UPDATE 23022019/467 Gehanteerde rekenmodellen die niet deugen, volk is voorgelogen

Financieel/economische ontwikkelingen

De economie van Hongkong wordt hard geraakt door de handelsoorlog tussen de Verenigde Staten en China. De economische groei in de speciale administratieve regio van de volksrepubliek China is in het vierde kwartaal van vorig jaar gehalveerd. Volgens minister van Financiën Paul Chan was sprake van een plus van ,,minder dan 1,5%”. In het voorgaande kwartaal ging de economie van Hongkong nog met 2,9% vooruit. De voormalige Britse kolonie is een belangrijk knooppunt van handel en geldstromen in Azië. Vandaar dat de handelsoorlog hier erg veel impact heeft. De bijdrage van de export aan de groei was afgelopen kwartaal nagenoeg nul. Ook ging het niet zo best met de winkelverkopen. Overigens werd er in de Chinees-Amerikaanse handelsonderhandelingen in Peking afgelopen week vooruitgang geboekt. De Chinese president Xi Jinping benadrukte na afloop dat zijn land hard zal werken aan een akkoord dat beide partijen tevreden stelt. Zijn Amerikaanse ambtsgenoot Donald Trump zei dat de gesprekken uitstekend verliepen en dat de VS dichter dan ooit bij een handelsdeal zijn. Deze week werd er in Washington verder gepraat. Toch lijken de onderhandelingen vast te zijn gelopen ondanks toezeggingen van de Chinezen meer Amerikaanse goederen te gaan importeren. Zi Jinping en Trump gaan binnenkort trachten de laatste hobbels te overbruggen.

Bij het grootste sociale mediabedrijf, Facebook, dreigt een implosie. Er is interne revolte tegen de top met Mark Zuckerberg en Sheryl Sandberg. Bestuurders verdwijnen, oude steunpilaren zijn keiharde criticasters geworden, schrijft een insider. Roger McNamee was jaren steun en toeverlaat van Facebook-oprichter Mark Zuckerberg, zoals hij meerdere start-ups als Electronic Arts naar hun top begeleidde. McNamee ging voor Zuckerberg door het vuur. Hij verdedigde ’Zuck’ toen die zijn bedrijfje weigerde voor $1 miljard te verkopen, destijds een enorm bedrag. Omdat hij er meer in zag. Vanaf 2016 zag McNamee dat de top van het netwerk met 2 miljard gebruikers grip verloor op de toename van fake news, spamberichten en intriges. Van vriend werd hij de felste propagandist voor regulering tegen Facebook. Zijn boek ’Zucked: Waking Up to the Facebook Catastrophe’ (uitgever Pengquin Press, $28) is een hit in de VS én een afrekening. Het toont gedetailleerd hoe Facebook als bedrijf explodeerde, overvraagd werd en zijn beveiliging kwetsbaar is voor dreigingen zoals Russische hackers. McNamee oordeelt hard: Facebook is een typisch Amerikaans bedrijf: gedreven door eeuwige expansie totaal van koers geraakt.

Dan nog twee recente boeken over Nederlandse instituten in zwaar weer: de éminence grise Herman Tjeenk Willink, oud-voorzitter van de Eerste Kamer en oud-vicepresident van de Raad van State, test in ’Groter denken, kleiner doen’ (uitgeverij Prometheus, €15) de kracht van ons vangnet en publieke voorzieningen voor zoiets als ons pensioen. ’Betonrot’ is een rake typering. Al jaren zijn instituten verzwakt. De liberalisering van afgelopen jaren heeft overheidsinstituten uitgehold. Tegelijkertijd hebben Nederlanders financieel ingeleverd en is hun geloof in pensioenfondsen afgenomen. Hoe moet Nederland zijn kwaliteit behouden? Alleen als burgers en de professionele experts zich samen sterk gaan maken voor hun instituten, stelt Tjeenk Willink. „Groter denken, kleiner doen.”

Onlangs versterkte het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat het toezicht op het CBR. Op 22 februari heeft Petra Delsing, algemeen directeur van het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR) al bekend gemaakt dat zij afziet van een herbenoeming voor een tweede termijn, die pas volgend jaar zou zijn ingaan. De Raad van Toezicht heeft direct besloten dat COO Jan Jurgen Huizing binnen het CBR eindverantwoordelijk wordt voor de divisie Rijgeschiktheid. Klanten van deze divisie worden de afgelopen maanden geconfronteerd met oplopende doorlooptijden bij de verlenging en aanvraag van nieuwe rijbewijzen. De lange wachttijd komt door de combinatie van de gestegen marktvraag, beperkte medische capaciteit (een tekort aan artsen) en een ingrijpende vernieuwing van de manier van werken en bijhorend ICT-systeem, aldus het CBR. Het CBR waarschuwt sinds midden vorig jaar al voor lange doorlooptijden bij de medische beoordelingen. In sommige gevallen loopt de wachttijd op tot wel zes maanden of langer. Ik weer er alles van. 

Het volk wist dat Rutte en zijn kabinet een valse voorstelling van zaken gaf over de gevolgen van de verhoging van de energiekosten voor de burger, alleen de politiek geloofde hem. Dat spreekt boekdelen over Rutte, Wiebes (beiden VVD) en de vier coalitiepartijen. Het kabinet heeft bij de berekening van de gemiddelde energienota gebruikgemaakt van cijfers uit 2017. Dat erkent een woordvoerder van het ministerie van Economische Zaken, nadat het AD daarover berichtte. Eerder meldde het CBS dat de energierekening dit jaar veel meer stijgt dan verwacht: gemiddeld met €334. Staatssecretaris Keijzer deed zo’n hoge stijging in december nog af als bangmakerij. Maar ze erkent nu dat ze gebruik heeft gemaakt van voorspellingen van het Planbureau voor de Leefomgeving uit 2017. Toen was de verwachting nog dat prijzen van gas en elektra veel minder zouden stijgen. Het bureau blijkt vorig jaar in verband met doorrekening van de plannen van het concept-klimaatakkoord geen tijd te hebben gehad voor de jaarlijkse voorspelling van de prijsontwikkeling. De “fout is zeer pijnlijk” voor het kabinet en de coalitiepartijen omdat het ministerie van Economische Zaken en Klimaat in december nog stellig beweerde dat de rekening veel lager zou uitpakken. Er werd toen uitgegaan van een gemiddeld verbruik van 2500 kWh stroom en 1100 kubieke meter gas per huishouden. Ook rekende het met een lagere marktprijs voor energie. Het CBS gaat nu van een gemiddeld jaarverbruik van 3034 kWh elektriciteit en 1466 kubieke meter aardgas per huishouden. De woordvoerder van het ministerie wil niet spreken van een fout. Hij zegt dat het kabinet net als altijd is uitgegaan van de meest actuele cijfers en dat waren in dit geval de cijfers van 2017. Zo simpel Wordt er in de Tweede Kamer niet over gedacht. Daar worden geluiden gehoord over ‘een blunder’ van het kabinet, die op een heel fout moment voor de vier coalitiepartijen naar buiten komt. Over vier weken zijn de verkiezingen en zij moeten nu het onzorgvuldig handelen van deze minister, anderen spreken over een onbetrouwbare overheid, goedpraten. Dit is voer op de wagens van de oppositiepartijen. De achterban van Wilders en Baudet krijgen hun gelijk bevestigd. In de Tweede Kamer willen zowel oppositie- als coalitiepartijen weten waarom het kabinet steeds heeft gezegd dat het niet klopt dat de jaarrekening gemiddeld ruim €300 hoger zou uitpakken. [ik wil hier twee kanttekeningen bij plaatsen. Als norm voor een gemiddeld verbruik is genomen de grootte van een huishouding en dat is 2,15 personen. Dat is niet de grootte van een gezin. Dat ligt veel hoger. Bij een huishouding worden alle singles meegeteld voor ‘één’ en dat haalt het gemiddelde onderuit. Daarmee wordt een groot deel van de bevolking onvoldoende meegeteld bij de berekening van het ‘gemiddelde’. De realiteit is dus anders dan wordt voorgespiegeld: daarvoor moeten de gehanteerde modellen van de rekenmeesters worden aangepast. Maar er is ook nog een ander punt. Zo negatief als het CBS en eerder Gaslicht en Pricewise de aangepaste energiekosten heeft gepresenteerd spoort niet helemaal met de actualiteit. Wellicht wel voor huishoudens die energie afnemen op variabele tarieven, maar niet voor diegenen die vandaag de dag een groen energiecontract voor stroom en gas afsluiten met een tarief van één jaar vast. Op de vergelijkingssite van de Consumentenbond zijn meerdere energieleveranciers bereid 3034 kWu stroom en 1466 m3 gas een jaar lang te leveren voor een bedrag van rond de €1800. Maar als mijn interpretatie van een gemiddeld gezin, dat 3500 kWu stroom en 1750 m3 gas verbruikt, wordt gehanteerd dan komen we wel uit op de ruim €2000 van het CBS. Een variabele is en blijft hoe koud de vier wintermaanden zijn. De winter 2017/2018 was veel kouder dan die van 2018/2019. Waarop de overheid moet worden aangesproken is de verhoging van de energiebelasting en de BTW waardoor de energiekosten per 1 januari met 25% duurder zijn geworden. Daar moet de Tweede Kamer tegen ageren en de druk op de ketel verhogen. Al met al verwacht ik dat het koopkrachtplaatje van de regering van een gemiddelde toename met 1,6% bijgesteld gaat worden. Ik sluit ook niet uit dat er groepen zullen zijn, kleine verdieners en gepensioneerden, waarvoor de koopkracht een negatief cijfer zal laten zien. Ook Wiebes zal moeten handelen naar het draagvlak voor verhoging van de energiekosten. De rekenmodellen die worden gebruikt moeten worden aangepast (zowel die van het Planbureau voor de Leefomgeving als van het CBS kunnen bij het oud vuil) want betrouwbaar zijn ze nooit. Er zijn drie aspecten die een rol spelen: 1. de prijs van de kale energie (stroom en gas) waarop energieleveranciers inkopen. Daarbij moeten de rekenmeesters meenemen voor welke bruto prijs (de kale energieprijs, plus overheidsheffingen en belastingen, plus leveringskosten minus de heffingskorting van dit jaar €311,62) voor teruggeleverde energie van zonnepanelen, hoofdzakelijk in de zomermaanden, aan huishoudens wordt betaald. 2. Het verbruik van gas en stroom dat afhankelijk is van de weersomstandigheden. In de zomer kan meer stroom worden gebruikt voor airconditioning, in de winter meer gas in een strenge winter. 3. De doorbelasting van de kosten die voortkomen uit het terugbrengen van de CO2 uitstoot en de energietransitie] GroenLinks-Kamerlid Van der Lee vindt het “erg kwalijk” en “contraproductief” dat het kabinet zo stellig beweerde dat de voorspellingen van prijsvergelijkers niet klopten, “terwijl de staatssecretaris al wist dat ze gebruik maakte van oude cijfers.” SP-fractieleider Marijnissen spreekt van “een dure blunder”. Kamerlid Sienot van coalitiepartij D66 noemt de misrekening “heel ongelukkig”. “De berekeningen moeten wel kloppen en dat is hier niet het geval geweest. En wij willen weten hoe het zit en hoe we dit in de toekomst gaan voorkomen.”

De Europese Centrale Bank (ECB) heeft in 2018 een winst van €1,6 mrd geboekt. Dat is 23% meer dan in 2017, meldt de ECB. De winst wordt uitgekeerd aan de 19 nationale centrale banken in de eurozone. Het gestegen resultaat is te danken aan de enorme portefeuille met obligaties die de bank de laatste jaren heeft opgebouwd. Verder steeg de rente op de bezittingen in Amerikaanse dollars. Om inflatie in de eurozone aan te wakkeren en de economie te stimuleren, heeft de ECB de laatste jaren onder meer voor €2,6 biljoen aan obligaties opgekocht. Eind december stopte de centrale bank met het opkopen van meer obligaties. Wel worden de aflossingen van de leningen geherinvesteerd. De renteopbrengsten is één kant van de medaille, de andere kant zijn de vermogensverliezen die optreden als obligaties worden afgelost a pari. Hierover zegt de ECB niets.

De inflatie in de eurozone is in januari gezakt naar 1,4% op jaarbasis, van een bijgestelde 1,6% naar 1,5% in december. In november bedroeg de inflatie nog 1,9%. Dat meldt het Europese statistiekbureau Eurostat op basis van definitieve cijfers. De kerninflatie, zonder de invloed van de sterk schommelende prijzen voor energie en levens- en genotsmiddelen, kwam in januari uit op 1,1% van 1,0% een maand eerder. Voor de hele Europese Unie werd een inflatie opgetekend van 1,5%, tegen 1,6% in december. Binnen de EU werden de laagste inflatieniveaus gemeten in Griekenland, Kroatië en Portugal, terwijl in Estland en Hongarije de hoogste inflatie werd gezien. De inflatie in januari 2019 bedroeg in Italië 0,89%, in Spanje 0,98%, Duitsland 1,4%, Frankrijk 1,24%, het VK 1,82%, in België 1,99% en in Nederland 2,14%. Het hoge Nederlandse cijfer wordt toegeschreven aan de verhoging van het lage BTW-tarief van 6% naar 9% en de forse stijging van de energieprijzen.

