UPDATE 25082018/441 Hoogzomer in de economie is voorbij

VS-president Trump blaast het Clean Power Plan van zijn voorganger Obama op en geeft de kolen- en auto-industrie ruim baan, schreef De Morgen deze week. Het Amerikaanse milieuagentschap EPA introduceert nieuw beleid voor de uitstoot van kolencentrales. De ‘Affordable Clean Energy Rule’ maakt de milieu-eisen minder streng. Ook mogen staten zelf kiezen of ze de uitstoot überhaupt willen verminderen. Doel is niet kolencentrales te sluiten, maar juist technische verbeteringen aan te brengen, waardoor ze open kunnen blijven. Het nieuwe plan vervangt het Clean Power Plan van Barack Obama uit 2015. Dat kwam er om de CO2-uitstoot van energiecentrales terug te dringen en was de belangrijkste poot van Obama’s strijd tegen een verdere opwarming van de aarde. Het plan legde individuele Amerikaanse staten een uitstootplafond op. Zij konden zelf kiezen hoe ze daar onder bleven, bijvoorbeeld door over te stappen op gas om elektriciteit op te wekken. Het Clean Power Plan moest de uitstoot tegen 2030 met 32% doen krimpen tegenover 2005. Het Clean Power Plan was overigens nog niet in werking getreden: de invoering werd vertraagd door rechtszaken, aangespannen door een verbond van meer dan twintig staten en de kolenindustrie. Is het afschaffen van het Clean Power Plan een geschenk aan de kolenindustrie? Ja, de sector is er in ieder geval blij mee. De Republikeinen, met Trump voorop, spreken graag van een war on coal – een oorlog tegen kolen – gevoerd door Democraten en milieuactivisten. De kolenindustrie zou zwaar te lijden hebben onder Obama’s strenge regels. De president bedient ook zijn achterban in de kolenstaten, die kampen met banenverlies in de mijnbouw. Het sluiten van de ene na de andere kolencentrale had de afgelopen decennia minder te maken met regulering dan met een nieuwe economische werkelijkheid. De sector kreeg klappen door automatisering en door de sterke concurrentie van gas en duurzame energie. Of er nu een Obama in het Witte Huis zit of een Trump: die banen komen waarschijnlijk nooit terug. Zal dit de uitstoot van CO2 weer vergroten? Mogelijk wel, alhoewel veel deelstaten in de VS op eigen initiatief al bezig zijn om de CO2-uitstoot terug te dringen, met eigen milieuregels gericht op klimaatbescherming. Meerdere staten besloten zich al te schikken naar het Clean Power Plan, ook al was het op federaal niveau nog niet in werking getreden. Bovendien beweegt de markt zich in de richting van energie uit gas en van wind- en zonne-energie. Analisten houden rekening met een daling van de CO2-uitstoot, ook als de regering-Trump zo min mogelijk doet om dat voor elkaar te krijgen. Zo berekende het onderzoeksbureau Rhodium Group vorig jaar dat de uitstoot van de energiecentrales tegen 2030 met 27 tot 35% zal zijn gedaald – ongeveer wat Obama voor ogen had met zijn Clean Power Plan. Milieuactivisten vrezen wel voor meer CO2-uitstoot. Het nieuwe plan, dat is vastgelegd in een document van 300 pagina’s, bevat geen nationale doelstelling voor een maximumuitstoot. Energiecentrales zullen volgens berekeningen van het EPA twaalf keer zoveel uitstoten als onder Obama’s Clean Power Plan zou zijn gebeurd. Wat zijn de gevolgen voor de doelstellingen zoals die zijn vastgelegd in het klimaatakkoord van Parijs? Het Clean Power Plan van Obama was geënt op de doelstellingen van het klimaatakkoord: de opwarming van de aarde mag in 2100 niet meer dan 2 graden boven pre-industriële waarden liggen, het liefst zelfs niet meer dan 1,5 graad daarboven. Vorig jaar al loste Trump een verkiezingsbelofte in door de VS terug te trekken uit het akkoord, waar in 2015 195 landen voor tekenden. De nieuwe plannen van de regering-Trump maken het lastiger om de doelstellingen van het akkoord te halen, omdat eisen op het gebied van CO2-uitstoot worden versoepeld. In 2015 waren de VS goed voor 15% van de wereldwijde CO2-uitstoot. Ter compensatie zullen andere grootvervuilers, zoals China en de EU, dus meer inspanningen moeten leveren. Dank je wel, Trump. Jij bent een slechte wereldleider.

