UPDATE 23102019/501a Black Thursday 1929

Vandaag is het precies 90 jaar geleden dat op Wall Street Black Thursday (Zwarte Donderdag) plaatsvond, waarmee de sociaal/economische en monetair/financiële crisis van de dertiger jaren begon. In augustus 1929 had de DJIA zijn top bereikt van 369,77, daarna ging de trend neerwaarts en stortte op de gedenkwaardige dag in naar 260,44. De dalende beweging ging nog 32 maanden, toen was de kles leeg. Er was geen houden meer aan: alle monetaire, financiële en economische systemen storten in. Wisten de autoriteiten van toen wat de Westerse wereld te wachten stond? Uit de daarover beschikbare informatie, zou ik zeggen nee, alhoewel iedereen die dacht daarover iets zinvols te kunnen zeggen had, geruststellende woorden, niet in paniek raken, herstel van de koersen vindt snel plaats, alle financiële en monetaire autoriteiten volgen de ontwikkelingen op de voet, er vertrouwen in dat dit slechts een dip zou zijn. Uiteindelijk duurde het tot 1954 voordat de top van augustus 1929 werd overschreden. De vraag is of we ons op dit moment aan de vooravond bevinden van zo een ontwikkeling.

De wereld is in beweging, de financieel/economische en monetaire panelen ver-schuiven en het is onduidelijk waartoe dat gaat leiden. Dit is geen bijdrage waarin hel en verdoemenis wordt aangekondigd. Maar het is wel een schets waarin wordt aangegeven in welke fase van een economisch proces wij ons thans bevinden. Sinds de Schotse hoog-leraar Adam Smith in 1776, aan de vooravond van de industriële revolutie, zijn visie presenteerde van de moderne economie, vanuit het liberalisme, dat later het kapitalisme is geworden met zijn vrije markt filosofie, kennen we lange economische golven van 40 tot 60 jaar gevolgd door een overgangsperiode van 10 tot 20 jaar naar een volgende lange golf. In zo een transitie bevinden wij ons sinds 2008. De laatste overgangsperiode begon op Zwarte Donderdag, 24 oktober 1929 toen de DJIA 11% daalde. Die neergang bereikte zijn dieptepunt op 8 juli 1932 op een stand van 40,56. Sinds zijn hoogtepunt in augustus 1929 was de DJIA bijna 90% van zijn waarde verloren. Daarmee startte de economische neergang van de dertiger jaren met enorme kapitaalverliezen, failliete banken, spaargelden die als sneeuw voor de zon verdwenen, bedrijven die moesten sluiten, een relatief grote werkeloosheid, kleine bijstandsuitkeringen, grote armoede en na tien jaar de Tweede Wereldoorlog. Daarna had Europa nog vijf jaar nodig om de puinhopen op te ruimen. In 1950 kon de wederopbouw beginnen met behulp van Amerikaans geld in de vorm van Marshall hulp. Deze lange economische golf, genoemd naar de Russische econoom Kondratieff, duurde 58 jaar. Toen moest er eerst een grote schoonmaak plaatsvinden waarmee afscheid genomen moest worden van alle overtollige ballast die het systeem had opgebouwd en met zich meezeulde. We verkeren nu in eenzelfde situatie. Alleen proberen we nu niet dezelfde ‘fouten’ te maken die de monetaire autoriteiten, bankiers en de verant-woordelijke politici toen maakten, enerzijds door gebrek aan kennis over een krapte aan geld en de noodzaak van overheidsinvesteringen, anderzijds omdat ze belangen wilden beschermen die de gehele samenleving niet ten goede kwamen. De ‘knappe koppen’ van nu doen er alles aan om alle rechten en vermogens, die zijn opgebouwd, vast te houden en er onderhoud aan te plegen in plaats van de samenleving in te gaan richten voor de gene-raties van morgen. Daar moet heel veel werk voor worden verricht en daar is veel wijsheid voor nodig. Voorlopig maken onze leiders weer andere ‘fouten’ . Zo geloof ik niet in een goede afloop van een monetair beleid dat heel veel overtollig geld in de markt heeft gepompt en daarmee blijft doorgaan, waardoor de rente op de kapitaalmarkten bijna gratis is geworden en in een rijk land, als het onze, zelfs ertoe leidt dat wij rente toebetaald krijgen als wij geld lenen. In Denemarken is het al zover dat je daar een 10-jarige hypotheek kunt afsluiten, waarover geen rente betaald hoeft te worden en je hoeft ook het geleende bedrag niet helemaal terug te betalen. Allemaal het gevolg van de negatieve rentes. Een bonus voor mensen die geld lenen. Het gevolg ervan is dat de waarde van geld fors daalt en waar dat uiteindelijk toe leidt kan niemand mij vertellen. Daar verschillen de ‘knappe koppen’ over van mening. Dit onzekere beeld over de toekomst zal somber overkomen, maar het is wel de wereld van vandaag.

De boeren demonstreren tegen het voorgestelde stikstofbeleid van de regering Rutte III, jongeren en klimaatactivisten willen snel naar een schonere wereld. Trump voert handelsoorlogen, daar waar het hem uitkomt, hij is een onbetrouwbare wereldleider die zich van niemand, ook niet zijn bondgenoten, ministers, adviseur en chefs van staven en zijn vrienden, als hij die heeft, iets aantrekt: alles onder het motto “America First”. Over de gevolgen van zijn beleid, waarover hij in tweets communiceert, is veel onzekerheid.

De boeren leggen een gapende kloof bloot tussen de stad en het platteland, Het protest gaat ook over drie miljoen Nederlanders die in een krimpregio wonen en het gevoel hebben dat hun zorgen niet aankomen in de Randstad. De boerenstand bestaat al vele eeuwen en die heeft onder alle omstandigheden standgehouden, de uitdrukking ‘boeren, burgers en buitenlui’ dateert uit de Middeleeuwen. De boeren hebben geprotesteerd tegen het stikstofbeleid, maar ook tegen de bureaucratie waarmee ze worden opgescheept. Zij stellen dat de stad hen opzadelt met regels, regels en steeds meer regels. Het is een wijze waarop onze maatschappij wordt bestuurd.

De jongeren confronteren de samenleving de laatste maanden wereldwijd dat de welvaart van de laatste drie generaties kon worden gerealiseerd met een industrieel produc-tieproces aangedreven door fossiele brandstoffen, waarbij overheden bijwerkingen voor het milieu en de natuur negeerden. De jongeren eisen dat zij en hun nakomelingen een schone duurzaam ingerichte wereld krijgen overgedragen. Terecht, maar de herinrichting en omschakeling gaan zeker nog een generatie duren, voordat iedereen (China, de VS, Saoedi-Arabië, Rusland en andere grote vervuilers) hun deel in dat proces hebben bijgedragen.

