UPDATE 23062018/432 ECB: de afbouw van het opkoopprogramma per september aanstaande brengt vooralsnog geen wijziging in het rentebeleid. Dat is extreem laag en dat blijft ook nog wel even zo ondanks lage rendementen

De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Heiko Maas stelt dat het geen zin heeft voor de westerse bondgenoten om te proberen te begrijpen wat de Amerikaanse president van zins is met zijn beleid. “Eerlijk gezegd, ben ik niet zeker dat we moeten proberen te begrijpen wat Trump of anderen doen”, aldus Maas. “Het belangrijkste is de juiste conclusies trekken. Dit geldt niet alleen voor Europa, maar het hele westen, inclusief de NAVO. Ik zou dus niet zeggen dat het westen niet langer bestaat, maar eerder dat het andere regels gaat volgen. Sommige dingen die we als vanzelfsprekend beschouwden, zoals de Verenigde Staten die zou instaan voor de veiligheid in Europa, gelden niet langer.” De Duitse bondskanselier Angela Merkel ontmoette de nieuwe Italiaanse premier, Giuseppe Conte, in Berlijn. Maas gaf nog aan dat hij sympathie heeft voor Italië, dat erover klaagt van de andere EU-lidstaten te weinig hulp te krijgen bij de opvang van vluchtelingen. “Wij, als Duitsers, stelt Maas, zouden in Europa niet mogen gezien worden als de bullebakken, of zij die anderen zeggen hoe de wereld werkt en altijd alles beter weten.” Gaat er nu een andere wind waaien in Brussel en worden de dringend noodzakelijke hervormingen doorgevoerd? De Duitse bondskanselier Angela Merkel wil zondag 24 juni in Brussel een informele ’asieltop’ houden met EU-landen die veel met migranten te maken hebben. Ze wil dat Bulgarije, Duitsland, Frankrijk, Griekenland, Italië, Oostenrijk en Spanje aanschuiven om deze problematiek voor de Europese top van 28 en 29 juni door te nemen. Merkel staat in de Duitse politiek onder grote druk om voor het einde van deze maand met een Europees migratiebeleid voor de dag te komen om daarmee de migrantenstroom te beheersen. De conservatieve, Beierse vleugel van de christendemocraten in Duitsland heeft met een breuk met Merkel en dus een regeringscrisis gedreigd over het migratiebeleid. Als Europa niet snel met een gezamenlijke aanpak komt, zou Duitsland in juli moeten beginnen zelf migranten aan de grens weg te sturen. Merkel wil dat absoluut niet en ijvert voor Europese aanpak. Het lijkt erop dat zowel Macron en Merkel dezelfde kant op gaan bewegen. Dat betekent ook dat Rutte zal moeten meebewegen met de frisse wind die gaat waaien. Heeft dat consequenties voor de zwakke Zuid-Europese landen en hun banken en voor Centraal en Oost-Europa. Hoe we ook gaan draaien en wenden we zullen naar het Oosten moeten neigen. In een periode waarin een handelsoorlog woedt moeten we financieel/economische sancties intrekken.

Italië dreigde deze week weg te blijven bij de ingelaste minitop over migratie die morgen in Brussel wordt gehouden, meldden Italiaanse media. Premier Conte twitterde na een gesprek met EU-president Tusk in Rome dat hij bezwaren heeft tegen het ontwerpakkoord. Conte kan zich vooral niet vinden in het uitgangspunt dat migranten worden teruggestuurd naar het eerste land van registratie. Dat pakt voor Italië slecht uit, omdat daar heel veel migranten aankomen. “Conte wil daar meer flexibiliteit in, zodat niet elke migrant weer naar Italië wordt teruggestuurd en er zo automatisch een betere verdeling ontstaat”. De premier wil aanpassingen in het ontwerpakkoord. “Conte heeft gezegd: als ik naar Brussel moet om daar bij het kruisje het ontwerpakkoord te tekenen, kan ik me net zo goed het geld van de reis besparen.” Als de Italianen niet meedoen aan de top, zou die ontmoeting van Europese leiders veel van zijn geloofwaardigheid verliezen, omdat Italië deze hele nieuwe politieke migratiecrisis heeft aangezwengeld door het hulpschip Aquarius tegen te houden. “De minitop is er eigenlijk ook om de zorgen van vooral Italië te bespreken. Het is dus ook in het belang van Italië om mede te bepalen wat er gaat gebeuren. Dit is wel een signaal van de Italianen dat er echt naar hun eisen geluisterd moet worden.” De Italianen willen niet alleen dat het Europese migratiebeleid (het Verdrag van Dublin I (1990) en Dublin II (2003) van tafel gaat maar ook dat Europa de aanwezige migranten over de EU-lidstaten gaat herverdelen. Daarover staat het licht niet op groen. Of wellicht is Conte gerustgesteld want hij gaat zondag nu toch naar Brussel. Een Italiaanse weigering om naar Brussel te komen zou een grote tegenvaller zijn voor de Europese Commissie, die hoopte zondag op een informele bijeenkomst de kou uit de lucht te nemen rond de migratiecrisis. Eind volgende week wordt daarover een officiële top gehouden in Brussel. In feite willen de meeste lidstaten helemaal geen migranten in Europa toelaten. De PvdA’er Samsom wil een oud idee weer naar voren schuiven dat Europa in Noord-Afrika veilige plekken gaan inrichten waar migranten een asielaanvraag voor Europese landen kunnen aanvragen. Ze krijgen daar bed, bad en brood en moeten daar dan afwachten tot het moment dat er een uitslag is. Of daartegen beroep kan worden aangetekend, is nog niet nagedacht. Ja, zegt Samsom en dan gaan we in Afrika initiatieven ontwikkelen waar de afgewezen asielzoekers de kost kunnen gaan verdienen. Ik verwacht niet dat er ooit van die hemelbespiegelingen iets terecht komt. Europa wil geen migranten die middels mensenhandelaren naar Europa komen. Maar de vraag is ook of asielzoekers zonder mensenhandelaren Europa binnenkomen. Europa zal, bij alles wat ze wel en niet besluiten, toch ook de mensenrechten moeten respecteren. Wij, de Europese politiek moet oppassen dat zij niet worden neergezet als koloniale heersers, nieuwe stijl. Morgen gaat Rutte, hij heeft zichzelf uitgenodigd, in Brussel proberen op een mini EU-top van tien lidstaten de neuzen dezelfde richting uit te krijgen. De doelstellingen van deze landen zijn heel divers. Nederland wil het land dichttimmeren voor migranten en zet in op opvangkampen in Noord-Afrika waar migranten asiel kunnen aanvragen voor Europese landen. Het is een oud idee van Brussel waar de Libische kustwacht bij betrokken is en in Libië opvangkampen neergezet voor migranten die naar Europa wilden. Deze mensen kregen een onmenselijke behandeling: ze werden in kooien gestopt en als slaven verkocht. En het ergste was dat Brussel niet ingreep en die vluchtelingen aan hun lot overliet. Staatssecretaris Harbers komt opnieuw met zo’n voorstel, maar nu in andere Noord-Afrikaanse landen, b.v. Tunesië, maar geen enkel land heeft tot dusverre toegehapt. Het is opnieuw een plan dat gaat mislukken: de migranten willen naar Europa en Europa wil de poorten gesloten houden met een uitzondering voor schrijnende gevallen en getalenteerde Afrikanen. De rest, veruit het grootste aantal migranten moet na de afwijzing weer worden teruggestuurd naar hun land van herkomst. Mijn vraag is: onder welk recht vallen de rechtbanken die in Noord-Afrika asielaanvragen gaan behandelen? En waar kunnen asielzoekers in beroep gaan bij een afwijzing. Het is een onuitvoerbaar project van Europa: enerzijds omdat tot dusverre de opvang van Afrikaanse migranten slecht is behandeld, geen menswaardige opvang kregen, geen bed, bad en brood, geen medische zorg (geen ziekenhuizen, die Afrikanen kunnen behandelen) en geen rechtvaardige behandeling. Als de politiek dit project, bij gebrek aan beter, toch gaat doorzetten moet rekening worden gehouden met een aanlooptijd van enkele jaren waarvoor veel meer geld nodig is als dat wat Europa eraan wil uitgeven. Ik vrees dat Europa weer voor een dubbeltje op de eerste rij wil zitten en een hoge opbrengst verwacht, als het project haalbaar zal zijn, zonder het internationaal recht te negeren. Rutte is er volgens mij wel van doordrongen dat de migrantenopvang door Italië op deze wijze niet doorgaat. Ook twee dagen geleden liet een Italiaanse minister weten dat er opnieuw het vluchtelingenschip Lifeline onderweg was naar de Italiaanse kust, maar daar niet zal worden binnengelaten. Het is een Duitse ngo die met een Nederlandse vlag vaart. De Italianen lieten weten dat het schip zijn vluchtelingen naar Nederland moet gaan afleveren. Harbers wijst dat af: het is geen Nederlands schip, het vaart alleen met een Nederlandse vlag op zee. Dat is niet helemaal waar. Het schip heeft wel een document waarmee voor toeristische gebruik gevaren mag waren met een Nederlandse vlag. De vraag is of dit schip dat mensen vervoerd zou moeten voldoen aan de eisen voor koopvaardijschepen. Verder is in het Verdrag van Dublin geregeld dat vluchtelingen moeten worden afgeleverd op de dichtstbijzijnde Europese grond. De Italianen zullen zondag Europa laten weten dat dit verdrag op de schop moeten omdat het zo is geregeld dat veel landen zich kunnen onttrekken aan solidariteit met de landen langs de Middellandse Zee. Italië zal in Brussel blijven aandringen op een herverdeling van de al in Italië verblijvende migranten. Ik verwacht niet dat Rutte dat voorstel zal gaan verdedigen. Rutte kennende zal hij vooral proberen de comfortabele positie van Nederland in stand te houden. Hij stelde in de Tweede Kamer dat als een lidstaat niet mee wil doen dat land “gekort moet worden op Europese gelden”. Daarmee zegt hij dat als Italië vluchtelingenboten niet meer mogen aanleggen in Italiaanse havens, de Europese geldkraan voor de Italianen moet worden dichtgedraaid. Zo werd ook bekend dat minister Hoekstra van Financiën namens 12 EU-landen gepleit heeft tegen het opstarten van gesprekken over een eurozone-begroting. Hoekstra schreef, namens landen een brief aan Eurogroep-voorzitter Centeno. Daarmee nemen deze landen duidelijk stelling tegen de plannen van de Franse president Macron en bondskanselier Merkel. Zij pleitten deze week voor een eurozone-begroting, die tientallen miljarden euro’s moet bedragen. De 11 landen die Nederland steunen zijn: Finland, Zweden, Denemarken, Oostenrijk, Litouwen, Letland, Estland, Ierland, Malta, België en Luxemburg.