Het vertrouwen van consumenten (daalt) is voor het eerst in vier jaar tijd negatief. Dat maakte het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) bekend. Zowel het oordeel over het economisch klimaat als de koopbereidheid verslechterde iets. Het consumentenvertrouwen komt in februari uit op min 2, het laagste peil na februari 2015. In januari was dat 1. Met min 2 ligt het consumentenvertrouwen nog wel boven het gemiddelde over de afgelopen twintig jaar, dat op min 3 staat. Het vertrouwen bereikte in januari 2000 de hoogste stand ooit op 36. Het dieptepunt werd bereikt in maart 2013 met min 41. Het cijfer van -2 is nog niet dramatisch maar het is al wel een dalende trend, nog geen jaar geleden lag het nog op 25, ik verwacht niet dat consumentenvertrouwen op dit punt stopt. De gemiddelde koopbereidheid ligt nu op -3. Daarvoor is er veel teveel onzekerheid over toekomstige ontwikkelingen. In het dagblad Trouw staat een interview met een Tilburgse hoogleraar economische psychologie die stelt dat het consumentenvertrouwen een beetje zweverig neefje is binnen de economische graadmeters. Hij mist de logica waarom consumenten pessimistischer worden terwijl de consumptie explosief is gestegen boven de 110 (2016=100). Sinds oktober verliezen mensen het vertrouwen in de toekomst, terwijl het economisch juist goed gaat met Nederland. Dat betekent dus dat de rekenmodellen die economen gebruiken mogelijk onvoldoende rekening houden met onderhuidse bewegingen voortkomend uit geschetste ontwikkelingen op de kortere e/o langere termijn. En het volk voelt dat dan wel aan. Economen kunnen daar niets mee, ook al omdat de rekenmeesters van het CBS het ook niet weten. Waar politici nu worden geconfronteerd, foute rekenmodellen gebruikt bij de berekening van ontwikkelingen van koopkracht, inflatie en de gevolgen van de stijging van de gas en stroomprijs, de extra heffingen en de belastingen voor huishoudens, dat voelden na Prinsjesdag de consument al feilloos aan. Alleen economen en politici komen daar nu, 5 maanden later, pas achter. Het is een harde confrontatie voor de wetenschappers maar zij werken met data die altijd achter de feiten aanlopen. Onze samenleving is op te delen in drie groepen: een derde werkt, verdient met z’n tweeën een goed inkomen en heeft de goede sociale contacten. Een ander derde deel leeft aan de onderkant: werkt of werkt niet, heeft een laag inkomen (werk dat slecht betaald wordt) en heeft niet of nauwelijks sociale contacten. Daartussenin zit een middengroep van 40%. Die rijden een auto, kunnen jaarlijks met vakantie en kunnen hun rekeningen nog wel op tijd betalen. In de laagste groep zitten 1,4 miljoen Nederlanders met betalingsproblemen, die door incassobureaus, deurwaarders en de overheid worden het leven zuur wordt gemaakt en waarvoor de politiek geen steun dan wel onvoldoende steun regelt.

Kredietbeoordelaar Moody’s blijft overtuigd van de kredietwaardigheid van Nederland en verandert niets aan de AAA-status, zo maakte het kredietbureau bekend. De kredietbeoordelaar stelt dat Nederland een diverse en concurrerende economie heeft, met solide overheidsfinanciën en een bescheiden en teruglopende staatsschuld. Hierdoor staat de Nederlandse economie er goed voor, stelt Moody’s. Wel waarschuwt Moody’s voor risico’s zoals de Brexit en wereldwijde handelsspanningen. Nederland is volgens de kredietbeoordelaar wel in staat om deze mogelijke economische schokken op te vangen. Een ander risico dat Moody’s aanstipt zijn de hoge schuldenniveaus bij huishoudens. In 2017 bedroegen de private schulden in Nederland 252% van het bruto binnenlands product (bbp), ver boven de vastgestelde 133% norm van de Europese Commissie.

Kredietbeoordelaar Fitch stelt de rating van Italië niet bij en houdt vast aan de BBB-rating. Door de hoge staatsschuld, de lage economische groei en politieke instabiliteit kan dit echter nog naar beneden worden bijgesteld, waarschuwt de kredietbeoordelaar. De BBB-rating en het negatieve vooruitzicht vallen door enkele factoren te verklaren, stelt Fitch. “Het begrotingstekort dreigt dit jaar, onder meer door de invoering van het minimuminkomen voor de armsten in de maatschappij en de verlaging van de pensioenleeftijd, op te lopen tot 2,3%.” [Fitch geeft geen positieve beoordeling voor een land dat een sociaal beleid voert voor de allerarmsten]

De Zwitserse bank UBS heeft een boete gekregen van ruim €3,7 mrd in een Franse belasting- en witwaszaak. Het bedrijf moet bovendien €800 mln schadevergoeding uitkeren aan de Franse staat, heeft de rechter in Parijs besloten. De Zwitsers gaan in hoger beroep. Volgens de rechter heeft het financiële concern duizenden Fransen „systematisch” geholpen bij het ontduiken van belasting door het geld op geheime Zwitserse bankrekeningen te zetten. Dat gebeurde tussen 2004 en 2012. Hoeveel vermogen UBS in die jaren heeft helpen verstoppen is onduidelijk: de schattingen lopen uiteen van €8 tot €23 mrd. De rechter noemt de daden van de Zwitserse bank „crimineel en van uitzonderlijk ernstige aard”. UBS zou speciaal accountmanagers vanuit zijn hoofdkantoor in Basel naar Frankrijk hebben gestuurd, om daar op recepties, bij sportwedstrijden en culturele evenementen rijke Fransen ervan te overtuigen om hun bezittingen in een Zwitserse kluis te stoppen, uit het zicht van de Franse belastingdienst. De boete die UBS nu krijgt opgelegd, is volgens Le Monde de hoogste ooit in zijn soort. In de Verenigde Staten kregen de Zwitsers voor eenzelfde vergrijp ook al een juridische tik op de vingers, met een boete van €685 mln in 2009. Volgens een van de advocaten van de bank kan de Franse zaak „nog jaren duren. Dit was slechts een eerste etappe.”

De Japanse premier Abe heeft president Donald Trump genomineerd voor de Nobelprijs voor de Vrede! Als er één Amerikaanse president is die nou juist die prijs niét verdient, dan is het Trump wel. Ongetwijfeld verdient hij wel een prijs voor de president, die in zo’n korte zittingsperiode de wereld weet te verdelen en alle grote mogendheden tegen zich in het harnas heeft gejaagd. Een president die het aantal kernraketten in verkeerde handen weer dramatisch laat stijgen en de Koude Oorlog komt weer een beetje dichterbij. Die prestatie mag hij zich aanrekenen en werd tot op heden -na Hitler- nog door niemand geëvenaard. Maar of we daar verheugd over moeten zijn? Om enige kans te maken heeft het Trump-team aan Abe gevraagd de voordracht in te dienen en die schijnt het nog gedaan te hebben alhoewel hij dat niet bevestigt.

Vertegenwoordigers van de Europese Unie en het Europese Parlement hebben deze week na urenlange onderhandelingen een akkoord bereikt over het omlaag brengen van de CO2-uitstoot van vrachtwagens. In 2030 moet de uitstoot van nieuwe vrachtwagens 30% lager liggen dan in 2019. In 2025 moet de uitstoot met 15% teruggelopen zijn. In 2022 zal de commissie bovendien doelen voor na 2030 voorstellen. Het is de eerste keer dat de EU maatregelen neemt om de uitstoot van zware voertuigen te beperken. Het Europees Parlement liet vorig jaar weten in te zetten op het terugsnoeien van de uitstoot met 20% in 2025 en 35% in 2030. Afgelopen december werd een akkoord bereikt over de CO2-uitstoot van personenauto’s en bestelbusjes. Nieuwe auto’s moeten in 2030 37,5% minder CO2 uitstoten dan in 2021, bestelbusjes 31% minder.

De verkoop van bestaande woningen in de Verenigde Staten is in januari onverwacht met 1,2% gedaald ten opzichte van de voorgaande maand. Dat heeft de Amerikaanse branchevereniging van makelaars laten weten. De verkoop kwam uit op 4,94 miljoen huizen op jaarbasis, tegen 5 miljoen een maand eerder. Economen voorspelden in doorsnee een stijging van 0,2% tot 5 miljoen woningen.

Venezuela in grote problemen met een werelduitstraling

Niemand spreekt er nog over maar Venezuela kan leiden tot grote geo-politieke spanningen met grote gevaren voor de wereldeconomie. Olie is weliswaar een fossiele brandstof, die zijn langste tijd gehad heeft, kijkend naar de Klimaatdoelstellingen vervat in het Verdrag van Parijs (2015). Het gaat om grote financiële belangen die op het spel staan in de machtsstrijd in Venezuela. De socialistische president Maduro heeft er een potje van gemaakt. Of dat volledig aan hem is toe te schrijven, laat ik in het midden, maar dat de Amerikanen grote interesse hebben in de olieproductie in het Zuid- Amerikaanse land staat als een paal boven water. Praten met Maduro is voor Trump geen optie geweest. Een kapitalist en een socialist dat matcht niet. Ik sluit helemaal niet uit dat Amerikaanse inlichtingendiensten de huidige onlusten hebben uitgelokt en dat ze oppositieleider Juan Guaidó, die zichzelf tot interim-president heeft uitgeroepen, hebben ingezet om het volk te paaien met Amerikaanse hulp om daarmee een voet aan de grond te krijgen om de enorme olievoorraden onder controle te krijgen. De Europese landen hebben zich bewust dan wel onbewust achter Trump geschaard. Dat lijkt op het eerste gezicht heel sociaal, hulpgoederen sturen waaraan grote behoefte is, maar de belangen overstijgen die van het volk. President Maduro zei afgelopen maandag hulp te hebben gekregen van bondgenoot Rusland om de situatie van de bevolking te verbeteren. Hij beloofde dat woensdag 300 ton aan hulpgoederen zouden aankomen, waaronder ‘zeer dure medicijnen’. Maduro weigerde eerder honderden tonnen aan Amerikaanse en humanitaire hulp van andere Westerse landen. Daarop brachten de VS de goederen naar de Colombiaanse grensstad Cúcuta. Trump waarschuwde het Venezolaanse leger de hulp niet langer te blokkeren. Nu hebben de Russen de helpende hand toegestoken. Dat kan weer een partijtje worstelen worden tussen Trump en Poetin. En dat wordt nog interessant als Poetin over informatie beschikt die heel belastend kan zijn voor Trump. De verhoudingen komen op scherp te staan zodra Trump zijn dreigement gaat uitvoeren militairen in te zetten tegen het leger van Venezuela. Hou de vinger aan de pols! Het Rode Kruis wil de hulp aan de duizenden Venezolaanse vluchtelingen op Aruba, Curaçao en Bonaire snel opvoeren. Volgens de hulporganisatie wordt hun situatie met de dag erger. De Venezolanen hebben dringend voedsel, medicijnen en onderdak nodig. De geldinzameling die het Rode Kruis vorige week begon voor de Venezolanen die naar het buitenland zijn gevlucht, heeft tot nu toe ‘slechts’ €106.000 opgeleverd. In de afgelopen jaren zijn naar schatting drie miljoen Venezolanen naar het buitenland gevlucht vanwege de slechte economische omstandigheden in het land. Het Rode Kruis spreekt van ‘schrijnende situaties’ op Aruba, Curaçao en Bonaire. Er is volgens de hulporganisatie dringend behoefte aan voedsel, medicijnen en onderdak. “We zien zeer schrijnende situaties, mensen leven voortdurend in angst en onzekerheid. Ze moeten zelf uitzoeken hoe ze aan onderdak, eten of medicijnen komen”, zegt Rode Kruiswoordvoerder Belinda van der Gaag, die momenteel op Aruba verblijft. Zo hielp het Rode Kruis op Aruba een aantal zwangere vrouwen die nergens terecht konden voor medische hulp. “Zij hadden dringend medische zorg nodig, zoals een keizersnede voor een veilige bevalling.” Nog altijd komen er dagelijks mensen aan op de eilanden. In Venezuela heerst bittere armoede, hongernood en er is een groot tekort aan medicijnen. De situatie is zo schrijnend dat mensen dood gaan, omdat er geen hulp komt. Het Rode Kruis waarschuwt voor de kwetsbaarheid van de groep. “Nog altijd komen er dagelijks mensen aan op de eilanden. Ze leven vaak onder de radar en moeten zelf in hun basisbehoeften voorzien. Uitbuiting en mensenhandel, waaronder gedwongen prostitutie, vormen hierdoor een groot risico.” Ze leven vaak onder de radar. Uitbuiting en mensenhandel, waaronder gedwongen prostitutie, vormen hierdoor een groot risico.’ Hoeveel vluchtelingen op de eilanden verblijven, is niet duidelijk. Volgens Curaçao zijn er nu zo’n vierduizend tot zesduizend Venezolanen op het eiland, op een bevolking van 160 duizend. Veel Venezolanen komen illegaal per boot naar de eilanden. De eilanden zeggen zich steeds meer zorgen te maken over de gevolgen voor het lokale leven. Zo vroeg de regering van Curaçao Nederland vorige maand om hulp bij het aanpakken van de stroom vluchtelingen. Den Haag zou meer hulp moeten bieden bij het opsporen van vluchtelingenbootjes op zee. Bovendien moeten er meer plekken komen om Venezolanen zonder verblijfsvergunning vast te zetten.