Onze samenleving is de laatste decennia omgevormd naar een bestuursvorm waarin niet de mens maar de bureaucratie, de regeltjes waaraan moet worden voldaan, centraal staat. Wij worden geleefd door internationale en Europese wet- en regelgeving. Technocraten voeren die uit zonder zich af te vragen waarnaar dat leidt voor de mens en maatschappij. Het zijn de bijwerkingen van het neo-liberale systeem die onze samenleving ondermijnen. Sinds dit jaar bepaalt een schildpad en een weinig voorkomend plantje of en waar er in dit land nog gebouwd mag worden en of boeren ons voedsel nog mogen leveren. Of we nog vlees mogen eten en melk mogen drinken. Er moet worden voorkomen dat we het ‘kind met het badwater niet weggooien’.

De vraag rijst waarop het verdienmodel van onze samenleving is gegrond. Op neo-liberale (=kapitalistische) doelstellingen, die in internationale netwerken met elkaar gekoppeld zijn. De monetaire autoriteiten over vrijwel de gehele wereld, de bankwereld en de kapitaalmarkten, de Westerse economieën met de Amerikaanse als leider en de Europese als volger, de werking van ‘interne markten’ en de inrichting van samenlevingen zijn met elkaar verbonden. Uitstappen is niet mogelijk. De fundamenten van de Europese Unie zijn zo ingericht dat ze voldoen aan de eisen die het neo-liberalisme stelt. Op Paas Zaterdag heb ik in een ingezonden artikel in het dagblad Trouw gepleit voor het toetsen van het monetaire beleid aan de sociaal/maatschappelijke gevolgen ervan voor de mens (de spaarder, de pensioen-rechten van de werknemer, de ontwrichting van het maatschap-pijbeeld). Wie zijn de lakeien van het liberalisme, waarmee wij als burgers worden geconfronteerd? De centrale bankiers, de banken, de economen en de technocraten die belast worden met de uitvoering van het beleid. De politiek in zijn algemeenheid voeg ik niet toe, maar er zijn beslist partijen en parlementariërs, ter rechter en ter linker zijde, die achter de kapitalistische doelstellingen staan. Mogelijk omdat zij daarmee zijn opgeleid of omdat zij daarin een goed belegde boterham verdienen. Maar steeds duidelijker wordt dat het systeem de kloof tussen arm en rijk vergroot, zeker met het huidige monetaire beleid van ruime liquiditeiten en lage tot negatieve rentes, waardoor zich luchtbellen vormen op effectenbeurzen en op de vastgoedmarkten. Waarde heeft ons geld niet meer, zoals dat de laatste vier eeuwen had. Ons ‘gratis’ geld is verworden tot een ruilmiddel wat in overvloed beschikbaar is op de kapitaalmarkten voor overheden, banken, het grote bedrijfsleven en de rijken dezer aarde. En een prijs wat er op de markten voor wordt betaald met onderpanden die geen reële waarde meer hebben. De mensen aan de onderkant van de samenleving betalen nog altijd woekerwinsten tot wel 13%. En onze minister van Financiën accordeerde dat onlangs.

Wij staan op een keerpunt in de geschiedenis zoals dat alle 60 tot 80 jaren optreedt. Maar deze keer zijn de sociaal/maatschappelijke en financieel/economisch en monetaire gevolgen veel indringender dan ooit tevoren. Wij zullen nu door architecten de blauw-drukken moeten laten tekenen voor de inrichting van de samenleving van morgen, waarvan kunstmatige intelligentie, algoritmen en robotisering de peilers zullen zijn. Alfa is voorbij, beta komt eraan! Van eminent belang is of de mens onderschikt wordt aan de technologie en intelligentie en tot welke gevolgen dat dan kan leiden. Dat er computers komen die steeds slimmer worden en sneller kunnen handelen dan de gemiddelde burger, is voor mij geen vraag. Na verloop van tijd, of we dat willen of niet, krijgen computers de hoogste menselijke intelligentie die beschikbaar is. Vooraf moet de plaats worden bepaald van de mens in dat proces: een nieuw arbeidsethos, onderwijs, omscholing, machtsver-houdingen, wonen, zorg, veiligheid, zekerheid, non-discriminatie en privacy waarin burgers kunnen leven en werken met algoritmen, robotisering, de macht van de mega-techbedrijven, internet of things, onze democratie, klimaat/milieu en veranderingen als gevolg van revolutionaire technische en digitale ontwikkelingen. We hebben nog een lange weg te gaan, de regeringsleiders schijnen geen haast te hebben. Ze pikken wat krenten uit de pap en denken daarmee te kunnen volstaan. Er is geen toekomst voor de Europese Unie in deze vorm. De EU zal grondig moeten worden hervormd met sociaal/maatschappelijke fundamenten, een democratische onderbouwing, een Europese regering, andere vormen van besluitvorming, de omvorming van de Europese Raad naar een adviesinstelling, een humaner beleid ten koste van de bureaucratie, het verdwijnen van de hele lobby-cultuur, een loskoppeling van de bindingen met het neo-liberalisme, het verbinden van de Europese volken en culturen, een plaats voor christelijke en andere religieuze waarden, kortom een samenspan van verbindingen waarvoor draagvlak is onder de 500 miljoen Europese inwoners. Er is nog een lange weg te gaan, de eerste stap is architecten aan het werk te zetten voor de blauwdrukken. Elke dag dat we de noodzakelijke beslissingen uitstellen is een verloren dag en zet ons verder op achterstand. In de VS en in China en India wachten ze echt niet tot wij tot Nederland en Europa de achterstand hebben weggewerkt.

