben gekregen: €28,7 mln. (bron: RTL Nieuws) Als het inkoopbureau van Tata Steel in Singapore slim inkoopt en daarop winst maakt hoeven de werkmaatschappen die dat afnemen daar niet altijd van te profiteren. Het inkoopbureau kan ook op het verkeerde moment inkopen, waardoor de prijs boven de marktwaarde komt te liggen. Als er op marktwaarde wordt verkoopt zijn dat de gevolgen en daar is niets mis mee.

2021 wordt een slecht jaar voor de bouw, voorspelt ABN Amro. Kabinetsmaatregelen om dat te voorkomen, bieden te weinig soelaas, schrijft Hanne Obbink in Trouw. De bouw gaat een zware tijd tegemoet. Tot nu toe bleven de gevolgen van de coronacrisis beperkt, maar een dip in de loop van volgend jaar kan niet uitblijven, ook al omdat de beperkingen die de stikstof-problemen met zich meebrengen nog lang niet uit de weg geruimd zijn. Deze voorspelling is afkomstig van ABN Amro. De bank ziet wel dat het kabinet zich inspant om te voorkomen dat de bouw instort, juist nu er heel veel nieuwe woningen gebouwd moeten worden. Het kondigde op Prinsjesdag aan extra geld te zullen steken in woningbouw en het gaat ook (om bouwers aan het werk te houden)vervroegd geld uittrekken voor onderhoud van wegen en spoor en in het verduurzamen van overheidsgebouwen. “Het besef dat er maatregelen nodig zijn om de bouw op gang te houden, is er wel”, zegt Madeline Buijs, die zich als econoom bij ABN Amro bezighoudt met de sectoren bouw en vastgoed. “Maar het kabinet trekt er te weinig geld voor uit, veel maatregelen zijn niet concreet genoeg en hebben pas te laat effect om de bouw volgend jaar al op gang te helpen.” De somberste verwachtingen van rond het begin van de crisis zijn niet bewaarheid. Het Economisch Instituut voor de Bouw berekende toen dat de bouwproductie met 15% gaat dalen en dat er daardoor uiteindelijk 40.000 banen verloren gaan. Zo erg is het nog lang niet. Maar dat de bouw zal krimpen, staat volgens ABN Amro buiten kijf. De werkloosheid zal verder oplopen, de verwachtingen rond investeringen zijn ‘zeer negatief’ en de overheid zal stap voor stap haar coronasteun versoberen. Dit alles zal hoe dan ook gevolgen hebben voor de bouw. Volgens Buijs zal er in 2021 over de hele linie ongeveer 3% minder gebouwd worden. ABN Amro voorziet dat vooral middelgrote bouwbedrijven (met tien tot honderd mensen in dienst) de dupe worden van de neergang die de sector kan verwachten. Die hadden in het tweede kwartaal al te maken met een omzetdaling van ruim 12% in vergelijking met dezelfde periode vorig jaar, terwijl kleine én grote bedrijven dat kwartaal nog 3% à 4% extra omzet boekten. Die trend zal zich voortzetten, denkt Buijs. Middelgrote bedrijven zijn vaak actief in nieuwbouwprojecten, en die komen tijdens een crisis minder snel van de grond. Vaak werken zij ook als onderaannemer voor grotere bedrijven en worden zij bij tegenslag als eerste buiten de deur gezet. Ook valt te verwachten dat grote aannemers zich, om aan het werk te blijven, op kleinere projecten storten en middelgrote bouwers uit de markt drukken. Omdat ze inschrijven met ‘verliesprijzen’. Behalve de coronacrisis zorgen ook stikstof en poly- en perfluoralkylstoffen (pfas) ervoor dat de bouw niet hoeft te rekenen op een heel florissante tijd. Het kabinet trekt de komende tien jaar in totaal weliswaar €1 mrd uit om bouw te helpen aan de stikstofregels te voldoen, of die zo aan te passen dat ze geen hindernis zijn. Maar ABN Amro schaart de maatregelen desondanks onder het kopje ‘slecht nieuws’: die zijn te ‘beperkt’. “Dat geld is een stimulans voor de bouw om te verduurzamen”, legt Buijs uit. “Maar de uitstoot door de bouw kan niet van de ene op de andere dag drastisch omlaag. Daar is een hele innovatieslag voor nodig. Er is bijvoorbeeld elektrisch materieel nodig dat nu nog maar heel beperkt beschikbaar is. Het duurt dus echt nog wel even voor de bouw profijt heeft van die stimulans.” Toch is Buijs voor de langere termijn niet al te somber – al houdt ze vanwege de onzekerheden rond de coronacrisis uiteraard een slag om de arm. “Voor volgend jaar wordt alweer economische groei verwacht”, zegt zij. “Als die verwachting uitkomt, zullen de vooruitzichten voor de bouw tegen het eind van 2021 ook wel weer beter worden.” (bron: Trouw) De vraag is maar of de 2e golf met corona-besmettingen doorzet en of er een 2e lockdown komt. Verder de wijze waarop het volgende kabinet omgaat met ‘klimaat, milieu en natuur’. Daarvan is het afhankelijk in hoeverre de economie weer groei laat zien. Maar als een groeivertraging voortzet zal niet alleen de bouw worden getroffen, maar zeker ook andere sectoren. Dan zal ook de overheidssteun voor het bedrijfsleven minder florissant worden en zal de werkloosheid en het aantal faillissementen fors gaan stijgen. Ik vrees dat het leed nog niet is geleden, dat schrijf ik op 25 september 2020.

