UPDATE 23/30-01 2021/566 De wereld is sterk in beweging en de gevolgen zullen veel van ons vergen

Ik het vorige blog heb ik gemeld dat er op 12 januari 2021 werd vastgesteld dat ik positief was getest op corona. De afgelopen week heb ik in een gesloten afdeling gelegen van een ziekenhuis en ben ik behandeld voor corona. 29 januari ben ik naar huis verwezen om daar de komende weken/maanden uit te zieken. Mijn gezondheid is nog zwak. Ik heb op afstand een aantal ontwikkelingen op politiek en financieel en monetair gebied gevolgd. Ik zal trachten daarop te reageren.

Dirk Waterval schrijft in Trouw dat ’De overheidsschuld stijgt en stijgt, maar dat is niet erg omdat de ECB veel geld bijdrukt. Zitten daar geen nadelen aan?’ Ik becommentarieer tussentijds, in blauwe tekst gedane steliingen en uitspraken.

De ECB drukt duizenden miljarden euro’s bij en dat heeft drie gevaren

Bats – daar lijkt de Nederlandse overheidsschuld dan toch door het zo prudent gemetselde schuldenplafond heen te breken. Die Europese richtlijn, maximaal 60% van de economie in een lidstaat, zal dit jaar waarschijnlijk overschreden worden, meldde minister Hoekstra van Financiën deze week. Met de kosten voor de jongste noodsteun als laatste zetje. Geen econoom die zich daar op korte termijn zorgen om maakt, en dat heeft een duidelijke reden: de Europese Centrale Bank (ECB) is de laatste jaren, maar vooral sinds corona, zóveel geld gaan bijdrukken dat lenen bijna niets meer kost. Rentes zijn erdoor naar historische laagtes afgedaald, en voor sommige looptijden zelfs negatief. De teller staat alleen tijdens corona al op €1850 mrd. En de ECB is niet van zins het roer binnenkort om te gooien, maakte ze deze week opnieuw bekend. Prettig voor de staatskas, maar ergens wringt het. Duizenden miljarden euro’s bijdrukken zodat overheden haast ongebreideld kunnen spenderen, dat moet toch een keer fout gaan? En dat gaat ook fout, gegarandeerd. De voorstelling van zaken dat we gratis geld ter beschikking hebben, omdat we een rijk land zijn is een schijnvoorstelling. Terecht is dat wij momenteel geld kunnen aantrekken waarvoor wij geen rente hoeven de betalen, maar dat betekent nog niet dat wij die leningen ook niet meer hoeven terug te betalen. Als de corona-pandemie ons uiteindelijk €100.000 mln (€100 miljard) gaat kosten dan zal de geld terugbetaald moeten gaan worden. En welke generaties worden daarmee opgezadeld? De truc van de overheid: burgers spaarders massaal en krijgen voor hun spaargeld geen rente vergoed. En dat gratis geld deelt de overheid uit aan het bedrijfsleven om de crisis te overleden. Dat lijkt op het eerste gezicht heel sympathiek, maar is in feite a-sociaal financieel beleid van Rutte en Hoekstra. Wat zijn de gevolgen daarvan op langere termijn? Zeepbellen: Uitgerekend deze week waarschuwde het Internationaal Monetair Fonds (IMF) opnieuw voor een bekend gevaar van het bijdrukken van heel veel geld: bubbels op de financiële markten. Beleggers willen die massale hoeveelheden geld ergens heen slepen waar nog wat rendement te behalen valt. Veilige investeringen zoals die in (staats)leningen leveren immers niets meer op met die lage rentes, dus verleggen ze hun aandacht naar aandelen en vastgoed. Maar door die jacht op rendement blazen ze de prijzen van aandelen en huizen enorm op. Kijk maar naar de torenhoge beurskoersen, of anders op Funda. En stijgt de rentestand dan weer een keer, zo vreest het IMF, dan kunnen die bubbels knappen. Dan trekken beleggers zich weer snel terug uit de aandelen en woningen, en kelderen die in waarde. Ook Klaas Knot, de president van De Nederlandsche Bank, zei nog dat hij zich daar zorgen om blijft maken. Een groot economisch gevaar dat ons bedreigt. Het opblazen van een monetair systeem kan leiden tot desastreuze gevolgen kennen wij uit de beursgeschiedenis, neem 1929-1932. Ook nu wordt er uitgebreid gespeculeerd op Wall Street, deze week door volgers van sociale media op het vrijwel failliete aandeel Reddit, dat door marktmanipulatie van $20 naar $460 steeg. Elke zeepbel heeft eigen maatstaven en nu is dat de gigantische beurswaarde per verkochte Tesla-wagen. Met €684 mrd beurswaarde voor 500.000 verkochte wagens in 2020 is Tesla goed voor €1,37 mln per wagen. Dat is minstens het 65-voudige van wat klassieke autobouwers als Toyota en Volkswagen