UPDATE 26-03-2022/625 Omtzigt noemt de werkwijze van het kabinet over koopkrachtcompensatie ‘foeilelijk’

Het kabinet trekt maar liefst ruim €6 mrd uit om huishoudens deels te compenseren voor de stijgende prijzen, mede als gevolg van de oorlog in Oekraïne. Vooral de energierekening wordt flink duurder. Toch is er in de Tweede Kamer veel onvrede over de manier waarop het geld wordt uitgegeven. Dat gebeurt ongericht en is onrechtmatig, zo luidt de kritiek. “Voor de laagste inkomens gebeurt er nog niet voldoende. Voor de hogere inkomens is het niet nodig, maar is het echt leuk wat ze krijgen. Juist voor die middengroepen die ongelofelijk kwetsbaar zijn, wordt met dit pakket niets gedaan”, zei GroenLinks-leider Jesse Klaver. Verschillende partijen opperden om de miljarden toe te kennen aan mensen die dat het hardst nodig hebben. Dat zou bijvoorbeeld kunnen via een hogere huurtoeslag, of een hogere reiskostenvergoeding zei PvdA’er Henk Nijboer. “Ik snap niet dat het kabinet niet ook voor de huurders meer maatregelen heeft genomen, want dan richt je je op de groep die het meest kwetsbaar is”, aldus Nijboer. Mahir Alkaya (SP) pleitte voor een “solidariteitstoeslag”. Vanuit de coalitie werd door D66, CU en CDA geopperd om de energietoeslag van €800 aan een grotere groep toe te kennen. Het kabinet heeft met stoom en kokend water dit koopkrachtpakket uit de grond gestampt om mensen zo snel mogelijk te compenseren. Naast die energietoeslag wordt de btw op de energierekening verlaagd, gaan de accijnzen op brandstof naar beneden en wordt er een al eerder toegezegde investering voor energiebesparende maatregelen zoals isolatie naar voren gehaald. Dat gaat niet altijd via de koninklijke weg, bleek uit de opmerkingen van de kabinetsleden. “Bij hoge uitzondering passen we het koopkrachtpakket aan tijdens het lopende begrotingsjaar”, zei minister Sigrid Kaag (Financiën). Strikt genomen kan de begroting pas in de voorjaarsnota worden aangepast, maar die staat pas gepland voor mei. Voordat de maatregelen dan ook door het parlement zijn goedgekeurd, zit je al middenin de zomer. Eventuele nieuwe koopkrachtplaatjes worden zelfs pas op Prinsjesdag in september gepresenteerd, in het nieuwe jaar merk je daar pas wat van. Zo lang wil niemand wachten. “We willen echt zorgen dat de mensen het geld snel op hun rekening hebben”, zei minister Karien van Gennip (Sociale Zaken). Over de extra wensen vanuit de Kamer was de bewindsvrouw duidelijk. “We moeten het niet complexer maken.”

Bovendien is niet overal geld voor volgens het kabinet. Van Gennip: “De zakken zijn behoorlijk leeg op dit moment.” Ondanks de goede bedoelingen van het kabinet, zei minister Kaag nog: “We dachten het goede te doen”, was een deel van de Kamer behoorlijk chagrijnig door de houding van het kabinet om het pakket ongemoeid te laten. Zo opperde PvdA, GroenLinks en DENK om huishoudens via een hogere huurtoeslag te compenseren. Tevergeefs, zo bleek uit het antwoord van Van Gennip. Volgens de minister is de manier waarop de miljarden nu worden uitgegeven “gerichter”. Daar geloofde Klaver “geen klap” van. Hij vroeg daarom om de onderliggende memo’s en nota’s om met eigen ogen te kunnen zien of alternatieven zoals met de zorgtoeslag, huurtoeslag of het minimumloon niet beter zijn. De handelswijze wekte ook veel wrevel bij het onafhankelijk Kamerlid Pieter Omtzigt. Hij noemde de gang van zaken “foeilelijk”. Want in december werden de eerste maatregelen al aangekondigd, deze maand worden de eerste bedragen al uitgekeerd en in mei stemt de Kamer er pas over. “Dat is niet rechtmatig”, meende Omtzigt. Hij maakte zich ook grote zorgen over de uitvoerbaarheid van de energietoeslag. Want hoe kunnen gemeenten, die hiervoor verantwoordelijk zijn, nou weten wie hier recht op hebben? Het kabinet heeft het over huishoudens met een inkomen “op of net boven het sociaal minimum”. Daarvoor moet je weten wat die mensen in 2021 of in 2020 verdienden, want van dit jaar is dat nog niet van iedereen bekend. “Ik zie hier een uitvoeringschaos verschijnen”, aldus Omtzigt. De wens vanuit de Kamer om extra informatie zorgde ervoor dat het laatste deel van het debat later wordt voortgezet. Zo wordt er uiteindelijk 3 dagen over de koopkracht en hoge energieprijzen gedebatteerd. (bron: NU) De burgers worden hier geconfronteerd met de chaos van bestuur en niet capabele bewindspersonen, die zich vastklampen aan regeltjes. Humane aspect hierbij ontbreekt: de huishoudens voor wie het een extraatje is krijgen meer en zij die die het nodig hebben om te overleven worden minimaal bediend.

De pot geld die gemeenten krijgen van het Rijk om armere gezinnen €800 energietoeslag te geven, is “bij lange na niet voldoende” om iedereen die er recht op heeft dat bedrag te geven. Dat zegt de Vereniging van Nederlandse Gemeenten tegen Nieuwsuur. Sommige gemeenten geven daarom minder geld aan de armste huishoudens. Andere geven wel die €800, maar doen dat aan een kleinere groep dan bedoeld. Het kabinet heeft €679 mln voor de regeling uitgetrokken. Gemeenten zijn bang dat de gemeentekas erbij zal inschieten doordat het Rijk te weinig geld overmaakt voor de regeling. (bron: NOS) Dit is onbehoorlijk bestuur van dit kabinet: list en bedrog! Benieuwd hoe partijen in de 2e Kamer hierop gaan reageren.

Algemeen

De Duitse bondskanselier Scholz heeft in een debat in de Bondsdag beloofd dat Duitsland solidair blijft met Oekraïne, maar hij benadrukte dat de NAVO zich niet in de strijd zal mengen. In de Bondsdag riepen verschillende parlementariërs op tot een no-flyzone boven Oekraïne die door NAVO-troepen zou moeten worden bewaakt, maar daarvan kan volgens Scholz geen sprake zijn. Wel blijft Duitsland materieel leveren. Scholz heeft de afgelopen dagen lang en intensief gesproken met de Russische president Poetin. De oorlog vernietigt niet alleen Oekraïne, zei Scholz, maar ook de toekomst van Rusland. (bron: NOS) Het overleg binnen Oekraïne draaide donderdag op volle toeren, binnen de NATO, de G7 en de EU in Brussel.

De Britse minister van Financiën Rishi Sunak heeft zijn voorjaarsbegroting gepresenteerd. Terwijl de inflatie in Engeland deze week naar recordhoogte steeg, kunnen Britten met lage inkomens maar nauwelijks op overheidssteun rekenen. ‘Het meest in het oog springend is dat de levensstandaard hier praktisch in vrije val is’, zegt correspondent van BNR in het Verenigd Koninkrijk Lia van Bekhoven. ‘De levensstandaard keldert naar beneden, en dat met een vaart die sinds ze dit soort dingen meten niet gezien is. Dat betekent een gigantische daling in besteedbaar inkomen en de inflatie is de hoogste in decennia, met alle gevolgen van dien voor de koopkracht. Daar moet je toch even van schrikken.’ In de voorjaarsbegroting is wel enige financiële verlichting voor de Britten opgenomen. ‘De lage- en middeninkomens hebben te horen gekregen dat ze minder inkomstenbelasting en minder premie voor de zorgverzekering gaan betalen’, aldus Van Bekhoven. ‘Bovendien is er goed nieuws voor energieneutrale projecten. Britten die zonnepanelen en waterpompen willen gaan installeren, hoeven op die projecten de komende vijf jaar geen btw te betalen.’ Vooral de allerlaagste inkomens worden volgens Van Bekhoven hard geraakt door de minimale overheidssteun. ‘Zij zijn opnieuw de grote verliezers, bijvoorbeeld mensen die van een uitkering rond moeten komen. De uitkeringen stijgen met drie%, maar dat betekent in werkelijkheid een verlaging als je het afzet tegen de inflatie, die volgens de regering zelf dit jaar zal stijgen naar 7%.’ De plannen in de voorjaarsbegroting doen volgens Van Bekhoven dan ook nauwelijks iets om de vrije val van de levensstandaard te voorkomen. ‘Het is vrij marginaal. Vooral de middeninkomens, en iets daarboven en iets daaronder, gaan erop vooruit. En de laagste inkomens en uitkeringsgerechtigden dus juist helemaal niet.’ De nieuwe maatregelen gaan direct in. ‘In het najaar hebben we weer een najaarsbegroting, en het kan heel goed dat afhankelijk van hoe de situatie zich economisch gesproken ontwikkelt, een aantal van die maatregelen weer worden teruggedraaid’, zegt Van Bekhoven. ‘Dit gaat nu in, en geldt voor zolang het duurt.’ (bron: BNR) Zo dramatisch als in Nederland en een aantal andere eurolanden, is de inflatie niet in februari in Engeland: CPI 5,48 en HICP 6,14%.