Corona berichten

RIVM meldt vandaag 38 sterfgevallen, het hoogste aantal sinds 15 mei. Nederland staat, net als veel andere Europese landen, aan de vooravond van een tweede coronagolf. Het aantal besmettingen blijft versneld oplopen. Het RIVM meldt verder 2.713 (gisteren 2.777) besmettingen en 29 ziekenhuisopnamen. Het gemiddelde van de afgelopen 7 dagen is 2271. Opnieuw telt Amsterdam het hoogste aantal nieuwe besmettingen: 331. Den Haag (197) en Rotterdam (161) volgen. Afgezet tegen het aantal inwoners waren er de afgelopen 3 dagen de meeste besmettingen in Haaksbergen en Zuidplas. Het aantal positief geteste mensen in Nederland blijft snel stijgen, en dat terwijl door drukte bij de teststraten lang niet iedereen getest kan worden. Boven de 7 besmettingen per 100 duizend inwoners is het virus volgens het ministerie van VWS mogelijk niet goed in de hand te houden. Vandaag zijn er in Nederland ruim 15 besmettingen per 100 duizend inwoners gerapporteerd. Deze week zijn er 16.697 besmettingen gemeld, dit is ruim 50% meer dan de week daarvoor. Het officiële sterftecijfer is met 38 gestegen naar 6.366. Dit zijn alleen overledenen waar covid-19 met een test is vastgesteld, het werkelijke sterftecijfers ligt hoger. De ziekenhuisbezetting blijft stijgen. Op dit moment liggen er 555 covid-patiënten in de Nederlandse ziekenhuizen. Er liggen nu 122 patiënten vanwege covid-19 op de intensive care. Daarnaast zijn er 433 personen opgenomen op een verpleegafdeling. (bron: RIVM/NOS/VK) Het aantal nieuwe besmettingen is de laatste 7 dagen flink gestegen. Er komt weinig info over de ernst van de 2e golf besmettingen. Het aantal ziekenhuisopnames stijgt weliswaar, maar blijft toch beperkt: 1% van de besmette personen. Ouderen en personen met een zwakke gezondheid zullen wel het meest kwetsbaar zijn. Van belang is hoeveel mensen er momenteel dagelijks sterven. Het gemiddelde per dag is 440 personen in normale omstandigheden. Als er dan 38 aan corona overlijden, past dat binnen acceptabele grenzen.

