UPDATE 22/23 08 2020/545 Economie krimpt minder dan gevreesd; CPB ziet alweer groei aan de horizon

Openingswoord

Het wordt steeds duidelijker dat we op weg zijn naar een economische crisis die vergelijkbaar is dan die van de Dertiger Jaaren. Ik sluit zelfs niet uit dat we op weg zijn naar een zwaardere ramp dan die ons toen heeft getroffen, ondanks dat de symptomen niet op alle aspecten dezelfde zijn. Toen voerden we een monetaire beleid van een krappe geldmarkt om toch vooral de waarde van onze munt, de gulden, te beschermen, nu voorzien de monetaire autoriteiten van enorme hoeveelheden vrijwel gratis geld om ervoor te zorgen dat er geld in overvloed is voor iedereen die investeringen willen plegen. Het gevolg daarvan is dat ons geld ontdaan wordt van zijn waarde, vroeger noemden we dat ‘devalueren’. Vroeger kenden we vaste wisselkoersen van het geld, tegenwoordig zijn er zwevende noteringen die op ieder moment overal op de wereld tot stand komen. Geld heeft geen basiswaarde meer maar deze wordt bepaald door de prijs die daarvoor op de markt wordt bepaald en dan altijd in relatie van een andere valuta, zoals de $, ,£, ¥ en de Chinese ¥. Dus de waarde van de €1 is vandaag $1,18, maar morgen zal dat hoger dan wel lager zijn. Als beleggers hun vertrouwen in een valuta verliezen, verkopen ze hun waarden, waardoor die valuta in waarde daalt. Dat betekent dan wel dat export van goederen die in die valuta verhandelt worden goedkoper worden en de import duurder. In die situatie verkeert momenteel de Amerikaanse dollar, onder meer als gevolg van een economische krimp in het laatste jaar van 32,9%. Maar ook omdat zich gigantische hoeveelheden dollars op de markten bevinden, veel meer dan wenselijk worden geacht, als gevolg van een financieel beleid dat door politieke leiders wordt gevoerd om de welvaart te verhogen. Daardoor is het prijspeil van aandelenkoersen op een niveau aangekomen dat geen beeld meer geeft op basis van rendement dat wordt gemaakt. Rendement is een begrip van vroeger, de norm is nu: verwachtingen.