Hoogmoed komt altijd voor de val. Bij alle informatie over de financieel/monetaire situatie plaats ik grote vraagtekens of er nog wel sprake is van harmonie in de risico’s bij de partijen die op de markten actief opereren. Of de toezichthouders hun werk wel voldoende kritisch hebben verricht. Daarbij neem ik ook mee info uit een tweetal artikelen elders op dit blog. Ik doel dan op de $3.000.000.000.000.000.000 collateralised loan market’ en de schuld van bedrijven die niet meer in staat zijn hun rente te betalen, loopt bij onrust op tot $19.000 mrd. Deze probleemschuld is gelijk aan 40% van de bedrijfsschulden in de VS, China en de Europese Unie. De grootste risicogroep vormen de zogenoemde niet-bancaire financiële ondernemingen. Dat zijn grote beleggers, levensverzekeraars en pensioenfondsen. De kwetsbaarheid in deze groep is verder gestegen in landen die samen goed zijn voor 80% van de wereldeconomie, en is „vergelijkbaar met het hoogtepunt van de financiële crisis” van elf jaar geleden. Het volk danst, geniet op festivals, drinkt, gebruikt drugs, Lion King/Anastatia/Soldaat van Oranje, Ajax/PSV/Fortuna Sittard, gokt en vraagt zich niet af hoelang het gala nog voortduurt. Wie wil er een doem scenario brengen? Niemand want iedere koerier die dat brengt wordt monddood gemaakt, vroeger werd de tong afgesneden. Dus denkt het volk ‘geen bericht, goed bericht’. Daarbij komt dat onze premier een optimist is, die niet wil zien dat er slecht weer op komst is. Hij vertrouwt op de ‘knappe koppen’ die dat wel zullen voorkomen. En politici hebben dat overgenomen. Ze vertrouwen erop dat elk onheil kan worden voorkomen door meer geld in de markt te pompen. Ze hebben niet in beeld dat daarbij negatieve bijwerkingen optreden, die een samenleving kunnen ontwrichten. Ook al doet de Nederlandse economie het beter dan andere eurolanden en wij een rijk land zijn dan betekent dat nog niet dat ons geen onheil kan treffen. De basis van onze economie draait op onze valuta, de euro dus, maar ook op de dollar en andere valuta. Als de financiële verhoudingen onevenwichtig zijn geworden, ontstaan er, gezien de omvang van ‘financiële producten’, problematische omstandigheden in de financiële wereld, waaronder het bankwezen, die onbeheersbaar worden. Voor dat risico moeten wij onze ogen niet sluiten, alhoewel wij weinig invloed kunnen uitoefenen op mondiaal nivo. Onze politieke leiders beperken zich ertoe geruststellende woorden te spreken: zo zei Rutte onlangs dat we een rijk land zijn en een van de beste economieën van de eurozone hebben en we ons geen zorgen hoeven te maken. Dat klopt, alleen zijn de economische prestaties in de 19 eurolanden maar aan de heel matige kant en de niet-eurolanden binnen de EU het beter doen. Dat de problemen van buiten komen, waarop wij geen invloed kunnen uitoefenen: de dalende wereldhandel, de Chinees-Amerikaanse handelsoorlog en Trump met zijn onvoorspelbaar America First beleid en het monetaire beleid dat de wereld heeft overstroomd met enorme bergen geld waarvoor geen bestemming meer is. Ik verwacht dat dat een onbeheersbare situatie gaat veroorzaken met alle gevolgen vandien. Een soortgelijke ontwikkeling, maar toen met de opkomst van Nazi-Duitsland, deed zich voor in de Dertiger Jaaren toen de toenmalige minister-president Hendrik Colijn op 11 maart 1936 zich, met zijn befaamde radiotoespraak, tot het Nederlandse volk richtte. Hij wees op de internationale spanningen en kondigde aan dat winterlichting 1935 langer onder de wapenen zou moeten blijven. Dit was, aldus Colijn, slechts uit voorzorg. “Daarom maan ik nog eens aan om zich niet te laten verontrusten.” Hij beëindigde zijn radiorede zo “Ik verzoek den luisteraars dan ook om wanneer ze straks hunne legersteden opzoeken, even rustig te gaan slapen als ze dat ook andere nachten doen. Er is voorshands nog geen enkele reden om werkelijk ongerust te zijn. En daarmee, geachte luisteraars, laat ik u over aan de verpozing die de radio u pleegt te bieden. Goedenavond. Ruim drie jaar later, op 1 september 1939, viel het Duitse leger Polen binnen en was de Tweede Wereldoorlog een feit. Het Nederlandse leger mobiliseerde, maar toen was Hendrik Colijn op 10 augustus al afgetreden en opgevolgd door Dirk Jan de Geer. Tijdens de vier oorlogsdagen in het Pinksterweekend van 10-14 mei 1940, vertrok Koningin Wilhelmina en het kabinet de Geer II naar Londen vanwaaruit Nederland, dat werd bestuurd door de Duitse bezetters, werd geregeerd tijdens de oorlogsjaren.

Johnson en de Brexit

Ik had de intentie dat ik vandaag zinvolle feiten zou kunnen melden over de afloop van de stemming over de laatste Brexit-deal met de EU. Maar daar heeft maandag de speaker van het Lagerhuis een stokje voor gestoken. Dinsdagavond heeft het Britse Lagerhuis in principe ingestemd met de brexit-deal van premier Johnson, maar verwerpt de snelheid waarmee de bijgaande wetgeving moet worden goedgekeurd. Dit is een klap voor premier Johnson, die donderdag de parlementaire behandeling had willen afronden. Bij de eerste stemming stemden 329 parlementariërs voor de brexit-deal en 299 tegen. Zij spraken zich daarna met 322 tegen 308 stemmen uit tegen de drie dagen die voor de behandeling van de Withdrawal Agreement Bill waren uitgetrokken. Eerder vandaag waarschuwde Johnson dat er nieuwe verkiezingen zouden volgen bij een ‘nee’ tegen zijn tijdpad. Als het parlement meer tijd nodig zou hebben, kwam het halen van de brexit-deadline op 31 oktober volgens hem in gevaar. Veel oppositieleden vonden echter drie dagen om 110 pagina’s aan wetteksten te bestuderen veel te kort. Johnson wil alleen geen verder uitstel van het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie. Zijn belangrijkste belofte als premier was de brexit voor 31 oktober rond te krijgen en in een reactie op de stemming over het tijdpad zei hij zijn best te blijven doen om de brexit alsnog die datum te regelen. Wel leidt het ‘nee’ van het Lagerhuis volgens hem tot nieuwe onzekerheid. “Ik zal nu met de EU-landen spreken over hun intenties”, zei Johnson. “Daarbij blijft onze overtuiging overeind: we willen geen uitstel. En we gaan onze inspanningen intensiveren als het gaat om de voorbereidingen op een no-deal-brexit.” (bron: NOS) De EU wil onder alle omstandigheden een no-deal brexit voorkomen en zal wel instemmen met een verder uitstel. Maar dat zal dan wel tot gevolg hebben dat het VK nog een eurocommissaris zal gaan leveren voor de EC. Maar ik hou ook rekening met nieuwe verkiezingen in het VK en nieuwe politieke verhoudingen. Dus hoop ik in blog 502 daar meer over te kunnen zeggen.

IMF: financiële stabiliteit in gevarenzone

Terwijl het IMF het beleid, om de wereldeconomie draaiende te houden, toejuicht, waarschuwt het IMF ook voor de gevaren, die dat met zich meebrengt, schrijft de financieel journalist Maarten Schinkel in het NRC Handelsblad.