De Europese Unie sloeg deze week terug in het handelsconflict met de Verenigde Staten. Sinds gisteren voert de importheffingen van 25% op goederen ter waarde van rond €2,8 mrd in. In totaal worden tweehonderd producten getroffen. Ze vormen het eerste deel van de vergelding nadat de Amerikanen Europees staal belastten met een heffing van 25% en aluminium met 10%. Die Amerikaanse heffingen raken €6,4 mrd aan export vanuit de EU, grofweg 10% uit Nederland. De heffing van 25% treft beeldbepalende Amerikaanse producten zoals bepaalde Harley-Davidson-motoren, Levi Strauss-spijkerbroeken en whiskey zal treffen als president Trump niet zou inbinden. Die werden eerder concreet genoemd in de waarschuwing van Brussel aan de VS dat Europa zijn Amerikaanse import zou raken bij wijze van vergelding. Eurocommissaris Malmström (Handel) stelt nu in een e-mail dat de EU-landen geen andere keuze meer zien na de „onrechtvaardige beslissing van de VS”. De EU noemde de Amerikaanse heffingen op de metalen eerder al buiten iedere verhouding. Europese producenten werken allereerst niet onder kostprijs zoals veel Chinese metaalverwerkers wel doen, stelde zij. Bovendien kunnen Amerikaanse metaalbedrijven helemaal niet zonder het kwalitatief goede metaal van de Europese bedrijven. President Trump gebruikte bescherming van de nationale veiligheid als argument om Europese producten duurder te maken. Brussel noemt die actie puur protectionistisch. Wij leveren veel bredere Europese aluminiumrollen voor de autobouwers en bier- en frisrankleveranciers die Amerikanen zelf nog niet uit hun fabrieken krijgen. Voor een vergelding van resterende €3,6 mrd neemt de EU later tegenmaatregelen, aldus Malmström.

DFT/Martin Visser: Het leek erop dat Donald Trump de dreiging met importtarieven gebruikte om China en Europa tot concessies te dwingen. Maar het liep anders. De Amerikaanse president ontketende een ware handelsoorlog waarbij over en weer tariefbarrières worden opgeworpen. „Het heeft mij verbaasd dat Trump nu zo enorm doorpakt”, zegt ING-econoom Raoul Leering. „Tot aan de G7-top stond Trump er heel gunstig voor. Hij had in dit handelsconflict veel binnengehaald: China zou voor tientallen miljarden meer Amerikaanse goederen importeren, landen als Zuid-Korea, Brazilië en Argentinië waren bereid tot een vrijwillige exportbeperking en ook Canada, Mexico en de EU waren bereid Amerika deels tegemoet te komen.” Maar het was blijkbaar niet genoeg. Experts zijn verbaasd dat Trump deze agressieve opstelling doorzet. Richting China heeft hij zeker een punt. De Chinese tarieven zijn al hoger, China heeft een slechte reputatie als het gaat om schending van intellectueel eigendomsrechten en het land werpt barrières op bij de toetreding tot zijn markt. Maar een totale handelsoorlog kent alleen maar verliezers. „Het is een duivels dilemma hoe je moet reageren op Trump”, stelt directeur Job Swank van De Nederlandsche Bank. „Als je reageert op de invoerheffingen die Trump instelt, kun je nog meer heffingen van de kant van de VS uitlokken. Maar reageer je niet, dan zijn de VS spekkoper.” De wederzijdse acties van Amerika en Europa zijn nog bescheiden. China en de VS treffen elkaar al veel harder. Maar de Nederlandse staalindustrie zal behoorlijk worden geraakt door de 25%-tarieven. „Vergeleken met andere EU-landen exporteert ons land veel staal naar de VS: na Duitsland is Nederland de grootste exporteur van ruw staal”, zegt Rabo-econoom Carlijn Prins. „In 2016 exporteerde Nederland voor ruim $600 miljoen ruw staal en ijzer.”