realiseren. De fenomenale beursrit van Tesla – dat vorig jaar 743% in waarde steeg en met voorsprong het drukst verhandelde aandeel was – resulteert in nog andere opzienbarende statistieken. Zo is zijn beurswaarde groter dan de som van de acht volgende autofabrikanten, en dat terwijl Tesla slechts een fractie van hun auto’s verkoopt. In 2020 was Tesla goed voor minder dan 1% van de wereldwijde autoverkoop. Hoe lang houdt de markt hiertegen stand? Nog een week, een maand, een jaar? Maar duidelijk is dat de afgelopen week Wall Street onder druk stond. Dat de monetaire autoriteiten zich daar zorgen over maken is terecht, maar hen ook verwijtbaar. Toen Mario Draghi in 2012/16 de financiële markten toezegde dat hij alles zou doen om de markten te ondersteunen en de euro te redden leverde hij zich over aan de macht van de financiële markten. En dit is het gevolg. Hyperinflatie: Biljoenen bijdrukken, krijg je daar geen gruwelijke inflatie van? Onder meer door die vrees zouden digitale valuta zoals de bitcoin zo in trek zijn de laatste maanden. Adepten daarvan wijzen nog weleens op de angst dat alle geldcreatie van centrale banken in Europa en de Verenigde Staten onherroepelijk tot gigantische geldontwaarding gaat leiden van ‘ouderwetse’ betaalmiddelen. De ‘grap’ is dat inflatie voorlopig juist veel te laag is – afgelopen december stond de teller op -0,3% in de Eurozone. Vandaar dat de ECB er alles aan doet om die omhóóg te krijgen, en vandaar dat die geldpers zo hard loeit. Dit jaar kunnen we trouwens wel meer inflatie verwachten in de EU, zegt ING-econoom en ECB-watcher Carsten Brzeski. “Maar dat is vooral vanwege stijgende energieprijzen, en doordat Duitsland zijn btw-verlaging terugdraait. Daardoor stijgen de prijzen iets.” Bang zijn dat je volgend jaar met een vuilniszak vol bankbiljetten moet betalen voor één brood, is hij niet. Zelfs niet als de economie na alle lockdowns weer aantrekt. “In de markt stromen de nieuwe biljoenen van de ECB vooral naar aandelen en vastgoed.” Voor inflatie is dat geen probleem: die twee tellen niet mee in die berekeningen. Met de uitspraak van de vuilniszakken met geld verwijst Brzeski naar de Weimar-republiek (Duitsland, 1922/23) toen daar de prijs van een brood in 2 jaar tijds steeg van RM 3,20 steeg naar RM 1608 miljard. Dat gaat mij heel te ver. Onrealistisch!! Maar het betekent niet dat een oplopende inflatie geen grote onrust kan veroorzaken op de financiële markten en een dreigend gevaar kan gaan opleveren. ECB monetair beleid: De kwestie die misschien wel voor de grootste hoofdpijn zorgt is de weg terug uit dit alles. Kwetsbare EU-landen als Italië, Griekenland en Spanje zijn afhankelijk geworden van de steun vanuit het ECB-hoofdkantoor in Frankfurt. Want hoe drukt die het geld bij? Door staatsleningen op te kopen uit de markt, van banken bijvoorbeeld, en die banken daarvoor te betalen met vers gedrukte euro’s. Door daar biljoenen tegenaan te gooien, daalt de rente erop. Zou de ECB daar ineens mee stoppen, dan stijgen de rentestanden in Europa eveneens, en heb je zo weer een schuldencrisis te pakken. “Het afbouwen van de opkoopprogramma’s wordt echt heel lastig”, zegt Brzeski. “Hoe meer de ECB zich zal terugtrekken, hoe meer landen weer zijn teruggeworpen op hun begrotingsbeleid. Met een hogere rente is het de vraag hoe een land als Griekenland ooit in staat is zijn schulden af te lossen.” Centrale banken, ook in de Verenigde Staten, zullen ooit moeten, zegt hij. “Maar ze zullen dat heel, heel geleidelijk doen.” Dat is ook een van de lessen uit de vorige crisis, besluit hij: nooit zomaar te snel de rentes omhoog doen. Dat heeft de ellende destijds verhevigd. Ik heb al eerder verwezen naar het clearingsysteem van de ECB voor wat betreft de afrekeningen van transacties uit de interne markt. De laatste beschikbare data zijn die van eind november 2020. De grootste crediteur is Duitsland met een vordering van €1060 mrd, daarna Luxemburg met €250 mrd. Nederland (DNB) schoot de zwakke Zuid-Europese banken €45 mrd voor. De eurolanden met de grootste schulden zijn: Italië €517 mrd, Spanje €467 mrd, Portugal €80 mrd, Griekenland €74 mrd, De ECB zelf heeft een schuld van €335 mrd aan het systeem. (bron: https://sdw.ecb.europa.eu/browse.do?node=bbn4859) Het is de vraag in hoeverre een oplopende staatsschuld problematisch is of wordt?