De maatregelen die worden genomen om de teruglopende wereldeconomie te stutten, kunnen zelf weer een bedreiging vormen voor de financiële stabiliteit. Dit stelt het Internationaal Monetair Fonds in het onlangs gepubliceerde halfjaarlijkse Global Financial Stability Report. Opvallend is hoe deze waarschuwing in contrast staat met de aanbevelingen die het IMF doet in de World Economic Outlook die het ook publiceerde. Daarin werd juist goedkeurend gesproken over de monetaire versoepeling die de centrale banken dit jaar hebben doorgevoerd. Bronnen wijzen erop dat binnen de organisatie dan ook enige spanning is ontstaan tussen de afdeling van Tobias Adrian, hoofd financiële stabiliteit, en die van Gita Gopinath, de chef-econoom van het IMF. Zowel de Amerikaanse Federal Reserve als de Europese Centrale Bank heeft dit jaar het monetair beleid verder versoepeld. De ECB heeft haar negatieve rentetarief nog verder verlaagd en gaat komende maand over tot hernieuwde aankopen van staatsleningen. In de Verenigde Staten is de rente eveneens verlaagd, en koopt de centrale bank kortlopende staatsleningen in om krapte op de geldmarkt tegen te gaan. Volgens het stabiliteitsrapport van het IMF is in landen die goed zijn voor 70% van de wereldeconomie het monetaire beleid verder versoepeld. Beleggers zouden hieruit de conclusie hebben getrokken dat de rentes ‘langer lager’ zullen zijn. Het bedrag aan staats- en bedrijfsleningen met een negatieve rente is opgelopen tot $15.000 mrd (€13.534 mrd). Dat is, om het in perspectief te zetten, ruim een zesde van de wereldeconomie. Dat neemt in de projecties van het IMF de eerstvolgende jaren niet of nauwelijks af. Een recessiescenario dat de helft zo erg is als de financiële crisis van 2008 levert volgens het IMF een „ontnuchterende” conclusie op. De schuld van bedrijven die dan niet meer in staat zijn hun rente te betalen, loopt in dat geval op tot $19.000 mrd. Deze probleemschuld is gelijk aan 40% van de bedrijfsschulden in de VS, China en de Europese Unie. De grootste risicogroep vormen de zogenoemde niet-bancaire financiële ondernemingen. Dat zijn grote beleggers, levensverzekeraars en pensioenfondsen. De kwetsbaarheid in deze groep is verder gestegen in landen die samen goed zijn voor 80% van de wereldeconomie, en is „vergelijkbaar met het hoogtepunt van de financiële crisis” van elf jaar geleden. De steeds lagere rente heeft beleggers, verze-keraars en pensioenfondsen ertoe gebracht steeds grotere risico’s te nemen in hun jacht op de laatste resten rendement. Pensioenfondsen hebben bijvoorbeeld steeds meer geld gestopt in private equity (overnames en saneringen van bedrijven) en onroerend goed. Het aandeel van deze beleggingscategorie in hun beleggingsportefeuilles is in de afgelopen tien jaar verviervoudigd tot 20%. Omdat beleggers, verzekeraars en pensioenfondsen door de lage rente min of meer dezelfde strategie hebben, lijken hun portefeuilles erg op elkaar. Dat betekent dat paniekverkopen elkaar kunnen versterken, en dat er door hun internationale karakter ook makkelijk besmetting kan optreden tussen verschillende nationale markten. Het Global Financial Stability Report wijst op een „kennelijke” overwaardering van aandelen in met name de VS en Japan. Ook heeft de aankoop van steeds riskantere bedrijfsleningen de koersen van die leningen opgedreven, waardoor hun effectieve rente is gedaald. Daardoor is de extra rentevergoeding die deze leningen geven boven veilige staatsleningen nu zeer laag in verhouding tot het risico. De onderzoekers tonen zich kritisch over het feit dat het monetaire beleid zo soepel is in de huidige, late, fase van de economische cyclus. Een crisis die het gevolg kan zijn, bedreigt volgens hen „de welvaartsgroei op de middellange termijn”. Tot zover citaten uit de interessante en uiterst actuele schets aan de hand van deze waarschuwing van het IMF van Schinkel. Het IMF besluit met het advies dat „Beleidsmakers moeten nu optreden om de kwetsbaarheden te verminderen die de volgende economische recessie kunnen verergeren.” Het is een sombere voorstelling van zaken, die ik volledig deel. De monetaire autoriteiten zijn lakeien van het neo-liberalisme. Zij dienen hun meesters die hun macht en geld instant willen houden ten koste van elke prijs. Dat daardoor anderen, de lozers, daarvoor worden opgezadeld met verliezen, zal ze worst zijn, zolang hun netwerken maar blijven functioneren en de technocraten de lijnen strak houden. In ons land zijn dat, in mijn visie, Jeroen Dijsselbloem, Klaas Knot, Wobke Hoekstra en Wouter Koolmees, een gezelschap dat aangevoerd wordt door Mark Rutte en ondersteund door de Europese Unie. Ik wil dit maar een keer gezegd hebben. Het is de hoogste tijd!!

Tien GGD’s vragen aan het kabinet aandacht voor de gezondheidseffecten van het Nederlandse klimaatbeleid

In een brief aan minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) schrijven ze dat er vooral risico’s bestaan bij de bouw van windmolens en biomassacentrales en bij de verduurzaming van huizen. Tien regionale GGD’s reageerden per brief op het Klimaatplan, waarin de hoofdlijnen van de duurzaamheidsplannen tot en met 2030 staan beschreven. Nederland wil fors inzetten op het opwekken van duurzame energie, via windmolens, zonnepanelen en biomassa. De GGD’s stellen dat er meer aandacht moet komen voor de effecten van deze vormen van energie op de gezondheid van mensen. ,,We weten uit onderzoek bijvoorbeeld dat omwonenden van windmolenparken geluidshinder ervaren”, zegt Arthur van Iersel, senior adviseur bij de overkoepelende GGD. ,,Daar moet het rijk rekening mee houden.” Volgens Van Iersel is het echter ‘niet altijd de eerste natuur’ van de overheid om het effect op de gezondheid mee te wegen in het beleid. Misschien nog wel zorgelijker is de situatie rond biomassa. Daarmee heeft Nederland grootse plannen. Binnen een paar jaar komen er liefst 628 biomassa-installaties, bleek onlangs uit een inventarisatie. Daarvoor heeft de overheid 11,4 mrd subsidie gereserveerd. Twee weken geleden zeiden Europese wetenschappers al dat biomassa, het verbranden van hout in centrales, helemaal niet duurzaam is. De GGD stelt nu dat het ook volstrekt onduidelijk is wat het met de luchtkwaliteit doet. ,,De ervaringen met grootschalige biomassa zijn beperkt. We weten niet precies hoe groot de uitstoot is, en waar die neerslaat. Dat moet je van tevoren weten. Je kunt beter vooraf goed nadenken, dan achteraf spijt krijgen van de dingen die je hebt gedaan.” Dat geldt ook voor de verduurzaming van huizen. Als Nederland inderdaad overgaat tot het installeren van honderdduizenden warmtepompen, moeten we er volgens de GGD wel voor zorgen dat die apparaten niet te veel herrie maken. Dat soort vereisten ontbreekt volgens Van Iersel nog. In hun brief stellen de GGD’s overigens ook dat klimaatbeleid in het algemeen wél bijdraagt aan de gezondheid. Maatregelen om het verkeer schoner te maken worden hartstochtelijk toegejuicht. Voor een aantal zaken die hier aan de orde worden gesteld heb ik al in een eerdere fase aandacht gevraagd. Want de onzekerheden over de gevolgen van een aantal voornemens moeten eerst wetenschappelijk worden getoetst op de gezondheid van mens en dier. Dat hele biomassa-project, dat door Brussel wordt ondersteund als alternatief voor fossiele brandstof, zit nog vol met vragen, waarop vooralsnog nog geen antwoorden te geven zijn. Als het kabinet zou beslissen een time-out in te lassen, kan dat de belastingbetaler veel geld gaan kosten. En dan de opties voor de gastransitie. Er worden momenteel twee mogelijkheden naar voren geschoven: de warmtepomp en een gemeentelijk warmtenet. De warmtepomp kan het comfort van gas in de verste verte niet benaderen en levert voor ouderen geen temperatuur van 22 graden in de huiskamer in de winter en een aanvullende verwarming op basis van stroom is duur. Het is ook nog de vraag of de infrastructuur voor de landelijke stroomvoorziening daarvoor de capaciteit heeft. Vergeet die hele gastransitie voor woningen die zijn gebouwd voor 2008: het wordt een gebed zonder einde. Ook over de elektrische auto’s heb ik mijn bedenkingen met name de beschikbaarheid van de daarvoor benodigde accu’s (kobalt). De auto die gaat rijden heeft wellicht meer toekomst dan de elektrische. Daarmee stel ik niet dat ik tegen de klimaatdoelstellingen ben, maar ben wel realistisch over wat wel haalbaar is en wat niet. Doe de klimaat-doelstellingen vanuit Brussel en laten niet 27 landen dat op hun eigen wijze doen. Die hele chemische industrie moet onder een vergrootglas op de schade die wordt toege-bracht aan de mens en flora en fauna. Maar beginnen met de max snelheid overal terug van 120/130 naar 100 km per uur, prima. Nieuwbouw energieneutraal maken, als dat de gezondheid van de mensen die daarin wonen e/o werken niet wordt aangetast, doen. We zijn veel te snel en onbezonnen van start gegaan zonder na te gaan of en zo ja welke schadelijke bijwerkingen daaruit kunnen ontstaan.