Het grote gevaar schuilt erin als deze kettingreactie doorgaat. Zo heeft DNB al gerekend aan een scenario waarbij mogelijk alle producten een heffing krijgen van 10%. Dan krijgt de Nederlandse economie een tik, lopen de consumentenprijzen op, worden bedrijven schuwer met het plegen van investeringen en als resultaat zien we de werkloosheid oplopen. Harry Garretsen, hoogleraar Internationale economie in Groningen, sluit niet uit dat dit conflict ’jarenlang’ zal slepen. „Trump is heel gevoelig voor aanzien en wil per se gezichtsverlies voorkomen. Ik zie maar twee manieren waarop deze handelsoorlog kan worden beëindigd. Of door nieuwe inzichten aan de Amerikaanse zijde, maar dat is niet waarschijnlijk. Of doordat president Trump er niet meer is, maar dat duurt nog paar jaar.” Ondertussen is helemaal niet zo eenduidig welk land hoe geraakt gaat worden bij verdere escalatie. „Een halve eeuw geleden was het makkelijk om een land te bestraffen”, aldus Irene van Staveren, hoogleraar Ontwikkelingseconomie aan de Erasmus Universiteit. „Je trof gewoon dat ene, specifieke product dat in een land gemaakt werd. Maar zo werkt het niet meer. Het productieproces is verspreid over de hele wereld.” Neem de iPhone. Maker Apple is Amerikaans, maar de assemblage vindt grotendeels in China plaats. En het geldt voor tal van andere grote concerns dat ze voor elk onderdeel van het productieproces een andere plek in de wereld hebben gevonden. „Als je in zo’n wereld tarieven invoert, zijn effecten heel anders dan in een traditionele handelsoorlog”, aldus Garretsen. „Trump doorziet dat niet goed. Hij denkt dat het goed nieuws is voor zijn industrie als hij importtarieven heft op Europees staal. Maar nu klaagt de Amerikaanse auto-industrie omdat zij afhankelijk zijn van dat staal.” Of neem de Duitse autobouwer Daimler. Die is nu al getroffen, nog voordat er sprake is van Amerikaanse heffingen op Europese auto’s. Het concern gaf een winstwaarschuwing af, omdat een groot deel van de auto’s die Daimler in Amerika maakt naar China worden geëxporteerd. Een goed voorbeeld van hoeveel complexer handelsstromen en productieprocessen zijn geworden. „Het is dan ook niet te voorspellen wie de grootste verliezer wordt”, aldus Van Staveren. ING-econoom Leering ziet de VS als grootste verliezer: „Als Trump zo doorgaat, heeft hij niet alleen een handelsoorlog met China, maar ook met de EU en Canada en Mexico. Dat raakt Amerikaanse economie hard. Je wilt niet ruzie met alle landen tegelijkertijd, want dan ben jij de klos.”

Premier Mark Rutte bezoekt op 2 juli de Amerikaanse president Donald Trump. Minister Sigrid Kaag (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) vergezelt Rutte. Trump en Rutte zullen onder meer praten over de handel tussen en investeringen in de Verenigde Staten en Nederland. En hij weet inmiddels dat Trump op een harde manier heeft gereageerd toen gisteren de tegenmaatregelen van de EU, in reactie op de Amerikaanse heffingen op Europees staal en aluminium, van kracht zijn geworden. Op Amerikaans staal en producten als spijkerbroeken, motoren van Harley-Davidson en pindakaas komen extra heffingen. Het gaat om exportgoederen uit de VS ter waarde van €2,8 mrd. De Amerikaanse president Donald Trump dreigt nu met importheffingen van 20% op alle auto’s vanuit de Europese Unie. Volgens de Amerikaanse president kunnen de nieuwe invoerheffingen van 20% op Europese auto’s gaan gelden als Europese handelsbarrières en tarieven op Amerikaanse goederen niet spoedig worden opgeheven. Momenteel hanteert de VS een heffing van 2,5% op personenauto’s uit de EU, die op haar beurt weer een heffing van 10% heft voor geïmporteerde Amerikaanse auto’s. Trump zou al op 24 april j.l. bij het bezoek van de Franse president Emmanuel Macron aan Washington hebben gewaarschuwd dat hij alle Mercedessen uit New York wil verbannen en dat hij de deur voor Duitse autobouwers als BMW, Daimler en Audi op de Amerikaanse markt wil dichtgooien. Het Amerikaanse ministerie van Handel onderzoekt momenteel of de import van buitenlandse auto’s en onderdelen een bedreiging vormt voor de nationale Amerikaanse veiligheid. Dit onderzoek zou eind juli of in augustus afgerond moeten. Op de beurs in Frankfurt daalden BMW, Daimler en Volkswagen tot 1,5 procent na de tweed van Trump. Behalve dit heikele onderwerp bespreekt Rutte ook gedeelde defensie- en veiligheidsdoelen, zowel in NAVO-verband als wereldwijd, aldus de RVD. Trump ziet er volgens het Witte Huis naar uit de sterke vriendschapsbanden tussen de Verenigde Staten en Nederland, die meer dan vierhonderd jaar teruggaan, opnieuw te bevestigen.