Israël roept weer eens agressie op

Israël weigert ruim €120 mln belastinggeld aan de Palestijnse autoriteit over te maken, omdat dat geld gebruikt zou worden om de families van Palestijnse gevangenen te betalen. De meeste Palestijnen die gevangen zitten in Israël zijn gestraft vanwege anti-Israëlisch geweld. Israël vreest dat het betalen van families van gevangenen verder geweld aanmoedigt, terwijl de Palestijnen het geld beschouwen als sociale steun aan “helden van de nationale worsteling”. De Palestijnse autoriteit heeft recht op dat geld, omdat Israël voor de Palestijnse regering de belastingen in de bezette gebieden int en draagt dat geld vervolgens over aan de Palestijnen. Reacties: paul_van_vliet: Typisch Israël het ergste vond ik nog wel dat je steeds sneller voor antisemiet wordt uitgemaakt als je het beleid van de Israëlische regering bekritiseert. Dat noem ik misbruik maken van de unieke positie waar het Joodse volk zich in bevindt. De Israëlische regering moet stoppen met het onderdrukken van de Palestijnen in de bezette gebieden. Herman_de_Bermman: En wat vindt de internationale gemeenschap hiervan? Hoeveel mensenrechten Israël ook schendt…het wordt, onder leiding en de VS, allemaal prima bevonden… De verantwoordelijkheid voor al deze ellende ligt bij het goedvinden van het westen… pirate: Israël, direct en met rente het geld aan de eigenaren terug betalen. Stel je voor, dat mijn Bank, waar mijn salaris naar toe wordt overgeboekt, gaat beslissen waar ik mijn geld aan mag uitgeven! ( wat de gevolgen van mijn uitgave patroon ook zouden zijn) [besteden aan roken of alcohol, bezoek aan de hoeren, financiële steun aan de Palestijnen]

Kinderombudsvrouw spreekt vermanend de fiscus toe

De Belastingdienst heeft de belangen van kinderen onvoldoende meegewogen toen de kinderopvangtoeslag van ruim tweehonderd gezinnen in 2014 stopgezet werd. Dat concludeert de Kinderombudsman in een brief, die in bezit is van het dagblad Trouw, aan de fiscus. Daarin schrijft ze dat de Belastingdienst in strijd heeft gehandeld met het Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK). De Nationale Ombudsman publiceerde in 2017 al een vernietigend rapport over wat er allemaal was misgegaan in deze zaak. Zo bleven bezwaren van ouders eindeloos liggen en moesten veel ouders gedwongen stoppen met werken omdat de opvang niet langer kon worden betaald. De Belastingdienst hield bewust informatie achter. Eerder berichtte Trouw al, op basis van interne stukken, dat de Belastingdienst bewust bezwaren van ouders afwees en interne stukken achterhield tijdens rechtszaken van ouders. De Kinderombudsman wil dat de fiscus de belangen van kinderen structureel gaat meewegen in zijn besluiten. Daarvoor zullen volgens Kalverboer de systemen van de fiscus moeten worden aangepast, omdat veel besluitvorming volledig is geautomatiseerd.

Veel Nederlanders denken dat levensstandaard omlaag gaat nadat je met pensioen gaat

Nederlanders zijn pessimistisch over de toekomstige levensstandaard na pensionering. Is dat zo vreemd na alle commotie over een nieuw Pensioenplan, waardoor de pensioenrechten van de oudere deelnemers in de pensioenfondsen moeten worden afgewaardeerd, omdat het kabinet niet wil dat jongeren solidair hoeven te zijn met ouderen, zoals dat decennia lang het geval is geweest, althans dat wil de D66-minister Wouter Koolmees. Iets meer dan een kwart (26%) van de werkende Nederlanders denkt dat zij dezelfde levensstandaard kunnen volhouden wanneer zij met pensioen gaan, volgens een onderzoek van ING. Daarmee zijn Nederlanders een stuk pessimistischer dan het Europese gemiddelde van 38%. Nederlanders die al met pensioen zijn, zijn optimistischer dan mensen die nog niet met pensioen zijn. 36% van hen zegt dezelfde levensstandaard te hebben als toen zij nog nog wel werkten. Het Europees gemiddelde ligt hier op 50%. Hiermee bungelt Nederland onderaan het lijstje van landen die zijn meegenomen in het onderzoek. Dat is opvallend, gezien Nederland vaak goed scoort in internationale pensioenonderzoeken. Volgens het jaarlijkse lijstje van adviesbureau Mercer heeft Nederland zelfs het beste pensioenstelsel ter wereld. [dat laatste bestrijd ik niet maar de toekomst voor gepensioneerden ziet er wel minder rooskleurig uit en we moeten niet vergeten dat pensioen al 8 jaar niet zijn geïndexeerd, waardoor er een koopkrachtverlies van bijna 20% is opgetreden (bron: 50+). Daarbij komt dat er, als gevolg van de extreem lage rente op beleggingen als gevolg van het monetaire beleid van de Italiaan Mario Draghi, verlagingen van de pensioenuitkeringen onomkeerbaar is. Dat beleid is niet verwijtbaar aan de pensioenfondsen maar aan de monetaire autoriteiten in Frankfurt maar ook in Amsterdam en ik houd ook dit kabinet ervoor verantwoordelijk omdat zij middels Brussel Draghi c.s. niet tijdig tot de orde hebben geroepen] Voor de internationale enquête van ING werden 15.000 mensen ondervraagd, afkomstig uit 15 verschillende landen. Naast een aantal EU-landen zijn ook Australië, Turkije en de Verenigde Staten meegenomen in het onderzoek. Hoewel Nederlanders dus verwachten dat hun levensstandaard na hun pensioen omlaag moet, zijn zij niet bereid om na hun pensioen door te werken. Slechts 32% van de ondervraagden zegt door te willen werken, vergeleken met een Europees gemiddelde van 54%. Een vijfde van de ondervraagde Nederlanders zegt niet over spaargeld te beschikken. Dat is weinig vergeleken met de andere onderzochte landen. Volgens ING ligt het Europese gemiddelde op 27%. In Roemenië zegt 39% geen spaargeld te hebben, in de Verenigde Staten 27%. De meest genoemde reden om geen spaargeld te hebben is een gebrek aan inkomen. 69% van de Nederlanders zegt daarom niet te kunnen sparen, het Europese gemiddelde ligt op 66%. Onverwachte financiële tegenvallers zijn de op een na meest genoemde reden in Nederland (12%)

Minister Wouter Koolmees wil voor iedere deelnemer een persoonlijk pensioen. Is dat realiseerbaar en wat gaat dat ons kosten. D66 is een partij voor jongeren en die willen niet langer meebetalen aan de groep steeds ouder wordende gepensioneerden. Dat is het einde van de solidariteitsgedachte. Jammer, het was zo sociaal. Net zoals vroeger arme gezinnen veel kinderen kregen opdat die later voor de oude dag van hun ouders konden zorgen. En zo werkte dat ook voordat in 1956 de Algemene Ouderdomswet (AOW) werd ingevoerd dat een verplicht, collectief ouderdomspensioen vanaf het 65ste jaar regelde. Het heette toen ‘trekken van Drees’. Maar die solidariteitsgedachte bij de jongere generatie is voorbij in onze participatiesamenleving. Iedereen voor zichzelf en niemand meer voor ons allen. Aan het systeem dat werknemers weten waarvoor ze pensioenpremie betalen en wat dat op de pensioengerechtigde leeftijd oplevert loopt op zijn einde. Die zekerheid is niet meer van deze tijd. In het nieuwe systeem spaar je verplicht voor een pensioen alleen je krijgt geen garantie meer hoe groot dat bedrag is. Dat is volledig toe te schrijven aan de onzekerheden waarmee de financiële markten tegenwoordig functioneren. Als in Frankfurt monetaire autoriteiten besluiten de geldpersen 7/7 24/24 op topsnelheid te laten draaien (in de praktijk worden die enorme geldhoeveelheden gecreëerd in tijd van enkele nanoseconden op een computer) waardoor de rente daalt naar de 0%, wordt er gratis geld gemaakt, waardoor de rendementen die op pensioenreserves worden gemaakt zodanig daalt dat de pensioenuitkeringen niet langer kunnen worden gegarandeerd, waardoor pensioenuitkeringen en opgebouwde pensioenrechten van deelnemers moeten worden verlaagd. Dan denk je dat de overheid moet optreden en de opgebouwde rechten van de werknemers en gepensioneerden moeten worden beschermd. Nee, onze politieke leiders zien lijdzaam toe hoe onze gelden verdampen en de belangen van de financiële markten worden gesauveerd. In welke richting denkt minister Koolmees. Hij zoekt de oplossing in gemakkelijkere regeltjes, waarmee pensioenbeheerders gemakkelijker wegkomen bij afwaarderingen van rechten. Iedere opbouwer van pensioen krijgt een eigen pensioenpot, waarom hij kan beleggen. Behoudend of risicovol. Heb je je pensioengeld verspeeld op de beurs dan ben je je het opgebouwde pensioenvermogen kwijt. In het ergste geval moet je op de pensioengerechtigde leeftijd van een AOWtje leven. En dat wordt dan karig. Als gokkers dat doen, heb ik daar geen medelijden mee, maar als volgers, zonder kennis van zaken van geld en risicovol beleggen, daarvan de dupe worden, vind ik dat wel schrijnend. Daarom moet ook het nieuwe systeem blijven draaien op pensioenfondsen, die met kennis van zaken de complexe financiële keuzes kunnen maken. Een probleem zit in de aannames van rendementen voor de veertig jaar dat een pensioen wordt opgebouwd. Momenteel wordt gerekend met 2% dat is ridicuul, maar met 8% is dat ook zo. In dat laatste geval reken je je rijk zonder dat daarvoor redelijke normen worden toegepast. Beleggen in aandelen en in financiële producten brengt risico’s mee en de resultaten zijn onzeker. Koolmees is bezig met een ‘mission impossible’ Nu stelt hij dat een bevriezing van de AOW-leeftijd op 66 jaar grote financiële gevolgen heeft voor de pensioenfondsen. Om dat te kunnen betalen moet de pensioenpremie fors omhoog, ten koste van de loonruimte van werknemers. Een verhoging met 10% tot 15% is daarvoor noodzakelijk. Dat zegt minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken in de wekelijkse podcast van De Financiële Telegraaf. Als de pensioenleeftijd op 66 jaar zou blijven staan dan ’moeten ofwel de premies fors omhoog ofwel de pensioenambities fors naar beneden’. Dat de vakbondseis de schatkist miljarden kost, was al bekend. Maar Koolmees vindt dat er te weinig aandacht voor is dat ook werkgevers en werknemers zelf flink moeten bloeden hiervoor. Wat Koolmees met het pensioenstelsel wil bereiken is onbetaalbaar. Het probleem ligt niet bij de pensioenfondsen maar bij de monetaire autoriteiten en gebrek aan daadkracht bij onze politieke leiders, die niet ingrijpen in het monetaire beleid. In principe zijn de monetaire autoriteiten autonoom en hoeven ze geen rekenschap af te leggen aan de politieke leiders die ze hebben benoemd. Dat is geen probleem zolang ze een beleid voeren dat de economie ondersteunt, maar als dat betekent dat daarvoor de rente moet worden verlaagd zodat dat grote schades toebrengt, in dit geval, aan de pensioenopbouw van werknemers in de 19 eurolanden, moet er een optie zijn om daarop in te breken. Ik heb al eens eerder geschreven ‘stuur de man met ziekteverlof tot november, als hij moet vertrekken. En breng het monetaire beleid terug naar gezondere verhoudingen.

De Internet-structuur wordt door hackers aangevallen

Volgens de internationale internetorganisatie ICANN is er een tot dusver ongekende aanval op de „infrastructuur van het internet” gaande. Bij de hackersaanval wordt geprobeerd namen of registratiegegevens te vervangen door adressen die hackers invullen. Dit heeft de in Californië gevestigde Internet Corporation for Assigned Names and Numbers (ICANN) laten weten na een spoedzitting van de ICANN-top. ICANN is een nonprofit-organisatie die een reeks taken met betrekking tot het internet uitvoert. David Conrad, chef technologie van de ICANN, zei dat er vaker dit soort aanvallen zijn geweest, „maar die zijn niet te vergelijken met wat er nu gaande is, want hun doelwit is nu de structuur van het internet zelf.” De aanval zou uit 2017 kunnen stammen. Hij is gericht op de domeinnamen, het DNS (Domain Name System). Het Amerikaanse ministerie van Veiligheid waarschuwde pas nog tegen dergelijke aanvallen, die ook ’DNSpionage ’worden genoemd. Volgens het ministerie kruipt er simpel gezegd iemand tussen de bestemming van een boodschap en de verzender in en maakt daar dan misbruik van. Volgens internetveiligheidsspecialist Ben Read van de firma FireEye zijn er opvallend veel doelwitten van DNSpionage in het Midden-Oosten. Mogelijk is de oorsprong Iraans. (bron: DFT)

Klimaatdoelstellingen

Schiphol zal na 2020 doorgroeien, ondanks protest van omwonenden en milieuorganisaties. Dat zegt minister van Infrastructuur en Waterstaat Cora van Nieuwenhuizen in een interview met de Volkskrant. Volgens de VVD-minister is dat nodig omdat de luchthaven anders de concurrentiestrijd met andere luchtvaartknooppunten in Europa verliest. Het plafond van 500.000 vluchten per jaar, dat tot en met 2020 geldt , is nu al bereikt. Volgens van Nieuwenhuizen is een groei van Schiphol daarom onafwendbaar. [hier is gelijk de vraag te stellen in hoeverre het kabinet Rutte III zichzelf kan ontheffen van de doelstellingen in het Klimaat Akkoord, zeker van de intenties ervan. [dit is nu specifiek zo’n probleem dat niet nationaal meer moet worden behandeld, refererend aan de uitspraken van de premier vorige week in de Churchill-lezing in Zurich, maar in Brussel moet daar politiek beleid op worden geformuleerd] De balans tussen de eisen van de luchtvaartsector en de protesterende bewoners wordt een puzzel, zegt de minister. “Het zal geen ongebreidelde groei zijn, zo van: vlieg maar raak. Dat kan gewoon niet.” Matt Poelmans van de Bewoners Omgeving Schiphol reageert in de krant verrast op de woorden van de minister. “Vorige week hebben we nog een gesprek gehad met de minister en nu kiest zij eigenlijk al partij.” De gesprekken tussen Schiphol, de omwonenden, overheden en milieuorganisaties klapten eind januari. Waar Schiphol door wil groeien naar jaarlijks 540.000 starts en landingen, willen de omwonenden niet meer dan 500.000 vluchten tot en met minimaal 2023. De drie coalitiepartijen CDA, CU en D66 laten weten dat ‘we zo ver nog niet zijn’, ‘dat het campagnetaal is’ en ‘dat het veel te voorbarig is’. Binnen het coalitieoverleg is dit dossier nog niet aan de orde geweest. Ook voor het toetsen van de groei van Schiphol aan de uiteindelijke Klimaatdoelstellingen is nog maanden nodig.