Oekraïne conflict

President Zelensky van Oekraïne heeft in een videotoespraak tot het parlement van Israël kritiek uitgeoefend op de Israëlische weigering om Rusland sancties op te leggen. Israël speelt in de oorlog tussen Rusland en Oekraïne een bemiddelende en neutrale rol. Hij hield de Knesset voor dat Israël het beste luchtverdedigingssysteem ter wereld heeft en dat dat Oekraïne kan beschermen tegen Russische raketten. Zelensky stelde dat het Kremlin op dezelfde manier naar Oekraïne kijkt als de nazi’s in de Tweede Wereldoorlog deden met hun ‘Endlösung’ voor de Joden. (bron: NOS) Iedere dag spreekt de Oekraïense president een land dan wel een organisatie toe en roept ze op zijn land te steunen in de strijd tegen de Russen. Maar, tot dusverre, wil nog niemand zich compromiteren, bang voor uitbreiding van het conflict. Komende week spreekt hij het Nederlandse parlement toe.

De Oekraïense regering laat weten dat Marioepol niet capituleert onder druk van een Russische oproep daartoe. Er was door Rusland een ultimatum gesteld: de Oekraïense militairen in Marioepol moesten voor 03.00 uur maandagnacht toezeggen de wapens neer te leggen. “Er zal geen capitulatie zijn, wapens zullen niet neergelegd worden”, zei de Oekraïense vicepremier Veresjtsjoek tegen nieuwssite Ukrainska Pravda, nadat ze dat ook aan Rusland had doorgegeven. Het Russische ministerie van Defensie waarschuwde voor “een tribunaal” voor de mensen die in Marioepol blijven en aan de kant staan van “bandieten”. (bron: NOS) Marienpol is inmiddels een puinhoop en een groot menselijk drama. Er is geen eten en drinken meer, geen medicijnen en geen hoop.

De EU-lidstaten gaan nauwer op het gebied van defensie samenwerken, hebben de ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie afgesproken. Zo wordt onder meer een ‘flitsmacht’ samengesteld, een snelle interventiemacht van 5000 man. De EU wil militair minder afhankelijk van de VS worden. Twee jaar geleden werd al gesproken over het versterken van de weerbaarheid van de EU. Door de agressie van Rusland is het plan aangescherpt. Ook stopt de EU 500 miljoen euro extra in het fonds waarmee wapens en ander militair materiaal voor Oekraïne worden betaald. €450 mln gaat naar wapens, €50 mln naar helmen en ehbo-spullen. (bron: NOS) Waar komen al die miljoenen vandaar, van eurobonds? Dat kan de rentetarieven opjagen!

Kabinet Rutte IV

Het kabinet heeft gedaan wat het kon, onder moeilijke omstandigheden, om de koopkracht van Nederlanders niet te veel terug te laten vallen. Dat zei minister van Financiën Sigrid Kaag in haar wekelijkse gesprek met RTL Z. “Ook voor de lage en middeninkomens.” De laatste weken zwelt de kritiek aan op de maatregelen waarmee het kabinet huishoudens een steun in de rug wil geven voor de hoge energie- en brandstofprijzen. Het meeste geld zou gaan naar de mensen die het ‘t minste nodig hebben. “Iedereen heeft baat bij de verlaging van de btw en accijns op brandstof en energie”, zegt Kaag tegen politiek commentator Roel Schreinemachers. “Het is terecht als er wordt gezegd: die accijns- en btw-verlaging is niet gericht genoeg geweest. Dat klopt, omdat we die knoppen ook niet hebben in een lopend begrotingsjaar. We hebben gedaan wat we konden, onder moeilijke omstandigheden, om toch ook die lage en middeninkomens te helpen.” Vooral rijkste huishoudens profiteren van compensatie energie- en brandstofprijzen Ze ziet weinig ruimte om de koopkrachtreparatie anders aan te pakken. “Met Karien van Gennip, de minister van Sociale Zaken en Micky Adriaansens van Economische Zaken heb ik een weloverwogen besluit genomen, binnen de reikwijdte die er is en de middelen die we hebben.” De minister wijst op de omstandigheden. “We moeten niet vergeten dat we uit een heel moeilijke fase komen met corona. De macro-economische situatie met de hoge inflatie waar we ons nu in bevinden, de gevolgen van de oorlog in Oekraïne: we moeten heel zorgvuldig zijn in wat we nog kunnen en wanneer. Voorlopig is dit het.” Kaag verwacht verder dat het aantal meldingen zal toenemen van banken en financiële instellingen die tegoeden hebben bevroren van Russische personen en bedrijven op de sanctielijst. Hoeveel tegoeden er precies zijn die bevroren kúnnen worden, weet het ministerie van Financiën niet, zegt ze. Ook heeft ze de Europese Commissie en verschillende landen opgeroepen om ook trustkantoren, die bijvoorbeeld juridische structuren opzetten met dochterondernemingen, te sanctioneren. “Helaas hebben we daar nog steeds geen steun voor, dus gaan we tegelijkertijd aan de slag met spoedwetgeving in Nederland.” Hoekstra: voorlopig geen EU-sancties voor Russische energie Hoewel het ‘altijd goed is om te kijken’, wil ze nu nog niet zeggen of er meer sancties gaan volgen. “We moeten kijken wat er nog mogelijk is. Van het bevriezen van de buitenlandse tegoeden van de Russische centrale bank bij Europese financiële instellingen denk ik nog steeds dat het een heel verstandige, harde sanctie is. Maar we weten niet hoeveel financiële middelen Rusland heeft via bijvoorbeeld China. En het land verdient nog steeds aan de export van gas en olie.” Kaag waagt zich ook niet aan uitspraken over het in beslag nemen van de Russische bevroren tegoeden. “We hebben het niet over onteigening. Daar moet eerst goed over worden gesproken, in Europees verband, op welke juridische gronden je dat doet. Dat zijn lastige, complexe vraagstukken.” (bron: RTL) Wie spreekt hier: een politica of een deskundige minister van Financiën. Ik heb mijn twijfels of wij met de sancties onszelf niet meer treffen dan de Russen. Welke tegenacties roept je ermee op? Kaag dekt zich door te zeggen dat als we besluiten nemen binnen de EU ons niets kan gebeuren, want dan zijn wij krachtig. Maar ik verwacht dat de tegenstander ons op een andere wijze zal trachten te treffen. Ik sluit niet uit dat Rusland zal trachten ons betalingssysteem plat te leggen, om maar iets te zeggen. Als Swift maar op halve kracht kan draaien is de chaos niet te overzien en als ze erin slagen tarket2 buiten werking te stellen liggen de financiële markten stil. Misschien komen we achteraf tot de conclusie dat de sancties ons meer nadeel dan voordeel opgeleverd hebben. Een reactie op de uitspraak dat ‘het kabinet heeft gedaan wat het kon om de koopkracht van Nederlanders niet te veel terug te laten vallen’. Daar denkt het volk heel anders over. Zeker die huishoudens die te weinig geld in de portemonnee hebben om boodschappen te doen in de supermarkt of om hun maandelijkse betaling te doen aan de zorgverzekeraar en de energieleverancier. De realiteit is dat bij Financiën een groot aantal dossiers liggen, waarvoor veel geld nodig is. Heel veel geld en gaat dit kabinet de rekening daarvan neerleggen bij onze (klein)kinderen? Dit gaat nog grote problemen opleveren. De vraag is of het vorige en dit kabinet wel als een zorgzame huisvader financieel gehandeld heeft. En als er een recessie gaat optreden worden de problemen alleen maar groter. De monetaire autoriteiten zullen een krachtig monetair beleid moeten voeren.