De twee regeringsleiders hebben ook meer dan genoeg netelige kwesties te bespreken. Zo zijn er de ontluikende handelsoorlog tussen de VS en de EU en Trumps recente optreden op een vergadering van de G7, toen hij uiteindelijk besloot zijn handtekening onder de slotverklaring te schrappen. Het handelsconflict is niet het enige punt waarover de twee heren het oneens zijn. Zo trok Trump de VS vorig jaar terug uit het klimaatakkoord van Parijs, en vorige maand uit het nucleair akkoord met Iran. Die laatste beslissing kwalificeerde Rutte als ,,lomp”. Dinsdag maakte Nikki Haley, de Amerikaanse ambassadeur bij de Verenigde Naties (VN), bekend dat het welletjes is geweest. De Verenigde Staten keren de VN-Mensenrechtenraad de rug toe, die anti-Israël zou zijn. Haley geeft Rusland, China, Cuba en Egypte de schuld dat de VN-Commissie geen hervormingen doorvoert. Dat Trump pro-Israël zou zijn, had hij al meerdere laten blijken. Het is de vraag hoe groot de lobby is van de rijke Joodse gemeenschap in de VS en hoeveel dollars er worden gedoneerd aan de Republikeinse partij. Toen de VN-Mensenrechtenraad onlangs met 29 stemmen voor, 14 tegen en 2 onthoudingen, besloot een onafhankelijk onderzoek in te laten stellen naar het brute geweld van het Israëlische leger naar demonstrerende betogers aan de grens van Israël en Gaza in mei jongstleden, waarbij zeker 60 doden vielen aan Palestijnse zijde, ter beoordeling in hoeverre hier sprake was van mensenrechtenschending, was dit de druppel voor de VS om uit de VS commissie te treden. We weten hoe Trump Merkel in het Witte Huis heeft geschoffeerd en hoe Trump zich uitlaat over de Europese politiek en zijn leiders. Ze luisteren niet naar hem en zij voeren zijn dictaten niet uit. Trump is een onbetrouwbaar ‘bevriend staatshoofd’, die onberekenbaar is en die je niet in vertrouwen kunt nemen. En is Rutte nu bij uitstek de politicus die op dit moment Trump moet gaan bezoeken? Zullen Merkel en Macron achter hem blijven staan of laat hij zich door Trump gebruiken voor zijn ‘onbetrouwbare spelletjes’. Er is van alles fout met de wijze waarop in de VS omgegaan wordt met mensenrechten, daarover geen discussie. De wijze waarop de First Lady Melania deze week in Texas een detentiecentrum voor kinderen bezocht. Daarover schamperde haar man tijdens een kabinetsvergadering dat bij dat beleid van ‘vangen en loslaten’ het vangen verspilde moeite is. Weliswaar heeft hij een decreet uitgevaardigd dat gezinnen, die aan de grens met Mexico worden opgepakt, kinderen niet langer meer gescheiden mogen worden van hun ouders. Ook dat beleid is nog altijd radicaler dan ooit daarvoor. In een gerechtelijk vonnis uit 1997 ligt vast dat kinderen maar 20 dagen mogen worden vastgehouden, met dan wel zonder hun ouders. Maar daaraan houdt hij zich niet. Trump blijft erbij dat illegale immigranten ‘ongedierte’ is. Ik heb geen idee wat Rutte bij die man te zoeken heeft.

Trump stookt een volwaardige handelsoorlog tegen China steeds hoger op. De Verenigde Staten en China hebben elkaar opnieuw gedreigd met nieuwe importheffingen en tegenmaatregelen, nadat beide landen 15 juni ook al extra heffingen aankondigden. De Amerikaanse president Donald Trump kondigde 4 dagen later alweer aan 10% extra belasting te heffen op Chinese goederen, die een handelswaarde van $200 mrd vertegenwoordigen. Die heffingen moeten gaan gelden als China zijn tegenmaatregelen niet terugdraait, die het eerder afkondigde: invoerheffingen ter waarde van $200 mrd voor 659 Amerikaanse producten, waaronder olie. Peking reageerde fel op de nieuwe importheffingen. Het ministerie van Handel zei met ,,kwalitatieve” en ,,kwantitatieve” maatregelen te komen als Washington voet bij stuk houdt. Alle beurzen gingen onderuit in reactie op dit bericht.

Het gaat om documenten van Belastingparadijzen over de periode nadat miljoenen vertrouwelijke bestanden van het kantoor van Mossack Fonseca in Panama op straat belandden. Volgens het FD en Trouw ging er in die periode een schokgolf door de wereldwijde branche van trust- en beheermaatschappijen en hun klanten. In veel gevallen bleek Mossack Fonseca zelf geen weet te hebben van de identiteit van de eigenaren van de bedrijven die voor cliënten werden bestierd. Dat moet volgens internationale regels eigenlijk wel. In de Panama Papers werden namen onthuld van personen en bedrijven die hun geld via het bedrijf in een belastingparadijs stalden. Hoewel dat in de meeste gevallen niet illegaal is, leverde het wel een storm van verontwaardiging op. In de eerdere onthullingen kwamen de namen van ruim vijfhonderd Nederlanders voorbij. Nu komen er daar nog eens 180 bij, onder wie een honorair consul, de Amsterdamse vastgoedmagnaat Niek Sandmann en twee erfgenamen van voormalig warenhuisexploitant Anton Dreesmann. Ook zou de naam van de Argentijnse topvoetballer Lionel Messi weer naar voren komen. Van de eerdere 512 Nederlandse personen en rechtspersonen in de stukken zijn er 471 geïdentificeerd. Naar meer dan de helft is door de Belastingdienst een onderzoek ingesteld. Eind 2017 resulteerde dat in een eerste reeks van 6,2 miljoen euro aan aanslagen. In een onbekend aantal gevallen overweegt het OM een strafonderzoek.

Minister Wopke Hoekstra van Financiën waarschuwt Italië om niet te tornen aan de Europese begrotingsafspraken. “Het belang van die regels is evident en daar moeten we ook mee door.” Dat zei hij in zijn wekelijkse gesprek op RTLZ. De nieuwe Italiaanse regeringscoalitie van de protestpartij Vijfsterrenbeweging en de rechts-populistische Lega wil de belasting flink verlagen en niet verder bezuinigen. “We moeten meer bewegingsvrijheid krijgen van Europa om geld uit te geven in Italië”, zei de leider van de Vijfsterrenbeweging Luigi di Maio dit weekend nog. Italië kampt echter nog met een torenhoge staatsschuld. Minister Hoekstra hamert er daarom op dat het land doorgaat met op orde brengen van de begroting: “Het is niet zo dat het moet van Brussel, het is in het belang van Italië en de Italianen.” Versoepeling kan rekenen op een hard Nederlands ‘nee’. Ook Europees commissaris Dombrovskis (Financiële Stabiliteit) waarschuwde de nieuwe Italiaanse regering al dat ze een ‘redelijke budgettaire politiek’ moeten voeren.

Frankrijk voegde daar aan toe dat de stabiliteit van de hele eurozone wordt bedreigd als de nieuwe Italiaanse regering afspraken over het maximale begrotingstekort en het terugdringen van de staatsschuld niet nakomt. Details van de plannen van de nieuwe Italiaanse regering zijn nog niet bekend. Minister Hoekstra: “Laten we eerst afwachten waar ze mee komen.” Mocht de nieuwe Italiaanse regering willen praten over de versoepeling van de Europese begrotingsregels dan zal dat stuiten op een hard Nederlands ‘nee’. Het politieke drama in Italië voedt de angst dat met de ”enorme” staatsschuld risico’s loopt: een tijdbom van €2 biljoen die onder de euro, de wereldwijde economie en aandelen tikt. Maar weet u wat pas echt schokkend is? De staatsschuld van Italië is minder een probleem dan gedacht. Ja, het effectief rendement op 10-jaars staatsobligaties is gestegen, eind mei raakte het de 3%. De spreads met de Duitse Bunds zijn nu op zijn breedst sinds 2013. Krantenkoppen schreeuwen over een schuldencrisis. Maar markten kennen dit. Als Italië echt een schuldencrisis had en nieuwe losbandige leiders, zou de Italiaanse aandelenmarkt dit jaar flink gedaald zijn. Maar hij is gestegen en doen het beter dan de ”veilige havens” Duitsland en Zwitserland en staat niet ver achter Nederland! De vergelijking met Bund spreads gaat mank. Duitsland vermindert zijn staatsschuld, waardoor de spreads krapper worden. Bovendien is de dollar, en niet de euro, de veilige haven in de wereld. Die stijgt in elke crisis. Met het vergelijken van twee, in euro genoteerde assets, wordt voorbijgegaan aan wereldwijde valutaschommelingen. De Amerikaanse schatkist met €15,8 biljoen aan langlopende staatsleningen (Treasuries) is als enige groot genoeg om de extra vraag tijdens een crisis op te vangen. Duitsland heeft maar €1,1 biljoen uitstaan. De Nederlandse staatsschuld is slechts €400 mrd. Daarom is de juiste ”risicovrije” benchmark voor Italië: de Amerikaanse staatsobligatie. Opmerkelijk is dat de effectieve rendementen op 10-jaars Italiaanse staatsleningen nagenoeg hetzelfde zijn als die van 10-jaars Amerikaanse. Markten hebben angsten ingeprijsd en vragen geen risicopremie. Vertrouw de markt. De staatsschuldquote van Italië is 133% bbp, hoog volgens wereldwijde standaarden. Maar dit zegt niets over de houdbaarheid. Een betere vraag: kan Italië aan haar renteverplichtingen voldoen? Ja. De jaarlijkse rentebetalingen zijn met 3,6% bbp lager dan ooit. Cruciaal is dat het slechts 14% van de belastinginkomsten betreft, historisch laag. In de jaren negentig kwam de rente boven de 40% van de belastingopbrengst uit en toch groeide Italië en steeg de aandelenmarkt. Waarom maken we ons nu dan zorgen? De schuld van Italië kan een probleem worden. Maar omdat de gemiddelde looptijd zeven jaar is, moet de rente explosief stijgen en jaren hoog blijven. Dat gebeurde niet met de 5% tot 7,5% tarieven in 2011 en 2012. Waarom nu dan wel met 3%? De angst voor de Italiaanse schuld heerst in de markt. Maar angst voor een onjuiste factor is altijd positief. Italië zal boven de angsten uitstijgen, schrijft Ken Fischer op DFT.