Johan van Dalen, schrijft in Trouw een opiniërende reactie over het Urgenda-dossier vanuit de visie van de klagers over het kabinetsbeleid. Ik snap jurist Marcel Buurman niet (Opinie, 14 februari). Wat hij aansnijdt (de politiek ligt onder vuur van de rechter) stond al centraal bij de eerste rechtszaak, later ging de staat in hoger beroep. Deze argumenten zijn dus al twee rondes oud. Beide keren heeft de rechtbank dit diepgaand geanalyseerd, waarbij het expliciet ging over de vraag of de rechter op de stoel van de regering zou gaan zitten. Nee dus: in beide instanties zijn alle verweren van de staat verworpen. Inderdaad is cruciaal dat de regering de doelen bepaalt. En daar tornt de rechter in de vonnissen niet aan. Wat Buurman suggereert, klopt dus niet. De rechter houdt de regering juist aan haar eígen doelstellingen. De advocaten van Urgenda hebben aangetoond dat de regering wel mooie doelen heeft, maar onthutsend faalt in het waarmaken daarvan. De rechtszaak gaat over het waarmaken. De regering speelde mooi weer: ‘We gaan vanwege het principe in hoger beroep (en nu in cassatie), maar we zullen het vonnis uitvoeren!’ Mooi niet. Weer werd de burger een rad voor ogen gedraaid. Goed dat de rechter nu zegt: regering, doe wat je belooft. En dit gaat maar door: wéér die mooie praatjes van de premier en de VVD die al decennia een toekomstbestendige economie saboteert. Juist alle overwegingen bij de uitspraak hebben diepe indruk op mij gemaakt. Dat hier wordt begrepen welke ontwrichting dreigt voor onze samenleving en dat recht moet worden gedaan aan de belangen van komende generaties. De vergelijking die de heer Buurman maakt met de gevaren van suiker, alcohol of vuurwerk vind ik nogal lachwekkend. De rechter overweegt juist dat dit iets heel anders is. Hoe kijkt Buurman aan tegen de rechtsgronden in het VN Klimaatverdrag? Binnen de trias politica verschuift de uitvoerende macht in westerse democratieën richting fakenieuws, leugens en dominantie door een rijke elite met het bedrijfsleven achter zich. Ons parlement faalt veelal in het opkomen voor de noden en angsten van gewone burgers, versteend als het lijkt door bangmakerij en ophitsen van bevolkingsgroepen. Ook inzake CO2-reductie lijkt het vleugellam. Wat de rechter doet is dus inderdaad: controleren van de daden van de uitvoerende macht, haar taak in de trias politica. We hebben een rechterlijke macht nodig die het evenwicht tussen de machten in stand houdt. Dát is liefde voor de trias politica. [ik heb begrip voor hetgeen van Dalen hier stelt. De doelstellingen zijn goed. Maar de uitvoering moet parallel lopen met de mogelijkheden en met het draagvlak ervoor in de samenleving. Verder moeten de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen. Er moet een eerlijke verdeling komen tussen alle bij het proces betrokken belanghebbenden. En laten we, in Gods naam, niet als gekken van start gaan zonder te hebben nagedacht over de technische en financiële haalbaarheid waarmee we nog worden geconfronteerd om te voorkomen dat we uitgebuit gaan worden. Vooral wijsheid hebben we nodig]

Minister Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) wil nog niet zeggen of en hoe er gecompenseerd gaat worden voor de fors hogere energierekening voor dit jaar. De Tweede Kamer is verbolgen over de foutieve inschatting van het kabinet over de oplopende energiekosten voor dit jaar. Wiebes zei in de Tweede Kamer tijdens het Vragenuur dat het kabinet zich “minder stellig” had moeten uitlaten, maar wil nu nog niet vooruitlopen op wat de hogere kosten betekenen voor de koopkracht. Volgende maand publiceert het Centraal Planbureau (CPB) nieuwe cijfers over de inflatie, een belangrijk onderdeel van de koopkracht. Pas dan wil Wiebes iets kwijt over de koopkracht. “Koopkracht is meer dan alleen energie”, waarschuwde de bewindsman alvast. [het inflatiecijfer over januari is door het CBS vastgesteld op 2,2%, als die trend zich in februari voortzet blijft er geen cent over voor een stijging van de koopkracht] Het kabinet moest terugkomen op eerdere uitingen dat de energierekening dit jaar gemiddeld met €108 zou stijgen, dat bleek later een bedrag van €334 te zijn. Dat is een behoorlijke domper voor veel huishoudens. Het kabinet hamerde er in aanloop naar de begroting voor dit jaar veelvuldig op dat mensen er financieel op vooruitgaan dit jaar. De energierekening zou via hogere belastingen stijgen, net als veel boodschappen door het hogere btw-tarief, maar die kosten zouden worden gecompenseerd met een lagere inkomstenbelasting en hogere arbeidskortingen. Het paste allemaal in het principe van dit kabinet om verbruik zwaarder te belasten en arbeid minder. Alle negatieve reacties op deze uitspraken van dit kabinet werden afgedaan als ‘bangmakerij’. Er werd door prijsvergelijkers wel gewaarschuwd voor prijsstijgingen die meer in de buurt van die €330 kwamen, maar dat bedrag werd destijds door staatssecretaris Mona Keijzer (Economische Zaken en Klimaat) naar het rijk der fabelen verwezen. De antwoorden van Wiebes deze week namen de onvrede onder de Tweede Kamerleden niet weg. Bart Snels (GroenLinks) wil dat er nieuwe koopkrachtplaatjes worden gemaakt voor dit jaar. “Het kabinet houdt zich niet aan de eigen belofte dat alle groepen er dit jaar op vooruitgaan”, zei Snels. Hij wilde van Wiebes weten hoe hij de huishoudens gaat compenseren. SP-leider Lilian Marijnissen noemde de foutieve berekening “een grof schandaal”. Naast de energierekening stijgen namelijk ook de kosten voor de kinderopvang, de huur en de boodschappen. “Verlaag de energierekening”, aldus Marijnissen. PVV’er Alexander Kops, die in december al aankaartte dat de energiekosten veel harder zouden stijgen dan het kabinet deed voorkomen, was ook ontevreden met de antwoorden van Wiebes. “Mensen hebben niets aan cijfers die nog moeten komen.” Ook binnen de coalitie klonk kritiek, al was daar geen roep om compensatie. Het kabinet baseerde zich op niet meer actuele modellen van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), die berekeningen dateerden uit 2017. De energiekosten van de marktpartijen zijn in de tussentijd flink toegenomen. Ook de belasting op de energienota stijgt dit jaar, maar dat had het kabinet al ingecalculeerd, daarover was al overeenstemming bereikt in het Regeerakkoord tussen de vier coalitiepartijen (VVD, CDA, D66 en de CU).

Een verontrustend artikel op de voorpagina van de kwaliteitskrant Trouw deze week. De normen die moeten worden gehanteerd voor de isolatie van nieuwbouwwoningen wordt per 1 januari aanstaande verminderd. Het kabinet wil dat de nieuwbouw wordt voorzien van warmtepompen. Geen gas meer in de woning, maar zo mogelijk wel zonnepanelen plaatsen. De nieuwbouw moet “BENG” zijn: bijna energie neutraal. Maar of dat gaat lukken met deze maatregelen is maar de vraag, vrezen de milieuorganisaties en het groene bedrijven die dat moeten gaan verwezenlijken. Warmtepompen leveren in de winter niet de basiswarmte voor verwarming van een huis dat bewoond wordt door volwassenen, kinderen en ouderen. Daarvoor moet extra duurzame energie worden gewonnen in de winter door zonnepanelen. Als er een mogelijkheid zou zijn dat zonne-energie in de zomer kan worden opgeslagen voor verbruik in de winter zou dat een gerede optie kunnen zijn, maar de techniek daarvoor is zover nog niet. Dus kunnen bouwbedrijven volgend jaar nog geen ‘energie-neutrale’ woningen opleveren. Waarom de overheid heeft besloten de isolatie-normen te verlagen per 1 januari 2020 is niet duidelijk. Is de druk van lobbyisten te hoog geworden? Ik heb maanden geleden al de vraag gesteld of het voor de gezondheid van bewoners niet noodzakelijk is dat er voldoende geventileerd kan worden, ook in de winter. Ik heb afgelopen een bekende gesproken over die vraag en vernam van hem, hij werkt voor een woningbouwvereniging met 14.000 woningen, dat er daar afgelopen jaar grote problemen zijn geweest met de gezondheid van oudere bewoners in nieuw opgeleverde huurwoningen die zijn geïsoleerd volgens de geldende strenge normen. Het zou kunnen zijn dat volledige isolatie, zeker ook voor oudere woningen, in de bouw geen optie meer kan zijn en dat daardoor in de wintermaanden, afhankelijk van hoe koud deze zijn, bijverwarming moet worden ingekocht afkomstig van niet-duurzame producten en moet het goedkope gas misschien nog niet helemaal het huis uit. We moeten ons goed realiseren dat alle modellen die momenteel worden uitgewerkt, kapitaalvernietiging opleveren en veel duurdere kosten, woningkosten en energie, met zich meebrengen voor de verwarming en koken in een huishouding. De vraag daarbij blijft welke groepen in de samenleving die hogere lasten niet op kunnen brengen?

De noodtoestand van Trump

Zestien Amerikaanse staten spannen een rechtszaak aan om de door Donald Trump uitgeroepen noodtoestand nietig te verklaren. Onder meer de staten New York en Californië vechten het besluit van de president aan. Hoofdaanklager Xavier Becerra van de staat Californië verklaart dat deze stap onvermijdelijk was: “Trump probeert geld te stelen dat door het Congres legaal aan de verschillende staten is gegeven.” De andere staten die Trumps besluit aanvechten zijn New York, New Jersey, Oregon, Virginia, New Mexico, Colorado, Connecticut, Delaware, Hawaï, Illinois, Maine, Maryland, Michigan, Nevada en Minnesota. De zestien hebben allemaal, behalve Maryland, een democratische gouverneur. Ook de procureur-generaals, die de uitvoerende macht van de deelstaatregering adviseren en procedures namens de staat verdedigen, van deze staten zijn lid van de Democratische partij. Trump heeft nog niet op de aanklacht gereageerd. Hij riep afgelopen vrijdag in het Congres de noodtoestand uit, zodat hij een muur kan bouwen op de grens tussen de Verenigde Staten en Mexico. Door het uitroepen van de noodtoestand kan Trump zonder toestemming van het Congres ruim €7 mrd vrijmaken voor de grensmuur. Dat is waarschijnlijk nog steeds te weinig voor de bekostiging van de muur die >€20 mrd moet kosten. Trump spreekt van een crisis aan de zuidelijke grens. De instroom van migranten is volgens hem niet meer te controleren. Een muur tussen de twee landen was een van zijn grote beloften tijdens de presidentsverkiezingen in 2016. De Democraten, die een meerderheid in het Huis van Afgevaardigden hebben, zaten hem de voorbije maanden echter dwars en weigerden het benodigde geld vrij te maken voor de bouw van een muur. Formeel kan hij de noodtoestand afkondigen maar dan moet er sprake zijn van een dringende noodzaak en daarin is hij onzorgvuldig geweest. Bij de afkondiging verklaarde hij dat er van een dringende noodzaak geen sprake is, de bouw van de Muur kan over een langere periode worden gespreid. Een min-puntje voor hem. Hij zal zich van de uitspraken van de lagere rechtbanken niets aantrekken. Uiteindelijk telt voor hem alleen maar wat het Hoofdgerechtshof besluit en daar heeft hij een meerderheid van ‘vriendjes’ in benoemd, waarop hij vertrouwd. Ondertussen moeten de Republikeinse parlementariërs wel wel blijven steunen. Wat nog van belang is in dit proces is dat de Democraten geen strategische, politieke en juridische misstap mogen zetten.