De Belastingdienst heeft over 3 jaar de ICT zover op orde dat grote belastingwijzigingen mogelijk zijn. Die verwachting sprak staatssecretaris Van Rij van Fiscaliteit en Belastingdienst uit in de Tweede Kamer. De automatisering van de fiscus is, onder de kabinetten Rutte, verouderd en er is al jaren kritiek op de trage vernieuwing. Ambtenaren zeggen dat het technisch ingewikkeld is om de geplande verlaging van de btw op groente en fruit in te voeren. Van Rij erkent dat de automatisering nu niet flexibel genoeg is voor grote stelselwijzigingen. Wel benadrukt hij dat op ICT-gebied veel ook wel kan. (bron: NOS) Vreemd dat de BTW en accijns op energie wel kunnen worden verlaagd en dat de BTW op groenten en fruit niet op het 0% tarief kan gesteld. Dat van Rij nu zegt dat pas in 2025, dus niet al tijdens de looptijd van Rutte IV, de ICT kan worden gemoderniseerd, zegt veel over de bewindslieden die op Financiën/Belastingdienst daarvoor verantwoordelijk waren, van diverse politieke pluimage.

De prijzen van bouwmaterialen zijn in anderhalf jaar al flink gestegen en het einde is nog niet in zicht. Het gaat om staal, hout, glas en beton en baksteen, en om producten als kit, kranen, pvc-buizen, tegels en dakpannen. Hout is met 33% gestegen, metselsteen met 41% en staal met 55%. “Dit soort stijgingen hebben we alleen gezien rond de Watersnoodramp, de oliecrisis in de jaren 70 en de Eerste en Tweede Wereldoorlog”, zegt Ted Peek van bouwkostendatabureau BDB. “En het zijn niet een paar producten die uit de band springen, het gebeurt over de hele linie. Prijsstijgingen van 10% tot 15% per maand zijn nu normaal.” Veel grondstoffen voor bouwmaterialen, zoals staal, klei en aluminium. komen uit Rusland en Oekraïne, dus daarvan is de aanvoer nu verstoord. De oorlog leidt ook tot hogere energieprijzen. De gevolgen zijn groot, omdat voor de productie van bouwmaterialen vaak veel gas nodig is. Staal- en aluminiumproducenten verbruiken veel energie en voor het maken van bijvoorbeeld tegels voor badkamers en keukens moeten de gasovens tot temperaturen boven de 1000 graden worden verhit. Wat de tegelmarkt extra onzeker maakt, is dat Oekraïne een belangrijke leverancier van klei is. Daardoor loopt de productie in sommige tegelfabrieken spaak. Afnemers van tegels merken ook dat de prijzen maar blijven stijgen. “Er is geen enkele fabriek die geen prijsverhoging doorvoert en er zijn er zelfs bij die het hebben over prijsstijgingen van 30% tot 40%”, zegt Rex Broekman van ICA Groep. “Dat is voor de consumenten ongekend.” ICA Groep heeft daarom een tweede magazijn geopend, zodat er grote voorraden kunnen worden aangehouden. Zo kunnen ze hun langlopende projecten, waar veel tegels voor nodig zijn, goed blijven uitvoeren. “Toch zal in sommige gevallen moeten worden uitgeweken naar een andere fabriek, of opnieuw naar het contract moeten worden gekeken”, zegt Broekman. Bouwend Nederland adviseert zijn leden inmiddels om geen vaste prijsafspraken meer te maken, omdat de stijgende prijzen niet meer bij te benen zijn. De hoge kosten van bouwmaterialen kunnen ertoe leiden dat bouwprojecten vertraging oplopen of zelfs helemaal niet doorgaan, concludeert ABN Amro in een rapport. Daarbij was volgens Madeline Buijs, econoom van ABN Amro, de verwachting dat er veel minder vraag zou zijn naar bouwen, omdat de woningmarkt door de coronacrisis zou afkoelen: “Een verkeerde inschatting, want inmiddels blijkt dat het tegenovergestelde waar is. Hierdoor sluiten vraag en aanbod niet meer goed op elkaar aan en gaan de prijzen omhoog.” “Je ziet dat er geen prijzen meer worden afgegeven, omdat er zoveel onzekerheid over is. Dat zie je met name bij staal, dat essentieel is voor veel gebouwen”, zegt econoom Casper Wolf. “Offertes worden ingetrokken en er kan voor hogere prijzen worden ingetekend. Er zullen opdrachtgevers zijn die de kosten te hoog vinden en daarom projecten uitstellen. Dat zou betekenen dat er uiteindelijk minder huizen worden gebouwd.” Dit alles heeft ook gevolgen voor mensen die willen verbouwen: zij lopen grote kans dat de prijs van de offerte uiteindelijk een stuk hoger wordt. Zo moet tegelzetter Randell van Elst uit Vianen ook met flexibele contracten werken. “Ik durf nu geen prijzen af te spreken, maar geef een prijsindicatie. Anders moet ik elke keer bij klanten terugkomen als de prijzen weer zijn gestegen.” Toch worden veel klanten van Van Elst onaangenaam verrast als de rekening wordt opgemaakt. “Die mensen hebben een half jaar terug ‘ja’ gezegd tegen de offerte met prijsindicatie. Dan komt de uiteindelijke rekening en beginnen ze toch wel een beetje te mopperen.” De prijs van bouwmaterialen als staal, koper en hout is hard gestegen. De vraag naar deze producten is toegenomen, en de productie kan dit – mede door corona – niet bijbenen. Niet alleen de materiaalkosten zijn toegenomen. “Bouwen is in het algemeen duurder geworden “, zegt Piet Adema, voorzitter van WoningbouwersNL, een vereniging van woningbouwspecialisten. De bouwkosten voor een rijtjeshuis zijn volgens hem sinds 2016 met 37% gestegen en een appartement bouwen is 32% duurder geworden. (bron: NOS) Daar gaan de ambitieuze bouwplannen van dit kabinet ………………….., het was allemaal zo goed bedoeld, maar door de uitval van grondstoffen voor bouwmaterialen stijgen de prijzen zo extreem dat het hele bouwprogramma moet worden heroverwogen op haalbaarheid.

Financieel/economische berichten

De stemming onder consumenten in Nederland is sinds de Russische invasie van Oekraïne verder verslechterd. Volgens het CBS zakte de graadmeter waarmee het vertrouwen wordt gemeten bijna naar het laagste niveau ooit, maakte het statistiekbureau bekend. Alleen in februari en maart 2013 lag het vertrouwen lager. Het vertrouwen kwam uit op -39. Dat is ruim onder het gemiddelde van de afgelopen twintig jaar (-8). Hoe verder de indicator uitkomt onder 0, hoe pessimistischer consumenten zijn over de economie. De koopbereidheid kwam uit op -26, het laagste niveau in 8,5 jaar. Consumenten waren deze maand vooral somber over hun eigen financiële situatie in de komende twaalf maanden. De prijsstijgingen van boodschappen en energie spelen daarin een belangrijke rol. Na de coronacrisis waren de meeste zaken al fors duurder geworden. De oorlog in Oekraïne heeft vooral de energieprijzen nog verder opgedreven en sommige producten, zoals zonnebloemolie, zijn bijna niet meer te kopen in de supermarkt. (bron: NU) Deze mededeling komt niet onverwachts. Rutte IV wil voor grote groepen huishoudens de stijgende prijzen niet compenseren en de lonen stijgen niet mee, zodat de koopkracht daalt. Daardoor daalt het gevoel van zekerheid over de toekomst. Ik herken dat. In feite is minister Kaag nu aan zet, maar die is vooralsnog daartoe niet bereid.

Als Rusland de gaskraan zou dichtdraaien, kunnen de economische gevolgen voor Nederland groot zijn, waarschuwde het Centraal Planbureau (CPB) in een nieuwe analyse. Vooral de autobranche en kledingindustrie lijken kwetsbaar, omdat zij voor de leveringen van producten en onderdelen erg afhankelijk zijn van internationale ketens. Bedrijven worden dus niet zozeer rechtstreeks getroffen als de toevoer van Russisch gas en olie afneemt of stopt, schrijft het CPB in de analyse, ‘maar alle bedrijfstakken krimpen’. Slechts zo’n 15% van het gas in Nederland komt uit Rusland. Maar Nederland is via productieketens van bedrijven ook sterk verbonden met andere Europese landen. En de Europese economie is op haar beurt sterk verweven met de invoer van Russisch gas en Russische olie, onderstreept het CPB. Zo’n situatie zou niet alleen resulteren in hogere prijzen voor importen van energie: ook tal van andere goederen zouden nog duurder worden. Niet alleen bedrijven, maar ook consumenten zouden dit voelen in de portemonnee. En alle sectoren van het bedrijfsleven zouden dan met krimp te maken krijgen. Het CPB waarschuwt ook al dat de koopkracht van Nederlanders mede door de oorlog in Oekraïne flink kan terugvallen. In de basisraming werd uitgegaan van een verlies van bijna 3%, wat de sterkste koopkrachtdaling in decennia zou zijn. Daarna heeft het kabinet wel maatregelen aangekondigd om de pijn wat te verzachten, maar die voorkomen niet dat mensen de situatie voelen in hun portemonnee. (bron: Trouw) Vooralsnog is Europa voor 40%-45% afhankelijk van Russisch aardgas. De EC wil dat aan het einde van dit jaar die afhankelijkheid met 2/3 is teruggebracht, maar voorlopig is dat nog droomdenken.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