Het kabinet gaat er te gemakkelijk vanuit dat ouderen, nu het de bedoeling is dat ze langer thuis blijven wonen, ook financieel in staat zijn om hun huis aan de oude dag aan te passen. Dat schrijft het Planbureau voor de Leefomgeving, een van de belangrijkste adviseurs van het kabinet, in een rapport. Wat de regeringsadviseurs betreft moet de overheid meer oog hebben voor de financiële speelruimte van ouderen. Het planbureau heeft uitgerekend dat driekwart van alle ouderen iets in het huis moet aanpassen – bijvoorbeeld een traplift installeren – om er tot op hoge leeftijd te kunnen wonen. Een derde tot de helft van alle ouderen heeft maar beperkte middelen, tot €10.000, om zulke aanpassingen door te voeren. „Dat betekent dat een groot deel van de ouderen zijn hele vermogen moet inzetten om de woning geschikt te maken”, concluderen de rekenmeesters. Die noemen dat „financieel niet heel erg verantwoord”. Ouderen die hun geld kwijt zijn aan het aanpassen van hun woning, hebben daarna geen geld meer voor regulier onderhoud, of voor het straks verplichte duurzamer maken van hun huis. Bovendien hebben de senioren dan ook geen geld meer achter de hand voor een appeltje voor de dorst en andere urgentere problemen.

De koopkracht van werkende Nederlanders valt mogelijk minder hoog uit dan het kabinet verwacht. Terwijl de economie groeit en de werkloosheid hard is gedaald, stijgen de cao-lonen maar net iets harder dan de inflatie. Het kabinet moet daarom meer doen om de nettolonen te laten groeien, schrijft de Rabobank in een rapport. De meest voor de hand liggende maatregel is een verlaging van de belasting op arbeid, stelt de bank. Daardoor wordt het voor werkgevers goedkoper loonsverhogingen door te voeren en houden werknemers per extra euro meer over. Het kabinet heeft op het vlak van belastingverlaging echter al veel kruit verschoten met een vereenvoudiging van het belastingstelsel, aldus de bank. Een ander oplossing zou het bevorderen van vaste banen zijn. Werknemers met een vast contract hebben een sterkere onderhandelingspositie, waardoor ze makkelijker loonsverhogingen kunnen afdwingen. Nu kiezen ondernemers nog vaak voor zzp’ers, omdat die bij een gelijk nettosalaris veelal goedkoper zijn. Dat de loonontwikkeling nog niet op stoom is gekomen, ligt volgens economen van de Rabobank ook aan toegenomen automatisering en digitalisering. Die zetten lonen voor bijvoorbeeld productie- en administratief werk onder druk. Nederlandse werknemers concurreren ook in toenemende mate met de buitenlandse beroepsbevolking. Zo kunnen bedrijven bepaalde productieprocessen verplaatsen naar lagelonenlanden. Bovendien verhuizen meer inwoners van de Europese Unie, zoals Spanjaarden en Grieken, naar Nederland voor werk. Daardoor hebben ondernemers meer keuze bij het aannemen van personeel. (bron: ANP) Bij al deze overwegingen blijft wel overeind dat er momenteel een kwart miljoen vacatures zijn.

De verkoop van bestaande woningen in de Verenigde Staten is in juli 0,7% gedaald ten opzichte van de voorgaande maand. Dat heeft de Amerikaanse branchevereniging van makelaars laten weten. Dat wordt als een domper ervaren. De verkoop kwam uit op 5,34 miljoen huizen op jaarbasis, tegen 5,38 miljoen een maand eerder. Makelaars zien dat als een domper, ik als een lichte correctie. Economen verwachtten in doorsnee een stijging van 0,4% tot 5,40 miljoen woningen.