Eurozonebegroting

Frankrijk en Duitsland staan op het punt om een akkoord te bereiken over een begroting voor de eurozone, heeft de Duitse minister van Financiën Olaf Scholz gezegd. De twee landen zullen hun overeenkomst binnenkort presenteren. Frankrijk en Duitsland willen al langere tijd een eurozonebegroting. De invulling hiervan verschilt echter wel per land. Frankrijk wil een uitgebreide begroting die is bedoeld om geld over te maken naar landen met financiële problemen. Ook wilt het land dat er ruimte komt voor investeringen in het Europese bedrijfsleven. De Duitsers zijn strenger. Zij willen een eurozonebegroting die verbonden is aan de zevenjaarsbegroting van de Europese Unie en dus beheerd wordt door de Europese Commissie. Daarbij wil Duitsland dat eventuele financiële transacties vanuit de begroting samengaan met structurele hervormingen in een land. Eerder dit jaar presenteerden Duitsland en Frankrijk al ideeën voor een eurozonebegroting. Minister van Financiën Wopke Hoekstra was toen niet onder de indruk van de Frans-Duitse plannen. “Ik was op voorhand niet overtuigd en nu ook niet”, zei Hoekstra in november. “Het plan is fundamenteel anders dan dat van een paar maanden geleden, maar veel zaken zijn niet uitgewerkt.” Nederland behoort al jaren tot de grootste tegenstanders van een gezamenlijke begroting voor de eurozone. Een eurozonebegroting zou ertoe kunnen leiden dat landen worden ontmoedigd hun eigen huishoudboekje op orde te houden, waardoor deze landen later gered moeten worden. [maar wat Hoekstra en Rutte niet hardop zeggen maar wel bedoelen is dat wij niet willen schokken voor financiële ondersteuning van zwakke eurolanden. De vraag is of wij dat standpunt kunnen blijven innemen. Aan de andere kant is de steun die de ECB de laatste jaren aan die zwakke landen heeft verleend uiteindelijk toch door ons betaald wordt betaald, door oninbare vorderingen op het clearinginstituut van de ECB]

Verlies pensioenreserves in het vierde kwartaal 2018

Het nieuws van DNB komt als mosterd na de maaltijd: 6 weken na de afsluiting van het laatste kwartaal. Nederlandse beleggingsinstellingen leden in het laatste kwartaal van vorig jaar hun grootste verlies ooit door de stevige koersval op de wereldwijde aandelenbeurzen. Volgens De Nederlandsche Bank (DNB) ging 56 miljard euro aan beheerd vermogen in rook op. Het totale vermogen zakte terug naar 850 miljard euro. Daarmee zijn de beleggingsinstellingen bijna terug op het niveau van begin 2017. Volgens DNB waren vooral pensioenfondsen de klos, omdat zij als grootste beleggers in aandelenfondsen hard werden geraakt. Eerder bleek al dat vrijwel alle pensioenfondsen hun financiële positie afgelopen kwartaal zagen verslechteren. Daarmee is voor miljoenen Nederlanders de kans op verlaging van de pensioenen in 2020 of 2021 groter geworden. Mede door de wereldwijde handelsspanningen en brexitzorgen gingen de beurskoersen in de laatste drie maanden van vorig jaar hard naar beneden. Zo verloor de AEX-index op de beurs in Amsterdam ruim 12%. In New York noteerde de brede S&P 500 een verlies van bijna 13%. In de eerste maand van 2019 hebben deze aandelenindices overigens wel weer enig herstel laten zien.

De Brexit nadert: nog 33 dagen te gaan

Kredietbeoordelaar Fitch dreigt het kredietoordeel van het Verenigd Koninkrijk te verlagen door het Britse vertrek uit de Europese Unie. Fitch heeft het vooruitzicht voor de rating op negatief gezet voorafgaand aan de geplande Brexit op 29 maart. Als het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie stapt zonder duidelijke afspraken ondermijnt dat de economie, zegt Fitch in een onverwachte boodschap. Het VK heeft nu nog een AA-oordeel bij Fitch. “Een no-deal Brexit zou leiden tot een substantiële verstoring van de economische verwachtingen en handelsvooruitzichten van het VK”, aldus Fitch. In de afgelopen weken is de onzekerheid binnen de Britse politiek groter geworden. Zo vertrokken woensdag drie politici uit de partij van premier Theresa May uit ontevredenheid over de koers. Eerder al stapten al 8 Labour parlementariërs op. Deze 11 dissidenten hebben zich verenigd in de Independent Group. May steggelt al maanden over een transitieakkoord met de Europese Unie en haar eigen parlement. Voor uitstel van het vertrek op 29 maart is groen licht nodig van de Europese lidstaten. Midweeks heeft ze nog een bezoek gebracht aan Brussel waar ze heeft gesproken met Juncker , de voorzitter van de Europese Commissie, zonder tastbaar resultaat. Komende week volgt nog een ontmoeting. May heeft geconstateerd dat Brussel moe wordt over de Brexit em May ziet nu haar kans. Ze heeft de stemming over haar Brexit-deal van 27 februari opnieuw uitgesteld, nu naar 12 maart, dat is 17 dagen voor de datum van het uittreden van het VK uit de EU. Voorstanders van de Brexit vinden de huidige deal onaanvaardbaar, omdat die voor onbepaalde tijd Noord-Ierland een andere status geeft dan de rest van het Verenigd Koninkrijk. En bovendien wordt het land ‘gevangen gehouden’ in een douane-unie met de EU zo lang het probleem niet is opgelost van de grens tussen het EU-land Ierland en het Britse noorden van het eiland. Steeds meer leden van het Lagerhuis willen in het eerstvolgende debat een nieuwe poging doen de regie van de Brexit naar zich toe te trekken en dus premier May met lege handen aan de kant te zetten.

De Britten gaan hun eigen weg na de Brexit

Ondanks talloze waarschuwingen van de Verenigde Staten, krijgt het Chinese Huawei nu wellicht toch een plek in Europese mobiele 5G-netwerken. En wel bij Amerika’s ’speciale bondgenoot’, het Verenigd Koninkrijk. Het Britse National Cyber Security Centre concludeert in een geheim rapport dat de risico’s van het gebruik van Huawei-technologie in het 5G-netwerk kunnen worden ingeperkt, meldt zakenkrant Financial Times op gezag van twee anonieme bronnen. De Verenigde Staten zijn bang dat de Chinese overheid zich via Huawei bezondigt aan cyberspionage en -sabotage. Daarom doet dat land er alles aan om de Chinezen buiten de nieuwe 5G-netwerken te houden. Die netwerken zijn niet alleen de nieuwe standaard voor mobiel telefoon- en dataverkeer, maar ook voor het ’internet of things’ – het systeem waarmee allerlei apparaten met een speciale chip, zoals waterkokers en verkeerslichten, vanaf elke plek op de wereld kunnen worden aangestuurd. De Amerikanen stellen dat, zelfs nu er nog geen bewijs is dat Peking via Huawei spioneert, er toch voorzichtigheid moet worden betracht. Eén software-update kan immers de achterdeur bij Huawei openzetten. De baas van de Britse spionagedienst MI6 sprak zich vorige maand al uit tegen het „simpelweg verbannen van Huawei”.

Europa eist respect en een gelijkwaardige relatie met de VS

Dat valt niet mee. Hij alleen bepaalt het beleid van de VS en probeert ook Europa onder controle te krijgen. Onbegrijpelijk dat premier Rutte stelt dat hij, onder deze omstandigheden, vriendschappelijke banden met Trump wil onderhouden. Ik herhaal een eerdere reactie: Trump heeft geen vrienden, behalve zogenaamde vrienden, die hij kan onderwerpen en kan gebruiken voor verwezenlijking van zijn doelstellingen. America First, America First, America First!!!! Zonder overleg met zijn bondgenoten trekt hij het Amerikaanse leger terug uit Syrië en dumpt ruim 800 gevangen genomen IS-strijders, zonder dat er strafdossiers zijn opgebouwd, bij de Europese landen, waaronder Nederland, waar ze vandaan komen onder het dreigement dat hij ze anders vrijlaat op het moment dat hij de ‘specials forces’ uit Syrië terugtrekt. Een voorbeeld van hoe de Europeanen het niet graag zien was een toespraak onlangs van de Amerikaanse vicepresident Mike Pence. Dat was er één van eisen en geboden aan de Europeanen: geef meer geld uit aan defensie, leg geen nieuwe aardgaspijpleiding vanuit Rusland naar Duitsland, laat het Chinese Huawei geen supersnel 5G-internet aanleggen want dan maak je het Peking makkelijker om te spioneren en verscheur, net als Trump in mei 2018 deed, de nucleaire deal met Iran. Tekenend voor de opstelling van Pence was dat hij na zijn toespraak direct het podium verliet: hij wilde kennelijk zijn uitspraken niet verdedigen. De Russische minister van buitenlandse zaken Sergei Lavrov, de Duitse Kanselier Angela Merkel, en de buitenlandchef van de Chinese Communistische Partij Yang Jiechi bleven juist zitten om vragen van andere politici en deskundigen te beantwoorden. Toch probeerde Pence de Europeanen ook gerust te stellen. De VS blijven een trouwe bondgenoot, zo verzekerde hij. Washington zal zijn vrienden bij de Navo beschermen tegen vijanden, ook al heeft Trump soms scherpe kritiek op de alliantie. “Als Trump bondgenoten aanspreekt op hun lage defensiebegroting, dan toont hij leiderschap van de vrije wereld.” Want dankzij de druk van Trump versterken de Navo-leden hun krijgsmachten en staat de alliantie er beter voor, aldus Pence. [we moeten maar afwachten wat zo’n toezegging in de praktijk waard is als Europa bedreigt wordt en onder welke voorwaarden hij dan te hulp zal schieten] Het optreden van Pence vormde een scherp contrast met de Chinese partijbons Yang. Die sprak op vriendelijke toon over multilateralisme en internationaal recht. Dat is taal die Europa aanspreekt. Maar waar er in de relatie met de VS onder alle botte woorden nog inhoudelijke overeenstemming schuilt, bracht Jiechi juist meningsverschillen aan het licht zodra hij concreet werd. Dat maakt duidelijk dat een hechte band met China voor Europa geen alternatief is voor de traditionele vriendschap met de VS. [maar het is de vraag of de afhankelijk van de VS op de langere termijn geen grotere lasten met zich meebrengt dan een vriendschappelijke relatie met andere economische grootheden] Europese landen hoeven volgens Jiechi niet te vrezen dat internet via Huawei Chinese spionage vergemakkelijkt. De realiteit is dat veel landen het bedrijf toch niet vertrouwen en zoeken naar manieren om het uit te sluiten bij de toekomstige aanleg van razendsnel mobiel internet. Maar de Chinezen beschikken wel exclusief over de techniek. De Amerikaanse ambassadeur, de van origine Nederlandse Pete Hoekstra, kreeg opdracht vanuit Washington Nederland de duimschroeven van de regering en de politiek aan te draaien met betrekking tot de toekomstige afname van gas van de Russen. Dat is niet gelukt, de regering blijft bij haar voornemen gas van Nord Stream 2 – mogelijk – af te gaan nemen. Ik sluit niet uit dat het kabinet een deal met de Russen hebben gesloten: wij gaan gas van jullie afnemen en jullie ontkennen de verantwoordelijkheid niet voor de vliegramp van de MH17 en betalen een schadeloosstelling aan de betrokkenen. De Russen gaan gas exporteren naar West-Europa en Rutte redt zijn imago van het MH17-dossier. Trump zal daarmee ‘not amused’ zijn. Ik sluit niet uit dat hij zijn dreigement gaat uitvoeren sancties aan Nederlandse bedrijven gaan worden opgelegd. Dat is, zegt de Amerikaanse ambassadeur, wettelijk geoorloofd onder Amerikaans recht.

De Europese vs Amerikaanse handelsbelangen

De Amerikaanse president Donald Trump heeft Jean-Claude Juncker beloofd dat hij geen invoertarieven op auto’s uit de EU gaat invoeren, zo zei de voorzitter van de Europese Commissie tegen Duitse media. “Donald Trump heeft mij zijn woord gegeven dat de Verenigde Staten voorlopig geen importtarieven op auto’s en auto-onderdelen gaan invoeren, en ik geloof hem”, zei Juncker volgens de Stuttgarter Nachrichten. Het is niet duidelijk wanneer Trump zijn belofte aan Juncker precies gedaan heeft, maar volgens speculaties zou het afgelopen zomer gebeurd zijn tijdens een top in Washington. Juncker zou bij die gelegenheid op zijn beurt beloofd hebben dat de Europese Unie onder andere meer Amerikaanse sojabonen zal inslaan. De EU staat intussen wel klaar om in te grijpen als de VS zich niet aan zijn woord houdt. Dan voelt de EU zich niet langer gebonden aan de belofte om meer Amerikaanse soja en vloeibaar gas te kopen, voegde Juncker toe. De EU zal in dat geval “snel en adequaat” reageren. Eerder noemde het Amerikaanse ministerie van Handel het importeren van auto’s een gevaar voor de Amerikaanse staatsveiligheid. Als Trump overgaat tot importheffingen, zouden die tot 25% gaan bedragen. De VS heeft negentig dagen om te besluiten de importheffingen in te voeren. De Duitse minister van Economie en Energie Peter Altmaier denkt dat het lastigste gedeelte van de onderhandelingen tussen Europa en de Verenigde Staten nu begonnen zijn. Over de importtarieven op auto’s zegt hij dat hij niet gelooft dat het argument dat geïmporteerde auto’s een bedreiging voor de staatsveiligheid van de VS zijn houdbaar is. Toch wordt er in Europese hoofdsteden aan getwijfeld of Trump zijn belangrijkste dreigement om de importtarieven van Europese auto’s in te leveren voor een handelsdeal met de EU. Wellicht zal hij ze niet nu uitvoeren maar van tafel zal dit machtsmiddel niet gaan. Het is zijn krachtigste wapen om Europa te dwingen te doen wat hij wil. Hij kan op die manier Duitsland af laten zien van de afname van Russisch gas, wat Merkel niet wil. En hij kan Europese landen dwingen 1500 IS-strijders over te nemen van de Koerden, die momenteel gevangen worden gehouden door Amerikaanse ‘special forces’.