Minister Hugo de Jonge bemoeide zich met de mondkapjesdeal die de regering sloot met Sywert van Lienden en die later veel ophef veroorzaakte. Van Lienden en zijn compagnons verdienden €20 mln aan de deal. De coronaminister ‘zorgde er persoonlijk voor’ dat een topambtenaar contact opnam met Van Lienden. Dat onthulde deze week de Volkskrant. De krant baseert zich op interne documenten en WhatsAppberichten die het in handen heeft gekregen met een beroep op de Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB). Minister De Jonge, die tijdens de pandemie als minister van Volksgezondheid werkte, had zich niet met de inkoop mogen bemoeien. Die taak was weggelegd voor het ministerie van Financiën, schrijft de Volkskrant. De Jonge vroeg de secretaris-generaal van dat ministerie, Bas den Dungen, in april 2020 via WhatsApp om contact op te nemen met Sywert van Lienden. Dat was een CDA-partijgenoot van de minister. “Je kunt die Sywert beter ‘inside pissing out hebben dan outside pissing in’”, schreef De Jonge. “Met een klein beetje verdraagzaamheid moet dat lukken. Hoop echt dat het lukt.” De topambtenaar stuurde het volgende terug, schrijft de Volkskrant: “Gebeld en voicemail ingesproken dat ie mij vanavond kan bellen. En anders heel het weekend. Ik zal zelf ook nog wel paar keer bellen.” De Jonge vond dat ‘super’. Een week later sloot de regering een deal met Van Lienden. Volgens de Volkskrant was De Jonge ‘bang voor de mediamacht van Van Lienden’. (bron: NU) Hugo de Jonge heeft gereageerd op het nieuws dat hij betrokken was bij de mondkapjesdeal met Sywert van Lienden. “De suggesties kloppen niet. Ik zou graag reageren, maar dat kan niet omdat er op dit moment onderzoek wordt gedaan.”

Consumenten hebben begin dit jaar minder gas verbruikt dan in dezelfde periode vorig jaar. Het verbruik in de eerste maanden was 15% lager in vergelijking met vorig jaar. Dat zeggen meerdere energiemaatschappijen bij navraag door de NOS. De winter is minder koud verlopen dan vorig jaar, waardoor minder gas werd verstookt. Ook de hoge energieprijzen speelden een rol. Daardoor gingen mensen ook zuinig om met gas. En ook betere isolatie van huizen drukt het verbruik. De Europese gasprijzen verbraken de afgelopen maanden record na record, mede door de oorlog in Oekraïne. (bron: NOS) Ligt in de lijn der verwachtingen gezien de gestegen gasprijzen. Het verbruik zal verder dalen als gevolg van aflopende contracten en nieuwe contracten de op maandbasis honderden euro’s hoger zijn.

Minister Van Gennip van Sociale Zaken ziet geen mogelijkheden om de groep die € 800 energiecompensatie krijgt uit te breiden, zoals de Tweede Kamer wil. De compensatie is bedoeld voor iedereen die hooguit 120% van het sociaal minimum verdient. Een Kamermeerderheid wil de grens verhogen, maar Van Gennip zegt dat de regeling dan te duur wordt en te complex voor de gemeenten, die de compensatie moeten uitkeren. Er komen nu circa 850.000 huishoudens voor in aanmerking. Daarvan zijn er zo’n 350.000 bekend bij de gemeentes. De rest moet zelf een aanvraag doen, die door de gemeente moet worden beoordeeld. (bron: NOS) Een regeling om mensen met een klein inkomen, waaronder ook ouderen, die zwaar getroffen worden door de stijgende inflatie, is te duur voor de overheid en te complex. Nee, minister van Gennip, dat is een inhumaan standpunt, het CDA onwaardig. En dat het een ingewikkelde zaak is, kan best zo zijn, maar daarvan kunnen arme mensen de dupe worden. Het kabinet moet onder deze omstandigheden royaal en loyaal handelen, juist omdat het beleid van dit kabinet inzake Oekraïne ons handen met geld kost en misschien nog wel veel meer in de toekomst. Zie elders in dit blog een artikel hierover. En als dat geld er niet is stel dan een solidariteitsbijdrage in van iedereen die werkzaam is in het openbaar bestuur dan wel dienstbaar is aan de zorg (artsen en apothekers), defensie en het onderwijs en een inkomen geniet uit arbeid en vermogen boven de €70.000 per jaar. Dit geldt dan ook voor hen die daarvoor worden ingehuurd. Gedacht kan ook worden aan de Volkshuisvesting.

De staat van de Nederlandse natuur is “ronduit slecht”, zegt de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) in een rapport. Doelen waar Nederland zich aan gecommitteerd heeft worden daarom waarschijnlijk niet gehaald. Volgens de raad moet het natuurbeleid in Nederland worden verbreed, zowel voor beschermde natuurgebieden als andere natuur. De directe woonomgeving moet ook vergroenen,vindt de raad, omdat dat goed is voor de gezondheid van mensen. De Rli zegt verder dat natuur nu gezien wordt als kostenpost. Dat moet anders, onder meer door het belang van natuur vaker mee te wegen bij besluiten. (bron: NOS)

Kleinere gemeenten hikken aan tegen de eis dat 30% van hun woningen sociale huur moet zijn. Her en der verrijst nu ‘nep-sociale huur’ schrijft Hanne Obbink in Trouw. Ja, dit gaat zeker helpen, zegt de Haagse wethouder wonen Martijn Balster over het nieuwe streefcijfer van minister Hugo de Jonge. In Balsters stad valt 46% van de woningen in de categorie ‘sociale huur’. Dat is niet genoeg, want Den Haag telt veel meer inwoners die voor een sociale huurwoning in aanmerking komen. Die zouden ook in buurgemeenten terecht kunnen. Ware het niet dat daar heel weinig sociale huurwoningen staan: Pijnacker-Nootdorp 18%, Midden-Delfland 20%, Westland 23%. De Jonge wil meer evenwicht: elke gemeente minstens 30% sociale huur. Dus als Balster ook de komende jaren wethouder is, dan kan hij in gesprekken met zijn buren wijzen op die nieuwe norm. “We hebben onlangs een akkoord bereikt over nieuwbouwplannen”, vertelt hij. “Daar hebben we 3 jaar over gedaan en we zijn maar een paar millimeter opgeschoten.” Twee derde van de gemeenten voldoet niet aan de eis van het kabinet om 30% van de woningen beschikbaar te hebben voor sociale huur. Maar de verschillen tussen gemeenten zijn groot. Groningen heeft het grootste aandeel: 57%. Met 5% heeft het piepkleine Rozendaal, bij Arnhem, verreweg de minste sociale huurwoningen. Het is een nauwelijks opgemerkte passage tussen alle andere woningmarktplannen die minister Hugo de Jonge (volkshuisvesting) 2 weken geleden naar de Tweede Kamer stuurde. Dat wordt een bijzonder zware opdracht, blijkt uit berekeningen van Trouw. Want bijna twee derde van de gemeenten haalt die norm niet. Vaak zelfs bij lange na niet: 40% van de gemeenten heeft minder dan een kwart sociale huur, bijna een op de zeven blijft zelfs onder de 20% steken. De cijfers geven de stand van zaken van 31 december 2019 weer. Het streefcijfer van De Jonge is vooral ingegeven door zorgen om zogeheten aandachtsgroepen op de woningmarkt: statushouders, arbeidsmigranten, dak- en thuislozen, maar ook ouderen die ooit zorg nodig zullen hebben en studenten. Voor deze groepen is het vaak extra lastig om een huis te vinden. De minister wil dat “alle gemeenten een fair share van deze huishoudens huisvesten”. Die laatste opmerking komt niet uit de lucht vallen. Gemeenten hebben er baat bij om deze kwetsbare groepen juist níét onder dak te brengen, stelde een werkgroep van vijf ministeries, gemeenten en woningcorporaties vorig jaar vast. Deze mensen hebben namelijk niet zelden zorg nodig, en dat kost gemeenten geld. Deze kwestie leidt soms tot wrijving tussen gemeenten. De grotere zitten met hun sociale huurwoningen meestal boven de grens van 30%. Maar veel omliggende gemeenten houden de boot af voor deze groepen woningzoekenden. Tot ergernis van de steden. Sowieso is de markt voor betaalbare huurwoningen bijzonder krap, niet alleen voor deze specifieke groepen. Het aantal sociale huurwoningen neemt al jaren gestaag af en zittende bewoners stromen nauwelijks door. In 2015 konden corporaties nog 210.000 woningen toewijzen aan nieuwe huurders, in 2020 nog maar 180.000. De wachtlijsten worden langer. Daar komt bij dat vooral de goedkoopste sociale huurwoningen snel verdwijnen, terwijl de kwetsbaarste groepen juist op die categorie zijn aangewezen. In 3 jaar tijd nam het aantal corporatiewoningen met een huur tot €440 met 26.000 af, meldde de Autoriteit Woningcorporaties onlangs. Intussen kwamen er 28.000 duurdere woningen bij, met een huur van €670 tot €760, de bovengrens voor de sociale huursector. Minister De Jonge wil de 30%norm opnemen in prestatie- afspraken met gemeenten, provincies en corporaties. Als het een gemeente niet lukt om die norm te halen, of als ze het niet nodig vindt, “vereist dat een goede uitleg”, meldt zijn woordvoerder. (bron: Trouw)