Politieke partijen in Amsterdam maken zich zorgen over het oplopende aantal coronabesmettingen in de hoofdstad. Ze willen dat het kabinet snel de leiding neemt bij de bestrijding en een lockdown koste wat het kost voorkomt. D66 vindt dat het kabinet beter moet uitleggen hoe het virus in de winter bestreden moet worden. De VVD vindt burgemeester Halsema en het (linkse) college afwezig en wil meer testcapaciteit en handhaving van de maatregelen. De regio heeft de meeste besmettingen van het land. In een week is het aantal positieve tests opgelopen met 57%, vooral in Nieuw-West en Zuidoost. (bron: NOS) Ik vraag mij af wat en hoe de politiek in de hoofdstad wil om het aantal besmettingen terug te brengen. We weten dat een ‘intelligente’ lockdown werkt maar veel geld kost, maar dat willen ze niet. Willen een aanpak die niks kost maar wel positieve resultaten oplevert. Het volk wekelijks gaan toespreken of in bepaalde wijken op een efficiëntere wijze gaan controleren. Met de wapenstok de corona-regels afdwingen? Met ‘hel en verdoemenis’ gaan dreigen? Wat kan den Haag meer dan Amsterdam? Die hebben het ‘ei van Columbus’ niet bij de hand. De horeca om 23:00 uur sluiten, mondkapjes verplicht gaan invoeren. Orde in de stadions. BOA’s de uitvoering van de 1½ meter regel consequent laten handhaven. Kortom de regels gaan afdwingen, niet alleen zeggen maar ook doen. Wat ik de laatste week op terrassen gezien heb was een desillusie: vrijwel niemand hield zich aan de regels. Twee vrouwen aan een statafel op een kruk zitten te eten en te drinken: monden op 50 cm van elkaar en maar kwebbelen. Zo moet het dus niet, dat vraagt om besmettingen. Op de markt zie ik geen mondkapjes meer en vrijwel niemand houdt zich aan de 1½ meter. Zonder dwang en handhaving van de regels (dus wel een lichte vorm van een lockdown) wordt het beoogde doel niet bereikt en wordt de chaos, vooralsnog, onoverzichtelijk. Zachte heelmeesters laten stinkende wonden achter.

Werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland roepen hun leden op om zich te houden aan de corona-maatregelen om een situatie zoals in maart tegen te gaan, toen het kabinet een ‘intelligente lockdown’ in het leven riep. “Een tweede lockdown dreigt, met alle draconische gevolgen voor ondernemers, werknemers en de economie van dien”, staat in een brief. “Omdat we merken dat de aandacht verslapt, roepen we iedereen op de protocollen strikt na te leven.” De werkgevers beginnen dit weekend met een campagne op sociale media. Ze vragen het kabinet alle beschikbare test- en labcapaciteit snel in te zetten. (bron: NOS)

Vanwege het hard oplopende aantal besmettingen in de Randstad is er een serieuze kans op aanvullende coronamaatregelen in Amsterdam, Rotterdam en Den Haag. Maandag komt het OMT met een advies en wordt daar een besluit over genomen, zei premier Rutte tijdens de wekelijkse persconferentie na de ministerraad over de uitbreiding van de ‘zorgelijke’ coronagebieden. De gestage nieuwe opmars van het coronavirus baart het kabinet grote zorgen. Het aantal besmettingen loopt de laatste weken vooral sterk op in Amsterdam, Rotterdam en Den Haag. In die drie steden golden al strengere maatregelen omdat ze tot de ‘zorgelijke’ coronaregio’s hoorden. De maatregelen zouden daar bovenop komen. (bron: RTL Nieuws) Vooralsnog wijst de premier een landelijke lockdown resoluut van de hand, ondanks dat medici en bestuurders dat op de agenda hebben gezet.

Het kabinet overweegt voetbalfans uit stadions te weren als ze dit weekend weer de regels negeren. “Mochten de afspraken weer worden geschonden, wordt het een ander verhaal. Dan wordt er bijvoorbeeld gespeeld zonder publiek”, zegt minister Van Ark tegen het AD. Afgelopen weekend bleek het voor veel voetbalsupporters lastig om niet te juichen en te zingen in stadions, zoals de corona-regels voorschrijven. (bron: NOS)

Het materiaal van mensen die zich bij de GGD laten testen op het coronavirus gaat binnenkort naar een lab in Abu Dhabi voor analyse. Het Nederlandse bedrijf Saltro, een zusterlab en het ministerie van Volksgezondheid hebben een deal daarover bijna rond. Om de wattenstaafjes met het genetisch materiaal ernaartoe te brengen is een luchtbrug opgezet. Minister De Jonge zei dat in de Tweede Kamer dat hij het contract wil sluiten vanwege het tekort aan testcapaciteit hier. Uit een interne mail van Saltro, die in bezit is van de NOS, staat dat deze week al de eerste tests worden verzonden. (bron: NOS) Een ander bericht meldt dat binnenkort een kwart van de corona-tests in Duitsland worden uitgevoerd.