Toch herken ik in de mededelingen van de periode van 1 juli-24 oktober 1929 (de dag dat de DJIA 15% van zijn waarde verloor) en die van nu éénduidigheid. Zowel toen als nu hoor en lees ik financiële en monetaire autoriteiten, waaronder topbankiers en rekenmeesters geruststellende woorden spreken en verwachtingen uitspreken. “We hebben alles onder controle, niet ongerust worden, heb vertrouwen in ons, ga gerust slapen wij waken over jullie”. Dat betekende wel dat de DJIA op 8 juli 1932 een absoluut dieptepunt bereikte op 40,56 in bijna 3 jaar een verlies van bijna 90%. Ik stel dit om mijn verontrusting te uiten over de bobo’s van nu die omtrekkende bewegingen maken en de kern van de problematiek verhullen. Centrale bankiers die ons niet vertellen waartoe een monetair beleid kan leiden door het scheppen van overliquiditeiten en extreem lage dan wel negatieve rentetarieven. Wat een huidige negatieve rente voor 30-jarig papier betekent voor de toekomst. Welke financieel/sociaal/maatschappelijke gevolgen dat kan hebben voor de pensioenfondsen en onze pensioenen en spaargelden. Deskundigen hanteren rekenmodellen die in het verleden zijn ontwikkeld, maar we bevinden ons niet in een ‘bekend’ traject. De zaken die nu, tegelijkertijd, spelen zijn heel divers en daardoor complex. We bevinden ons in transitieperiode tussen twee lange economische golven (van eco 3.0 naar eco 4.0) die al 12 jaar loopt en waarin vrijwel geen voortgang is geboekt, we zijn geswitcht naar een monetair systeem waarmee we geen ervaring hebben en niet weten hoe we dat moeten aansturen (volgens mij doen we maar wat: steeds meer geld in de markt pompen zal de economie wel gaande houden), we hebben de waarde losgekoppeld van geld, hebben rendement losgekoppeld van bezit (effecten), verwachtingen worden hoger gewaardeerd dan de realiteit. Er was al een recessie op komst als gevolg van een teruggang van de wereldhandel (handelsoorlogen van Trump), maar daar kwam een corona-pandemie overheen, met grote gevolgen voor de economie wereldwijd. De staatsschulden stijgen snel en de gevolgen daarvan zijn onbekend. Er moet geïnvesteerd worden in de samenleving van morgen en overmorgen. Er wordt maar iets gedaan zonder dat er prioriteiten worden gesteld en de consequenties van het handelen worden beschouwd. Onze politieke leiders zijn daarvoor niet in charge en wat erger is niet in staat. Hoe groot moet de waardevermindering worden van ons geld, tot hoe hoog moet de inflatie stijgen en de koopkracht dalen, voordat er orde op zaken gesteld gaat worden. Ik ga dan uit van het positieve scenario dat dat nog mogelijk is, dat op dat moment al het geld nog niet vernietigd is. Ik verwijs naar wat zich bijna 100 jaar geleden afspeelde in de Weimarrepubliek, onze oosterburen: Wat kostte een brood daar van 800 gram in twee jaar tijd (dec 1921-nov 1923)? In dec 1921: 3,20 mark; dec 1922: 130,40 mark; jan 1923: 200 mark; apr 1923: 380 mark; aug 1923: 55,2 duizend mark; nov 1923: 160,8 miljard mark. Daarna normaliseerde de prijzen weer, maar alle (spaar)gelden waren verloren gegaan. Wij moeten accepteren dat ontwikkelingen zo complex zijn en de belangen zo divers, dat de gang van zaken onbestuurbaar wordt en leidt tot gevolgen die niemand zou hebben gewild. Wat ik vandaag waarneem is dat er grote onzekerheid is over welke waarden nog ‘te vertrouwen’ zijn, er is zo verschrikkelijk veel geld dat er op grote schaal op crypto-platformen wordt belegd, waar de centrale banken geen enkele macht uitoefenen. Op internet lees ik Paul Tudor Jones zegt ook: Bitcoin wapent mij tegen een inflatoir risico van het huidige financiële stelsel. Ik vermoed dat we de komende jaren een nieuwe periode van depressie ingaan met extreme armoede en rijkdom. Ik ben daar zeer bezorgd over. Eerst gaan we klappen zien op de aandelenmarkten. Doordat overheden en centrale overheden de afgelopen maanden zoveel geld hebben bijgedrukt, leidt dat tot massale geldontwaarding. Inflatie dus. Consumenten besteden minder. Misschien dat ze ‘één of twee’ naar een terrasje gaan, maar het geld is op. Alles wordt langer gebruikt, die nieuwe auto stelt men uit’. Ik lees op crypto websites dat de waarde van de ₿ (bitcoin) over een jaar $100.000 zal zijn, bij een huidige prijs van $12,360. Dan schudt U met Uw hoofd, maar dit is het koersverloop sinds de bitcoin, na de kredietcrisis van 2008 werd gepresenteerd door Satoschi Nakamoto: 3 jan 2009: $0,00; 5 okt 2009: $,000764; 12 okt 2009: $0,001; 22 mei 2010: $0,0025; 18 jul 2010: $0,07; 7 nov 2010: $0,36; 19 jun 2011: $17,77; 25 mrt 2013: $74,02; 18 nov 2013: $685,75; 29 nov 2013: $1242; 10 mrt 2017: $1201,86; 1 aug 2017: $2787,85; 4 sep 2017: $4780,12; 28 mrt 2018: $6926,02; 19 mei 2019: $8287,04; 19 jun 2019: $10.908,18: 20 jul 2020: $11.118,92. Ik wil er mee laten zien hoe schoksgewijs de koers van ₿1 in de loop van tien jaar is gestegen. Nu de waarde van onze valuta, die worden uitgegeven door de centrale banken, nauwelijks nog iets voorstellen (een opgeblazen systeem) presenteert de bitcoin zich als een reserve valuta, die wereldwijd verhandeld wordt. Het voelt fout aan want voor een dollar betalen we €0,847 en voor een bitcoin >€10.000 en over 3 maanden misschien wel €20,000. Wat is geld dan nog waard? De vraag is alleen wat er gebeurt met de bitcoin op het moment dat het monetaire geldsysteem instort? Ook waardeloos geld?