De afzwakking van de economische groei in Europa is ,,significant”. Maar het is nog niet duidelijk of het om een tijdelijke dip gaat of niet. Dat heeft de Franse centrale bankpresident en ECB-bestuurder François Villeroy de Galhau gezegd in een interview met de Spaanse krant El País. Volgens hem kan de Europese Centrale Bank (ECB) besluiten de rente voorlopig nog niet te verhogen als blijkt dat een heropleving van de groei in de eurozone op zich laat wachten. Dat is iets wat komende tijd duidelijk moet worden. Het grootste probleem waar het eurogebied nu mee kampt is ,,wereldwijde politieke onzekerheid”, aldus Villeroy. ,,Als politieke leiders in staat zijn in de komende maanden deze onzekerheid te verminderen, zou dit het economische beeld aanzienlijk verbeteren.” Intussen rekenen veel economen er al niet meer op dat de ECB ergens dit jaar de rente iets zal opschroeven. Analisten van Rabobank schrijven in een recent rapport zelfs dat de historisch lage rentetarieven in Europa mogelijk wel eens tot halverwege 2021 kunnen aanhouden. Die prognose is gebaseerd op de huidige economische tegenwind en een verwachte terugval van de Amerikaanse economie in 2020.

Amerikaanse investeringsadviseur adviseert pensioenfondsen te gaan beleggen in bitcoins

Grote beleggers, zoals verzekeraars en pensioenfondsen, zouden een deel van hun vermogen in cryptovaluta, als de bitcoin, moeten beleggen. „Ondanks de nadelen, en met het oog op de lange termijn”, vindt het Amerikaanse investeringsadviseur Cambridge Associates. Grote investeerders moeten het terrein van cryptomunten „beginnen te verkennen”, benadrukt het adviesbureau in een rapport waaruit persbureau Bloomberg citeert. „Neem vooral veel tijd om te leren.” Maar geld steken in bitcoin en andere virtuele valuta wordt wel aanbevolen: „Het risico van deze investeringen is hoog, maar ze kunnen de digitale wereld wel op zijn kop zetten.” Bitcoin en andere cryptovaluta zijn onder meer berucht door de hoge pieken en diepe dalen die ze doormaken. Dat is ook de reden dat geen enkel Nederlands pensioenfonds of andere grote belegger zich er vooralsnog aan wil wagen. Ook toezichthouders AFM en De Nederlandsche Bank zien het liever niet gebeuren, maar zij kunnen het niet verbieden. ABN Amro is eerder wel onderzoek begonnen naar een eigen bitcoin-portemonnee, de wallet. De bank die test onder vijfhonderd klanten. De bitcoin eindigde de afgelopen zes maanden telkens met verlies, maar februari kan de uitzondering worden. Vanaf 8 februari steeg de munt. Dat een commissaris van de Amerikaanse beurswaakhond SEC zich positief uitliet over handel in de virtuele munt, hielp daarbij. Tot dusverre stond de Amerikaanse beurswaakhond zeer terughoudend tegenover een ETF, die beleggers de mogelijkheid geeft op de effectenbeurs in de bitcoin te handelen. Vooral op toestemming voor zo’n belegging in de grote Amerikaanse markt geldt als startsein voor de weg omhoog, nadat de munt eind 2017 een waarde van ruim $19.000 bereikte en vervolgens inzakte. [maar de vraag die niet wordt beantwoord is welke onderliggende waarde cryptomunten hebben. Een passend antwoord is er niet: de waarde is namelijk NUL. De prijs van cryptomunten is niet meer dan de casinowaarde waarop wordt gehandeld. En natuurlijk zijn er partijen die institutionele beleggers benaderen om met het grote geld te gaan handelen in een casinospel, maar kan dat een doelstelling zijn van een beleggingsstrategie? Voor mij is het gokken met een waardeloos product. Nu zullen er cryptobeleggers zijn die mij onder de neus wrijven dat de waarde van cryptomunten niet veel meer of minder is dan die van de dollar, de yen en de euro. Het enige verschil is dat die valuta’s door centrale banken worden gewaarborgd en er een suggestie is van waardevol. Maar meer dan dat is het niet op dit moment….]

De gekte ten top

De Nederlandse staat heeft een kleine €2,5 mrd opgehaald met de heropening van twee kortlopende leningen. Dat heeft het Agentschap van de Generale Thesaurie van het ministerie van Financiën (DSTA) maandag bekendgemaakt. Op beide kortlopende leningen namen beleggers genoegen met negatieve rentevergoedingen. De rente op de heropende lening die loopt tot 30 april 2019, dus 2½ naand, bedraagt negatief 0,54%. Hierop stond al een bedrag van €2,7 mrd uit. De heropende lening met een looptijd tot 31 juli 2019, dus een looptijd van 5½ maand, heeft een negatieve rentevergoeding van 0,535%. Op die lening stond €1,5 mrd uit. Met beide leningen wilde de Staat €1 tot €2 mrd ophalen. Dat werd respectievelijk €1,24 mrd en €1,25 mrd. Om Nederlands schuldpapier in bezit te krijgen nemen grote partijen in de markt genoegen met leningen die geen rente opleveren, maar waar ze geld op toebetalen. Nu denk U als lezer dat dat voor onze Overheid een goede zaak is: financieren en geld toekrijgen. Het is de gekte ten top en naar mijn weten nooit eerder voorgekomen. Een monetair beleid die dat heeft veroorzaakt, zakt op enig moment onderuit omdat het vertrouwen in die valuta wegvalt. Op dat moment kunnen rentes tot extreme hoogtes stijgen. Laat het goed tot je doordringen: je leent geld en de geldschieter is bereid je daarvoor te belonen in de vorm van een negatieve rente.

Het zal toch niet waar zijn! Om de enorme wachtlijst versneld weg te werken, zou uitkeringsinstantie UWV dossiers van ’zieken’ hebben laten beoordelen door verpleegkundigen, hoewel dat door een keuringsarts hoort te gebeuren. Daarbij zouden in korte tijd minstens 1900 mensen een levenslange uitkering zijn toegekend, heeft een klokkenluider tegen RTLNieuws gezegd. Het UWV beoordeelt hoe ’ziek’ mensen zijn en hoeveel uitkering ze krijgen. De dienst zou daarbij een achterstand hebben van 30.000 dossiers, mede door gebrek aan keuringsartsen. Volgens RTL Nieuws heeft het UWV eind vorig jaar een team van vijftien verpleegkundigen ingezet, hoewel die onbevoegd zijn om zelfstandig tot oordelen te komen. UWV stelt dat zij 2255 dossiers beoordeelden, waaruit de bovengenoemde 1900 uitkeringen voortvloeiden. Een bron van RTL Nieuws stelt echter dat het er „vijf- tot zesduizend” waren, die in enkele weken werden weggewerkt. Daarbij zou de handtekening van de verantwoordelijke arts zijn gekopieerd. Volgens het UWV is er niets aan de hand en hebben de verpleegkundigen onder verantwoordelijkheid van de keuringsarts gewerkt, terwijl er boven „extra kwaliteitscontroles” waren. De beroepsvereniging van verzekeringsartsen stelt echter dat „een verdacht hoog” aantal mensen een levenslange uitkering is toegekend.

Door systeemfouten bij de Belastingdienst is er vijf jaar lang te weinig kindgebonden budget uitgekeerd aan ouders. Zij krijgen alsnog een nabetaling. Dit zal het kabinet in totaal tussen de €375 en €445 mln kosten, schrijft staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Tamara van Ark in een brief aan de Tweede Kamer. Het huidige kabinet wil het kindgebonden budget, dat in 2008 werd ingevoerd om ouders met een laag inkomen te ondersteunen, verder uitbreiden. In voorbereiding daarop ontdekten Van Ark en staatssecretaris van Financiën Menno Snel fouten in de uitvoering. Zo kregen ouders met een schommelend inkomen geen bedrag meer als ze boven een bepaalde grens waren uitgekomen, ook als hun inkomsten later weer waren afgenomen. Vermoedelijk gaat het om een groep van tussen de 300.000 en 400.000 ouders. Hier wordt nog nader onderzoek naar gedaan. Voor het jaar 2015 ontvingen zij gemiddeld €600 te weinig, daarna ging het zelfs om gemiddeld €1.000 te weinig. Het kabinet zal de bedragen die vanaf 2013 te weinig zijn betaald alsnog uitkeren. Gewoonlijk vervallen na vijf jaar bedragen waar mensen recht op hadden. Dat principe wordt in dit geval ook door het kabinet aangehouden. [dat kan dus niet: de fiscus faalt bij de uitvoering van een wet en burgers worden daarvan de dupe in plaats dat burgers over de nabetaling een rentevergoeding krijgen van 6%]

Veenbrand: Kim Putters, directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau, spreekt het Nederlandse volk toe over de overgang naar een nieuw samenleving

Prof Dr Kim Putters presenteerde deze week zijn boek Veenbrand. Hierin analyseert hij de ‘smeulende kwesties’ in onze samenleving die hij ziet als directeur van het SCP en die ook uit SCP onderzoek naar voren komen. Wie profiteert van welvaart en vooruitgang? Welke gevolgen heeft toenemende sociale ongelijkheid? Zorgt de duurzaamheidstransitie voor nieuwe sociale scheidslijnen? Hoe krijgen burgers meer invloed op politici en bestuurders? Waarom leggen politici geen verantwoording af over hun doen en laten aan het volk? In zijn boek pleit Kim Putters voor meer maatschappijvisie over hoe we ons sociale contract en daarmee de sociale rechtsstaat inrichten. Dus met welke groepen we solidair zijn, waar je als burger je informatie en rechten kunt halen en welke bescherming de overheid biedt. Maak een kernministerie verantwoordelijk voor de grote kwesties zoals meer duurzaamheid, inclusie en sociale samenhang. En benut momenten als de troonrede en verantwoordingsdag om die maatschappijvisie uit te dragen. Iedere derde woensdag in mei, is het Verantwoordingsdag (populair: gehaktdag of bijltjesdag) in Nederland: de dag waarop de Rijksoverheid en de ministeries hun jaarverslagen presenteren aan de Tweede Kamer. Op dezelfde dag publiceert de Algemene Rekenkamer zijn verslag van de controles op die jaarverslagen aan het Parlement. Daar zou, volgens Putters, het volk veel meer bij betrokken worden in de zin van de voornemens die op Prinsjesdag 2016 werden gepresenteerd wat is daarmee gebeurd, welke doelen zijn bereikt met welke kosten en wat is de bijdrage daarvan voor de samenleving. In zijn boek Veenbrand schrijft Putters “We bevinden ons in de overgang naar een nieuw type samenleving, waarin technologie en sociale netwerken steeds meer onze manier van communiceren, werken en zorgen bepalen. Om in deze dynamische, nieuwe samenleving mee te komen multitasken we volop. Daar zijn goede informatie en vaardigheden voor nodig. Dat biedt veel kansen, maar leidt ook tot ongemak, onzekerheid en conflicten. Over de waarde van een diploma en werk. Over het sociale vangnet in ons land. Over wie invloed heeft op politieke besluiten. Enerzijds wordt er voor antwoorden gekeken naar lokale overheden en naar burgers zelf. Anderzijds is de afhankelijkheid van internationale financiële systemen, wereldhandel en Europese samenwerking groot. Hij waarschuwt ons, als we hier nu niet mee aan de slag gaan kan dat de hele samenleving ontwrichten. Kim Putters volgde de politieke, economische en maatschappelijke betekenis van deze dynamiek tussen 2014 en 2018 voor Het Financieele Dagblad.

De SP spreekt zich uit over het beleid van het kabinet Rutte III

Bij de Provinciale Statenverkiezingen van 20 maart kan volgens de SP worden gekozen voor Rutte of voor rechtvaardigheid. SP-leider Lilian Marijnissen wil van de stembusgang een Rutte-referendum maken, zei ze op de partijraad in Amersfoort. “Mensen vragen geen gouden bergen. Ze vragen een fatsoenlijk bestaan”, zei Marijnissen. Volgens haar is overal in de publieke sector “betonrot” zichtbaar als gevolg van bezuinigingen op de zorg, de rechtspraak en openbaar vervoer. Als het kabinet na de verkiezingen zijn meerderheid in de Eerste Kamer verliest, hoeft het niet op steun van de SP te rekenen. “Ik heb alle politieke leiders de afgelopen weken gehoord. Allemaal dansen ze de paringsdans met Rutte. Wij gaan dit kabinet Rutte niet aan een meerderheid helpen.” Marijnissen pleitte voor het schrappen van de btw-verhoging op de dagelijkse boodschappen. In plaats daarvan moeten miljonairs 2% extra belasting gaan betalen op hun vermogen boven een miljoen, als het aan de SP ligt. “Dat levert net zo veel op als de BTW-verhoging van 6% naar 9%.” Ook het klimaatbeleid moet rechtvaardiger, vindt de SP-leider. Ze wees erop dat burgers een schuldgevoel krijgen aangepraat en dat ze voor de maatregelen moeten opdraaien, terwijl de vervuilers ongemoeid worden gelaten. Op de SP-partijraad spraken ook de lijsttrekker voor de Europese verkiezingen, Arnout Hoekstra, en senator Tiny Kox, die opnieuw de lijst voor de Eerste Kamer aanvoert.