In Duitsland, Italië, Zweden, het VK en Denemarken ligt het aan geteste besmettingen lager dan in Nederland. In België, Frankrijk en Spanje ligt het hoger.

Nederlandse onderzoekers van het Amsterdam UMC hebben ontdekt dat corona nog schadelijker is dan we al wisten: het tast ook de hersenen aan. De ziekte kan ertoe leiden dat het immuunsysteem in de hersenen op hol slaat. Het onderzoek is gepubliceerd in het toonaangevende medische tijdschrift The Lancet Microbe. Patholoog Paul van der Valk bestudeerde met zijn team uitvoerig de hersenen van elf patiënten die aan covid-19 zijn overleden. Bij tien van hen zag hij dat de ziekte duidelijke sporen in de hersenen had achtergelaten. Er werden afweercellen (zogeheten T-lymfocyten) ontdekt die niet in de hersenen thuishoren. Deze afwijkingen trof hij bij de overleden patiënten in de gehele hersenen en het ruggenmerg aan. “Dit zijn cellen die normaal gesproken uit de hersenen worden geweerd”, zegt Van der Valk. “Maar bij de covid-19-patiënten zagen we dat ze de bloedbaan hadden verlaten en het hersenweefsel binnentraden. Dan weet ik als patholoog: hier is iets goed mis.” Het corona-virus zelf werd niet in de hersenen van de overledenen teruggevonden. Van der Valk ziet daarom sterke aanwijzingen dat de afweercellen, bedoeld om covid-19 te bevechten, per abuis ook bepaalde eiwitten in de hersenen hebben aangevallen. “Dat kan gebeuren als het eiwit enigszins op het virus lijkt. Het eigen immuunsysteem slaat dan op hol.” Nader onderzoek is nodig om te weten op welke lichaamseigen eiwitten in de hersenen deze afweercellen het gemunt hebben. Maar het proces zou mogelijk wel kunnen verklaren waarom zoveel corona-patiënten nog langdurig, soms vele maanden, last houden van vermoeidheid en concentratieproblemen, zegt Van der Valk. “Mogelijk kan voor deze groep immuun-onderdrukkende medicatie verlichting geven. Maar dat moet eerst nog wel verder worden onderzocht.” Britse neurologen beschreven deze zomer al dat corona in sommige gevallen hersenbloedingen en zenuwschade kan veroorzaken, ook bij mensen met relatief milde coronaklachten. (bron: NOS) Al enige maanden geleden had ik gelezen dat er naast corona vier virussen, die neusverkoudheid veroorzaken, actief waren en mogelijk nog zijn, waarvan er één sterke gelijkenis vertoonde met het corona-virus. Ik blijf voorzichtig handelen om deze vijand buiten mijn lijf te houden.

Frontberichten

De nieuwe Buitenland barometer van Clingendael en Kieskompas geeft verrassende resulten te zien. 29% van de Nederlanders zien de VS als een bedreiging voor de Europese veiligheid, 35% is bang voor China en 36% voor de Russen. 72% zegt voor meer samenwerking met Duitsland en Frankrijk te zijn, bijna 80% verwacht dat de VS de komende 5 jaar de bescherming van Europa zullen terugbrengen. Nederland heeft nooit opgesloten willen zitten in een door de Franse/Duitse as geregeerd Europa, dus accepteerden we graag dat de VS ons bescherming bood, zonder dat we daar ooit noemenswaardig voor hebben betaald. Maar de panelen zijn verschoven: Trump kiest voor America First en maakt terugtrekkende bewegingen in West-Europa en de Britten hebben de EU verlaten. (bron: Parool)