Op de voorpagina van Trouw van 18 augustus wordt mijn aandacht getrokken door de kop “Economie krimpt minder dan gevreesd; CPB ziet alweer groei aan de horizon” Ik frons mijn wenkbrauwen en vraag mij af of de rekenmeesters bij het CPB in de concept Macro Economische Verkenningen (cMEV), die door het kabinet worden gebruikt voor de begrotingsonderhandelingen 2021, wel voorbehouden hebben gemaakt, maar die in het basis-document niet hebben meegenomen als realistisch. Daardoor geeft het model het meest optimistische beeld, wat denkbaar is. De rekenmodellen die worden gebruikt zijn niet eerder getest op de complexe situatie van dit moment. Voordat corona uitbrak zaten we al in een afnemende economische groei door de dalende wereldhandel als gevolg van de handelsoorlogen die Trump voerde. Daaroverheen kwam de corona-pandemie, die zware verliezen veroorzaakten. Gezien het feit dat wij een rijk land zijn konden we ons veroorloven het bedrijfsleven en de arbeidsmarkt met subsidies en het vooruitschuiven van de afdracht van fiscale afdrachten, rente en aflossingen, waardoor de ergste klappen konden worden voorkomen. Onze economische krimp van 8,5% in het 2e kwartaal was daardoor lager van die van de 27EU en de 19euro. De derde variabele, een mogelijke tweede besmettingsgolf, wordt benoemd, maar niet meegenomen in de cijfers. Daarbij komen nog een aantal onzekere zaken: de ontwikkeling van de inflatie in de komende 16 maanden, de mogelijkheid van dalende pensioenuitkeringen, stijgende woonlasten, zorgpremies, ozb, TV/internet/bellen. Hoe het echte koopkrachtplaatje eruit gaat zien voor werkenden, niet-werkenden en gepensioneerden is heel onzeker alsmede hoe de omscholing van werknemers wordt aangepakt en betaald. Dan de vraag hoe een derde hulppakket eruit gaat zien en welke invloed dat gaat uitoefenen op financieel/economische en sociaal/maatschappelijke zaken. De steun aan de KLM wordt benoemd, maar de drukte op Schiphol is nog niet teruggekeerd en ook de rekenmeesters geven niet aan hoe lang deze situatie nog voortduurt. De steun voor de EU-begroting 2021-2027 en het EU-steunfonds wordt benoemd, maar Italië trekt nu al aan de bel dat zij meer steun nodig hebben. Er spelen verder op de achtergrond nog een aantal ontwikkelingen, die de verwachtingen van het cMEV 2021 kunnen beïnvloeden: de ontwaarding van ons geld (geen rente meer), de vraag of de overvloedige geldcreatie van de centrale banken straffeloos kan voortgaan, het ontbreken van de bouwtekeningen voor de samenleving voor onze jongeren en komende generaties, de aanpak van de klimaatvervuiling, ons milieu en de natuur. De rekenmeesters van het Centraal Plan Bureau zien de zon alweer gloren aan de horizon, ik hoop dat het geen fata-morgana is.

De coronaklap voor de economie is ’ongekend hard’

Maar het Centraal Planbureau (CPB) is optimistischer gestemd dan eerder dit jaar. De rekenmeesters gaan nu uit van 5,1% economische krimp dit jaar en een groei in 2021 van 3,2%. De werkloosheid loopt volgend jaar op tot 605.000, ofwel 6,5% van de beroepsbevolking. De economische vooruitzichten zullen echter verslechteren als er opnieuw een tweede corona-besmettingsgolf komt. Dat stelt het Centraal Planbureau (CPB) in de concept Macro-Economische Verkenningen (MEV), die het kabinet gebruikt voor de begrotingsonderhandelingen 2021, die op Prinsjesdag wordt gepresenteerd. Een paar maanden geleden rekende het CPB nog op meer dan 6% krimp voor de Nederlandse economie, maar die verwachtingen zijn iets naar boven bijgesteld. Volgens de rekenmeesters groeit de Nederlandse economie weer sinds juli van dit jaar, maar zal de klap nadreunen. “Ten opzichte van sommige andere landen is Nederland minder hard getroffen. Maar geen misverstand: deze klap is ongekend hard, en moet zich nog grotendeels laten voelen. Werkloosheid en faillissementen reageren met vertraging op de crisis, die klap moet eigenlijk nog komen,” aldus CPB-directeur Pieter Hasekamp.