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 20-03-22: 31.883 registreerde besmettingen, 1.869 opgenomen mensen in het ziekenhuis plus 148 op de IC; maandag 40.543, 1.832, 158; dinsdag 42.835, 1.869, 158; woensdag 39.159, 1.908, 155. Vanaf donderdag meld ik alleen nog de geregistreerde besmettingen: 34.989; vrijdag 28.130; zaterdag 25.013.

Eyeliners

Minister Hugo de Jonge was bang voor mediamacht van Sywert van Lienden

Het kabinet heeft gedaan wat het kon, onder moeilijke omstandigheden, om de koopkracht van Nederlanders niet te veel terug te laten vallen

Kritiek op foeilelijk koopkrachtpakket, kabinet ziet geen andere uitweg

ICT-sector schreeuwt om gekwalificeerd personeel

‘Zakken zijn behoorlijk leeg op dit moment’

Progressief college in Amsterdam

Inflatie: droger uit, meer zelf koken, verwarming naar 18 graden en kort douchen in lauw water

‘Poetin zou wel eens de effectiefste klimaatactivist allertijden kunnen zijn’

‘De Britse levensstandaard is praktisch in een vrije val’

Economie groeit maar het welzijn neemt af

Jongeren stellen aanmelding nieuw schooljaar bij hogeschool nog even uit

Vluchtelingen: de blikken in hun ogen zijn het heftigst

ZZS (zeer zorgwekkende stoffen) provincies en gemeenten zijn daarvoor verantwoordelijk; Omgevingswet gaat 1 januari a.s. in, kennis ontbreekt

Energiecrisis kan nekslag zijn voor duizenden bedrijven; nieuw hoofdpijn dossier regering

Nep-sociale huur, daar hebben kwetsbare groepen niets aan

Europa moet zich niet naïef door de VS laten meeslepen

Systeemuitval: grondstoffenmarkten, banken, munteenheden en contracten beginnen in te storten… en de gevolgen zullen catastrofaal zijn

Prijzen van bouwmaterialen stijgen extreem

‘Begrip bij ondernemers over sancties Rusland: ’Liever paar ton verlies dan door moeten gaan’’