Het Amerikaanse ministerie van Justitie dreigt financiering voor een aantal progressieve steden in te trekken. In een verklaring staat dat federaal belastinggeld niet verspild mag worden als de veiligheid van burgers in het geding is. Het gaat om New York, Portland en Seattle. De politiek leiders van deze steden, die bestuurd worden door Democraten, zouden anarchie en chaos toestaan op straat en nalaten burgers te beschermen. In de verklaring van minister Barr (Justitie) staat dat lokale leiders hun eigen politiedienst beperken in het werk. Daardoor komen onschuldige burgers die recht hebben op bescherming in gevaar, onder wie mensen die vreedzaam willen protesteren, aldus Barr. Het dreigement is in de geest van een aankondiging van president Trump, eerder deze maand. Die stelde dat hij steden financieel zou raken als ze gaan snijden in de begroting van de politie of gewelddadig protest tolereren. (bron: NOS)

President Trump heeft gezegd dat hij zich niet wil committeren aan een vreedzame machtsoverdracht als hij in november de verkiezingen verliest. “We moeten zien wat er gebeurt”, antwoordde de Amerikaanse president op een vraag van een journalist. Net als eerder sprak hij zijn twijfels uit over het stemmen per post, wat volgens hem gevoelig is voor fraude. Veel staten moedigen het stemmen per post juist aan vanwege zorgen over het coronavirus. “Ik heb al flink geklaagd. De stembiljetten zijn een ramp.” Vorige maand stelde de president al dat zijn Democratische tegenstander Joe Biden de verkiezingen alleen kan winnen door fraude. Biden ligt op dit moment voor in de nationale peilingen en ook in veel ‘battleground states’, maar in een aantal belangrijke staten zijn de marges klein. Trump zei eerder al dat hij verwacht dat de verkiezingsuitslag bij het Amerikaanse Hooggerechtshof zal belanden. Dat is volgens hem de reden dat hij snel een nieuwe rechter wil laten benoemen om de vorige week overleden Ruth Bader Ginsburg te vervangen. “Ik denk dat je dat beter voor de verkiezingen kan doen, want ik denk dat de oplichterij door de Democraten bij het Hooggerechtshof terecht zal komen.” Joe Biden reageerde direct op de uitspraken. Hij noemde Trumps opmerkingen over de machtsoverdracht irrationeel. Campagnemedewerkers van Biden stelden dat ze zijn voorbereid op alle mogelijke “geintjes” van de president. Ook vanuit zijn eigen partij zijn er kritische geluiden. Senator Mitt Romney, die Trump vaker heeft bekritiseerd, noemt het “zowel ondenkbaar als onacceptabel” dat Trump “deze grondwettelijke waarborg” niet zou respecteren. “Fundamenteel voor de democratie is de vreedzame overdracht van de macht. Anders wordt het Wit-Rusland”, schrijft hij op Twitter. Tot op heden heeft iedere verliezende presidentskandidaat de uitslag van de verkiezingen geaccepteerd, ook als de verschillen heel klein waren. Dat was bijvoorbeeld het geval in in 1960, toen Kennedy Nixon marginaal versloeg en ook in 2000, toen George W. Bush won van Al Gore. Die laatste gooide de handdoek pas in de ring na een aantal hertellingen en rechtszaken tot aan het Hooggerechtsshof. In Pennsylvania is er nu al commotie over de stembiljetten. Vrijdag heeft het Hooggerechtshof van die staat bepaald dat verkiezingsofficials zogenaamde ‘naked ballots’ kunnen weigeren. Dat zijn stembiljetten die per post worden verstuurd en die niet in een extra envelop zitten. Die tweede envelop is nodig om het stemgeheim te garanderen. Omdat bij eerdere verkiezingen met de enveloppen vaak fouten zijn gemaakt, zou de regel ertoe kunnen leiden dat zo’n 100.000 stemmen ongeldig in de belangrijke swingstate worden verklaard, vreest een vertegenwoordiger van het stadsbestuur van Philadelphia. Ze is bang voor dezelfde taferelen als in 2000 en roept op om de verplichte extra envelop te schrappen. (bron: NOS) Het gaat er aan de overzijde van de oceaan allemaal wel erg onsmakelijk aan toe. De president blijft zich gedragen als een straatvechter.