De werkloosheid zal in 2021 dan ook blijven stijgen, tot 6,5%. En in het sombere ’tweede-golfscenario’ dat het CPB ook heeft berekend zelfs tot 10%. In dat scenario voorzien de rekenmeesters overigens ook geen economisch herstel in 2021. Na een krimp van ruim 6% dit jaar, volgt dan volgend jaar nog een klap van 3,2%. Hasekamp waarschuwt mensen om voor de gevolgen van de corona-crisis zich blind te staren op de economische cijfers: „Burenhulp, familiebezoek, thuisonderwijs: het laat zich allemaal niet in economische groeicijfers vangen. De corona-crisis heeft grote gevolgen voor zaken die raken aan de kwaliteit van het bestaan: we missen het vieren van een bruiloft of jubileum, de theater- en concertpodia zijn leeg, en er zijn grote zorgen over eenzaamheid in verpleeghuizen.” De gevolgen van de corona-crisis komen pas volgend jaar tot uiting in de koopkrachtplaatjes. Het CPB rekent op een fors lagere loonstijging, waardoor de koopkracht ook maar met 0,4% zal plussen als het kabinet niet bijstuurt met lastenverlagingen. De koopkrachtplaatjes van dit jaar zijn nagenoeg ongewijzigd ten opzichte van voor de corona-crisis: door de bank genomen gaat een huishouden er met 2,2% op vooruit en 0,4% in 2021. Werkenden krijgen er als groep overigens meer bij dan uitkeringsgerechtigden en gepensioneerden, die volgend jaar op de nullijn belanden. Dat komt omdat het planbureau rekent met zogenoemde statische koopkracht: dat betekent dat ervan wordt uitgegaan dat iemands situatie gedurende het jaar niet verandert. Een werkende houdt zijn baan, een gepensioneerde blijft gepensioneerd en een werklozen blijven werkloos. „Bij de interpretatie van deze cijfers dient bedacht te worden dat ontslagen en weggevallen omzet van zelfstandigen voor een groot aantal mensen een sterk inkomensverlies veroorzaken en dat de overheid een deel van de loonkosten heeft overgenomen”, waarschuwt het CPB dan ook. In de nieuwe voorspellingen heeft het CPB nog geen rekening gehouden met een eventueel derde steunpakket, voor de periode na 1 oktober. Het kabinet hakt hier binnenkort de knoop over door. Minister Wopke Hoekstra van Financiën zei al dat een aantal sectoren nog niet zonder steun van de overheid zal kunnen. Of er echter een nieuw pakket komt of dat er een aantal losse steunmaatregelen worden genomen moet volgens hem nog worden besloten. Het CPB is iets positiever dan in juli over de ontwikkeling van de overheidsfinanciën. Dit jaar voorzien de rekenmeesters een tekort van 7,1% en in 2021 van 4,1%. In juni ging het CPB nog uit van respectievelijk 8 en 5% tekort. De nationale schuld neemt als gevolg van de tekorten weliswaar toe, maar blijft beneden de marge van 60% die ooit in het Europese Stabiliteits- en Groeipact (SGP) is afgesproken. De tekorten zijn wel hoger dan de 3%-grens n.l. €68 mrd maar binnen Europa is eerder al afgesproken dat de overschrijdingen tijdens de corona-crisis door de vingers worden gezien. (bronnen: Parool en NOS)

Frontberichten

De oppositie heeft in het Kamerdebat over de zorg het kabinet aangevallen vanwege de afwijzing van hogere lonen voor zorgmedewerkers. De coalitie zegt dat er geen geld is voor structurele loonsverhogingen. GroenLinks-leider Klaver vindt de 3% loonsverhoging, die eerder is toegezegd, onvoldoende. Ook PvdA-voorman Asscher vindt dat zorgmedewerkers meer waardering verdienen. Toch krijgen medewerkers in de zorg geen structurele loonsverhoging. Coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en CU sloten zich in het Kamerdebat aan bij het kabinetsstandpunt dat de lonen al stijgen en dat een stijging op dit moment te duur is. Nadat de vier coalitiepartijen vorige week waren weggelopen van een stemming over dit onderwerp, stemden zij nu alsnog niet in met de wens van de oppositie om de beloning in de zorg te verbeteren. Wel vraagt de coalitie het kabinet te onderzoeken of er ruimte is om de arbeidsvoorwaarden te verbeteren. (bron: NOS)

Het aantal cruiseschepen dat in de havens van Amsterdam, Rotterdam en IJmuiden afmeert, is dit jaar drastisch afgenomen. Het waren er elf. Tegen de NOS zeggen alle drie de havens dat het daar dit jaar vermoedelijk bij blijft. Voor de corona-crisis werden er voor dit jaar 282 cruiseschepen verwacht. Begin dit jaar werden vanwege covid-19 alle cruises voor Azië opgeschort en na 13 maart werden alle cruises voor Europa en Noord-Amerika geschrapt. Het stilvallen van de sector is goed nieuws voor het milieu, maar betekent een grote economische strop. Er zou rond de 300 miljoen euro zijn misgelopen. “Eén cruiseschip brengt gemiddeld zo ongeveer €1 mln aan bruto omzet op, met alles van bunkers, water en onderdelen tot gidsen, horeca en vervoer” (bron: NOS)