Frontberichten

De liberale wereldorde vertoont barsten na de Russische invasie in Oekraïne. Er komt vooralsnog niets nieuws voor in de plaats, maar iets ouds: de containmentpolitiek uit de Koude Oorlog, schrijft Seije Slager in Trouw. Het is natuurlijk verleidelijk om te dagdromen, over het leven dat weer doorgaat zoals we het gewend waren, ook in de internationale politiek. Bijvoorbeeld doordat Poetin wordt afgezet, door een coup, of zelfs een volksopstand, waarna een nieuwe president de betrekkingen met de buurlanden en met het Westen weer normaliseert. Het is al even verleidelijk om te doemdenken, over het leven dat helemaal tot stilstand komt. Bijvoorbeeld doordat Poetin zich zo in het nauw gedreven voelt, dat hij besluit dat als Rusland geen toekomst meer heeft, niemand meer een toekomst verdient, en hij met een druk op de rode knop een nucleaire oorlog begint. Maar dagdromen en doemdenken zijn verpozingen waar politici en beleidsmakers zich niet al te zeer in kunnen verliezen. Als ze plannen smeden voor de middellange termijn, zullen ze vooral rekening moeten houden met een derde scenario. Het scenario waarin Poetin, hoe de oorlog in Oekraïne ook afloopt, in Rusland gewoon aan de macht blijft. Of waarin een eventuele opvolger ook een Russische invloedssfeer wil blijven behouden. Het begrip dat steeds nadrukkelijker door de gesprekken en discussiestukken over dit onderwerp waart, is een geest uit de Koude Oorlog: containment. In het tijdschrift Foreign Affairs pleitte oud-diplomaat Ivo Daalder deze maand bijvoorbeeld voor een ‘eenentwintigste-eeuwse update van containment’. In andere, bij Amerikaanse beleidsmakers invloedrijke media, wordt gretig uit hetzelfde vaatje getapt. ‘Containment 2.0’, kopte The Hill. ‘The return of containment’, voorspelde Foreign Policy. Maar wat houdt containment in? ‘Indamming’, is een gangbare vertaling. Daarmee is het een behoorlijke breuk met hoe politici de afgelopen dertig jaar naar de internationale betrekkingen gekeken hebben. Sinds het einde van de Koude Oorlog was het instinct in westerse hoofdsteden om lastige landen niet in te dammen, maar juist te integreren in de liberale wereldorde – de rules based international order, zoals dat in het jargon van de denktanks in Washington was gaan heten. Ook, juist, als we het oneens zijn, blijven we handel drijven, was daarbij de basisgedachte. Deels vanuit de verwachting dat economische verwevenheid lastige landen kan temmen. Deels ook vanuit de overtuiging dat de wereldeconomie niet belast moet worden met politieke schermutselingen. Historicus Quinn Slobodian beschrijft dat mooi in Globalists, zijn geschiedenis van het neoliberale internationalisme. We associëren neoliberalisme met het afschaffen van regels, maar er kwamen de afgelopen decennia ook veel regels bij. De Wereldhandelsorganisatie, allerlei handels- en investeringsverdragen, het internationale betalingsverkeer: er werden nieuwe, wereldwijde economische structuren opgetuigd, en die werden als neutrale instrumenten beschouwd, welbewust afgeschermd van politieke controle. Als belangrijk succes in de opbouw van die wereldorde gold bijvoorbeeld de toetreding van China tot de Wereldhandelsorganisatie, in 2001. Dat Duitsland, terwijl de politieke spanningen met Rusland opliepen, toch door bleef bouwen aan de oliepijpleiding Nord Stream 2 was een ietwat schizofrene beleidskeuze die ook bij uitstek in dat tijdperk van na 1989 past. Haast iedere Amerikaanse president begon deze eeuw zijn termijn met een poging om de betrekkingen met Rusland te ‘resetten’: we vergeten wat er in het verleden gebeurd is, zo was de hoop, en beginnen met een schone lei. Maar die schone lei lijkt er straks voor Rusland niet meer in te zitten, ook niet na een eventueel bestand in Oekraïne. De manier waarop Poetin een van de belangrijkste regels van de internationale orde overtrad – ‘Gij zult uw buurland niet binnenvallen’ – was zo grof dat de bekende uitzondering bij die regel – ‘Gij moogt in zo’n buurland wel stiekem separatisten en opstandelingen financieren’ – niet meer opgaat. Westerse politici vertrouwen Rusland niet meer. Rusland nu toch weer toelaten in de internationale orde zou bovendien een verkeerd signaal geven aan landhongerige autocraten elders. Met ongekende sancties deelden westerse politici een ongenadige economische klap aan Rusland uit. Indirect deelden ze daarmee ook een klap uit aan het idee van de wereldeconomie als een sfeer die geheel buiten de politiek hoort te liggen. Zelfs het betalingsverkeer tussen banken is nu tot politiek instrument gemaakt. De liberale wereldorde vertoont, kortom, flinke barsten. Misschien ging dat sowieso wel gebeuren, nu de VS langzaam hun positie als enige supermacht zien afbrokkelen, en er op het wereldtoneel nieuwe uitdagers opstaan. Op zo’n historische kruising verwacht je ook het ontstaan van een nieuwe ordening. Maar wat momenteel ontstaat is niet iets nieuws, maar iets ouds. De reflex in veel westerse landen is om terug te vluchten in de vórige wereldorde. Die van de overzichtelijke competitie tussen machtsblokken. Die van de containmentpolitiek. Containment werd in de grondverf gezet in het ‘lange telegram’ dat de Amerikaanse diplomaat George Kennan in 1946 vanuit Moskou stuurde. In Europa begon zich, na de Tweede Wereldoorlog, een nieuwe strijd af te tekenen tussen de VS en de Sovjet-Unie, die zich in de interne politiek van Oost-Europese landen begon te mengen. Het leidde tot stevige discussie over hoe Amerika zich daartoe moest verhouden. De argumenten klinken verdacht bekend, voor wie de afgelopen weken het debat over de huidige Russische expansiedrift een beetje volgde. Aan de ene kant had je minister van handel Henry Wallace, die erop wees dat oorlog in het nieuwe tijdperk het risico van nucleaire escalatie in zich droeg – de Sovjets waren ver met hun atoombom. Wallace wilde de Sovjet-Unie bovendien tegemoetkomen in wat hij zag als redelijke veiligheidseisen. Amerika had zelf immers ook een ‘achtertuin’. “We moeten hun eisen beoordelen tegen de achtergrond wat wij en de Britten zelf essentieel vinden voor onze eigen veiligheid”, schreef hij aan president Truman. Ongeveer wat een bekende analist als John Mearsheimer nu ook bepleit, dus. Aan de andere kant had je James Burnham, een rechtse intellectueel met een communistisch verleden, die betoogde dat als je Stalin niet zou stoppen, je hem alleen maar aanmoedigde om verder te gaan. Hoe langer Amerika wachtte met het terugrollen van de Sovjet-Unie, hoe moeilijker het zou worden om dat later alsnog te moeten doen. “Als de communisten erin slagen om te consolideren wat ze al veroverd hebben, dan is hun complete werelddominantie zeker”, schreef hij. Ongeveer wat een bekende analist als Bruno Maçães nu ook bepleit. Truman boetseerde zijn beleid uiteindelijk om de aanbevelingen van George Kennan, die in zijn telegram een strategie schetste voor de lange termijn. De Sovjet-Unie was te sterk om zomaar de confrontatie mee aan te gaan, zo analyseerde Kennan, maar herbergde ook twee interne zwaktes die het land op den duur op zouden breken: de economische ontwikkeling was zeer ongelijk, en er waren geen heldere procedures voor politieke opvolging. Containment moest ervoor zorgen dat het communisme tegendruk kreeg, zodat het zich niet verder kon verspreiden. En dan was het verder een kwestie van geduldig afwachten voor de Sovjet-Unie langzaam aan zichzelf ten onder ging. De containmentpolitiek kreeg op een aantal manieren concreet vorm. Europese landen werd Marshallhulp aangeboden, zodat armoede ze niet tot communistische experimenten zou verleiden. De Navo, opgericht in 1949, liet West-Europa onder een atoomparaplu schuilen. Dat zijn ook ongeveer de oplossingen die ook nu weer aangedragen worden in de opiniestukken over ‘containment 2.0’. De Navo, een paar jaar geleden nog hersendood verklaard door de Franse president Macron, is weer helemaal gereanimeerd. Met de Truman-doctrine kreeg Amerika bovendien een leidraad voor internationale crises, die nog decennia richting zou geven aan het buitenlands beleid. Truman beloofde in 1947 overal ter wereld politieke en militaire steun te zullen geven aan democratieën die bedreigd werden door ‘gewapende minderheden of druk van buitenaf’. In de praktijk pakte die doctrine overigens ietsje minder loffelijk uit; gewapende minderheden die beloofden om communisten uit het zadel te helpen konden ook gewoon op Amerikaanse steun rekenen. En in de praktijk respecteerde Amerika ook de ‘achtertuin’ van de Sovjet-Unie: toen Chroesjtsjov in 1956 en 1968 tanks naar Boedapest en Praag stuurde, was dat jammer, maar helaas. Iets vergelijkbaars lijkt de Amerikaanse president Joe Biden nu ook weer in gedachten te hebben. In Oekraïne grijpt hij niet direct militair in. Maar hij heeft een heel duidelijke rode lijn getrokken rondom iedere vierkante centimeter Navo-gebied, hij lijkt bereid om met economische investeringen Oekraïne en andere landen in de buurt van Rusland te ondersteunen, en hij heeft Poetin getoond dat het Westen bereid is om zelf economische pijn te lijden in zo’n conflict. Dat zal de risicocalculatie in Moskou bij een volgend conflict ongetwijfeld beïnvloeden. Dat Biden teruggrijpt op containment is op het eerste gezicht logisch. Want weliswaar leidde dat beleid tot verschrikkelijke excessen, bijvoorbeeld de Vietnamoorlog, maar puur strategisch bezien wérkte het uiteindelijk wel. Amerika won de Koude Oorlog, terwijl de atoombommen in de schuur bleven liggen. Eind jaren tachtig bezweek de Sovjet-Unie precies aan de twee kwalen die Kennan in 1946 al gediagnosticeerd had: vermolmd leiderschap en economische stagnatie. Dat lijken bovendien ook precies de twee kwetsbaarheden van het autocratische Rusland van Poetin, dat economisch vooral op olie-inkomsten drijft. Toch dient zich de vraag aan: is het wel echt zinvol om een crisis in 2022 met de methoden uit 1947 te bestrijden? Is dit conflict echt hetzelfde? Of is containment nu eenmaal de hamer die Amerikaanse politici standaard in handen hebben, en ziet elk conflict er dus uit als een spijker? De verschillen met toen springen namelijk ook in het oog. “Het is veel moeilijker om containment tegenwoordig te laten werken”, zei Richard N. Haass, president van de Council on Foreign Relations, in The New York Times. Rusland is namelijk veel meer verweven met de wereldeconomie dan de Sovjet-Unie destijds, onder meer via energieleveringen. De economische gevolgen zijn nu dus ook veel groter. Bovendien heet de grootste economische rivaal van Amerika nu geen Sovjet-Unie of Rusland, maar China. China heeft helemaal geen zin om partij te worden in een potje economisch containment, en kan dat beleid dus ook op allerlei manieren tegenwerken. Of er zelfs van profiteren, door Rusland in te lijven in zijn eigen economische invloedssfeer. De containment van weleer erkende bovendien het bestaan van een uitgebreide communistische wereld, waar de Sovjet-Unie het voor het zeggen had. De containment van nu meent dat de invloed van Moskou bij de landsgrenzen hoort te stoppen. En een tegenstander in het nauw is een gevaarlijke tegenstander. Zo bezien kun je afvragen of containment wel écht een succes was, of dat met de val van de Sovjet-Unie alleen maar een nog veel groter geopolitiek probleem naar de toekomst werd verschoven. Het ‘Rusland-probleem’, zoals de Italiaanse essayist Marco d’Eramo dat onlangs in de New Left Review noemde. Na de Tweede Wereldoorlog lukte het de geallieerden om uiteenlopende landen als Japan en Duitsland in te lijven bij ‘het Westen’. Na de Koude Oorlog is dat nooit echt gelukt met Rusland. “Rusland is simpelweg te groot om een Amerikaanse vazal te worden, maar te verzwakt om een wereldmacht te zijn”, schrijft d’Eramo. Rusland is een land met een economie kleiner dan Italië, dat moeilijk kan accepteren dat het mondiaal tot de tweede rang veroordeeld is, omdat het zichzelf als een beschaving ziet. Rusland is ook een land met een nucleair arsenaal groter dan dat van Amerika, dat weet dat het zich daardoor vrijheden kan permitteren die andere landen zich niet kunnen permitteren. De spanning tussen die twee gegevens produceert misschien wel steeds een nieuw Russisch imperialisme. Het logische antwoord op een tegenstander met geldingsdrang én atoomwapens mag dan containment zijn, een oplossing voor het ‘Rusland-probleem’ biedt die strategie niet. Zo lang niemand, hier of in Rusland zelf, die oplossing vindt, blijven we geopolitiek misschien wel voor altijd vastzitten in eindeloze herhalingen van die oude serie, de Koude Oorlog. (bron: Trouw) Interessant essay van Seije Slager in Trouw, op basis van ontwikkelingen uit het verleden, op de oorlog in Oekraïne en de mogelijke gevolgen daarvan voor Rusland, China, de VS en het Westen. Onder de vlag van containment 2.0 gaat het ook over de neoliberale wereldorde van het Westen. Ooit heette dat het kapitalisme. Waar de schrijver aan voorbij gaat is een derde macht die zich in het laatste decennium heeft ontwikkeld: cybercrime. Misschien wel net zo gevaarlijk als kernwapens en ander modern militair wapentuig. Met het platleggen van het betalingssysteem van de tegenstander, sta je met 1-0 voor en scoor je hoger dan met het platbombarderen van de havenstad Mariupol aan de Zwarte Zee of het maar blijven uitvaardigen van sancties. Wij oriënteren ons nu vooral op de sancties die wij de Russen opleggen, maar daarmee ontregelen wij ook onze eigen economie en financiële belangen. Welke schade kan ontstaan door de capaciteit te beperken van onze havens. Wat kunnen stijgende grondstofprijzen en bouwmaterialen teweegbrengen? Welke ellende kan ons nog treffen als de centrale banken er niet in slagen met hun monetair beleid de inflatie te beteugelen? Wat gaat er nog terechtkomen van de verduurzaming van onze samenleving? Worden de burgers niet de dupe van de gevolgen van corona en het militaire conflict in Oost-Europa en alle zetten en tegenzetten. Wat staat ons te wachten als Rusland de gaskranen dicht gaat draaien naar Europa? Wat staat er allemaal op het spel en hoe ziet de toekomst eruit als oude zekerheden verdwijnen als sneeuw voor de zon?