Overwegingen

Het is een droevig verhaal dat uit Brussel kwam deze week: EU-landen worden niet verplicht asielzoekers over te nemen van andere landen. Wel wil de Europese Commissie landen verplichten om solidair te zijn in crisissituaties. Dat blijkt uit een nieuw Europees Migratie en Asiel Pact dat deze week gepresenteerd werd. Het pact is een voorstel om de 27-lidstaten op een lijn te krijgen. Uiteindelijk moet er een plan gemaakt worden om illegale migratiestromen tegen te gaan. Het principe dat de lidstaat waar migranten en vluchtelingen het eerst aankomen verantwoordelijk is voor de asielprocedure, blijft maar er komen nieuwe criteria om te zorgen voor een betere verdeling van de te beoordelen verblijfsaanvragen. Zo stelt Brussel een ‘pre-selectie’ aan de grens voor. Die selectie moet gaan plaatsvinden in verbeterde opvangcentra. Daar zouden mensen dan geïdentificeerd, gescreend en geregistreerd worden in een Europese databank. Vervolgens zou snel besloten kunnen worden wie kans maakt op een verblijfsvergunning. Als blijkt dat een migrant minder dan 20% kans op asiel heeft, komt hij of zij in een zogeheten ‘fast track’-procedure van twaalf weken om uiteindelijk naar huis gestuurd te worden. Als het aan de commissie ligt, komt er een Europese terugkeercoördinator. De commissie wil dat de procedure van terugkeer sneller en beter gaat. Het vluchtelingenkamp Moria op Lesbos ging in vlammen op. De branden waren aangestoken uit onvrede. Want duizenden mensen wachtten er jarenlang tot hun asielprocedure eindelijk begint. Nu het kamp niet meer bestaat, zwerven 13.000 vluchtelingen rond. Ondanks dat EU-landen niet verplicht worden asielzoekers over te nemen van andere landen, moet er wel meer steun komen voor overbelaste landen. Als landen als Griekenland en Italië overstroomd worden door illegale migranten wil de commissie een ‘bindend systeem van solidariteit’. Landen kunnen asielzoekers overnemen, maar als ze dat niet willen moeten ze helpen bij het organiseren van de terugkeer van kansloze asielzoekers naar hun thuisland, of andere vormen van operationele steun bieden. Brussel wil ook dat de lidstaten vastleggen hoeveel migranten die op zee zijn opgepikt ze willen opnemen. Daarnaast zet de commissie in op meer samenwerking met landen waar veel migranten vandaan komen, vooral landen in Afrika. “Dit is een poging van de Europese Commissie om een van de lastigste politieke dossiers los te trekken”, zegt politiek verslaggever Fons Lambie van RTL Nieuws. “Maar de commissie is niet de baas in Europa. Het is uiteindelijk aan de lidstaten.” “In het plan zitten maatregelen (betere registratie, uitbreiding van het Europees grensagentschap) waar de landen het makkelijk over eens worden. Maar de opvang, de vrijwillige verdeling en de procedure aan de grens zullen nog voor veel discussie zorgen. Grofweg: het zuiden wil vooral solidariteit en hulp, Oost-Europese landen willen geen verplichtingen en West-Europese landen, zoals Nederland, zullen hameren op gezamenlijke afspraken.” Of dit migratiepact echt iets gaat veranderen, hangt volgens Lambie af van de lidstaten. “Deze discussie zal ook zeker terugkeren in het politieke debat in Nederland. Nederlandse politieke partijen zijn diep verdeeld over migratie, kijk maar naar de felle discussie over de opname van 100 mensen uit kamp Moria. De discussie over dit ‘migratiepact’ zal net zo fel zijn.” (bron: RTL Nieuws) Binnen 5 dagen zouden asielzoekers te horen krijgen of ze mochten blijven dan wel of ze teruggestuurd zouden worden naar het thuisland, heeft Ylva Johansson, Eurocommissaris voor asiel- en vluchtelingenzaken deze week met stelligheid beweerd. Veel kritische reacties. De Zweedse zou dat wel even gaan regelen. Ze heeft een complex dossier en er is weinig overeenstemming van vluchtelingen onder de 27 EU-lidstaten. Griekenland en Italië worden in de steek gelaten en worden opgezadeld met, voor hen, onbeheersbare humane ontwikkelingen met kwetsbare en afhankelijke vluchtelingen. Wij moeten die mensen en hun kinderen niet die op de vlucht zijn voor geweld. En wat moeten wij daarover aan onze kinderen en kleinkinderen vertellen? Dat is een schande van de eerste orde. Het is allemaal te herleiden tot de onmacht van de Europese Commissie die de regie niet zelf in handen neemt en de lidstaten tot de orde roept. Bah!!