DFT publiceerde deze week een artikel over de inkomenscorrecties die het kabinet volgend jaar gaan doorvoeren en de gevolgen daarvan voor de werkenden en niet meer werkenden (gepensioneerden, mensen met een psychische en of fysieke handicaps en uitkeringstrekkers). ING economen zeggen daarover “Lastenverlichting helpt minder: loon de grootste plus voor de werknemer”. Werkend Nederland heeft volgend jaar veel meer profijt van loonstijgingen dan van belastingverlagingen van het kabinet. Sterker nog, de lasten voor gezinnen gaan omhoog als gevolg van doorwerkende maatregelen uit eerdere kabinetten. Dat stelt ING op basis van de nieuwste berekeningen van het Centraal Planbureau (CPB) over de koopkracht. „De koopkrachtstijging komt maar voor een heel klein stukje uit kabinetsbeleid. Ten opzichte van de looncomponent is dat veel kleiner”, aldus ING-econoom Marten van Garderen. „Het grootste deel van de koopkrachtstijging komt van de lonen.” Vorige week maakte het CPB bekend dat de koopkracht van werkenden er met 1,4% op vooruit gaat. Maar liefst 94% van de werkenden gaat er op vooruit, slechts 6% ziet zijn koopkracht slinken. Die koopkrachtstijging komt volgens het CPB ’door (vooral fiscale) maatregelen uit het regeerakkoord’. Wat de loonstijging doet voor de koopkracht bleef in het persbericht onvermeld. Het economisch bureau van de ING heeft desgevraagd berekend dat de lasten voor gezinnen komend jaar met €0,6 mrd zullen stijgen. Dat staat haaks op het beeld dat het Kabinet-Rutte III voor lastenverlichting naar buiten brengt. Dat er desalniettemin lastenverzwaring optreedt, is onder meer het gevolg van maatregelen uit eerdere kabinetten die nog doorwerken. Die oude lastenverzwaring bedraagt komend jaar €0,8 mrd. Daar staat ’een heel klein lastenverlichtinkje’ van Rutte III van €0,2 mrd tegenover, zo becijferde ING. Sander van Veldhuizen, programmaleider Overheidsfinanciën van het CPB, bevestigt dit: „De berekening klopt. Wel goed is om te onderstrepen dat dit een macrogetal is, en dat op microniveau er veel verschillen kunnen zijn voor individuele huishoudens.” Over de koopkrachtstijging is ING-econoom Van Garderen enthousiast: „Je kunt niet anders zeggen dan dat het er mooi uitziet. Van alle huishoudens gaat 93% erop vooruit.” Hij wijst erop dat niet alleen werkenden dit zullen merken. „Ook voor gepensioneerden is het beeld veel positiever dan afgelopen jaar: 96% van de gepensioneerden gaat erop vooruit.” Ik wil dat eerst wel zelf ervaren dat ik tot die 93% behoor. Voorlopig worden de pensioenuitkeringen volgend jaar nog niet verhoogd als gevolg van het monetaire beleid van extreem lage rentetarieven, zeg maar 0% en het verrekenrentebeleid dat DNB oplegt aan de pensioenfondsen. Voor de koopkracht is het gunstig dat de algemene heffingskorting wordt verhoogd in 2019. Verder profiteren gepensioneerden van een hogere ouderenkorting en merken werkenden dat de inkomstenbelasting omlaag zal gaan. Hier staat onder meer tegenover dat de lage btw wordt verhoogd van 6% naar 9%. „Die btw-verhoging wordt ongeveer gecompenseerd door de belastingverlagingen”, aldus ING-econoom Van Garderen. Eerder berekende ING al dat de hogere btw een huishouden gemiddeld €300 zal kosten. ING wil geen uitspraken doen over de communicatie door het CPB waardoor de indruk ontstaat dat de koopkrachtstijging door de belastingverlaging komt. Dat de lasten per saldo iets stijgen, vindt Van Garderen niet gek: „Puur economisch bezien is het niet gek dat je de lasten in hoogconjunctuur iets laat stijgen.” Uit een eerdere analyse van het ministerie van Financiën bleek dat de lastenstijging uit voorgaande kabinetten vooral komt door de afbouw van de overdraagbaarheid van de algemene heffingskorting, de zogeheten aanrechtsubsidie Ook wel geheten de algemene heffingskorting voor minstverdienende partner genoemd, voor zover je geen weduwe dan wel weduwnaar bent). Verder heeft het kabinet te maken met stijgende zorgpremies die het lastenbeeld doen verslechteren. De cao-lonen in de markt stijgen volgens het CPB volgend jaar met 3%, dat is een aanname, geen zekerheid. Doordat de inflatie 2,4% is, leiden de lonen tot een koopkrachtimpuls van grofweg 0,6%. Dit wordt echter vertekend door de btw-stijging van het kabinet die de inflatie met 0,6%-punt stuwt. Exclusief de btw-stijging dragen de lonen dus 1,2% bij aan de koopkrachtstijging van 1,4% voor werkenden. De rest (0,2%) komt door overheidsbeleid.