Bijna €75 mrd zal het kabinet eind dit jaar hebben uitgetrokken voor economische noodsteun. Vermoedelijk komt de overheidsschuld daarmee uit op 61,3% van het bruto binnenlands product, luidt de grove schatting van minister Hoekstra. Vanwege de lage rente zijn daar weinig zorgen over. Sommige academici stellen zelfs dat de staatsschuld gerust nog veel hoger mag. Immers, als de economie straks weer groeit, terwijl de rente zo goed als nul blijft, daalt de schuld afgezet tegen de economie vanzelf. Dat gaat anderen dan weer te ver. “Na corona komt de economie weer vol op stoom. Dat zal uiteindelijk tot prijsstijgingen leiden, waardoor lonen kunnen stijgen en de prijzen nog weer verder omhoog gaan”, zegt hoofdeconoom Sandra Phlippen van ABN Amro. Om die inflatie in toom te houden zal de rente stijgen, en kan overheidsschuld ineens wel degelijk een probleem worden, zegt ze. “Helemaal los gaan dus is niet verstandig.” Ik heb eerder berekend hoe groot de schade voor de overheid zal zijn als gevolg van de corona-pandemie en de economische terugval. Van groot belang is het bedrag dat aan bedragen is geschonken en dat achteraf in een bodemloze put zal zijn terechtgekomen en verloren geld is. Verder voor hoeveel miljarden heeft de overheid zich garant gesteld bij de banken, voor kredieten die oninbaar blijken te zijn en het bedrag waarvoor de fiscus uitstel heeft verleend dat moet worden afgeschreven. Daarbij komen de kosten die de zorg maakt voor de bestrijding van corona. Ik kom op een bedrag >€100 mrd. De ‘sommige’ economen die stellen dat dat voor Nederland geen probleem is, onderkennen de grote investeringen waarvoor Nederland, Europa en de wereld staat. Die ontkennen dat de tijd van voor corona voorbij is en er nu fors geïnvesteerd moet gaan worden in de maatschappij van morgen en overmorgen. De aanname dat na corona de economie weer op stoom komt hangt sterk af in welke mate de monetaire autoriteiten in staat zullen zijn gratis geld in de markten te blijven pompen en daarmee ‘zeepbellen’ blijven scheppen. Op enig moment gaat de rente weer stijgen, neemt de inflatie weer normalere vormen aan en zal de stijging van de lonen stabiliseren. Ik stel dat we momenteel leven in een ‘droom-economie’ waaraan op enig moment ‘hardhandig’ een einde komt. Burgers sparen voor onzekere tijden en krijgen op hun spaargeld geen rente meer. De overheid noemt dat gratis geld en deelt dat uit aan de ondernemers, zonder terugbetalingsverplichting, om de crisis te overleven.

Eerder al schreef Dirk Waterval dat spaarders en pensioenfondsen veel te lijden hebben onder het beleid van de Europese Centrale Bank die als nooit tevoren geld bijdrukt in deze crisis. Mag de bank dat eigenlijk wel? De Europese Centrale Bank krijgt nogal eens het verwijt dat ze haar boekje te buiten gaat met al dat massale opkopen van staats- en bedrijfsleningen, plat gezegd: ‘het aanzwengelen van de geldpers’. Al die geldcreatie zorgt voor bubbels op de aandelen- en huizenmarkten, zo klinkt het, en dat is gevaarlijk. Bovendien levert sparen niets meer op door de lage rentes die zo ontstaan, om niet te spreken van alle pensioenfondsen die door die lage rente in zwaar weer zitten. Maar in strijd met Europese verdragen is dat opkopen niet per se, concludeert een Nederlandse studiegroep van hoogleraren. Zij deden een onderzoek in opdracht van de Tweede Kamer, die zich zorgen maakt om alle negatieve bijeffecten van het ECB-beleid.

Al sinds 2015 koopt de centrale bank grootschalig schuldpapier op, obligaties van bedrijven en overheden, met tientallen miljarden per maand. Dat bouwde de centrale bank daarna weer wat af, maar sinds de coronacrisis staat de geldpers weer roodgloeiend. Een niet-misselijke €1850 mrd wordt er nu in totaal bijgedrukt, waarmee de waarde van ons geld daalt (ons geld wordt minder waard). Dat is bedoeld om de inflatie wat aan te jagen, die naar de smaak van de ECB veel te laag staat. Volgens haar eigen doelstellingen moet die richting de%, maar dat lukt maar niet. Vandaar dat steeds grootschaliger opkopen van schuldpapier. Commerciële banken die de obligaties aan de ECB verkopen, krijgen er nieuw, versgeperst geld voor terug dat ze kunnen uitlenen aan huishoudens en bedrijven. Dat moet de bestedingen aanjagen, waardoor de prijzen iets zouden stijgen – inflatie, dus.