Nog eens acht veiligheidsregio’s gingen naar risiconiveau 2 met het predicaat ‘zorgelijk’, heeft premier Rutte gezegd. Het gaat om de veiligheidsregio’s Groningen, Brabant-Noord en Zuidoost, Zaanstreek-Waterland, Gelderland-Zuid, Gooi en Vechtstreek, Flevoland en Zuid-Holland-Zuid. Zij hebben inmiddels extra maatregelen bekendgemaakt. Verschillende veiligheidsregio’s gaan meer inzetten op toezicht en handhaving van de coronaregels. In Groningen, Gooi en Vechtstreek, Flevoland, Zuid-Holland-Zuid, Zaanstreek-Waterland en Brabant Noord- en Zuidoost is dat aangekondigd. (bron: NOS)

Ook het derde steunpakket kreeg deze week in de Tweede Kamer brede steun. Wel is de oppositie huiverig over het tempo waarin het kabinet de regelingen terugschroeft. Als de economie door een tweede golf opnieuw een klap krijgt, volgen mogelijk aanpassingen. Laat het stroop smeren maar aan dit kabinet over. Of om met minister van Financiën Wopke Hoekstra te spreken: “Ik zet een zo groot mogelijke tent op en ik hoop dat er zo veel mogelijk partijen in die tent komen.” Dus strooide het kabinet kwistig met toezeggingen en toezegginkjes om zich van ruime steun voor het derde steunpakket te verzekeren. En met succes. Een grote Kamermeerderheid wil dat de overheid nog eens negen maanden doorgaat met regelingen die bedrijven en banen moeten redden, zoals de loondoorbetaling (NOW), de tegemoetkoming voor zzp’ers en de tegemoetkoming in de vaste lasten. Met name de NOW-versobering ligt oppositiepartijen zwaar op de maag: getroffen bedrijven krijgen vanaf 1 januari stapsgewijs minder steun. Volgens minister Wouter Koolmees ( Sociale Zaken) is het nodig dat bedrijven zich ‘aanpassen aan een nieuwe realiteit’. PvdA-leider Lodewijk Asscher is echter bang dat de afbouw te snel gaat nu de tweede coronagolf is uitgebroken en hij is niet de enige in de oppositie. Het kabinet belooft daarom voor 1 januari nog eens te bekijken of de rege­lingen beter later kunnen worden teruggeschroefd. Bij een ‘force majeur’ ligt aanpassing van het pakket volgens Hoekstra ‘voor de hand’. Asscher wordt op zijn wensen bediend door het kabinet, wat ook verklaart dat hij als een van de weinige fractieleiders aan het debat deelnam, om de toezeggingen te incasseren. Zo omarmt het kabinet het PvdA-voorstel om personeel dat ontslag krijgt naar ander werk te begeleiden, zonder dat zij eerst in een uitkering belanden. “Zoals er teststraten uit de grond zijn gestampt, zou je ook met baanstraten moeten werken,” verduidelijkt Asscher gisteren zijn idee. Koolmees deinst wel terug voor een harde ‘garantie op werk’: bij een toenemende werkloosheid is het niet realistisch helemaal te voorkomen dat mensen zonder baan komen te zitten. Hij wil werkgevers verplichten personeel bij de hand te nemen en te begeleiden naar nieuw werk. Die verplichting wordt een voorwaarde voor NOW-steun. Een werkgever die ‘kwaadwillend’ is en geen vinger uitsteekt, wordt met een sanctie bestraft. Hoe die eruit zal zien, is nog niet duidelijk. Koolmees wil daarvoor eerst met het UWV kijken wat mogelijk en uitvoerbaar is. Tegelijkertijd zegt hij toe dat er honderden miljoenen beschikbaar komen om bedrijven te helpen werk te vinden voor het personeel dat ze moeten laten gaan. Ook GroenLinks krijgt lekkers uit de strooppot. De partij maakt zich zorgen over jongeren, die er als eerste uitvliegen, terwijl hun sociale vangnet beperkt is. Wie onder de 27 is, moet vier weken wachten voor hij bijstand krijgt. Ook hebben ze amper mogelijkheden in de bijstand iets bij te verdienen. Koolmees gaat kijken of de participatiewet op dit punt kan worden aangepast. Hoekstra komt de SGP en PVV tegemoet, die net als VVD en D66 vinden dat 24 maanden erg kort is voor bedrijven om uitgestelde belastingen terug te betalen. Hij vindt het een ‘verstandige suggestie’ dat uit te breiden. Dinsdag, vlak voor de Kamer stemt, stuurt hij er een brief over. Minister Eric Wiebes van Economische Zaken hoeft het minst te doen om de tent van Hoekstra vol te krijgen. Hij belooft met de evenementenbranche te praten om onnodige faillissementen te voorkomen. Toch durft hij als enige van de drie W’s – de bijnaam van het kabinetstrio – te waarschuwen. “Ergens houdt het ook op,” is zijn boodschap. “Ja, de overheid heeft diepe zakken, maar de zakken zijn niet oneindig diep. De belastingbetaler kijkt mee naar dit debat.” (bron: Parool) en vraagt zich af wie dat straks allemaal gaat betalen. Hoekstra heeft al gezegd dat hij niet met bezuinigingen komt, de staatsschuld mag best wat stijgen: het kost ons niets want ik leen het geld gratis. Dit kabinet strooit met gratis geld, maar over 5½ maand zijn er verkiezingen. Dit is de nieuwe tijd, denk ik dan, maar voor hoelang?