Belangwekkende ontwikkelingen in de politieke analyse van Maurice de Hond

De VVD, het CDA en D66 verliezen deze week ieder één zetel, waardoor de coalitie nog maar 47 zetels heeft van de 150 in de Tweede Kamer. De 3 zetels gaan naar het FvD, GL en de PvdD. De VVD blijft nog de grootste partij met 22 zetels, gevolgd door 3 oppositiepartijen, waarvan 2 populistische getinte, die elk 18 zetels hebben: de PVV, het FvD en GL. Die hebben met z’n drieën 7 zetels meer dan de hele coalitie. Verder is interessant dat 60% van de ondervraagden denkt dat er met opzet een prognose is gemaakt over een te lage stijging van de energiekosten dit jaar; 66% vindt dat de verhoging van de energiebelasting moet worden teruggedraaid; 49% hecht geen enkele waarde aan de doorberekening van het concept Klimaatakkoord; bij 72% is het vertrouwen in de regering gedaald; 57% verwacht dat de doorberekeningen van het Klimaatakkoord worden gemanipuleerd en 59% denkt dat er binnen de coalitie geen overeenstemming zal komen over een Klimaatakkoord. Waarvan akte.

Slotstand indices d.d. 22 februari 2019; week 8: AEX 541,37; Bel20 3572,82; CAC40 5215,85; DAX30 11.457,7; FTSE 100 7.178,6; SMI 9348,93; RTS (Rusland) 1198,4; DJIA 26.031,81; NY-Nasdaq 100 7.090,62; Nikkei 21.425,51; Hang Seng 28.816,3; All Ords 6.241,9; SSEC 2.804,23; €/$1,134153; BTC/USD $4.166,9102; 1 troy ounce goud $1327,90; dat is €37.646,66 per kilo; 3 maands Euribor -0,31% (1 weeks -0,375%, 1 mnds -0,367%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,231%; 10 jaar VS 2,6968%; 10 jaar Belgische Staat 0,638%, 10 jaar Duitse Staat 0,125%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,29%, 10 jaar Japan min 0,045%; 10 jaar Italië 2,856%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,604.

Op Goudstandaard en MarketUpdate verscheen onderstaand essay uit 1966 met als titel Goud en Economische vrijheid van de hand van de nu 92-jarige Amerikaanse econoom Alan Greenspan, republikein van Joods-Hongaarse afkomst heette hij oorspronkelijk Grünspan, van 1987 tot 2006 voorzitter van de Federal Reserve (FED),

Alan Greenspan schreef meer dan 50 jaar geleden een helder essay over de essentie van goud. In het stuk houdt hij een pleidooi voor een gouden standaard, omdat dit de meest effectieve manier is om te voorkomen dat overheden teveel schulden maken. De voormalig gezaghebbende centraal bankier schrijft over de disciplinerende werking van goud onder een gouden standaard, omdat het een excessieve kredietcreatie in de weg staat. Hij schrijft dat de grote depressie van de jaren dertig niet veroorzaakt is door de beperkingen die de gouden standaard oplegde, maar door een veel te ruime kredietcreatie in de jaren voorafgaand aan de crisis. De beperking die goud oplegt aan kredietcreatie werd door beleidsmakers ten onrechte aangewezen als het probleem, zo oordeelde Greenspan toen. Men dacht dat iedere crisis bezworen kon worden als centrale banken maar voldoende liquiditeit beschikbaar zouden stellen aan banken. Dat blijkt op de korte termijn inderdaad te werken, maar over de langere termijn leidt het alleen maar tot meer onbalans in de economie. Hij verwijst naar de periode van 1927 tot 1929, toen de Federal Reserve met een kunstmatig lage rente probeerde het Britse pond te ondersteunen. Het gevolg was een speculatieve bubbel op de aandelenmarkt die zelfs de centrale bank niet meer onder controle kon krijgen. Greenspan schrijft in het essay dat spaarders zonder een gouden standaard geen mogelijkheid hebben om hun vermogen te beschermen tegen inflatie. Hij waarschuwde voor het gebruik van staatsobligaties als onderpand voor nieuwe leningen, omdat dat overheden in de gelegenheid zou stellen om veel meer schulden te maken. Dat betekent dat de geldhoeveelheid sneller kan toenemen dan de hoeveelheid goederen en diensten in een economie, waardoor de koopkracht van het geld afneemt. Spaarders die geld opzij zetten worden in dit systeem benadeeld, omdat ze voortdurend aan koopkracht inleveren. Inflatie is volgens hem een verborgen belasting, omdat het koopkracht overdraagt van de private sector naar de overheid. Het probleem van inflatie speelt vandaag de dag nog steeds, maar door de schuldenopbouw van de afgelopen vijftig jaar die mogelijk werd gemaakt door het loslaten van de goudstandaard vormt deflatie vandaag de dag een veel grotere bedreiging. Hieronder volgt het essay dat Greenspan in 1966 schreef. Alan Greenspan: Goud en economische vrijheid (1966) Een bijna hysterisch vijandigheid tegenover de goudstandaard is een kwestie die alle voorstanders van een grote overheid met verschillende overtuigingen verenigd. Ze lijken – misschien nog wel duidelijker en subtieler dan veel consistente verdedigers van de vrije markteconomie aan te voelen dat goud en economische vrijheid onlosmakelijk aan elkaar verbonden zijn en dat de gouden standaard een instrument van laissez-faire [red: een zuivere vrije markteconomie met een zo klein mogelijke rol voor de overheid] is en dat het één ook het ander vereist. Om de bron van hun vijandigheid te begrijpen, is het noodzakelijk om eerst de specifieke rol van goud in een vrije samenleving te begrijpen. Geld is de gemeenschappelijke noemer van alle economische transacties. Het is een goed dat als een ruilmiddel dient en dat universeel aanvaardbaar is voor alle deelnemers in een ruileconomie als betaling voor hun goederen of diensten. Daardoor kan het worden gebruikt als een standaard van waarde en als een opslag van waarde, dat wil zeggen als een manier om te sparen. Het bestaan van een dergelijk goed is een voorwaarde voor een verdeling van de arbeidseconomie. Als de mensheid geen instrument van objectieve waarde had dat algemeen aanvaardbaar was als geld, dan zou ze haar toevlucht moeten nemen tot primitieve ruilhandel of gedwongen worden te leven op zelfstandige boerderijen, waarmee ze de onschatbare voordelen van specialisatie moeten laten varen. “Als de mensheid geen middelen had om waarde op te slaan, dat wil zeggen om te sparen, dan zou planning of uitwisseling op de lange termijn of niet mogelijk zijn.” Welk ruilmiddel aanvaardbaar is voor alle deelnemers aan een economie wordt niet willekeurig bepaald. Ten eerste moet het ruilmiddel duurzaam zijn. In een primitieve samenleving van schamele rijkdom kan tarwe voldoende duurzaam zijn om als ruilmiddel te dienen, omdat alle uitwisselingen alleen tijdens en onmiddellijk na de oogst zouden plaatsvinden, waardoor er geen surplus van waarde overblijft om te sparen. Maar daar waar waardeopslag belangrijk is, zoals het geval is in rijkere, meer ontwikkelde samenlevingen, moet het ruilmiddel een duurzaam goed zijn, meestal een metaal. Een metaal wordt meestal gekozen omdat het homogeen en deelbaar is: elke eenheid is hetzelfde als elke andere en het kan worden gemengd of gevormd in elke hoeveelheid. Edelstenen zijn bijvoorbeeld niet homogeen en niet deelbaar. Belangrijker nog, de grondstof die als ruilmiddel wordt gekozen, moet een luxe zijn. De menselijke verlangens naar luxe zijn onbeperkt en daarom zijn luxegoederen altijd in trek en zullen ze altijd geaccepteerd worden. Tarwe is een luxe in ondervoede beschavingen, maar niet in een welvarende samenleving. Sigaretten zouden normaal niet als geld dienen, maar ze deden dat in Europa na de Tweede Wereldoorlog, waar ze als een luxe werden beschouwd. De term ‘luxe goed’ impliceert een zekere schaarste en een hoge waarde per eenheid. Met een hoge waarde per eenheid is zo’n goed gemakkelijk draagbaar. Zo is een ounce goud bijvoorbeeld een halve ton ruw ijzer waard. In de vroege stadia van een zich ontwikkelende geldeconomie kunnen verschillende ruilmiddelen worden gebruikt, omdat een breed scala van goederen aan de bovengenoemde voorwaarden zou voldoen. Een van de goederen zal echter geleidelijk alle andere verdringen, omdat deze op een bredere schaal geaccepteerd wordt. Voorkeuren over wat te bewaren als opslag van waarde zullen verschuiven naar het meest geaccepteerde goed, wat het op haar beurt nog meer geaccepteerd maakt. De verschuiving is progressief totdat dat goed het enige ruilmiddel wordt. Het gebruik van een enkel medium is zeer voordelig om dezelfde redenen dat een geldeconomie superieur is aan een ruileconomie: het maakt uitwisselingen mogelijk op een onberekenbaar veel grotere schaal. Of dat enkele medium goud, zilver, schelpen, vee of tabak is, dat is afhankelijk van de context en ontwikkeling van een bepaalde economie. In feite hebben ze allemaal, op verschillende tijdstippen, dienst gedaan als ruilmiddel. Zelfs in de huidige eeuw werden twee belangrijke grondstoffen – goud en zilver – gebruikt als internationaal ruilmiddel, waarbij goud de overheersende werd. Goud, dat zowel artistieke als functionele toepassingen kent en relatief schaars is, heeft aanzienlijke voordelen ten opzichte van alle andere ruilmiddelen. Sinds het begin van de Eerste Wereldoorlog was het vrijwel de enige internationale standaard voor handel. Als alle goederen en diensten in goud zouden moeten worden betaald, dan zouden grote betalingen moeilijk uit te voeren zijn en zou dit de omvang van de arbeids- en specialisatiegebieden van een samenleving waarschijnlijk beperken. Dus een logische uitbreiding van de creatie van een ruilmiddel is de ontwikkeling van een banksysteem met kredietinstrumenten (bankbiljetten en deposito’s) die fungeren als substituut voor, maar converteerbaar zijn in, goud. Een vrij banksysteem op basis van goud kan krediet uitbreiden en aldus bankbiljetten (valuta) en deposito’s creëren, afhankelijk van de productie-eisen van de economie. Individuele eigenaars van goud worden door rentebetalingen ertoe aangespoord hun goud in een bank te deponeren (waartegen zij cheques kunnen opvragen). Maar aangezien het zelden voorkomt dat iedereen zijn goud tegelijkertijd willen opnemen, hoeft de bankier slechts een fractie van zijn totale deposito’s in goud als reserves te houden. Dit stelt de bankier in staat meer uit te lenen dan het bedrag van zijn gouddeposito’s (wat betekent dat hij vorderingen op goud in plaats van goud aanhoudt als zekerheid voor zijn deposito’s). Maar het aantal leningen dat hij zich kan veroorloven, is niet willekeurig. Hij moet het afmeten aan zijn reserves en aan de status van zijn beleggingen. Wanneer banken geld lenen om productieve en winstgevende initiatieven te financieren, dan worden de leningen snel afbetaald en blijft bankkrediet algemeen beschikbaar. Maar wanneer de met bankkrediet gefinancierde initiatieven minder rendabel zijn en moeizaam afbetalen, dan merken bankiers al snel dat hun uitstaande leningen buitensporig zijn in vergelijking met hun goudreserves. Ze beginnen nieuwe leningen dan in te krimpen, meestal door hogere rentetarieven in rekening te brengen. Dit heeft de neiging om de financiering van nieuwe ondernemingen te beperken en dwingt de bestaande kredietnemers dat ze hun winstgevendheid verbeteren voordat ze krediet krijgen voor verdere expansie. “Onder de gouden standaard dient een vrij banksysteem als de beschermer van de stabiliteit van een economie en een evenwichtige groei.” Wanneer goud door de meeste of alle naties als ruilmiddel wordt geaccepteerd, dient een ongehinderde vrije internationale goudstandaard om een wereldwijde arbeidsdeling en de breedste internationale handel te bevorderen. Hoewel de ruileenheden (de dollar, het pond, de frank, enzovoort) van land tot land verschillen, zo lang ze allemaal in termen van goud zijn gedefinieerd fungeren de economieën van de verschillende landen als één, op voorwaarde dat er geen beperkingen zijn op handel of op het kapitaalverkeer. Kredieten, rentetarieven en prijzen hebben de neiging vergelijkbare patronen te volgen in alle landen. Als banken bijvoorbeeld in het ene land het krediet te ruim uitbreiden, dan zullen de rentetarieven in dat land dalen en zal dat depositohouders aansporen hun goud te verplaatsen naar banken in andere landen die een hogere rente bieden. Dit zal onmiddellijk leiden tot een tekort aan bankreserves in het land met ‘soepele’ kredietverlening, waardoor de kredietvoorwaarden worden aangescherpt en de rentetarieven weer concurrerend worden. Een volledig vrij banksysteem en een volledig consistente goudstandaard zijn tot nu toe nog niet bereikt. Maar voorafgaand aan de Eerste Wereldoorlog was het banksysteem in de Verenigde Staten (en in de meeste landen) gebaseerd op goud. Hoewel regeringen soms tussenbeide kwamen, was bankieren meer vrij dan gecontroleerd. Periodiek, als gevolg van een al te snelle kredietuitbreiding, leenden banken uit tot de limiet van hun goudreserves, stegen de rentetarieven scherp, werden nieuwe kredieten afgesneden en kwam de economie in een scherpe, maar kortstondige recessie. (In vergelijking met de depressies van 1920 en 1932 waren de cycli in de vooroorlogse wereld relatief mild). Het waren de beperkingen van de goudreserves die een onevenwichtige uitbreiding van de bedrijfsactiviteiten stopzette, voordat deze zich kon ontwikkelen tot een soort ramp als na de Eerste Wereldoorlog. De aanpassingsperioden waren kort en de economieën herstelden snel een solide basis om de expansie te hervatten. “Het proces van genezing werd verkeerd gediagnosticeerd als de ziekte.” Als een tekort aan bankreserves een neerwaartse bedrijfscyclus veroorzaakte – zo betoogden economische interventionisten – waarom dan niet een manier vinden om meer reserves aan de banken te leveren, zodat ze nooit tekort hoeven te komen! Als banken door kunnen gaan met het lenen van geld voor een onbepaalde tijd – zo werd beweerd – dan hoeft er nooit meer sprake te zijn van een inzinking in de economie. En zo werd het Federal Reserve System in 1913 georganiseerd. Het bestond uit twaalf regionale Federal Reserve-banken die in naam eigendom waren van private bankers, maar die in feite door de overheid gesponsord, gecontroleerd en ondersteund werden. Het krediet dat deze banken verstrekken wordt in de praktijk (hoewel niet wettelijk) ondersteund door de belastende macht van de federale overheid. Technisch gezien bleven we op de gouden standaard, want individuen waren nog steeds vrij om goud te bezitten en goud bleef in gebruik als bankreserves. Maar nu, als aanvulling op goud, zou de kredietverlening door de banken van de Federal Reserve (“papieren reserves”) kunnen dienen als wettig betaalmiddel om spaarders te betalen. Toen de economie in de Verenigde Staten in 1927 een milde fase van krimp liet zien, creëerde de Federal Reserve meer papieren reserves in de hoop eventuele tekorten aan bankreserves te voorkomen. Meer rampzalig was echter de poging van de Federal Reserve om Groot-Brittannië te helpen, die goud aan ons had verloren omdat de Bank of England weigerde de rente te laten stijgen toen de marktkrachten dat dicteerden (het was politiek onverteerbaar). De redenering van de betrokken autoriteiten was als volgt: Als de Federal Reserve buitensporige papieren reserves naar Amerikaanse banken zou pompen, zou de rente in de Verenigde Staten dalen tot een niveau vergelijkbaar met dat in Groot-Brittannië. Dit zou ertoe bijdragen het goudverlies van Groot-Brittannië te stoppen en de politieke schaamte te voorkomen van een renteverhoging. De “Fed” slaagde. Ze stopte het goudverlies, maar vernietigde de economieën van de wereld tijdens dit proces. De overmatige kredieten die de Fed in de economie pompte vloeide over naar de aandelenmarkt, wat een spectaculaire speculatieve groei teweegbracht. Op dat moment trachtten de ambtenaren van de Federal Reserve de overtollige reserves op dweilen en slaagden ze er uiteindelijk in de hausse af te remmen. Maar het was te laat. Tegen 1929 waren de speculatieve onevenwichtigheden zo overweldigend dat het ingrijpen van de centrale bank een scherpe versobering en een consequente demoralisatie van het ondernemersvertrouwen veroorzaakte. Als gevolg daarvan stortte de Amerikaanse economie in. Groot-Brittannië deed het nog erger, en in plaats van de volledige schok van haar eerdere dwaasheid te absorberen, verliet ze de goudstandaard volledig in 1931. Daarmee verscheurde het land wat er nog over was van de vertrouwensstructuur en veroorzaakte het een wereldwijde reeks van bankfaillissementen. De wereldeconomieën storten in de Grote Depressie van de jaren dertig in. Met een logica die doet denken aan een generatie eerder, voerden etatisten [red: voorstanders van een sterke overheid] aan dat de gouden standaard grotendeels verantwoordelijk was voor het kredietdebacle dat leidde tot de Grote Depressie. Als de goudstandaard niet had bestaan – zo voerden ze aan – dan zou de stopzetting van goudbetalingen door Groot-Brittannië in 1931 niet het falen van banken over de hele wereld tot gevolg hebben gehad. (De ironie was dat we sinds 1913 niet op een gouden standaard waren, maar op wat we een “gemengde goudstandaard” zouden kunnen noemen, maar het is goud dat de schuld heeft gekregen). “Maar de weerstand tegen de goudstandaard in welke vorm dan ook – van een groeiend aantal voorstanders van de verzorgingsstaat – werd ingegeven door een veel subtieler inzicht, namelijk het besef dat de gouden standaard onverenigbaar is met chronische begrotingstekorten.”