Rutte heeft zich afhankelijk van drie multinationals gemaakt. Ze maken gebruik van de zwakte van Rutte, om zich als leider van dit land te profileren. Nu de kritiek op de afschaffing van de dividendbelasting steeds verder aanzwelt, laat ook de premier er zich kritischer over uit. De minister-president heeft de maatregel, die in geen enkel verkiezingsprogramma stond, altijd ferm verdedigd. Maar is er voor hem nog wel een mogelijkheid het kabinetsvoorstel van de afschaffing van de dividendbelasting terug te nemen, zonder schade aan zijn imago aan te richten. Kan hij nog wel terug naar de Shell, Unilever en AKZO Nobel met de boodschap dat hij er niet in is geslaagd het voorstel ter begunstiging van hun buitenlandse aandeelhouders van in totaal in 2020 €1,9 mrd door het parlement te krijgen. Ik schrijf met opzet ‘in 2020’ omdat Nederland dit kado ieder jaar opnieuw zou schenken aan buitenlandse beleggers. En dan de motivatie van Rutte van deze maatregel: het vestigingsbeleid voor buitenlandse multinationals. Daar is geen enkele aanleiding voor. Dat is een verzonnen verhaal van Rutte om zijn toezegging van de drie Nederlandse multinationals gestand te kunnen doen. Het is een non-issue. De vraag is of zijn kabinet Rutte III dit dossier overleeft als dit voorstel wordt ingetrokken. Rutte in zijn eentje neemt het op tegen een overgrote meerderheid van het Nederlandse volk. Dat is op voorhand een verloren strijd ook al omdat hij het tekort in de financiering van €500 mln, doordat de lasten stegen van €1,4 mrd naar €1,9 mrd, opgebracht moeten worden bedrijven waarvoor de vennootschapsbelasting minder zal gaan dalen dan was overeengekomen in het regeerakkoord. Dat wordt een onoverkoombare drempel voor het kabinet. Ik hou er rekening mee dat Rutte terugtreedt en er een einde komt aan zijn Nederlandse en Europese politieke carrière. Hij kan als leider van dit land de financiële belangen van de vertegenwoordigers niet laten prevaleren boven die van het volk. Ook niet als je dacht dat het volk dat wel accepteert als je een slimme list (zeggen dat daarmee het vestgingsbeleid voor grote ondernemingen wordt gesteund) bedenkt. Zelf zei hij daarover maandag na coalitie-overleg, onder andere opgetekend door het Financieele Dagblad (FD): “De afschaffing van de dividendbelasting is een bizarre maatregel in zichzelf. Belastingvoordeel geven aan buitenlandse aandeelhouders doet niemand voor zijn lol”. In de meerdere debatten die inmiddels over de dividendmaatregel zijn gevoerd, stond Rutte altijd onomwonden achter het kabinetsbesluit. Hij benadrukte keer op keer dat het een onderdeel is van een breder pakket aan maatregelen om het vestigingsklimaat te verbeteren. Hij voelde “tot in zijn diepste vezels” dat het goed zou zijn voor de werkgelegenheid, maar vooral de oppositiepartijen missen de feitelijke onderbouwing voor die bewering. Ook nu staat Rutte nog wel achter het besluit. Schaf je de belasting niet af, dan loop je het “levensgrote risico” dat bedrijven weggaan en zich elders vestigen waar het fiscale klimaat gunstiger is. “Dat is echt een verarming van dit land”, citeert het FD de premier. Kosten lopen waarschijnlijk op tot €2 mrd. Toen de maatregel in oktober vorig jaar in het regeerakkoord werd opgeschreven, gingen de onderhandelaars er nog vanuit dat de kosten €1,4 mrd per jaar, tot aan het einde der tijden, zouden zijn. Maar omdat de economie aantrekt, stijgen ook de belastinginkomsten. Het bedrag, waar vooral buitenlandse aandeelhouders in Nederlandse bedrijven en buitenlandse overheden van profiteren, valt om die reden al €200 mln hoger uit. Er wordt zelfs al gesproken dat de misgelopen inkomsten oplopen tot €2 mrd per jaar, al wordt dat bedrag niet bevestigd door het kabinet. Het afschaffen van de dividendtaks staat gepland voor 2020, maar de wet die dat moet regelen wordt al opgenomen in het Belastingplan voor volgend jaar. Op Prinsjesdag (18 september) wordt definitief duidelijk wat het de overheid gaat kosten. Deze week