©2020 hannesdewitte@02051935.nl 

Slotstand indices d.d. 25 sep 2020; week 39: AEX 540,91; Bel20 3.163,67; CAC40 4.729,66; DAX30 12.469,20; FTSE 100 5.842,67; SMI 10.216,28; RTS (Rusland) 1.164,68; SXXP (Stoxx Europe 600) 355,51; DJIA 27.173,96; NY-Nasdaq 100 11.151,13; Nikkei 23.204,62; Hang Seng 23.235,42; All Ords 6.140,50; SSEC 3.219,42; €/$1.1632; BTC/USD $10.748,87; 1 troy ounce goud $1.861,20, dat is €51.401,67 per kilo; 3 maands Euribor -0,498%; 1 weeks -0,53%; 1 mnds -0,523%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,412%; 10 jaar VS 0,6536%; 10 jaar Belgische Staat -0,293%; 10 jaar Duitse Staat -0,525%; 10 jaar Franse Staat -0,254%; 10 jaar VK 0,184%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,513%; 10 jaar Japan 0,0062%; Spanje 0,239%; 10 jaar Italië 0,889%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,48.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden dalend, beleggers werden onrustig over het feit dat wereldwijd het corona-virus nog steeds niet onder controle is en in de VS werd de dollar weer duurder. Verder stemmen de data over de ontwikkeling in het 2e kwartaal tot nadenken, de stijgende werkloosheid en slecht nieuws vanuit bepaalde sectoren in het bedrijfsleven, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en de financieel/economische gevolgen van het voortdurende krimp-scenario. Duidelijk is geworden dat de prijsvorming op de aandelenbeurzen steeds minder een beeld geeft van de tegenvallende bedrijfsresultaten en winstwaarschuwingen maar steeds meer een waardebepaling is dat bedrijven een stabielere factor zijn (ook al gaat het momenteel slechter) dan de waarde van geld. De Amerikaanse tech-aandelen stegen weer in waarde. De goudprijs daalde fors, de bitcoin daalde wat. De rentetarieven noteerden opnieuw dalend. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,326%; Duitsland -0,095%; Nederland -0,086%; Frankrijk 0,427%; Japan 0,6009%; VK 0,724%; Spanje 1,048%; Canada 1,0638%; VS 1,3914%; Italië 1,766%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,71%; Duitsland -0,72%; Nederland -0,656%; België -0,62%; Frankrijk -0,613%; Denemarken -0,591%; Spanje -0,296%; Japan -0,1245%; VK -0,102%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.