Frank Knopers schrijft een artikel over liquiditeitstekorten bij Amerikaanse banken op https://www.hollandgold.nl/nieuws/fed-heeft-al-200-miljard-aan-obligaties-opgekocht?utm_source=Groep%3A+Verzendlijst+21-4&utm_medium=email&utm_campaign=Week+42+288732

De Federal Reserve heeft de afgelopen maand ruim $200 mrd aan schuldpapier aan haar balans toegevoegd. Dat blijkt uit een analyse van de nieuwste cijfers van de FED. Daarmee heeft de Amerikaanse centrale bank zes maanden aan ‘tapering’ (=vermindering) ongedaan gemaakt, want het balanstotaal is met $3.960.000.000.000 weer terug op het niveau van maart.

Ook opvallend is dat banken regelmatig meer liquiditeit aanvragen dan het vastgestelde quotum van $75 miljard. Hieruit kunnen we concluderen dat de liquiditeitsproblemen in de bankensector meer structureel van aard zijn. Om de rente binnen de gewenste bandbreedte te houden moet de centrale bank structureel liquiditeit beschikbaar stellen. Dit kan een signaal zijn dat banken elkaar minder vertrouwen. Halverwege september werd de markt opgeschrikt door een plotselinge stijging van de rente op de interbancaire leenmarkt. De rente waartegen banken elkaar voor korte termijn geld uitlenen steeg naar 10%, omdat de liquiditeit in de markt opdroogde. Dit werd uitgelegd als een tijdelijk probleem, omdat grote bedrijven geld van hun rekening haalden om belastingen te betalen. De Federal Reserve greep in door het noodloket voor banken te openen, waardoor de rente weer daalde. Het liquiditeitsprobleem in de bankensector lijkt echter fundamenteel te zijn, want vier weken later staan de banken nog steeds in de rij voor het noodloket. Sterker nog, de laatste dagen is de vraag naar liquiditeit zelfs toegenomen. Het is dus geen wonder dat de centrale bank deze noodfaciliteit langer openhoudt. Eerst werd deze verlengd tot oktober, niet veel later tot november en uiteindelijk zelfs tot januari. Ook kondigde de centrale bank op 11 oktober al een nieuw opkoopprogramma aan. De centrale bank besloot met ingang van 15 oktober voor $60 mrd per maand aan obligaties op te kopen. Dat staat los van de $200 miljard die ze reeds op haar balans heeft geparkeerd als gevolg van haar ‘repo’ operaties. Opvallend genoeg werd daar in de media niet veel aandacht aan besteed, mogelijk omdat de gouverneur van de centrale bank zei dat we dit geen ‘quantitative easing’ mogen noemen. Dankzij dit opkoopprogramma zal het balanstotaal van de Fed de komende maanden met nog een paar honderd miljard toenemen. De verwachting is dat ze tot en met het tweede kwartaal van volgend jaar obligaties zal opkopen. Bij het lezen van dit artikel moest ik denken aan een drietal artikelen die ik de laatste weken heb gelezen waarin wordt gesteld dat een plotselinge terugval in de bestedingen van de Amerikaanse rijken zou kunnen leiden tot een domino-effect richting de rest van de economie en zou een verdere rem op de economische groei kunnen zetten. En dat punt lijkt te zijn bereikt. Althans, dat signaleert de Amerikaanse zakenzender CNBC. De rijken zijn op van alles aan het bezuinigen, van huizen tot sieraden. En daardoor wordt de angst voor een recessie verder aangewakkerd. Want wat aan de top begint, dat sijpelt langzaam door naar beneden, zo is de gedachte. Als de rijken in de VS hun portemonnee (of hun creditcard) in hun zak houden dan kan dat de bredere economie de pijn gaan doen. De hoogste 10% van de verdieners is namelijk goed voor bijna de helft van alle Amerikaanse consumentenuitgaven en bezit ook 80% van de Amerikaanse aandelen. De dramatische situatie van de rijken, zoals die door CNBC (en ook de Zwitserse zakenbank UBS) wordt geschetst wordt in belangrijke mate veroorzaakt door de schom-melingen op de financiële markten en de economische groei die wereldwijd achteruit gaat. Miljonairs en miljardairs lijken zich steeds meer zorgen te maken over een aankomende recessie. Ze verkopen een deel van hun aandelen en de opbrengst beleggen ze vaak niet opnieuw, maar houden dat aan in contanten. Als er echt een recessie komt, dan is er voor beleggers weinig om naar te vluchten, zei Bob Homan, hoofd investment office van ING, een paar weken geleden al. “Je moet accepteren dat het allemaal wat zakt.” Als je je geld voor een deel op de bank zet, dan ligt dat anders. Je krijgt weliswaar geen rente en in landen als Zwitserland moet je voor grote bedragen zelfs boeterente betalen, zegt beurscommentator Durk Veenstra. Maar je weet wat je verliest, terwijl aandelenkoersen een stuk harder kunnen dalen, zegt hij. Dat signaal van uit aandelen stappen en contant beleggen bij Zwitserse banken van de rijken dezer aarde kan een duiding zijn dat Amerikaanse banken in geldnood komen. Weliswaar lost de FED dat probleem op door meer geld in de markt te pompen maar het is maar de vraag welke gevolgen dat heeft voor het vertrouwen bij beleggers. Als er een recessie ontstaat kan er een situatie ontstaan dat ook de FED maar haar beleid de massa niet meer in bedwang kan houden voor de desastreuze gevolgen.