zijn de onderhandelingen voor de begroting voor 2019 al begonnen, die op Prinsjesdag wordt gepubliceerd. Er moet worden gezocht naar een oplossing voor de alsmaar stijgende misgelopen inkomsten. Staatssecretaris van Financiën Menno Snel hield zich afgelopen vrijdag nog op de vlakte over hoe eventuele tegenvallers op de begroting worden opgevuld. Wel erkende hij dat als het economisch goed gaat de opbrengsten van de dividendbelasting ook stijgen. “Als er afwijkingen zijn, moeten we die gladstrijken”, zei Snel. Daarbij houdt de bewindsman zich strikt aan de begrotingsregels waarbij tegenvallende inkomsten niet gecompenseerd mogen worden met eventuele financiële meevallers. Die regels zorgen er ook voor dat tegenvallers, zoals die van de dividendbelasting, niet gelijk leiden tot bezuinigingen. Het kabinet kan volgend jaar in ieder geval rekenen op €150 mln aan extra inkomsten omdat het belastingvoordeel voor banken op speciale leningen verdwijnt. Deze leningen, die voluit contingent convertibles (coco’s) heten, verliezen hun waarde zodra het eigen vermogen van een bank onder een bepaald minimum komt. Banken kunnen zo hun buffers aanpassen om schokken in financiële markten op te vangen. De rente op die leningen zijn voor banken aftrekbaar, maar daar zette de Europese Commissie vraagtekens bij vanwege mogelijke staatssteun aan de financiële sector. Maar daarmee is het gat nog niet gedicht. De nood in den Haag over dit onderwerp is tot grote hoogte opgelopen. Het was bekend dat de Christen Unie heeft meegetekend in het regeerakkoord, maar ondertussen tegen de aflossing van de dividendbelasting was. Daarmee zou het voorstel in de 2e Kamer geen meerderheid halen (was de aanname). Om de positie van premier Rutte te redden is dit weekend zwaar geschut in stelling gebracht. De VVD, dus niet het kabinet) heeft met Gert-Jan Seghers gesproken. Seghers, de voorman van de CU, is ‘om’. Daardoor is de afschaffing van de dividend belasting is een voldongen feit. Hoe valide de argumenten tegen afschaffing dan ook mogen zijn, er kan aan dit besluit niet meer getornd worden. Fractievoorzitter Gert-Jan Segers van de ChristenUnie was dit weekend klip en klaar: hij verwerpt de afschaffing van de dividendbelasting, maar zal de maatregel in de Kamer steunen in ruil voor het vele goeds dat zijn partij in het regeerakkoord heeft weten te realiseren. De VVD kreeg de door Mark Rutte zo vurig gewenste afschaffing van de dividendbelasting. Dit keer wordt echter niet eens meer een poging gedaan de afspraak te verdedigen. Segers stelt ronduit ertegen te zijn, maar eieren voor zijn geld te moeten kiezen om al die andere mooie dingen voor de ChristenUnie te kunnen realiseren. Het expliciet stellen ergens tegen te zijn en dat desondanks door het geven van politieke steun mogelijk te maken, is nogal uniek. Het geeft het proces van het sluiten van politieke compromissen een nieuwe dimensie. Uit Segers’ verdediging kan niet anders dan worden opgemaakt dat de VVD alles heeft ingezet op het laten doorgaan van de afgesproken afschaffing. Gaat die niet door, dan komt er een kabinetscrisis, zo stelt Segers. Nou en? Seghers ontpopt zich nu als een ‘Judas’ figuur en dat nog wel als leider van een Christelijke partij. Hij zal mijn stem niet meer krijgen. Werkgevers in het midden- en kleinbedrijf lieten al eerder weten het niet te zullen accepteren als zij moeten opdraaien voor de compensatie die het kabinet zoekt. Er moet elders in het belastingstelsel rond de 600 miljoen euro aan extra opbrengsten worden gevonden, nu door de gunstige economische ontwikkelingen de opbrengst van de dividendbelasting hoger zou zijn dan bij het opstellen van het regeerakkoord werd verwacht. Dit land wordt niet meer bestuurd aan de hand van ethische normen en waarden maar door ‘das Kapital’ en daar heeft Seghers zich bij aangesloten. Nederland, hang de vlag halfstok!! 24 augustus 2018 zal de geschienisboekjes ingaan als de dag waarop de christelijke samenleving aan zijn einde kwam.