(het kenmerk van de verzorgingsstaat). Ontdaan van zijn academische jargon is de verzorgingsstaat niets meer dan een mechanisme waarmee regeringen de rijkdom van de productieve leden van een samenleving in beslag nemen om een ​​breed scala aan welvaartsprogramma’s te ondersteunen. Een aanzienlijk deel van de inbeslagname vindt plaats door belastingheffing. Maar de verzorgingsstaten erkenden snel dat, als ze de politieke macht wilden behouden, de hoeveelheid belasting moest worden beperkt en ze hun toevlucht moesten nemen tot massale overheidstekorten, dat wil zeggen dat ze geld moesten lenen door staatsobligaties uit te geven, om welvaartsuitgaven op grote schaal te kunnen financieren. Onder een gouden standaard wordt de hoeveelheid krediet die een economie kan ondersteunen bepaald door de materiële activa van de economie, aangezien elk kredietinstrument uiteindelijk een claim is op een of ander materieel goed. Maar staatsobligaties worden niet gedekt door tastbare welvaart, slechts door de belofte van de overheid om toekomstige belastinginkomsten te betalen. Ook kunnen deze niet gemakkelijk worden geabsorbeerd door de financiële markten. Een groot aantal nieuwe staatsobligaties kan alleen tegen steeds hogere rentetarieven aan het publiek worden verkocht. Zo zijn de overheidstekorten onder een gouden standaard erg beperkt. “Het verlaten van de gouden standaard maakte het voor etatisten mogelijk om het banksysteem te gebruiken als een middel tot een onbeperkte uitbreiding van het krediet.” Ze hebben papieren reserves gecreëerd in de vorm van staatsobligaties die banken – via een complexe reeks stappen – accepteren in plaats van materiële goederen. Ze behandelen deze alsof ze een feitelijk tegoed zijn, dat wil zeggen als het equivalent van wat voorheen een storting van goud was. De houder van een staatsobligatie of van een bankdeposito dat is gecreëerd door een papieren reserve gelooft dat hij een geldige claim op een echt goed heeft. Maar het feit is dat er nu meer claims uitstaan ​​dan echte goederen. De wet van vraag en aanbod kan niet voor de gek worden gehouden. Naarmate de hoeveelheid geld (claims) toeneemt in verhouding tot het aanbod van materiële activa in de economie, dan moeten de prijzen uiteindelijk stijgen. Zo verliezen de winsten die worden bespaard door de productieve leden van de samenleving hun waarde in termen van goederen. Wanneer de balansen van de economie eindelijk weer gelijk zijn, dan ontdekt men dat dit waardeverlies de goederen vertegenwoordigt die door de overheid zijn gekocht voor welvaartsprogramma’s of andere doeleinden, met de geldopbrengst van staatsobligaties die worden gefinancierd door uitbreiding van het bankkrediet. “Bij gebrek aan de gouden standaard is er geen manier om spaargeld te beschermen tegen confiscatie door inflatie.” Er is geen veilige opslag van waarde. Als dat er wel zou zijn, dan zou de overheid het bezit daarvan illegaal moeten maken, zoals dat het geval was met goud*. Als iedereen bijvoorbeeld besloot om al zijn of haar bankdeposito’s om te zetten naar zilver of koper of een ander goed, en daarna weigerde om papieren cheques te accepteren als betaling voor goederen, dan zouden bankdeposito’s hun koopkracht verliezen en zou het door de overheid gecreëerd bankkrediet waardeloos zijn als claim op goederen. Het financiële beleid van de verzorgingsstaat vereist dat de bezitters van vermogen geen mogelijkheid hebben om zichzelf te beschermen. Dit is het armzalige geheim van de tirades van voorstanders van de verzorgingsstaat tegen goud. Tekorten maken is simpelweg een manier om rijkdom in beslag te nemen. Goud staat dit sluipende proces in de weg. Het staat als een beschermer van eigendomsrechten. Als men dit begrijpt, heeft men geen moeite om de vijandigheid van de etatisten ten opzichte van de gouden standaard te begrijpen. *In de Verenigde Staten werd het privé bezit van goud van 1934 verboden. Dat verbod werd in 1974 weer opgeheven, nadat er een papieren markt voor goud was geïntroduceerd. [dat betekent dus dat je een rekening kunt openen waarop het tegoed aan hoeveelheden edele metalen dan wel de schuld erin wordt geadministreerd. Dat betekent dat die tegoeden lang niet altijd fysiek worden bewaard. Administratief kan de balans in evenwicht zijn maar dan moeten de vorderingen die de bank heeft op klanten die ‘rood’ staan in edele metalen ook invorderbaar zijn]

[Greenspan beschrijft hier de werking van het banksysteem in zijn meest simpele vorm. Maar in de laatste 50 jaar zijn de etatisten verder gegaan (de bomen groeiden tot in de hemel) zodat wij nu in een situatie verkeren waarin de geldcreatie vormen heeft aangenomen die niet meer terug te draaien zijn zonder een enorme chaos te veroorzaken. Als het vertrouwen in dit geldsysteem wegvalt zijn de rapen gaar en hou ik het voor mogelijk dat er een wereldrevolutie ontstaat. De situatie waarin we ons thans bevinden is een eeuw geleden op kleinere schaal ook opgetreden en die veroorzaakte een depressie die 20 jaar heeft geduurd en waarvan ik 15 jaar heb meegemaakt]

Voortgaand op de kijk op het functioneren van het bankwezen en de rol van de centrale banken van Alan Greenspan, geschreven in 1966 las ik een discussiestuk van de economen Kan Ji en Adam Elbourne, wetenschappelijk medewerker bij de sector Macro-economische analyse van het Centraal Planbureau, over de niets opgeleverde efficiënte resultaten van het gigantische opkoopbeleid van staatsobligaties in de periode maart 2016 tot en met december 2018 groot €2600.000.000.000 van de ECB/Mario Draghi. Het stimulerende beleid van Mario Draghi, de president van de Europese Centrale Bank, heeft geen aantoonbaar effect gehad op de economie. Eerdere positieve onderzoeken blijken onbetrouwbaar te zijn. Deze studie kijkt kritisch naar de bestaande literatuur die de empirische effecten van onconventioneel monetair beleid onderzoekt. De conclusie is dat een aantal van de gepubliceerde schattingen niet betrouwbaar zijn. In deze literatuur gebruikt men Vector autoregressieve modellen (VAR), gecombineerd met nul- en tekenrestricties. In onze studie maken we met opzet onjuiste aannames over de tekenrestricties, of laten zelfs informatie over het monetaire beleid weg. Het blijkt dat de modellen toch nog vergelijkbare schokken en daarmee effecten op productie en inflatie opleveren. Dat kan logischerwijs niet correct zijn, en daarmee blijken de gevonden resultaten niet betrouwbaar.

Op nu.nl is te lezen dat het niet bewezen is dat het opkoopbeleid van de Europese Centrale Bank (ECB) doeltreffend is, stelt het Centraal Planbureau. De conclusie van verschillende empirische studies, die positieve effecten voor de productie en inflatie constateerden, wordt daarmee onderuitgehaald. De CPB-studie neemt bestaande onderzoeken onder de loep en concludeert dat er “geen statistisch significant bewijs” is dat het opkoopbeleid de productie positief beïnvloedt. Ook is er slechts “zwak bewijs” voor een effect op de inflatie. Zo is de methode die bij de oude onderzoeken is gebruikt niet in staat “schokken in het monetaire beleid te identificeren”. “Wij concluderen daarom dat de effecten van het onconventionele beleid nog niet zijn aangetoond”, aldus het CPB. Om de uitkomsten van eerder onderzoek te toetsen, gebruikten de onderzoekers fictieve en willekeurige informatie in dezelfde rekenmodellen. Hier kwamen ondanks de andere input vergelijkbare uitkomsten uit. “Daarmee blijken de gevonden resultaten niet betrouwbaar”, aldus het CPB. In 2018 kondigde de ECB aan het aankoopbeleid langzaam te gaan afbouwen. Het beleid werd in 2015 aangekondigd en hield in dat er op grote schaal staatsobligaties werden opgekocht met ‘nieuw’ geld. Het idee is dat banken zo meer ruimte krijgen om leningen en hypotheken te verstrekken. Hierdoor zou de inflatie stijgen en zouden de spaar- en hypotheekrentes omlaaggaan. Maar wat Alan Greenspan ook al meldde dat een eeuw geleden deze ontwikkeling zich ook al had voorgedaan en ook toen verdween er nieuwe geld naar de handel in effecten, waardoor de koersen explosief stegen. In de EU bestond niet altijd enthousiasme over de maatregelen. Niet alleen de Nederlandse regering, maar ook de Duitse regering was altijd al terughoudend over het ‘openen van de geldkraan’. President Klaas Knot van De Nederlandsche Bank noemde de maatregel al een “paardenmiddel”. Het CPB schrijft erover op haar website dat de conclusie in de CPB Policy BriefOnderweg naar normaal monetair beleiddat onconventioneel monetair beleid mogelijk een effect had op productie en inflatie, was gebaseerd op empirische papers, die nu onbetrouwbaar blijken. Ook het CPB Discussion Paper 371 ‘The effects of unconventional monetary policy in the euro area maakte gebruik van een vergelijkbaar structureel VAR-model. Gegeven de nieuwe inzichten moeten we nu concluderen dat het onduidelijk is of het onconventionele monetaire beleid van de ECB een effect heeft gehad op de productie en inflatie. Het Engelstalige document is te downloaden op https://www.cpb.nl/sites/default/files/omnidownload/CPB-Discussion-Paper-391-Do-SVARs-identify-unconventional-monetary-policy-shocks.pdf

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.