Het lijkt soms wat op paniekvoetbal, want veel andere opties om de inflatie te verhogen heeft de ECB inmiddels niet meer. Over de doeltreffendheid van het opkopen is veel discussie. De ECB zelf zegt dat de inflatie zónder dit ‘onconventionele beleid’ een derde tot zelfs de helft lager was geweest. Andere wetenschappers, niet in dienst bij de ECB, betwijfelen dat, zo brengt de Nederlandse studiegroep in kaart. Bovendien herinnert één blik op de financiële gezondheid van pensioenfondsen of de spaaropbrengst op een bankrekening aan alle nadelen ervan. De Kamer lijkt er in haar onderzoeksopdracht vanuit te gaan dat de ECB zich niet aan haar mandaat houdt. Dat mandaat is niets meer, en niets minder, dan de inflatie op peil houden Maar soms lijkt het of de ECB er een hele agenda naast heeft, klinkt in de onderzoeksopdracht door. Bijvoorbeeld zorgen dat de rentestanden in de verschillende Europese lidstaten niet te ver uit elkaar gaan lopen. Of zorgen dat die rentes op staatsleningen niet te hoog worden. Nobel, maar misschien niet helemaal de bedoeling. Kan de ECB niet wat in toom worden gehouden met een wijziging in het Verdrag van de Europese Unie? Dat is volgens de onderzoekers, waaronder hoogleraren Lex Hoogduin en Dirk Bezemer uit Groningen, en de Rotterdammer Fabian Amtenbrink, niet nodig. Zij stellen dat de inflatie nog altijd ver onder de doelstelling ligt, wat het opkopen in principe legitimeert. Dat het bijdrukken van al dat nieuwe geld ook goed is voor de financiële stabiliteit in Europa – omdat landen tegen lage rentes kunnen lenen – noemen ze ‘als het ware mooi meegenomen’. Rest de vraag of de ECB niet klem zit in haar eigen beleid als de inflatie straks ineens wél hard gaat stijgen. Dat scenario is niet ondenkbaar, zodra de economie van het slot gaat en mensen ineens veel gaan spenderen. Wat een centrale bank dan normaal gesproken doet? Die gaat de beleidsrentes opvoeren, zodat sparen meer loont en uitgeven juist wat minder. Normaal gesproken, dus, maar onder de huidige omstandigheden kan dat desastreus uitpakken. Vanwege hun grote schuldenberg zouden veel lidstaten direct onder een verstikkende deken van staatsschuld komen te liggen als de rente nu omhoog gaat, vooral de zuidelijke. En ja, dan zit de ECB klem tussen het ongebreideld laten oplopen van de inflatie en een nieuwe schuldencrisis. Of, zoals de hoogleraren schrijven, tussen ‘a rock and a hard place’. (bron: Trouw)

Financieel/economische berichten

Het Openbaar Ministerie (OM) gaat dieper in op de rol van het voormalige ABN AMRO-bestuur onder leiding van Gerrit Zalm bij de vermeende overtredingen van antiwitwaswetgeving. Dat meldt Het Financieele Dagblad op basis van bronnen die op de hoogte zouden zijn van het onderzoek. Volgens de zakenkrant werkt het OM aan een schikking met de bank als rechtspersoon, maar zint justitie ook op de mogelijkheid om daarna natuurlijke personen te gaan vervolgen. Bronnen zeggen dat de gesprekken tussen het OM en ABN AMRO in de eindfase zitten, al is er nog wel werk te verzetten. De verwachting is dat een schikking ABN AMRO ettelijke honderden miljoenen zal kosten, aldus het FD. Ook zal de bank dan moeten toegeven in de fout te zijn gegaan en zich moeten houden aan een verbeterprogramma onder toezicht van De Nederlandsche Bank. Justitie wil daarnaast nagaan of bestuurders van de bank een verwijtbare rol hebben gespeeld bij structurele overtredingen van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme. (bron: DFT)

Het kabinet heeft de steunpakketten voor het bedrijfsleven uitgebreid met een totaalbedrag van 7,6 mrd. De verruiming geldt voor de eerste zes maanden van 2021. De helft van het bedrag is bestemd voor uitbreiding van de TVL-regeling, waarmee ondernemers die zeker 30% omzetverlies lijden een groot deel van hun vaste lasten vergoed krijgen. Detailhandelaren krijgen een hogere voorraadvergoeding. De NOW-subsidie voor loondoorbetaling gaat omhoog van 80% naar 85% van de loonsom. Bij de Tozo (inkomenssteun voor zelfstandigen) wordt de geplande vermogenstoets niet ingevoerd. (bron: NOS)