Voor grote Britse beleggers in Nederlandse fondsen is de dividendbelasting helemaal geen issue. Dat zegt de directeur van de Nederlandse vereniging voor institutionele beleggers Eumedion, Rients Abma. Premier Rutte verdedigt de afschaffing van de dividendbelasting door te zeggen dat de maatregel Nederlandse multinationals aantrekkelijker maakt voor buitenlandse beleggers. Dat zou cruciaal zijn voor het Nederlandse vestigingsklimaat. “Ik heb geen enkele grote buitenlandse belegger gehoord over de dividendbelasting”, zegt Abma. “Niet in de aanloop naar het besluit, maar ook niet daarna. Het speelt gewoon niet.” Volgens Abma vinden buitenlandse investeerders het kabinetsvoorstel om de Nederlandse bedrijven extra bescherming te geven tegen vijandige overnames veel vervelender dan de dividendbelasting.

Ook deze week weer een waarschuwing van de Duitse vermogensadviseur Günter Hannich over wat wordt genoemd Bankencrisis 2.0. “Nach der Krise ist bekanntlich vor der Krise. Kein Wunder also, dass sich die deutschen Bankenaufseher, genauer gesagt die Bundesanstalt für Finanzdienstleistungsaufsicht (BaFin), schon jetzt für die Bankenkrise 2.0 vorbereitet. Die Agentur Reuters berichtete in der vergangenen Woche, dass sich die BaFin schon jetzt intensiv auf eine wachsende Zahl von Schieflagen deutscher Geldhäuser vorbereiten würde. Der für die Aufsicht der Banken zuständige Direktor Röseler erklärte dazu: Es ist ein Szenario denkbar, in dem die Konjunktur schwächelt, deshalb mehr Kredite ausfallen und gleichzeitig die Zinsen nochmals sinken? Unter dem Strich läuft das Ganze ja dann auf das von uns schon längst vorhergesagte höchst deflationäre Umfeld hinaus. In dem Szenario geht es also um eine tendenziell schwache, ja rezessive Konjunktur. Diese Entwicklung deutet sich ja schon jetzt an, zumal der deutschen Industrie im Zuge des Handelkonflikts die Aufträge wegbrechen. Folglich wird es in den kommenden Monaten, ja Jahren wohl zu vermehrten Ausfällen von Krediten kommen. Die Erträge der Geldinstitute würden weiter sinken, während sie gleichzeitig ihre Risikovorsorge für notleidende Kredite erhöhen müssten. Aktuell bewege sich laut BaFin die Risikovorsorge wegen der seit vielen Jahren ?gut laufenden Konjunktur? auf sehr niedrigem Niveau. Trotzdem seien viele deutsche Banken kaum profitabel. Und da liegt auch die Achillesferse der deutschen Geldhäuser. Schon in guten Zeiten? konnte kaum Geld verdient werden. Was passiert dann erst in Krisenzeiten? Unpopuläre Maßnahmen stehen an Just für diese möglicherweise rascher als erwartet anstehenden Zeiten baut die BaFin schon jetzt eine neue Einheit auf, die angeschlagene Banken noch intensiver als ohnehin schon ?betreuen? darf bzw. muss. Diese Einheit solle sicherstellen, dass die betroffenen Institute wirksam gegensteuern und auch unpopuläre Maßnahmen wirklich ergreifen. Reuters nennt da als Beispiele den Verzicht auf die Ausschüttung von Boni und Dividenden. Die neue Einheit dürfte besonders bei kleineren und mittelgroßen privaten Banken tätig werden. Sparkassen und Genossenschaftsbanken hätten bisher Schieflagen ihrer Institute meist über die eigenen Verbünde reguliert. Für die Aufsicht über die großen Banken wie Deutsche Bank und Commerzbank sei ja die EZB zuständig. Ja, liebe Leser, die Zeiten werden für die Banken in Deutschland wohl noch rauer. Eine Zinswende wird in einem derartig deflationären Umfeld nicht stattfinden.

Op 13 juli j.l. noteerde RTL Nieuws de uitspraak van minister Eric Wiebes “Ministers hebben vakantie, ‘je kunt mij met een brancard het vliegtuig induwen’. Als een minister deze uitspraak doet moet je je afvragen of Wiebes onder zulke zware druk zijn werk als minister van Economische Zaken en Klimaat uitvoert of Rutte hem niet uit zijn lijden moet verlossen! Maar nee, Wiebes was zondag te gast bij Zomergasten op NPO2. Een vitale man die moeite had zijn radicale aanpak van het ‘Groningse aardgas-dossier’ in relatie tot de zo gewenste energie-transitie van fosiele energie naar duurzamere energie (zonne- en windenergie, maar wellicht ook naar waterstof) te verdedigen. Hij profileerde zich zeker niet als een bewindspersoon met een gesloten mind. Hij stelde zich kwetsbaar op en dat siert een politicus. Hij heeft een stap gedaan in het duister, waar zich ook andere belanghebbenden bevinden die ook in het duister tasten maar wel met andere doelen.

Het eventueel afzetten van de Amerikaanse president Donald Trump zal zorgen voor een negatieve koersreactie op de beurzen. Dat is althans de verwachting van Trump zelf, zo zei hij tegen Fox News. Overigens gaat Trump er niet van uit dat de zogeheten impeachment-procedure zal worden opgestart. Trump ligt onder vuur vanwege het mogelijk overtreden van de campagneregels. Zijn voormalig advocaat Michael Cohen verklaarde onder ede dat hij in opdracht van Trump betalingen heeft gedaan om de verkiezingen te beïnvloeden. Zo werd onder meer zwijggeld overgemaakt naar pornoactrice Stormy Daniels en ex-playmate Karen McDougal. Ook wordt nog altijd onderzocht of Rusland of Russen zich actief met de verkiezingscampagne van Trump hebben bemoeid. De president zei al vaker dat er sprake is van een heksenjacht. Cohen heeft volgens Trump dingen verzonnen om een deal met de aanklagers te regelen.