Nog steeds zijn er ziekenhuizen in de problemen

Opnieuw zit een groep Nederlandse ziekenhuizen in financiële problemen. Sommige ziekenhuizen weten zich te herstellen als de financiën verslechteren, maar de problemen zijn niet zomaar op te lossen. Elf ziekenhuizen krijgen een negatieve beoordeling in de laatste ranglijst van BDO Accountants op basis van de financiële prestaties van 2018. Dit zijn er dan wel minder dan in het voorgaande jaar, maar BDO waarschuwt dat daadwerkelijk herstel uitblijft. Bij de publicatie van de voorgaande ranglijst meldde het adviesbureau dat veertien ziekenhuizen in de gevarenzone zaten. Ook waren de financiële prestaties in 2017 minder goed. Zo steeg het gezamenlijke resultaat in 2018 met 63 miljoen euro naar 274 miljoen euro. Ook is het rendement voor het eerst sinds 2013 gestegen. Het rendement ging van 1,2% in 2017 omhoog naar 1,5% in 2018. Verder namen tevens de solvabiliteit en de liquiditeit toe. “Dat komt voor een belangrijk deel door hogere resultaten, maar die hogere resultaten worden voornamelijk veroorzaakt door lagere rentekosten”, zegt Chris van den Haak, voorzitter van de BDO Branchegroep Zorg. “Het operationele resultaat staat bij de meeste ziekenhuizen nog onverminderd onder druk en een groep ziekenhuizen heeft meerdere jaren onvoldoende gescoord.” De problemen die ziekenhuizen in het verleden hadden, zijn volgens Van den Haak nog niet verdwenen. “Als je in breder perspectief kijkt, zie je dat die onderliggende trends nog steeds spelen.” “Daarnaast zie je dat kleinere ziekenhuizen ook gemiddeld genomen slechter scoren. Je ziet ook dat die kleinere ziekenhuizen het kwetsbaarst zijn, omdat een deel van de zorg die zij traditioneel leveren ook door bijvoorbeeld een huisarts in de thuissituatie of in de wijk kan worden geleverd.” Michiel Verkoulen, econoom bij adviesbedrijf Zorgvuldig Advies, benadrukt dat de Nederlandse ziekenhuizen gemiddeld genomen financieel best gezond zijn. 53 ziekenhuizen kregen een voldoende in de ranglijst van BDO. “Maar het is allemaal dun. Je moet je voorstellen dat die ziekenhuizen een winstmarge van 1% à 2% hebben. Als er dan iets gebeurt, dan is de buffer ook niet heel groot.” Tegelijkertijd hebben die ziekenhuizen te maken met druk op de inkomsten. Verzekeraars, de overheid en zorgbedrijven hebben in hoofdlijnenakkoorden vastgelegd dat er minder zorg in de ziekenhuizen verleend moet worden. “Dus het doel is al heel lang om meer bij de eerste lijn, bij de huisarts of met nieuwe technologie te laten plaatsvinden, zodat mensen minder in het ziekenhuis zijn.” “Met z’n allen kwamen ze daar tot de conclusie dat als ze zo zouden doorgaan, het ziekenhuis failliet zou gaan.” Daar komen dan andere problemen bij. Zo had MC Slotervaart hoge personeelskosten doordat de zelfstandige verpleegkundigen en specialisten hogere tarieven vroegen. “En meer ziekenhuizen hebben last van het feit dat steeds meer zorgpersoneel zzp’ers worden. Dat maakt ze flexibeler. Als het even slechter gaat, kun je van ze af. Maar als je ze wil inhuren, zijn ze ook wat duurder.” Ook Verkoulen ziet dat vooral kleinere ziekenhuizen onder druk staan. Vaak missen zij de slagkracht om verandering teweeg te brengen. Zo moeten ziekenhuizen in IT investeren, maar zijn die kosten voor kleine ziekenhuizen relatief hoog. BDO raadt ziekenhuizen aan in te zetten op financiering van gezondheid in plaats van financiering van zorg. Zo zouden ziekenhuizen ook beloond moeten worden voor het voorkomen van ziektes. In Sommige gevallen hebben verzekeraars en ziekenhuizen al afspraken gemaakt waarbij het aantal medische behandelingen niet meer bepalend is voor de vergoeding. Voor ziekenhuizen zijn vernieuwingen vaak lastig, omdat het veel moeite kost om zelfstandige medisch specialisten dezelfde koers te laten varen als het ziekenhuis en de verzekeraar.

Een opiniërend artikel in Trouw van Willem Hoogendijk van 

Tem de geldmacht dan rem je de groei” https://www.trouw.nl/opinie/tem-de-geldmacht-dan-tem-je-de-groeidwang-onder-boeren~ba8d342d/

Hij neemt het op voor de boeren die door banken, in ons land de Raffeisenbank en Boerenleenbank, later gefuseerd tot de RABO bank, die onder meer is gespecialiseerd in kredietverlening aan de agrarische sector. Dat boeren enkele decennia geleden werden aangezet tot groei van hun bedrijfsactiviteiten verklaart hij helder. Ik denk ook dat dat proces zo verlopen is mede onder druk van het Europese landbouwbeleid van de afbouw van de kleine boeren en opbouw van grotere boeren, aan de ene kant en de aandeel-houders van de banken aan de andere kant. Een proces waarin de boer een manager werd. Achteraf is de vraag of de boer zelf in dat proces een stem heeft gehad. In ieder geval geen beslissende stem. Hebben de banken dat proces van groter en groei beïnvloed?Eerlijk gezegd denk ik van ja en nee. De focus lag op meer en groter en dat is toe te schrijven de fundamenten van het kapitalisme zoals ‘de lakeien’, zoals Hoogendijk de banken benoemt, uitvoerden hetgeen werd opgelegd door het neo-liberale financieel/economische systeem, waarmee wij worden geconfronteerd. Wij moeten in dat proces in acht nemen dat zowel de monetaire autoriteiten als de Europese Unie, met zijn interne markt, ook lakeien zijn. De mondiale verwevenheid van systemen is dermate groot en ingewikkeld dat een krachtige ingreep daarin tot de onmogelijkheden behoort. Alleen een ineenstorting van het monetair/financiële karkas, gepaard gaand met of zonder ‘oorlog’, biedt daarvoor een opening en daarmee zal dan gelijk een einde komen aan het wereldleiderschap van de VS. Onder ‘oorlog’ versta ik niet gelijk een treffen met militair geweld, maar ook een digitaal versie met hackers die hele openbare functies (energievoorziening) plat kunnen gooien of een handelsoorlog. Banken zijn slechts onderdeel in dat groeisysteem. Die bankman en zijn superieuren zijn ook maar lakeien van de geldmacht. En ook van hun eigen mega-kredietmachine, waarmee zij die macht nog eens flink giraal bijpompen. Een beetje druk op de productie kan geen kwaad, te veel wordt een pest. Onze hele bedrijvigheid lijdt onder de totalitaire groeidwang. Elke bereikte optimale situatie wordt vernietigd door de druk naar maximalisering en verdere efficiëntie. Waar denkt u dat de noodzaak tot bezuinigen, die je overal ziet, vandaan komt? De ondernemer wordt de hele tijd tegen en over grenzen geduwd, ook over sociale grenzen, zoals in het personeelsbeleid. En bij boeren zijn dat al gauw harde ecologische grenzen die dienen te worden gerespecteerd. Net als bij vissers. We kunnen gerust spreken van aanzetten tot onze bevrijding van het kapitalisme: met als resultaat een gekalmeerde, vergroende en meer sociale economie, minder afhankelijk van import en export.