Overwegingen

De Biden-regering heeft haar eigen belangen bij de Oekraïne-oorlog, betoogt Prof Dr Jolle Demmers, politicologe, hoogleraar conflictstudies aan de Universiteit Utrecht in Trouw. Met het grimmige geweld in Oekraïne wordt Europa, voor het eerst sinds de Navo-bombardementen op Belgrado van 1999, geconfronteerd met de dreigende onzekerheid van oorlog. Een verdere escalatie, die kan uitmonden in de verwoesting van delen van Europa (ook Nederland), willen we ons niet voorstellen, maar is goed mogelijk. De verontwaardiging over de brute invasie van het Poetinregime is gerechtvaardigd. Maar juist in tijden van grote crisis moeten we blijven analyseren. Hoe en waarom is deze oorlog ontstaan, wat houdt hem gaande, en hoe kan het geweld worden gestopt? Daarbij valt op dat een strategisch begrip van wat deze oorlog betekent voor Europa, en van wat de rol is van Amerika, ontbreekt. Net als eerder in Afghanistan, Irak en Libië laten Europese leiders zich meezuigen in een geweldsdynamiek. De verschrikkelijke gevolgen worden nu vooral gevoeld door Oekraïne, maar uiteindelijk dragen ook Europese burgers de pijn van de economische recessie. Een analyse van de geopolitiek van de Biden-regering legt pijnlijk bloot hoe ook deze oorlog verder gaat dan (collectieve) zelfverdediging, en specifieke politieke en economische belangen dient. Het moedwillig instigeren van geweld in tijden van conflict is een klassieke stap. Geweld kan in korte tijd relaties ingrijpend ontwrichten. Het wordt ingezet (of uitgelokt) om grenzen tussen groepen te bestendigen, en daarmee een angstige, loyale achterban te creëren. Politieke nieuwkomers, maar ook gevestigde leiders die hun status zien afbrokkelen, gokken erop om met de orkestratie van geweld hun machtsbasis te versterken. Ook de oorlog in Oekraïne zette onmiddellijk een sterke westerse hergroepering in gang. De Oekraïense crisis biedt Biden, na de pijnlijke aftocht uit Afghanistan, de kans zich op te werpen als leider van de ‘Free World’. De wankele Navo, ‘hersendood’ aldus Macron, vertoont nu een ongekende eendracht. De Nord-Stream 2 pijplijn is van de kaart geveegd. Europa keert terug in een ongemakkelijke, innige omhelzing met de VS en Biden verstevigt de blokvorming richting Rusland-China. Geweld biedt ook economische kansen. Het industrieel-militair-techcomplex hongert altijd naar een nieuwe oorlog. Na Afghanistan en de afvlakking van de global war on terror is het tijd voor een nieuwe vijand. De Oekraïnecrisis zet een nieuwe Europese militarisering in gang. Duitsland kocht, als onderdeel van de nieuwe €100 mrd deal voor defensie, nieuwe F35 gevechtsvliegtuigen bij Lockhead Martin. De banden tussen Pentagon en de Amerikaanse wapenindustrie waren nog nooit zo innig: de Amerikaanse minister van defensie Llyod Austin komt direct van die andere Amerikaanse militaire techgigant Raytheon (dat sinds de Russische invasie een koerssprong maakte van bijna 15%). Daarnaast lijkt het erop dat de nieuwe militaire technologische ‘capabilities’ waar Europese landen als Duitsland en Nederland nu op inzetten vooral ontworpen zijn voor wereldwijde Navomissies. Dat er een beroep zal worden gedaan op de nieuw gemilitariseerde Navo om een rol te spelen in de Zuid-Chinese wateren is niet ondenkbaar. Niet alleen Poetin probeert bepaalde doelen te behalen. Ook voor de VS biedt deze oorlog kansen. Oorlogen ontstaan niet zomaar: ze worden gefabriceerd en zijn alleen mogelijk als verschillende partijen met geweld hun belangen kunnen behartigen. Terwijl Biden en Poetin hun doelen nastreven, laat Europa zich meeslepen in een geweldsescalatie. waar het uitsluitend de nadelen van ondervindt. Net als in de oorlogen in Afghanistan, Irak, Libië en Syrië bevindt Amerika zich ver weg en heeft Europa te kampen met vluchtelingenstromingen en de fysieke dreiging van escalatie. Het doorgronden van de logica van geweld biedt ons de kans een eigen analyse te maken, en voor een andere route te kiezen. Dat vergt moed en diplomatieke tact, maar is de enige kans op een Europese vrede. (bron: Trouw) Prachtige analyse. Ik herken hier ook uitspraken die Rob de Wijk de laatste weken over dit onderwerp deed. Eerder al heb ik uitspraken gedaan en vragen gesteld, die in dit essay aan de orde worden gesteld. Oorlog is, al eeuwen, een verdienmodel voor bedrijven die militair materieel produceren en waarvoor soldaten worden opgeofferd. Het is goed voor de economie, zeker als die in het slop is geraakt en door inflatie wordt geteisterd. Oorlog kan slechts ontstaan als regeringsleiders menen zich te moeten profileren om weg te komen van alle blunders waartoe het gevoerde beleid heeft geleid. Ze kloppen zich nu op de borst om te onderstrepen welk krachtige besluiten ze hebben genomen. Maar of die inderdaad leiden naar vrede of een nog veel ergere oorlog, wordt ons en komende generaties pas later gepresenteerd, door oplopende staatsschulden. Goliath is al eerder verslagen.