Door de strengere coronamaatregelen voor reizigers zijn veel vluchten straks niet meer mogelijk, laat de KLM weten. Als bemanningsleden die uit het buitenland terugkeren naar Nederland een antigeentest moeten ondergaan, is er een risico dat sommigen van hen moeten achterblijven na een positieve test, aldus de luchtvaartmaatschappij. “Dat betekent dat we niet meer kunnen vliegen op lange afstanden en op diverse bestemmingen in Europa.” Dat zou ook gelden voor vrachtvluchten. Het kabinet wil reizigers die Nederland binnenkomen, verplichten een sneltest te ondergaan, maakte premier Rutte bekend. Vanwege de coronacrisis gaat KLM nog eens 800 tot 1000 banen schrappen. Die komen boven op de 5000 banen die vorig jaar al bij KLM verdwenen. Het herstel van vooral langeafstandsvluchten duurt volgens het bedrijf aanzienlijk langer dan verwacht door reisbeperkingen. In oktober sprak KLM de verwachting uit dat er nog eens 1500 banen geschrapt moesten worden. Dat zijn er dus minder geworden. Het gaat om 500 banen bij het cabinepersoneel, 100 piloten en 200 tot 400 banen bij het grondpersoneel. De KLM krijgt 3,4 mrd steun van de overheid en onderhandelt nog over een volgend coronasteunpakket.

De onderhandelingen tussen de Franse en Nederlandse staat over een nieuwe kapitaalinjectie in Air France-KLM verlopen uiterst moeizaam, schrijft het FD op basis van ingewijden. Er zijn al twee deadlines gemist. De Nederlandse staat wil alleen in KLM investeren en dat is tegen het zere been van de Fransen. De Franse overheid stelt dat een investering in de groep ook in het belang van KLM is. Partijen voelen zich volgens het FD tot elkaar veroordeeld. Air France-KLM kreeg al miljarden aan leningen. Het bedrijf wil een nieuwe injectie om weerbaarder te zijn. (bron: NOS)

De pensioenfondsen hebben vanwege de lage rente hun premies meer dan ooit verhoogd. Stijgingen van 10% of meer zijn geen uitzondering, schrijft het Financieele Dagblad na onderzoek. Van de 44 bedrijfstakpensioenfondsen hebben er 39 hun premie verhoogd. Dat raakt zo’n vijf miljoen Nederlanders. Ondanks de premiestijging bouwen veel werknemers minder pensioen op. De meeste fondsen hanteren een premie van 25% tot 30%. Daarmee werkt de Nederlander nu gemiddeld meer dan eendag per week voor het pensioen. 5 jaar geleden lag de premie meestal nog rond de 20%. (bron: NOS)