Nederlandse boeren krijgen wel hulp bij droogte, maar geen geld. Minister Schouten komt nu met een handreiking naar de gedupeerde agrariërs: ze mogen meer veevoer verbouwen zolang ze maar blijven voldoen aan de vergroeningsregels van de EU en ze mogen langer mest uitrijden op het veld. Dat is de hulp van de overheid.

De Amerikaanse economie dreigt niet oververhit te raken, dus hoeft de Fed de rente voorlopig niet scherp te verhogen, zo stelde Fed-president Jerome Powell op een bijeenkomst van alle centrale bankiers en autoriteiten in een toespraak bij een bijeenkomst van centrale bankiers in Jackson Hole. Dit jaar verhoogde de Fed de rente al met twee stappen, en recent liet Powell doorschemeren dat wat hem betreft, daar snel nog een stapje bij kan. Die boodschap herhaalde hij vandaag nog eens. “Als de sterke groei in lonen en banen aanhoudt, zijn geleidelijke verhogingen van de rente op hun plaats.” Met zijn speech leek Powell zich te verweren tegen critici die vinden dat de rente te snel of te langzaam verhoogd wordt. Eerder deze week zei president Donald Trump nog dat hij ‘niet blij’ is dat de Fed de rente aan het verhogen is. Hij zei in een gesprek met persbureau Reuters dat hij vindt dat de Fed meegaander moet zijn. Powell zal zich hier waarschijnlijk niet veel van aantrekken. De Federal Reserve is onafhankelijk, en Trump kan Powell niet ontslaan, dat kan alleen de Amerikaanse senaat. De Fed verhoogt de rente juist om te zorgen dat de inflatie niet te hard stijgt en de economie niet oververhit raakt. Dat zou nadelig uitpakken voor onder meer de koopkracht van Amerikaanse consumenten. Zaterdagmiddag was er ook nog een panel met de hoofdeconoom van de Bank of England, Andy Haldane. De leden van de ECB schitteren door afwezigheid. Zaterdag vond ook een algemene discussie plaats, waarbij Claudia Buch van de Duitse Bundesbank aanwezig was. In 2014 gaf ECB-voorzitter Draghi in Jackson Hole met de bezorgdheid over de ontwikkeling van de inflatie in de eurozone nog de aanzet tot de omvangrijke monetaire stimulering. We weten waartoe dat heeft geleid. In het volgende blog meer informatie over het daar besprokene.

De Chinese centrale bank (PBOC) gaat miljarden in de bankensector in het land pompen. Daarmee hoopt de toezichthouder kredietverstrekkers aan te moedigen om meer geld uit te lenen aan bedrijven en lokale overheden. Het gaat in eerste instantie om een bedrag van omgerekend bijna 19 mrd euro. De aankondiging volgt kort op het nieuws dat de economische groei in het land wat lijkt te vertragen. Het monetaire beleid van China verschoof daarop de afgelopen weken meer in de richting van stimuleringsmaatregelen, zowel fiscaal als monetair. Banken en andere investeerders kunnen bij de PBOC relatief goedkoop een lening krijgen met de looptijd van een jaar. Peking drong er eind vorige maand nog bij de banken op aan om meer bedrijfsobligaties op te kopen. Ook zouden lokale overheden de uitgifte van leningen moeten versnellen om daarmee infrastructuurprojecten te kunnen betalen. Verder zou de uitgifte de economische groei een impuls kunnen geven.