De belasting op gas moet de komende twaalf jaar met 75% omhoog, zegt de klimaattafel ‘Gebouwde Omgeving’, een adviesorgaan onder leiding van Diederik Samsom. Dit zou gezinnen en bedrijven moeten stimuleren om groener te gaan verwarmen. De belasting op stroom moet volgens de klimaattafel juist met de helft worden verminderd. Elektrische warmtepompen worden dan financieel aantrekkelijker. Deelnemers aan het overleg zeggen tegen de V(olks)K(rant) dat dit voorstel vrijwel zeker in het klimaatakkoord wordt opgenomen. Samsom vindt wel dat de koopkracht van mensen met een lager inkomen er niet op achteruit mag gaan. Dit is één van de vele details van de energietransitie eerst nog overeenstemming moet worden bereikt voor consumenten, bedrijven en grootverbruikers. Samsom c.s. hadden, om de burgerij niet nu al de stuipen op het lijf te jagen, zich moeten verdiepen op de mogelijkheden die straks voor burgers realiteit worden.

De columnist Jaap van Duijn schreef op DFT “Volgens Karl Marx, van wie dit jaar de 200ste geboortedag wordt herdacht, zou in het kapitalistisch stelsel de concurrentie tussen bedrijven zoveel afvallers opleveren, dat uiteindelijk in een bedrijfstak maar één of een paar ondernemingen zouden overblijven. Hoewel Marx spectaculair foute voorspellingen heeft gedaan, is deze helemaal juist gebleken. Ten opzichte van de situatie zoals die een halve eeuw geleden nog was, is in de westerse landen in de meeste sectoren het aantal ondernemingen sterk afgenomen. In volwassen bedrijfstakken met lage volumegroei worden bedrijven vooral groter door te fuseren of anderen over te nemen, met als gevolg steeds minder ondernemingen per sector. Vorig jaar was weer een recordjaar voor fusies en overnames. In de interneteconomie, waar de voordelen van produceren op grote schaal zodanig zijn dat de winnaars zo ongeveer de hele westerse wereld kunnen bedienen, nemen bedrijven als Facebook en Google praktisch gesproken monopolieposities in. Amazon is zo dominant dat er paniek uitbreekt zodra het bedrijf aankondigt zich op nieuwe terreinen te begeven. In de oudere bedrijfstakken is de concentratie inmiddels zover voortgeschreden dat er per sector vaak nog maar een paar grote partijen over zijn. Die marktvorm heet oligopolie, een term gevormd uit de Griekse woorden oligos (klein, weinig) en polein (verkopen). Luchtvaartmaatschappijen die nieuwe vliegtuigen willen kopen, kunnen alleen nog maar kiezen tussen Boeing en Airbus. In 2004 hadden de grootste tien bierbrouwers 51% van de wereldmarkt in handen. Na de fusie van SABMiller en AB Inbev in 2016, hebben vier partijen, waaronder Heineken, datzelfde percentage. PPG, AkzoNobel en Sherwin-Williams zijn de drie dominante verfproducenten in de wereld, en dan wilde PPG ook nog eens AkzoNobel overnemen. Intel, Samsung en Taiwan Semiconductor maken meer halfgeleiders dan alle andere producenten bij elkaar. Nummer 5, Broadcom, gevestigd in Singapore, wilde pas nummer 4, Qualcomm, overnemen, maar Trump hield dat tegen. Haast overal zien we een toenemende concentratie van marktmacht. Ook binnenlands hebben consumenten vaak met oligopolies te maken. Nederland heeft drie grote banken, drie dagbladuitgevers en een handjevol telecomproviders. Economen zijn het er over eens dat een gebrek aan concurrentie slecht is voor de consument en slecht voor de economie als geheel. Hogere prijzen, minder vernieuwing. Maar gelukkig zien we in genoeg bedrijfstakken aan de onderkant van de markt ook weer nieuwe partijen opkomen. De vele kleine brouwerijen, die marktaandeel van Heineken afpikken, zijn een goed voorbeeld. Of de Action-winkels die in een paar jaar tijd de positie van Blokker en Hema hebben ondergraven. Of Knab en Triodos, die een andere bank willen zijn. Innovatie komt zelden van de grote gevestigde namen. Daarom moeten we de nieuwkomers koesteren en faciliteren.