Johan van Overtveldt, europarlementarier, aan het woord over de lusten en lasten van de eurozone

Hij was van oktober 2014 tot december 2018 federaal minister van Financiën, is sinds 26 mei verkozen in het Europese Parlement. Daar is hij tot voorzitter van de Budgettaire Commissie benoemd. Hoewel velen het zouden denken, draait deze Commissie niet om het toezicht op nationale begrotingen, maar exclusief om beslissingen rond het budget van de Europese Unie zelf. Het interview staat op https://doorbraak.be/lusten-lasten-eurozone/ Enkele uitspraken van hem: <citaat> Duitsland kent, zoals in de hele EU, een heftig dispuut tussen diegenen die de begroting op orde willen houden door een zuinige politiek en zij die een pleidooi houden om meer geld uit te geven en minder de begrotingsregels te respecteren. Zeker Duitsland ervaart hier een immense internationale druk. Men verwijt hen te weinig hun interne markt te stimuleren en te veel op hun centen te zitten. De vraag of Duitsland meer afstand doet van zijn overschot op de handelsbalans en op zijn begroting, is geen enkele reden om aan te nemen dat dit een belangrijke impact op de economieën van Frankrijk, Italië of Griekenland zou hebben. Je moet competitief zijn opdat Duitse investeringen naar uw land zouden komen. De kans dat Duitse investeringen naar China gaan in plaats van naar Europese partners is zeer reëel. Op paneuropees vlak heb je sowieso al een groot lek van Duitse investeringen die niet ten goede komen aan de rest van de Europese economie. Draghi zei enkele dagen geleden tegen de regeringsleiders:Why don’t you rip up your deficit criteria and spend?Is er niet op Europees vlak een grote tegenstelling tussen de politiek van de EU aan de ene en die van de ECB aan de andere kant? Om het monetaire beleid van vandaag te begrijpen moet men teruggaan naar 2008. De zaak dreigde in mekaar te storten. Het leek nog destructiever te zijn dan in de jaren dertig. Maar het is uitgemond in een serieuze recessie en niet in een gigantische depressie zoals toen. De centrale banken hebben in 2008 ervoor gezorgd dat het bankensysteem niet implodeerde zoals in Interbellum. Ze hebben gigantische liquiditeiten gecreëerd om die markten operationeel te houden. En waar de markten niet meer werkten, zijn de FED en de ECB in hun plaats getreden. ‘Hoe gaan wij nu verder?’ Ik praat nu over de jaren 2013 tot 2015, waar we ook nog met de eurocrisis zaten. Gaan wij nu door met dit beleid of niet? Ik denk dat men destijds had moeten beginnen met het terugschroeven van dit beleid om weer naar een meer normale monetaire situatie te gaan. In de VS heeft men de rente tijdelijk weer verhoogd. Maar in Europa zijn wij blijven doorgaan. Ik heb Draghi steeds begrepen dat hij door dit te doen een window of opportunity wilde creëren. Een soort tijdelijke opportuniteit voor regeringen om structurele hervormingen door te voeren. Dit betekent door arbeids-markthervorming, product-markthervorming, de afbouw van staatsmonopolies, door meer competitie etcetera, een grotere groeidynamiek ontstaat die landen ook qua begro-ting weer op een beter niveau zal brengen. In zijn verbeelding zou de ECB dan parallel met deze beweging haar beleid weer normaliseren. Tot hier ben ik het met hem eens. Maar’, zegt Draghi, ‘jullie hebben die hervormingen nooit doorgevoerd en daarom moeten wij doorgaan.’ Hiermee ben ik het dus niet eens. Je dreigt nu terecht te komen in the worst of all worlds. Doorgaan met dit beleid geeft aan de ene kant zowel onvoldoende structurele hervormingen en aan de andere kant, door je monetair beleid, creëer je een aantal neveneffecten die eigenlijk de financiële stabiliteit dreigen onderuit te halen’: zeepbellen’ Wij hebben nu een ‘$3 trillion collateralised loan market’, dat zijn €2.727.000.000.000.000.000. Wat betekent dat? Banken geven kredieten aan bedrijven, halen die kredieten van hun balans en verpakken die kredieten in nieuwe securities en verkopen die weer. Dat is dus exact wat er destijds met de subprimes in 2008 is gebeurd. Daar ging het toen om verstrekte hypotheken aan daklozen en mensen met een uitkering die nooit bij machte zijn geweest rente en aflossing te betalen. Dat waren dus waardeloze vorderingen die, verpakt in mooi cadeaupapier, aan beleggers werden verkocht. De risico’s die normaal in de balansen van de banken zitten, verdwijnen daaruit en verkassen voor een groot deel naar de markt. Dat is op zich goed. Want hoe meer risico’s verspreid worden in die markten, des te beter. Maar je hebt op dit moment bedrijven die op zich failliet zijn, maar waar het onduidelijk is wie het risico heeft. Ik weet het niet precies, maar ik ben voor 90% zeker dat in het geval van Thomas Cook, met z’n 3 miljard schulden, men die schulden niet meer integraal terugvindt op de balansen van de banken. De vraag is dan steeds wie de verliezen gaat dragen. In feite is dat opnieuw oplichting, wat de banken doen. Ze verpakken oninbare kredieten opnieuw in cadeaupapier en brengen die op de markt, maar vertellen er niet bij dat de werkelijke waarde van de kredieten waardeloos is. In 11 jaar tijds zijn weer we terug bij af. Je zit dus in een situatie waar je de hervormingen niet hebt, maar wel een monetair beleid met een aantal risicovolle situaties. Men praat vandaag in economische kringen heel veel over de productiviteit. Die blijft maar achteruit gaan. Een van de redenen is dat veel bedrijven bij die lage rentevoet kunnen overleven, maar het bij een hogere niet zouden kunnen. Maar dit zijn bedrijven die niet echt performant zijn en die voor een stuk artificieel in leven gehouden worden door die zeer lage rentes. En deze niet-performante bedrijven drukken de globale macro-economische productiviteit naar beneden. Nu Thomas Cook failliet is gegaan omdat zij hun schulden niet meer kunnen betalen, waren zij bij een iets hogere rentevoet al 2 tot 3 jaar geleden over de kop gegaan. Omdat men dus ’zombie companies’ in leven houdt, gaat de macro-economische productiviteit achteruit. Een ander gevolg van dit beleid: er staat op dit moment in België 300 miljard euro op spaarrekeningen, in ons land €400 mrd. De mensen die deze rekeningen hebben – en ik ga nu heel conservatief zijn – zijn rond de 10% van hun koopkracht kwijt. En 10 % koopkracht, dat is €30 miljard! Deze mensen zijn geneigd nog meer te gaan sparen om hun verloren koopkracht te compenseren, terwijl ze net meer zouden moeten spenderen.’ </citaat> (tekst: Elisabeth Altekoester)

‘Tata Steel wil €170 miljoen bezuinigen, 2.500 banen op de tocht in Velsen’ Als het druppelt bij Tata, regent het in de regio en het lijkt erop dat er een stortbui aankomt

Tata Steel is van plan om in Nederland in ieder geval €170 mln te bezuinigen, meldt Noord-Holland Nieuws op basis van een memo aan het personeel. De ondernemingsraad vreest vanwege de bezuinigingen in de fabriek in Velsen voor 2.500 banen, wat een kwart van alle banen is. Het staalbedrijf bezuinigt in heel Europa voor een totaal van €830 mln. Een specifiek bedrag wordt volgens NH Nieuws voor Nederland niet genoemd, maar er wordt wel melding gemaakt van het verlagen van personeelskosten met €170 mln. Mogelijk valt het totaalbedrag van de bezuinigingen in Nederland dus nog hoger uit. De centrale ondernemingsraad noemt de aangekondigde bezuinigingen “buitenpropor-tioneel”, omdat het voor de Nederlandse tak financieel gezien niet nodig zou zijn. Vak-bondsbestuurder Peter Böeseken van CNV Vakmensen zegt in een reactie dat er een afspraak met het bedrijf is gemaakt over werkgelegenheid, die zou gelden tot 2021. Daar wil de vakbond Tata Steel aan gaan houden.