De handelsstrijd tussen de VS en China verhardt. Donderdag gingen importtarieven op Chinese producten met een totale waarde van $16 mrd in. Die stap doet de onderhandelingen die weer zijn begonnen, geen goed. China sloeg direct terug met een tarief van 25% op $16 mrd aan Amerikaanse import, en zei de Amerikaanse tarieven aan te vechten bij de Wereldhandelsorganisatie (WTO). Beide maatregelen waren eerder al aangekondigd. Wel nieuw was de lijst van producten waar Peking sinds donderdag een tarief op heft. „Er staan nu ook auto’s op. Dit zien we als een agressievere vergeldingsstap van China, omdat de VS de export van Amerikaanse auto’s juist wil bevorderen”, meldde ING-econoom Iris Pang. Behalve auto’s staan ook medische instrumenten op de nieuwe Chinese lijst. Sinds woensdag zitten de twee landen weer aan de onderhandelingstafel. De verwachtingen hiervan zijn, na drie eerdere mislukte rondes, echter niet hooggespannen. Zakenkrant Financial Times meldt op basis van bronnen rond de gesprekken dat er gesproken wordt over een lijst van 140 Amerikaanse eisen. Daar staat onder meer op dat creditcardmaatschappijen Visa en Mastercard toegang moeten krijgen tot de Chinese markt. Ook wil de Amerikaanse bank JP Morgan toestemming voor een meerderheidsbelang in een Chinese joint-venture. Als de onderhandelingen weer tot niets leiden, heeft de VS al gedreigd met tarieven van 25% op $200 mrd aan Chinese import. China zou in dat geval op een andere manier terugslaan, aangezien er minder Amerikaanse goederen het land in komen dan vice versa. Pang verwacht dat Peking met ’kwalitatieve’ tegenmaatregelen komt, bijvoorbeeld aanvullende administratieve eisen voor Amerikaanse bedrijven. De onderhandelingen tussen vertegenwoordigers van de Verenigde Staten en China over de handelsoorlog hebben na twee dagen niet geleid tot een doorbraak. Het Witte Huis meldde donderdag dat de gesprekken in Washington zijn afgerond.

Waaraan moet een vernieuwd pensioenstelsel voldaan om voor de FNV acceptabel te zijn? De AOW moet worden bevroren op 66 jaar. Klaas Knot is veel te streng met de DNB-eisen voor de verrekenrente die moet worden toegepast op de pensioenreserves. De arbeidsomstandigheden staan onder druk. Er moeten grenzen getrokken worden over solidariteit op de arbeidsmarkt.

Met betrekking tot de CO2-reductie gaat het traag in Nederland. Op papier ziet dat er rooskleurig uit maar uiteindelijk gaat het niet om de gestelde doelen maar om de behaalde resultaten, schrijft Olof van der Gaag, directeur van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie. De informatie over een schonere economie geven een vertekend beeld van de gerealiseerde CO2-reductie. Het CBS meldde 2 weken geleden dat er sprake is van een economische groei van bijna 3% en van een afname van de CO2 uitstoot van bijna 4%. Bij de mooie cijfers die het CBS presenteert moeten, volgens van der Gaag, kanttekeningen worden geplaatst. Ze worden beïnvloed door de warme winter en niet door meer woningisolatie en warmtepompen. De stroom is ‘schoner’ geworden niet door wind en zon, die energie door kolencentrales vervingen, maar doordat we op papier meer stroom hebben geïmporteerd, waarover we geen vervuiling hoeven te verantwoorden. Dit model kennen we: de werkelijkheid is weerbarstiger in de overgang naar een schonere economie. De realiteit is dat Nederland achterblijft op dit terrein bij andere Europese landen. Feiten: Nederland heeft na Luxemburg de hoogste CO2-uitstoot per hoofd van de bevolking: 11,5 ton tegenover een Europees gemiddelde van 8,4. De Nederlandse CO2-reductie is vanaf 1990 (28 jaar) het laagste in Europa: -12% tegen -24%. Met 6% duurzame energie, tegen gemiddeld 17% in Europa, staan we op de een na laagste plaats. Er is nog veel werk aan de winkel om de ambitie van 49% reductie, ten opzichte van 1990, in 2030 waar te maken. Dit wordt verankerd in een klimaatwet. Daarnaast moeten uiterlijk in 2030 alle resterende kolencentrales gesloten zijn.

Netbeheerder Stedin trekt aan de bel: er zijn alleen al in Zuid-Holland en Utrecht naar schatting 326.000 zonnepanelen niet aangemeld bij energieleveranciers. De stroomproductie die die zonnepanelen opleveren worden dan ook niet gesaldeerd. De vraag is dan ook wie dat zijn en waarom ze die zonnepanelen illegaal houden. Doen ze dat bewust of wordt die stroom gebruikt voor illegale kweek van wiet?

© 2018 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 24 augustus 2018; week 34: AEX 560,29; Bel20 3805,57; CAC40 5432,5; DAX 30 12.394,52; FTSE 100 7.577,49; SMI 9052,9; RTS (Rusland) 1064,46; DJIA 25.790,35; NY-Nasdaq 100 7.485,4; Nikkei 22.601,77; Hang Seng 27.671,87; All Ords 6357,90; SSEC 2.729,43; €/$1,163251; BTC/USD volatile: $6667,3; 1 troy ounce goud $1205,30; dat is €33.914,48 per kilo; 3 maands Euribor -0,319% (1 weeks -0,376%, 1 mnds -0,369%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,454%; 10 jaar VS 2,8261%; Belgische Staat 0,702%, 10 jaar Duitse Staat 0,344%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,12%, Japan 0,095%; Italië 3,131%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,309.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.