Verantwoording vooraf. Frontnieuws wordt in de media genoemd als een krant met nepnieuws. Lezers van onderstaand bericht https://www.frontnieuws.com/systeemuitval-grondstoffenmarkten-banken-munteenheden-en-contracten-beginnen-in-te-storten-en-de-gevolgen-zullen-catastrofaal-zijn/ moeten zich dat realiseren. Er worden feiten genoemd, die misschien best waar kunnen zijn, maar of die representatief zijn voor dat land, voor Europa en de wereld, wordt nergens geduid. Dan zijn het feiten en geen beleid, maar suggesties en aannames. Maar dat er ontwikkelingen hier en daar plaatsvinden, stemt ook mij tot grote zorgen. Toen de nikkelprijzen onlangs een piek bereikten van $100.000 / ton, besloot de London Metal Exchange (LME) alle handel stop te zetten en meer dan 4.000 transacties terug te draaien om de winsten te beschermen van een in China gevestigde megaspeler die was blootgesteld aan meer dan $5 mrd aan margestortingen. In feite verklaarde de LME dat zij nu willekeurig winnaars en verliezers zal kiezen, de markten zij vervloekt, schrijft Mike Adams. Daarmee pleegde de LME geloofwaardigheidszelfmoord. Er is nu geen enkele rationele reden meer voor een investeerder of handelaar om een transactie op de LME te vertrouwen, niet in koper, aluminium, zink, nikkel of andere metalen. Markten werken niet meer op de LME, en u mag een handel alleen “winnen” als de LME u de knik geeft. Winsten kunnen ook met terugwerkende kracht van u gestolen worden door de beurs die de handel terugdraait. Zij zullen werkelijk teruggaan in de tijd om u te naaien voor winsten uit het verleden. Onlangs nog heeft het tirannieke regime van Justin Castro Trudeau in Canada de banken opdracht gegeven beslag te leggen op de privé-rekeningen van burgers die aan het vrijheidstrucker-konvooi gedoneerd hadden. Van de ene dag op de andere werd het contract van het bankwezen aan flarden gescheurd. Banken zijn niet langer te vertrouwen om de activa die u bij hen hebt gedeponeerd te beschermen. In plaats daarvan zullen zij uw geld stelen telkens wanneer de regering hen dat beveelt, volkomen zonder enige vorm van proces of rechtsstaat, zelfs als u geen enkele wet overtreden hebt. Op grotere schaal hebben de centrale banken van de wereld zojuist $300 mrd aan centrale bank “reserves” gestolen die in het bezit van Rusland waren. Na de inval van Rusland in Oekraïne besloten de westerse banken dat dit hun toestemming gaf om $300 miljard aan Russische tegoeden te stelen/blokkeren, en zo het hele concept van “reserves” in één klap om zeep te helpen. Nu zal geen enkele rationele natie ter wereld de westerse centrale banken nog vertrouwen om hun reserves op een veilige manier te bewaren. Centrale banken zijn nu treinrovers. Zij zullen alle rekeningen plunderen van buitenlandse naties die zij niet meer mogen. In rechtszalen in heel Amerika en de westerse naties worden feiten, rede en wet steeds irrelevanter. Beslissingen van aanklagers worden nu volledig genomen op basis van deugdsignalering. Als een linkse een aanhanger van Trump op klaarlichte dag vermoordt, worden de aanklachten tegen hem ingetrokken – dat is precies wat onlangs in Colorado gebeurde. Maar als een conservatief niets anders doet dan vreedzaam protesteren bij het capitool van de natie, dan wordt hij zonder proces jarenlang in de gevangenis gegooid, zelfs als hij geen wetten overtreden heeft en niets verkeerd gedaan heeft. Als u in Amerika een huis bezit, en u verhuurt het aan iemand, dan heeft u een huurcontract met die huurder. Maar toen de covid-pandemie op gang kwam, verklaarde de CDC zich plotseling de controlerende wettelijke autoriteit over alle huurcontracten en verklaarde dat geen enkele huurder uit zijn huis gezet kon worden, zelfs niet als hij weigerde huur te betalen. Van de ene dag op de andere veroordeelde de CDC de eigenaars van onroerend goed in feite tot bankroet, terwijl zij gratis woningen uitdeelde aan huurders die al snel krakers werden. Dit is hetzelfde als wanneer de CDC pizzazaken zou opdragen gratis pizza uit te delen aan iedereen tot zij failliet gaan, of tankstations zou opdragen gratis benzine uit te delen. De economische gevolgen van dit besluit zijn werkelijk catastrofaal en verstrekkend. Welke investeerder zal bijvoorbeeld vanaf nu ooit nog willen investeren in het verstrekken van huisvesting? Darth Vader: “Ik verander de overeenkomst. Bid maar dat ik het niet verder verander.” Zoals uit deze voorbeelden blijkt – en dit is nog maar het topje van de ijsberg – breken de pijlers van de westerse beschaving vlak voor onze ogen af. Als “reserves” geen reserves betekenen, en als “geld” geen geld betekent, en als “eigendom van huizen” geen eigendom betekent, en als de “rechtsstaat” geen rechtsstaat betekent, dan zijn wij de beginselen kwijt waarop de westerse beschaving berust. In combinatie met het feit dat bijna alles nu NEP is geworden – nepnieuws, nepgeld, nepgeschiedenis, neponderwijs, nepwetenschap, nepgeneeskunde, nepverkiezingen, neppandemieën, nephaatmisdrijven, enz. – leven wij in een wereld zonder kompas voor de burger. Er is geen echt anker meer voor sociale contracten en eerlijke afspraken die de maatschappij lang draaiende hebben gehouden. Wanneer u er zelfs niet op kunt vertrouwen dat een metaalbeurs uw te goeder trouw uitgebrachte biedingen op de markt honoreert, bent u het fundament zelf van de vrije markt en de allocatie van kapitaal kwijt. Wanneer een eerlijk burger er niet op kan vertrouwen dat de rechtbanken de wetten gelijk en zonder politieke vooringenomenheid toepassen, dan heeft u elk restje “eerlijkheid ” in het rechtssysteem verloren en kunt u alleen maar concluderen dat het helemaal niet meer als “wettig” te beschouwen is. Elke rechtbank in Amerika is een kangoeroe-rechtbank geworden waar showprocessen worden gehouden. Wanneer het geld van uw land elke maand 2% van zijn koopkracht verliest, terwijl de centrale bank biljoenen nieuwe fiatvaluta drukt – terwijl zij de “reserve” tegoeden van buitenlandse naties plundert – dan weet u dat u leeft onder een autoritair regime van dieven en gangsters. De westerse beschaving heeft, eenvoudig gezegd, zelfmoord gepleegd. Er is geen lijm meer om haar bijeen te houden. De verkiezingen zijn vervalst, het geld is vals, het nieuws is opzettelijk verzonnen en de propaganda is absurd. Wij leven in een natie waar een kandidaat voor het Hooggerechtshof van de VS (Jackson) zojuist openlijk verklaard heeft dat zij geen idee heeft wat de definitie van een vrouw zou kunnen zijn. Toch wordt ons verteld dat zij de “eerste zwarte vrouw” in het Hooggerechtshof zal zijn, terwijl zij zelf blijkbaar niet in staat is te beseffen dat zij een vrouw is (misschien moet zij zelf maar eens in haar broek kijken om daar achter te komen…). Dit is de totale idiotie waarmee onze natie nu geconfronteerd wordt, en het is een afschuwelijk teken van de definitieve ineenstorting van een mislukt imperium dat nu draait op uitwasemingen, leugens en fantasie-waanideeën. Ik zal een gewaagde voorspelling doen, die sommige mensen zal schokken: het zal niet lang meer duren voordat de roebel sterker is dan de dollar. De dollar gaat naar nul. De roebel, die gesteund wordt door grondstoffen zoals aardgas, zal omhoogschieten tot het punt waarop hij zal wedijveren met de status van wereldreservemunt. (In plaats van de “petrodollar” wordt het de “koolwaterstofroebel”). Rusland loopt niet het gevaar in te storten. Het Westen wel.. Vanaf deze zomer zal Amerika ondergedompeld worden in een verergerende voedselschaarste, voedselinflatie, brandstofinflatie, uitval van het elektriciteitsnet en toenemende sociale onrust. Van 2022 – 2024 zal Amerika geteisterd worden door gewelddadige rellen in de grote steden, en de krankzinnige centrale bank zal biljoenen aan nieuw stimuleringsgeld drukken om te proberen de relschoppers af te kopen met “gratis” geld (afhankelijk van de goedkeuring van uw sociale kredietscore, natuurlijk). Dit zal de devaluatie van de dollar alleen maar versnellen, en als de dollar bij de verkiezingen in 2024 nog enige reële waarde heeft, beschouw dat dan maar als een wonder. Hoogstwaarschijnlijk is het ruim vóór november 2024 gedaan met de dollar. (bron: Frontnieuws) Ik neem afstand van de voorspellingen over de ineenstorting van het monetaire beleid van de centrale banken. Dat centrale banken een beleid voeren van geldontwaarding, door enorme hoeveelheden gratis geld in de markten te pompen, zal uiteindelijk zijn tol eisen. Over op welke wijze en wanneer spreek ik mij niet uit. Cyber-crime brengt risico’s met zich mee, ook voor de financiële wereld (valuta/rente. staatsschulden, banken en verzekeraars, crypto) en als een van de partijen erin slaagt het betalingssysteem van de vijand plat te leggen, scoort 1-0, maar daarbij is het spel nog niet ten einde.

©2022 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 25 mrt 2022, week 12: AEX 723,90; Bel 20 4.119,42; CAC40 6.553,68; DAX 14.305,76; FTSE 100 7.483.35; SMI 12.121,67; RTS (Rusland) 829,62; SXXP (Stoxx Europe) 453,55; DJIA 34.861,24; NY-Nasdaq 100 14.754,31; Nikkei 28.149,84; Hang Seng 21.416,99; All Ords 7.689,90; SSEC 3.212,24; €/$1.0983; BTC/USD (Bitcoin) $44.746,10; troy ounce goud $1.958,40, dat is €57.284,66 per kilo; 3 maands Euribor -0,477%; 1 weeks -0,561%; 1 mnds -0,546%; 10 jaar Japan 0,2349%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 0,536%; 10 jaar Duitse Staat 0,574%; 10 jaar Belgische Staat 0,58%; 10 jaar Franse Staat 0,613%; 10 jarig Nederlandse Staat 0,807%; 10 jaar Spanje 1,452%; 10 jaar VK 1,471%; Italië 2.08%; 10 jaar VS 2,4936%. Een liter E10 hier aan de pomp €2,289.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden variabel. De kapitaalmarktrentes stegen opnieuw, De tarieven van 10-jarig papier in België en Frankrijk waren goedkoper dan het Nederlandse. De euro veranderde nauwelijks t/o de dollar. Goud steeg weer. De bitcoin steeg fors. Het aantal corona-besmettingen daalt, maar blijven relatief hoog. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen stegen de tarieven: Duitsland 0,372%; Zwitserland 0,621%; Nederland 0,847%; Japan 0,9637%; Frankrijk 1,185%; VK 1,63%; Spanje 2,005%; Italië 2,35%; Canada 2,5411% en de VS 2,627%. 5-jarig Nederland -0,076%; 5-jarig België -0,076%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.