Ik waarschuw al maanden voor beleggingen en de handel en koersvorming van crypoproducten zoals Bitcoin, die een ramp zijn voor de planeet. Deze zogenaamde munten zijn instabiel en potentieel in staat om internet plat te leggen. Die waarschuwing van de Bank of Internation Settlements (BIS), de bank voor centrale banken. Deze bank was al eerder kritisch over het effect van cryptomunten. In een nieuwe studie naar het effect dat de munten op het stelsel hebben, is de kritiek alleen maar toegenomen. De munt lijdt onder een groot aantal tekortkomingen, aldus de onderzoekers. Omdat die niet centraal wordt uitgegeven, is een bitcoin per definitie niet stabiel. Dat wordt niet beter met een nieuw protocol of softwareprogramma om de munt te maken, stelt BIS. De productie van de bitcoin vreet, net als die van andere crypotmunten, veel rekencapaciteit en vooral veel energie. Dat gaat ten koste van de efficiency, waardoor de kosten enorm oplopen. Momenteel kost het ’mijnen’, het digitaal vervaardigen van de munten, net zoveel als de stroom die heel Zwitserland verbruikt, aldus BIS. De munten worden verhandeld op een digitaal logboek, dat transacties volgtijdelijk en uniek vastlegt. Het stroomverbruik om dit netwerk continu in de lucht te houden groeit doorlopend en legt een groot beslag op energiebronnen, stelt de bank voor alle centrale banken. Dat gaat veel verder dan opslag alleen, stelt BIS. De transacties zijn straks alleen met grote computers mogelijk, en dat stroom- en capaciteitsgebruik kan uiteindelijk het internet tot stilstand brengen. Ik heb hier meerdere keren voor gewaarschuwd: Cryptomuntbeurs Bithumb is gehackt en daarbij hebben criminelen ruim omgerekend 25 miljoen euro buit gemaakt. Het gaat om een relatief klein bedrag maar toch, omdat dit is gelukt kunnen ook grotere bedragen worden weggesluisd. Het bedrijf heeft de roof zelf publiek gemaakt en zegt de kosten te vergoeden. De hack vond vermoedelijk maandag plaats. De overgebleven munten zijn door Bithumb overgezet naar veilige delen van de beurs. De koersen van de verschillende cryptomunten zijn gedaald na diefstal, dat is een logische reactie. Het is al de derde roof van dit jaar bij een cryptomuntbeurs. In januari werd er $500 mln buit gemaakt bij het Japanse Coincheck en vorige week nog meldde het eveneens Zuid-Koreaanse Coinrail dat er roof van onbekende omvang had plaatsgevonden.

DFT: Iedereen kijkt naar Silicon Valley, maar China heeft op dit moment de strijd in de top van technologiebedrijven ruim gewonnen. Grote Amerikaanse investeerders zoeken daar nu de groeiers op, niet langer in de VS en al helemaal niet in Europa. Dat stelt Michael Moritz, een van de partners van investeringsmaatschappij Sequoia Capital, in de Financial Times. Sinds de oprichting in 1972 heeft Sequoia in 250 startups geïnvesteerd en financiële successen geboekt met zijn belang in onder andere Apple, Google, PayPal Instagram, YouTube en WhatsApp. Silicon Valley is over zijn hoogtepunt heen, aldus Moritz. Van de top 50 startende techbedrijven met meer dan een $1 mrd marktwaarde, de unicorns (eenhorens), zijn er 26 Chinees en 16 Amerikaans. Terwijl westerse beleggers Uber, SpaceX en Airbnb op het schild heffen, blijven ze ver achter bij Chinese soortgenoten.

Aan Kunstmatige intelligentie (ki) heb ik in UPDATE/431 al aandacht besteed. Europa loopt ver achter. Kunstmatige intelligentie ontwikkelt zich steeds verder en speelt een steeds grotere rol in onze samenleving. Daar lijken wetenschappers en politici inmiddels van overtuigd. Het is daarmee een soort Rorschachtest geworden die de aspiraties en angsten van alle betrokkenen onthult. De winnaar op dit terrein, zal de heerser van de wereld zijn.’ Dat zei Vladimir Poetin in een radiotoespraak tot Russische scholieren. Rusland is dan ook bezig met de ontwikkeling van een Mach 6-gevechtsvliegtuig dat uitsluitend bestuurd wordt door ki. En automaker Tesla wil in rap tempo met ki miljoenen chauffeurs overbodig maken. Tegelijkertijd voorspelt Elon Musk, de ceo van dit Amerikaanse bedrijf, dat ki niet alleen leidt tot grootschalige werkeloosheid, maar ook tot een derde wereldoorlog. Europese ondernemers, verenigd in het Joint European Disruption Initiative (JEDI), waarschuwen dat Europa wat betreft ki achteropraakt bij Google, Apple, Facebook (allen Amerikaans) en China. ‘Als Europa zijn tempo niet opvoert, dan wordt het irrelevant’, zegt André Loesekrug-Pietri, een van de participanten in JEDI. China lanceerde in 2017 een even groots als vaag plan dat ervoor moet zorgen dat het land in 2030 de nummer één is op het gebied van ki. Chinese wetenschappers publiceerden in 2017 al meer artikelen over ki dan alle wetenschappers die werken voor Amerikaanse bedrijven en academische instellingen. Het viel de Amerikaanse media op dat het Chinese manifest verdraaid veel leek op een rapport dat president Obama’s Office of Science and Technology Policy (OSTP) in 2016 publiceerde over ki in de VS. Dat rapport is opgeborgen. OSTP heeft sinds het aantreden van president Trump geen directeur meer. In de ki draait alles – naast talent, r&d en de benodigde hardware – om massale hoeveelheden data die nodig zijn om algoritmen te trainen. Chinese ki-experts hebben het grote voordeel dat ze gemakkelijk toegang hebben tot de data van 730 miljoen Chinese internetgebruikers. In Europa ligt dat heel anders. Arjan van Hessen, onderzoeker taal- en spraaktechnologie aan de Universiteit Twente, noemde in de NRC de nieuwe Europese General Data Protection Regulation (GDPR)/Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) (Europese regels voor privacy bescherming) een strop om de nek van Europese bedrijven die op zoek zijn naar de heilige graal: ki-systemen die taal begrijpen. Volgens Max Welling, hoogleraar machine learning aan de UvA, valt het allemaal wel mee met GDPR. Hij zegt in de Volkskrant: ‘We kunnen data goed anonimiseren. Europa moet niet dezelfde kant op als de VS of China, maar juist voor de morele balans zorgen.’ Ondanks alle Chinese activiteiten, meent The Economist dat Alphabet, het moederbedrijf van Google, en Amazon het verst gevorderd zijn met ki. Deze bedrijven hebben niet alleen de meest gerenommeerde onderzoekers, ze verdienen – in tegenstelling tot veel concurrenten – ook al flink aan ki-toepassingen. Wat moet Europa doen om meer te zijn dan een moreel kompas voor ki-toepassingen? JEDI wil een Europees fonds van €1 mrd dat snel geld kan geven aan Europees fundamenteel onderzoek zoals de Defense Advanced Research Projects Agency (DARPA) dat doet in de VS. Is €1 mrd veel geld? Marktonderzoeker IDC voorspelt dat alleen het bedrijfsleven in 2021 al € 48 miljard zal uitgeven aan ki.