China dient schadeclaim VS in bij de WHO

China wil dat er $2,4 mrd (ruim €2,1 mrd) aan sancties wordt ingesteld voor de handelstarieven die de Verenigde Staten al sinds het presidentschap van Barack Obama berekenen over onder meer zonnepanelen en windmolens. De Wereldhandelsorganisatie (WTO) oordeelde eerder al dat deze tarieven onterecht zijn. Afgelopen juli oordeelden WTO-rechters in hoger beroep dat de VS de eerdere uitspraak van de organisatie niet naleeft, en dat het mogelijk Chinese sancties tegemoet kan zien als het bepaalde tarieven die in strijd zijn met de regels niet verwijdert. De VS heeft sindsdien nog geen aanstalten gemaakt om de tarieven van tafel te halen. In 2012 stapte China naar de WHO om zich uit te spreken tegen de tarieven die de VS hief over bepaalde Chinese exportproducten. Indertijd bedroeg de waarde van deze export naar de VS $7,3 mrd. De Amerikanen verdedigden hun handelstarieven door te stellen dat China de producten door subsidies te goedkoop aanbiedt en de markt daarmee verstoort. Op 28 oktober komt een zogenoemde Dispute Settlement Body van de WTO samen om een oordeel te vellen in het handelsgeschil. China heeft nu officieel toestemming gevraagd voor de sancties van $2,4 mrd per jaar. De VS is binnen de vastgestelde periode niet tegemoetgekomen aan de eisen van de WTO, stelt China in de aanvraag. Ook is er volgens het land geen overeenkomst getroffen voor compensatie van de geleden schade.

Economische data

De uitzendsector doet er alles aan om de positie van de uitzendkracht te verbeteren. Misstanden zijn echter aan de orde van de dag. Onderbetaling is er een van. De beloning die uitzendkrachten krijgen is vaak onder de maat. Bijna de helft van de uitzendkrachten in ons land kan nauwelijks rondkomen. Verder verkeren ze in grote onzekerheid over hun werk. Dat blijkt uit onderzoek van vakbond CNV. Zo’n 35% van de uitzendkrachten heeft meer dan één baan nodig om rond te komen. Nog eens 38% moet altijd beschikbaar zijn, maar heeft geen fulltime dienstverband. Verder geeft 37% aan dat ze minder verdienen dan collega’s die hetzelfde werk doen. Bijna twee derde heeft liever een vaste baan dan dat ze uitzendwerk doen. „Het zijn schokkende cijfers”, zegt CNV-voorzitter Arend van Wijngaarden. „Het aantal uitzendkrachten in Nederland is op dit moment bijna 275.000. Dat betekent dat ruim 130.000 mensen nauwelijks rond kunnen komen en constant in onzekerheid verkeren. Dat is echt onacceptabel. Tijd om paal en perk te stellen aan deze schadelijke trend.” Uit het onderzoek blijkt verder dat 86% van de uitzendkrachten hetzelfde werk doet als mensen in vaste dienst. Zo’n 55% verwacht niet door te stromen naar een vaste baan. „Het oorspronkelijke idee van uitzendwerk, namelijk vervanging bij ziek en piek, is door veel werkgevers losgelaten. Veel uitzendkrachten zitten vast in de wurggreep van het uitzendregime. Uitzendkrachten profiteren ook nauwelijks van de krapte op de arbeidsmarkt, zo maakte het economisch bureau van ING onlangs bekend. Dat het voor veel bedrijven lastig is om personeel te vinden, betekent niet dat uitzendkrachten ook beter worden betaald. Hun loon stijgt zelden meer dan de cao-stijging. Hoewel uitzendkrachten van alle werknemers het meest flexibel zijn in hun uurloon, krijgen ze daar geen ’risicopremie’ ofwel loonsverhoging voor, schrijft ING. Dit omdat uitzendwerk meestal laaggeschoold en gestandaardiseerd is. Het CNV heeft in het afgelopen anderhalf jaar voor ongeveer driehonderd uitzendkrachten ruim €1,2 miljoen aan nabetalingen gevorderd. Het gaat vooral om achterstallig loon en toeslagen. Zo kregen 45 uitzendkrachten van een gespecialiseerd uitzendbureau in de glastuinbouw een nabetaling van in totaal €120.000 bruto en €105.000 netto.

De stemming onder consumenten verandert nauwelijks. Dat constateert het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). In oktober verbeterde de koopbereidheid iets en was er bijna geen sprake van wijzigingen in het oordeel over het economisch klimaat. Het consumentenvertrouwen kwam uit op min 1, van min 2 een maand eerder. Het gemid-delde van de afgelopen twintig jaar is min 4. Het vertrouwen bereikte in januari 2000 de hoogste stand ooit op 36. Het dieptepunt werd bereikt in maart 2013 met min 41.

Continental grijpt enkele maanden na zijn vorige koerswijziging opnieuw in in zijn bedrijfsvoering. De toeleverancier aan de auto-industrie schrapt banen, sluit mogelijk fabrieken en ziet af van een beursgang van zijn activiteiten voor aandrijflijnen. De ‘powertrain’-tak wordt in plaats daarvan in zijn geheel in de verkoop gegooid. Begin augustus maakte Continental al bekend het roer om te gooien vanwege moeilijkheden voor de auto-industrie, onder meer door de handelsoorlog en de dalende vraag naar conventionele brandstofmotoren. Om die redenen werd ingegrepen en meer ingezet op technologie en toepassingen voor elektrisch aangedreven voertuigen. Het bedrijf dat onder meer bekend is van zijn banden en remsystemen trekt jaren uit om zichzelf opnieuw uit te vinden. In de komende tien jaar zullen daardoor tot 20.000 banen wereldwijd worden geraakt.

De verkoop van bestaande woningen in de Verenigde Staten is in september afgenomen genomen. De daling bedroeg 2,2% ten opzichte van de voorgaande maand. Dat meldde de Amerikaanse branchevereniging van makelaars. De verkoop kwam uit op 5,38 miljoen huizen op jaarbasis, tegen 5,50 miljoen een maand eerder. In augustus was sprake van een verkoopstijging met 1,5%. (bron: DFT)

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.