Hema bestellingen geannuleerd; Jumbo verliest €10 mln per week door de lockdown. Zelfs al geplaatste bestellingen worden daarom geannuleerd, meldt Trouw. De nood is hoog bij grootwinkelbedrijf Hema. Het schrapte half januari met onmiddellijke ingang alle bestellingen die het tot half april had lopen bij zijn leveranciers. Voorlopig hoeven die ook geen nieuwe bestellingen te verwachten. Daarnaast wordt de betalingstermijn voor alles wat al geleverd is met dertig dagen verlengd. Dat meldt Hema in een brief, in handen van Trouw, die 14 dagen geleden is verstuurd naar zijn belangrijkste leveranciers in Azië. Het gaat om een ‘eenzijdige aanpassing’ van de afspraken, geeft Hema toe. Die is nodig om na de coronacrisis een ‘stabiele en solide’ relatie tussen het bedrijf en zijn leveranciers te waarborgen. Acute geldnood voert Hema niet aan als reden voor de maatregelen. Er werken veel mensen thuis en daarom is de capaciteit voor het verwerken van facturen drastisch afgenomen, stelt commercieel directeur Trevor Perren, ondertekenaar van de brief. Als reden voor het afbestellen van lopende orders voert hij aan dat er simpelweg geen ruimte genoeg is om nieuwe voorraden te herbergen. “We lijden 10 miljoen euro per week verlies, en de lockdown duurt al acht weken”, zegt een woordvoerster van Hema. Het bedrijf zal niet snel omvallen, vervolgt zij. “Maar we denken wel na over de vraag: hoe dan? De voorraden voor december, gewoonlijk onze drukste maand, liggen er grotendeels nog. En nieuwe voorraden laten leveren die de klant nooit zullen bereiken, is géén goed ondernemerschap.” De ingreep laat zien ‘hoe ongelooflijk ingewikkeld’ het is voor winkelbedrijven, zegt retaildeskundige Paul Moers, om te overleven tijdens de lockdown die half december van kracht werd en die zeker nog tot in februari gaat duren. Hema deed één dag lang een poging open te blijven voor voedingswaren, maar is sindsdien als niet-essentiële winkel volledig gesloten. “Het gaat slecht met het bedrijf”, stelt Moers. “Maar als je dat meldt aan je leveranciers, jaag je de onrust alleen maar aan. Hoe dan ook zullen deze maatregelen een sneeuwbaleffect hebben. Want de leveranciers produceren speciaal voor Hema, dus ze kunnen hun waren niet elders kwijt.” Hema-directeur Perren belooft zijn leveranciers dat de winkels in de tussentijd opgefrist worden en dat klanten straks staan te popelen om terug te keren. Ook schrijft hij dat de onlineverkoop goed loopt en dat investeringen om dat kanaal ‘zo actief mogelijk’ te houden versneld worden. Dat is nodig, erkent de Hema-woordvoerster, mede omdat verzending via PostNL niet soepel loopt. Maar volgens Moers heeft Hema de onlineverkoop gewoon ‘nog lang niet op orde’ en bewijst de nood waarin het winkelbedrijf nu verkeert vooral dat er te weinig geld is gestoken in de vernieuwing van de winkels. Veel te lang is veel te veel geld gebruikt voor plannen om de Hema op de kaart te zetten in het buitenland”, zegt Moers. “Dat is ten koste gegaan van innovatie. Denk je aan Hema, dan denk je nog steeds aan worst en aan Jip en Janneke. Een winkelformule moet je om de vijf à zes jaar vernieuwen, maar Hema heeft daar deze hele eeuw nog niets aan gedaan.” Hema leek juist het lek boven te hebben. Jarenlang dreigde het bedrijf te bezwijken onder een enorme schuldenlast, maar de overname door investeringsmaatschappij Parcom en de familie Van Eerd, eigenaar van supermarktketen Jumbo, leek perspectief te bieden. Dat de nieuwe eigenaren zich weer vooral op Nederland willen concentreren, noemt Moers ‘heel verstandig’. “Maar zij plukken nu de wrange vruchten van jaren van slecht beleid.”

De machtswisseling in de VS

Trump heeft op 20 januari 2021 voor het laatst in zijn presidentschap het Witte Huis verlaten, enkele uren voor de inauguratie van Joe Biden. Hij noemde het een grote eer om president geweest te zijn. Op Joint Base Andrews in Maryland hield Trump nog een laatste toespraak. Hij zei dat hij verwacht dat de nieuwe regering grote successen zal boeken, maar dat hij, Trump, daarvoor de basis heeft gelegd. Tegen de aanwezige groep aanhangers zei hij dat hij spoedig zal terugkeren. Het Amerikaanse leger salueerde Trump met 21 kanonschoten, voordat hij met Melania Trump op de Air Force One stapte en richting Florida vertrok.

Corona-perikelen

De Noorse gezondheidsautoriteiten hebben geen verband gevonden tussen het sterven van 33 Noren boven de 75 en hun inenting met het Pfizer-vaccin. Allen hadden al zware gezondheidsproblemen. Er waren zorgen omdat sinds het begin van de vaccinaties 33 oudere bewoners van verpleeghuizen waren overleden. Het Noorse RIVM waarschuwde voor de risico’s voor hoogbejaarde zieken. Nader onderzoek duidt dus niet op een causaal verband. Niet uit te sluiten is dat de gezondheidsproblemen van de slachtoffers zijn verergerd door de bijwerkingen. In totaal zijn bijna 48.000 bewoners van tehuizen ingeënt.