De economie van Nederland blijft zich gunstig ontwikkelen, maar de groeipiek ligt vermoedelijk alweer achter ons. Dat schrijft het Centraal Planbureau (CPB) in een nieuw rapport over de groeiramingen. Volgens het planbureau blijft Nederland profiteren van gunstige omstandigheden in eigen land en van ,,prima groei” van de wereldhandel. Het CPB-rapport volgt op de nieuwe ramingen die De Nederlandsche Bank (DNB) deze week naar buiten bracht. De toezichthouder stelde de verwachtingen voor de groei naar beneden toe bij naar 2,5% dit jaar. Eerder ging DNB voor 2018 uit van 3,1% groei. De mindere vooruitzichten dit jaar hebben vooral te maken met een tegenvallend eerste kwartaal. Volgens het CPB is de lichte terugval vermoedelijk van tijdelijke aard. Voor dit jaar gaat het CPB uit van een economische groei van 2,9%, tegen 3,2% vorig jaar. In 2019 zal de economie met 2,7% groeien. Verder zal de inflatie verder oplopen. Dit jaar 1,5% en een jaar later wordt het leven gemiddeld 2,3% duurder. De werkloosheid daalt volgend jaar naar 3,4% van de beroepsbevolking. Door de krapte op de arbeidsmarkt zullen ook de lonen stijgen. Verder dragen oplopende olieprijzen en een verhoging van de indirecte belastingen bij aan de oplopende inflatie. De overheid houdt een overschot op de begroting. Wel wijst het CPB op ontwikkelingen in het buitenland die een risico kunnen vormen. Daarbij wordt onder meer gewezen op de politieke ontwikkelingen in Italië en de brexit. Ook het aanhoudende conflict met de Verenigde Staten over internationale handel kan de Nederlandse economie negatief beïnvloeden. Het effect van de al ingevoerde importheffingen op de wereldwijde groei noemt het CPB ,,verwaarloosbaar”. Een escalatie van het handelsconflict kan wel ,,verstrekkende gevolgen” hebben op de economische groei, met name op de langere termijn. Het consumentenvertrouwen in de eurozone is in juni gedaald. Dat meldt de Europese Commissie op basis van een voorlopig cijfer. De graadmeter waarmee de commissie het vertrouwen meet, ging van plus 0,2 in mei naar min 0,5 deze maand. DNB wees al eerder op de risico’s van een volwaardige handelsoorlog. Het CBS kan de gevolgen van een handelsoorlog tussen de VS en China en Westerse landen wel ‘verwaarloosbaar’ noemen, als het wereldwijde handelsconflict Nederland maar geen ‘pijn’ gaat doen, zegt DNB. Invoerheffingen over en weer zijn ongunstig voor een open en kleine economie. Van de Amerikaanse export gaat maar 16% naar China. Door financiële onzekerheid en afnemend vertrouwen als gevolg van de handelsoorlog, kan de Nederlandse economie hard geraakt worden, schrijft RTLZ. In het doemscenario dat De Nederlandsche Bank schetst, kost de handelsoorlog Nederland tot 2020 zo’n 10 miljard euro aan economische groei. Dat staat in het rapport Economische Ontwikkelingen en Vooruitzichten. Volgens DNB dreigt het gevaar dat de importheffingen die over en weer worden opgelegd, een negatieve spiraal in gang zetten waardoor het handelsconflict escaleert. Hoewel vorig jaar 4% van de goederen die Nederland uitvoerde als eindbestemming de VS had, heeft het Amerikaanse protectionistische handelsbeleid, volgens DNB vooral indirecte, negatieve handelseffecten op andere landen. Een land als Nederland met een open, exportgerichte economie kan daardoor hard geraakt worden. Daarnaast kan een escalerend handelsconflict tot turbulentie op de financiële markten leiden. Als zowel de VS als de EU en China een algemene importheffing invoeren van 10% in 2019 en 2020 dan zal het Nederlandse bruto binnenlands product 1,3% lager uitpakken dan was verwacht. Daarmee groeit de Nederlandse economie tot die tijd met zo’n 10 miljard euro minder dan was geraamd. De particuliere consumptie groeit in dit doemscenario met 0,9% minder en bedrijfsinvesteringen met 3,8%. Dit zijn directe gevolgen van een lager uitvoervolume van Nederlandse goederen en diensten. Als gevolg van die verminderde vraag, daalt het vertrouwen en nemen de bedrijfsinvesteringen af. Lagere reële beschikbare inkomens, negatieve vermogenseffecten door gedaalde aandelenkoersen en hogere werkloosheid drukken daarnaast de consumentenbestedingen. Ook de werkeloosheid zal wat stijgen als gevolg van een handelsoorlog. DNB noemt het toenemend internationaal protectionisme een belangrijk risico voor de wereldwijde economie, waarbij een golf van handelsbelemmerende maatregelen een rem zet op de groei van de wereldhandel en de wereldwijde economische vooruitzichten. De handelsoorlog werd in gang gezet door de Amerikaanse president Donald Trump en zijn America First-beleid. Over en weer, tussen de VS en China en een aantal Westerse landen en de rest van de wereld. Over de gevolgen, positieve en negatieve, van de Trump-tweeds in de VS blijft het schimmig.
Op DFT las ik dat ‘lidstaten binnen de Europese Unie en de eurozone moeten de huidige gunstige economische omstandigheden aangrijpen om de nodige hervormingen door te voeren. Dat schrijft de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) in een rapport. Volgens de denktank zijn veranderingen nodig om het ,,Europese project” nieuw leven in te blazen. De huidige groei dankt Europa volgens de OESO aan het monetaire beleid, een iets ruimer begrotingsbeleid en de wereldwijde groeiversnelling. Volgens de knappe koppen is het zaak dat het Europese begrotingsbeleid efficiënter wordt, waarbij regionale verschillen moeten worden verminderd. Ook moeten inspanningen worden gedaan voor het verder versterken van samenwerking tussen lidstaten. Verder spreekt de OESO zich uit over de voltooiing van de bankenunie, de invoering van gemeenschappelijke fiscale steunregelingen en een vereenvoudiging van begrotingsregels. Dergelijke maatregelen zullen de eurozone versterken en weerbaarder maken tegen schokken, aldus de denktank.

De Europese Centrale Bank (ECB) zal geduldig zijn bij het bepalen van de timing van zijn eerste renteverhoging. Dat heeft ECB-president Mario Draghi gezegd op het forum van de Portugese Centrale Bank in Sintra. Vorige week liet de ECB bij zijn beleidsvergadering nog weten met ingang van volgend jaar helemaal te willen stoppen met het opkoopprogramma van obligaties. De rentetarieven werden door de ECB onveranderd gelaten. De centrale bank heeft gezegd pas te willen gaan nadenken over het opschroeven van de rente als het opkoopprogramma afgelopen zou zijn. Volgens Draghi zal na die eerste rentestap een geleidelijke aanpak worden gekozen bij het aanpassen van het beleid. De ECB-president verklaarde verder dat de economie van de eurozone verder groeit en dat de inflatie geleidelijk stijgt naar de doelstelling van bijna 2%. Wel zijn er onzekerheden rond de verwachtingen, zoals het toenemende protectionisme, de stijgende olieprijzen en aanhoudende onrust op de financiële markten. Aanzienlijke monetaire verruiming blijft volgens Draghi nog nodig. ECB-bestuurder Erkki Liikanen verklaarde dat de centrale bank de rente zelfs onveranderd zou kunnen houden tot na de zomer van 2019 als dat nodig mocht zijn. Op DFT schrijft Drs. Richard Abma CMT, Chief Investment Officer bij OHV Vermogensbeheer dat de rentemarkten de afgelopen weken bewegen tussen hoop en vrees. De vrees is geënt op korte termijn angst vanwege de nieuwe Italiaanse regering en een dreigende handelsoorlog. Iedere tweed of nieuwsbericht op basis van politieke ontwikkelingen zetten druk op de rentestanden in Duitsland en Nederland. De angst dat Europa uit elkaar valt of de wereldwijde handel fors terugvalt zorgt ervoor dat beleggers de veilige haven weer opzoeken. De hoop in de markt is gevestigd op de economische groeiverwachting en de aantrekkende inflatie. Hoop in de rentemarkten betekent in dit geval stijgende rentes. De huidige economische groei in Europa schommelt rond de 2,5% en wordt ook voor 2019 op dit niveau verwacht. Inflatie schommelt daarbij rond de 1,5% en 2% de komende jaren volgens de verwachting van analisten. Nu de Europese Centrale Bank (ECB) heeft aangegeven om de monetaire verruiming eind dit jaar stop te zetten valt ook hier een lange termijn steun weg voor de rentemarkten. Naar mijn idee kunnen de rentemarkten in Europa dan gaan normaliseren. De theorieboekjes zeggen daarbij dat de lange rente in de buurt moet staan van de groei- en inflatieverwachting. Dat zou dan 4 tot 4,5% betekenen voor de 10-jaars rente. Door de korte termijn vrees in de markt en de nog steeds aanhoudende monetaire verruiming in het komende halfjaar staat deze rente echter nu op 0,35%. Abma ziet echter over het hoofd dat Draghi weliswaar het opkoopprogramma gaat afbouwen, maar dat hij vooralsnog alles zal doen om de rentetarieven laag te houden. En dat is slecht nieuws voor mensen met spaargeld en voor der pensioenfondsen omdat niet duidelijk is waartoe dit monetaire beleid gaat leiden voor het rendement op de pensioenreserves.

Rutte heeft het niet kunnen voorkomen: Merkel en Macron hebben deze week overeenstemming bereikt over de noodzaak de eurozone een eigen begroting te geven. Het voorstel staat op de agenda van de EU-top van 28/29 juni aanstaande. Macron heeft Merkel kunnen overtuigen van de noodzaak voor meer centrale eurozonebevoegdheden, die onmisbaar zouden zijn voor een muntunie. De leiders van Frankrijk en Duitsland gaan ervan uit een economische en monetaire unie alleen maar kunnen functioneren als het economische beleid convergeert. Het is nog wel de vraag wat er met die begroting gaat gebeuren: in moeilijke jaren kunnen er investeringsfondsen mee gefinancierd worden. Ook er het worden gebruikt als een ‘vangnet’ bij ‘asymetrische’ schokken. Waar dat geld vandaan moet komen, eurobelastingen en/of bijdragen van de euro-lidstaten dan wel euro-bonds. Komend weekend gaat de EU-top ook over versterking van de bankenunie en daar is ook geld voor nodig. Verder staat op de agenda de opwaardering van het ESM naar een Europees Monetair Fonds.

Prof Mr DrWillem Vermeend schrijft dit weekend op DFT een column over Nederland wel of geen belastingparadijs, over de dividendbelasting die het kabinet wil gaan opheffen en een herziening van de Vennootschapsbelasting. Enkele citaten: De afschaffing van de dividendbelasting blijft Rutte III achtervolgen en brengt nog extra problemen met zich mee. Uit een onthulling in het dagblad Trouw zou blijken dat Shell in 2005 met de belastingdienst een afspraak (ruling) heeft gemaakt over het vrijstellen van een deel van de te betalen dividendbelasting. Deze onthulling heeft tot veel ophef geleid, zoals de beschuldiging van ordinaire vriendjespolitiek en het verwijt dat de belastingdienst zich met belastingontwijking bezig houdt. De suggestie wordt gehoord dat het hier niet gaat om fiscale besluitvorming, maar dat het politieke besluitvorming betreft. De leider van GroenLinks, Jesse Klaver, speelt in op dit beeld en verzoekt om een parlementaire enquête die zich richt op de ruling met Shell en de geschiedenis van het besluit om de dividendbelasting af te schaffen. Een enquête zal echter niets opleveren, stelt Vermeend. Iedereen weet al dat de voorgestelde afschaffing van de dividendbelasting het gevolg is van een lobby van multinationals bij de VVD (waarbij steeds weer de persoon van Gerrit Zalm te voorschijn komt) en dat daarvoor geen overtuigende economische onderbouwing valt te geven. Daarom moet de regeringscoalitie de afschaffing van de dividendbelasting, uitgaven €1,4 mrd per jaar, vervangen door een fiscaal pakket van hetzelfde bedrag voor het midden- en kleinbedrijf. Deze vervanging scoort economisch goed en Rutte III is tegelijk verlost van een hoofdpijndossier. Om snel af te zijn van het rumoer over de Shell-ruling bevelen we het kabinet aan om deze voor te leggen aan de belastingkamer van de Hoge Raad. Die heeft er echt verstand van.

Vooral sinds de Panama Papers en Paradise Papers wordt Nederland aan de schandpaal genageld als een belastingparadijs. Van steeds meer kanten wordt terecht geprotesteerd tegen de belastingconcurrentie die tot een race to the bottom kan leiden. Eerder schreven we al dat er voor Europa, maar één echte oplossing is en dat is een Europese winstbelasting voor alle EU-landen met een vast minimum belastingtarief. De meeste landen wijzen dit af en maken volop gebruik van aantrekkelijke fiscale en andere maatregelen om bedrijven in de watten te leggen. Met onze open economie moeten wij helaas blijven meedoen aan deze (fiscale) concurrentieslag. Wie afhaakt verliest bedrijven en banen. Onze huidige vennootschapsbelasting (vpb) dateert uit de oude fysieke economie (3.0) en wordt door critici afgeschilderd als een belastingparadijs. Deze 3.0-belasting is totaal ongeschikt voor de huidige nieuwe digitale economie (4.0) en het is tijdsverspilling om deze aan te passen. Daarom hebben wij al eerder gepleit voor een simpel-taks 4.0, een winstbelasting zonder aftrekposten en vrijstellingen waarbij ook regelingen voor brievenbusmaatschappijen worden geschrapt. Het tarief ligt rond de 15%. Met het oog op een maximale bestrijding van belastingontwijking en lage uitvoeringskosten wordt de simpel-taks volledig gedigitaliseerd en wordt er gebruik gemaakt van blockchain en kunstmatige intelligentie. De bouw kost ongeveer drie jaar en bij de invoering wordt de huidige vpb afgeschaft. Met deze 4.0-taks versterken we onze concurrentiepositie, zijn rulings niet meer noodzakelijk, en zijn we ook af van nepnieuws over ons vermeende belastingparadijs. Komt er in de toekomst dan een echt paradijs, waar ook het volk van geprofiteerd.

Slotstand indices d.d. 22 juni 2018; week 25: AEX 560,34; Bel20 3763,57; CAC40 5387,38; DAX 30 12.579,72; FTSE 100 7.682,27; SMI 8614,65; RTS (Rusland) 1125,41; DJIA 24.850,89; NY-Nasdaq 100 7197,51; Nikkei 225 22.516,83; Hang Seng 22.9338,7; All Ords 6322,10; SSEC 2889,76 (de daling blijft maar doorgaan); €/$1,166752; BTC/USD volatile: $6116,1; 1 troy ounce goud $1268,90; dat is €34.970,40 per kilo; 3 maands Euribor -0,323% (1 weeks -0,376%, 1 mnds -0,37%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,493; 10 jaar VS 2,9117%; Belgische Staat 0,717%, 10 jaar Duitse Staat 0,334%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 0,03%, Japan 0,0262%; Italië 2,679%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,39, elders €1,369.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.