Sociaal/maatschappelijke zaken

Gedupeerde ouders in de toeslagenaffaire krijgen al hun nog openstaande schulden van alle overheidsinstanties kwijtgescholden. Het kabinet zet alles op alles om ervoor te zorgen dat private schuldeisers, zoals woningcorporaties, zorgverzekeraars en banken, dat voorbeeld volgen. “Alles is erop gericht dat de ouders nu snel met een schone lei verder kunnen met hun leven. Dat verdienen ze”, verklaarde staatssecretaris Alexandra van Huffelen (Financiën), nadat bleek dat de Belastingdienst halsstarrig vast hield aan de rol van eerste schuldeiser en het grootste deel van de toegezegde 30.000 alweer opeiste voordat het geld was uitgekeerd. Daardoor zouden deze ouders nauwelijks geld overhouden van het toegezegde bedrag. De beroepsvereniging van bewindvoerders stapte daarom vorige week uit het overleg waarin verschillende partijen gezamenlijk een oplossing voor de ouders probeerden te zoeken. Het lukte niet om overeenstemming te bereiken. “Het is niet uit te leggen dat de Belastingdienst gedupeerde ouders met de ene hand compenseert en met de andere hand incasseert”, stelde de Vereniging Nederlandse Gemeenten. Zo ontstond een kafkaëske situatie, die diverse demissionaire bewindslieden afgelopen dagen niet konden uitleggen. Minister Wopke Hoekstra van financiën beloofde bij het tv-programma ‘Op1’ met staatssecretaris Van Huffelen een oplossing te zoeken. Die oplossing is nu dat de overheid alle schulden kwijtscheldt bij instanties als UWV, gemeenten, het CAK, DUO en de Sociale Verzekeringsbank. Tegelijkertijd zet het kabinet private schuldeisers onder grote druk hetzelfde te doen door publiekelijk hiertoe op te roepen. De Nederlandse Vereniging van Banken kon nog niet inhoudelijk reageren omdat het nieuws ‘nog erg vers’ is. Ook Aedes, die de woningcorporaties vertegenwoordigt, en energiebrancheclub Energie-Nederland reageren pas later. Of Van Huffelen bedrijven ook financieel gaat compenseren voor de kwijt te schelden bedragen wil ze niet zeggen. Hoeveel geld het kabinet uittrekt voor deze hersteloperatie weet de staatssecretaris niet. “Maar ongeacht wat het gaat kosten, we gaan het betalen.” De Belastingdienst heeft inmiddels contact met zo’n 12.600 van de tenminste 27.000 ouders die benadeeld zijn omdat ze ten onrechte van fraude zijn beschuldigd. Van Huffelen schrijft in een Kamerbrief dat zij er alles aan doet om ‘zoveel mogelijk van deze ouders reeds in februari en maart uit te betalen’. Uiterlijk 1 mei moet iedereen de 30.000 op de rekening hebben. Moedige maar ook noodzakelijke beslissing van het kabinet ,aar het is de vraag of alle gedupeerden de schadeloosstelling ook inderdaad netto krijgen uitgekeerd die de Staat hen betaalt. Worden hiermee alle vorderingen die lopen via schuldhulpverlening, deurwaarders en incassobureaus kwijtgescholden en worden alle negatieve aantekeningen die gedupeerden hebben gekregen tijdens dit hele proces ook uit de registers, BKR, verwijderd.

Frontberichten

Kamerleden van D66 en SP nemen niet zomaar genoegen met het rapport van de commissie Magchielse over de zaak-Julio Poch. De commissie concludeert dat er geen sprake is geweest van onrechtmatig handelen door de Nederlandse overheid in de strafzaak tegen de Transavia-piloot. Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma van D66 wil vooral opheldering over het telefoontje dat in 2007 binnenkwam bij een officier van justitie die bij de zaak betrokken was. Een vrouw, die zei van het Kabinet van Koningin te zijn, zou daarin geprobeerd hebben invloed uit te oefenen op de zaak. Poch werd verdacht van deelname aan dodenvluchten in opdracht van de Argentijnse junta. De zaak zou volgens de vrouw die belde “pijnlijk” zijn voor prinses Máxima, wier vader minister was in diezelfde militaire regering. Opmerkelijk is dat in 2007 de strafzaak nog in een beginstadium was en er nog weinig mensen van op de hoogte waren. De onderzoekcommissie heeft, ondanks grootschalig onderzoek, geen bewijs gevonden dat het telefoontje inderdaad namens het Koninklijk Huis is gedaan. Maar Sjoerdsma blijft het een zeer vreemde zaak vinden. “Feit blijft dat iedere poging tot beïnvloeding van een strafzaak, en zeker namens het Koninklijk Huis, onbestaanbaar is”, zegt Sjoerdsma. Hij wil dat premier Rutte uitleg geeft in de Tweede Kamer. De Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) liet weten dat er geen interventiepoging is geweest door of namens het Koninklijk Huis. Het is voorgelegd aan medewerkers uit die tijd, maar ook aan koning Willem-Alexander, koningin Máxima en prinses Beatrix. “Allen hebben aangegeven dat hen niets bijstaat van een dergelijke interventiepoging”, stelt de RVD. Ook is er in databases, gespreksnotities en agenda’s uit de periode 2001-2011 niets gevonden. Sjoerdsma wil dat alle gespreksverslagen en telefoonlijsten nog eens nageplozen worden, “om zeker te weten dat dit telefoontje niet heeft plaatsgevonden, zoals sommige mensen beweren. Als het wel heeft plaatsgevonden, zijn we ver van huis.” Ook SP’er Michiel van Nispen vindt de passage in het rapport “bijzonder opvallend”. Hij constateert dat na het telefoontje het onderzoek in de zaak-Poch gefrustreerd lijkt te zijn. Hij denkt sowieso dat de onderste steen in deze affaire nog steeds niet boven is. Van Nispen is verontwaardigd over de conclusie van Magchielse dat de overheid geen blaam treft. “Er heeft een verkapte uitlevering plaatsgevonden waardoor Poch jarenlang onschuldig vast heeft gezeten. Er is jarenlang over gelogen tegen de Kamer.” Ook met de conclusie dat er geen sprake is geweest van politieke beïnvloeding, bijvoorbeeld door toenmalig minister Hirsch Ballin, is hij het niet eens. “Ik zie dat echt anders.” Moeilijk dossier, als er sprake zou zijn geweest van de zijde van de Koninklijke Familie, komt de monarchie ter discussie te staan. Verder onthou ik mij van mening over deze zaak. (bron: NOS)

Het bedrag dat wereldwijd door landen is uitgetrokken voor aanpassing aan klimaatverandering zal moeten vervijf- tot vertienvoudigen tot maximaal $300 mrd per jaar, schrijft het Klimaatinstituut Global Center on Adaptation (GCA)

in een rapport. Het instituut vreest dat er door de coronacrisis minder aandacht is voor het klimaatbeleid. Ook zijn er zorgen dat herstelplannen na de pandemie zullen leiden tot meer uitstoot. Het GCA waarschuwt dat dit een grotere bedreiging is dan het coronavirus, wat nu extra investeren noodzakelijk maakt. (bron: NOS)

CDA-leider Hoekstra heeft uitgehaald naar premier Rutte. Hij deed dat in een speech op het eerste digitale congres van hem als nieuwe CDA-leider. Volgens Hoekstra ervaren steeds meer mensen “een tijd van gebroken beloftes”. Hoekstra noemt dat de erfenis van 10 jaar VVD. Het ontbreekt Rutte en de VVD volgens hem aan visie en een politiek die richting geeft. Nederlanders hebben ten onrechte de boodschap gekregen dat het vanzelf goedkomt als iedereen zijn eigenbelang nastreeft, zegt Hoekstra. Hij spreekt van een ‘winner takes it all’-economie en een overheid die haar eigen burgers is gaan wantrouwen. Ja, dat was even schrikken. We leven in verkiezingstijd en kunnen veel harde uitspraken verwachten maar dit is een confrontale aanval van het CDA op de VVD en Rutte. Ik herken de kritiek van Hoekstra wel, maar hij heeft zelf aan de uitvoering van het neoliberale beleid meegewerkt. In het volgende blog zal ik aandacht besteden aan de onwenselijkheid, midden in de corona-pandemie, verkiezingen te gaan uitschrijven, omdat dat nu eenmaal moet, maar het de vraag is of die opdracht wel uitvoerbaar en wenselijk is. Ik zeg: wij staan op een kruispunt van wegen, waar essentiële besluiten moeten worden genomen. De belangen voor de samenleving zijn levensgroot en de toekomst van komende generaties staat op het spel. Ik kom met een voorstel van een Kabinet van Nationale Eenheid onder leiding van Kim Putters. Volgende blog meer.

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 29 jan 2021, week 4: AEX 637,11; Bel20 3.623,60; CAC40 5.399,21; DAX 13.432,87; FTSE 100 6.407,46; SMI 10.591,06; RTS (Rusland) 1.367,64; SXXP (Stoxx Europe) 395,85; DJIA 29.982,62; NY-Nasdaq 100 12.925,38; Nikkei 27.663,39; Hang Seng 28.359,75; All Ords 6.870,90; SSEC 3.483,07; €/$1.2139; BTC/USD $34.718,25; 1 troy ounce goud $1.848,10, dat is €48.912,47 per kilo; 3 maands Euribor -0,548%; 1 weeks -0,563%; 1 mnds -0,571%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,458%; 10 jaar VS 1,063%; 10 jaar Belgische Staat -0,346; 10 jaar Duitse Staat -0,526%; 10 jaar Franse Staat -0,294%; 10 jaar VK 0,298%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,463%; 10 jaar Japan 0,0524%; Spanje 0,074%; 10 jaar Italië 0,622%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,50.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden deze week dalend. Er heerst onrust op de financiële markten over marktmanipulaties. De dollar hield stand en de bitcoin steeg weer van een forse daling. Nieuws vanuit getroffen sectoren in het bedrijfsleven, zoals de luchtvaart, de reiswereld en kunst en cultuur, verlenging van de lockdown tot 9 februari en de ingestelde avondklokken, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en slechte verwachtingen voor de werkgelegenheid, en het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van het voortdurende krimp-scenario, mede als gevolg van corona, bepalen de sfeer. De goudprijs in $$ hield redelijk stand. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,25%; Duitsland -0,091%; Nederland -0,017%; Frankrijk 0,439%; Japan 0,6575%; Spanje 0,92%; VK 0,864%; Italië 1,493%; Canada 1,4701%; VS 1,8225%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,742%; Nederland -0,711%; Zwitserland -0,6723%; België -0,662%; Frankrijk -0,654%; Denemarken -0,596%; Spanje -0,379%; Japan -0,1107%; VK -0,041%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.