In het vorige blog schreef ik “De extra energiebelasting voor het verduurzamen van de industrie wordt met name door het midden- en kleinbedrijf (MKB) opgehoest. Zij betalen meer belasting dan de 12 grootste industriebedrijven, concludeert Milieudefensie die via een Wob-verzoek informatie had opgevraagd.”. Daarover heb ik nu meer informatie van het Ministerie EZK. De Financiering van de energietransitie is als volgt ingeschat: De dienstverlening levert 35,1% van de lasten, de huishoudens 33,1%, de industrie slechts 16,1%, overheid, onderwijs en zorg maar 9,3% en de landbouw 6,3%. In exacte cijfers betaalt de dienstverlening in 2020 €847 mln en in 2030 €1.197 mln; de huishoudens €798 mln en €1,129 mln; de industrie €388 mln en €550 mln; de overheid, het onderwijs en de zorg tesamen €225 mln en €318 mln en de landbouw €153 mln en €217 mln. De cijfers spreken voor zich. Deze aanpak kan zo de papiervernietiger in.

Premier Rutte en minister de Jonge kondigden deze week nieuw maatregelen aan voor de beperking van corona-besmettingen. Maar van krachtig beleid is geen sprake. Noem het aanwijzingen/adviezen aan de burgers: een verjaardag thuis met hooguit 6 personen, als de 1½ meter in acht kan worden genomen; Geen feestjes en borrels en trouwerijen thuis maar in een zaal, die voldoet aan de corona-eisen, met max 100 personen, thuiswerken blijft ook na 1 september de norm en de thuis-quarantaine gaat terug van 14 naar tien dagen voor personen ouder dan 12 jaar. Nu het aantal besmettingen blijft oplopen legt de premier de bal bij de Gemeente Amsterdam, die moet het goede voorbeeld gaan geven hoe gemeenten de problematiek moeten aanpakken. Maar ook burgemeester Halsema reageert afhoudend. Ze komt weliswaar met aanvullende eisen: extra toezicht op de horeca, bij excessen volgt sluiting, meldplicht voor feesten van >100 personen en ze zegt toe dat de politie op iedere melding van overlast afgaat. Tegelijkertijd zegt ze dat de hoofdstad deze regels niet zomaar kan handhaven: we hebben 8000 horecagelegenheden en maar 5000 agenten. Het kabinet blijft in deze fase bij maatwerk, sussen, pappen en nathouden: geen sancties. Maar het is maar de vraag in hoeverre daarmee nieuwe brandhaarden kunnen worden voorkomen.

Corona-berichten

Dagrapport RIVM 19-08-2020: Het corona-virus rukt op in Nederland. Het kabinet adviseert daarom: organiseer thuis geen bijeenkomsten met meer dan zes mensen. En blijf zoveel mogelijk thuiswerken, ook na 1 september. Volg het laatste nieuws over de pandemie in de media. Het grote aantal besmettingen van de laatste twee weken vertaalt zich vandaag voor het eerst in een flinke toename van het aantal ziekenhuisopnamen. Het RIVM registreert 18 nieuwe ziekenhuisopnamen, het hoogste aantal sinds 19 mei. Op dinsdagmiddag lagen er 181 patiënten in het ziekenhuis, waarvan 42 op de intensive care. Het aantal positief geteste personen in Nederland is vandaag met 552 toegenomen. Dit blijkt uit cijfers van het RIVM. Een dag eerder werden nog 489 besmettingen gemeld. De meeste meldingen waren er in de gemeenten Amsterdam (93) en Rotterdam (61).

Zuid-Korea waarschuwt voor een nieuwe besmettingsgolf,nu voor de zesde dag op rij het aantal besmettingen boven de 100 uitkomt. Vandaag werden 297 nieuwe gevallen gemeld. De bron van 140 nieuwe besmettingen is terug te voeren op een kerk in de hoofdstad Seoul. Zeker 600 leden van het kerkgenootschap zijn besmet. Duizenden politiemensen zijn ingezet om alle 4000 kerkleden op te sporen en te testen. In Seoul en omgeving wonen 25 miljoen mensen. De autoriteiten spreken van een vreselijk gevaarlijke crisis. In maart kende het land een piek in besmettingen die ook was gelinkt aan een kerk. In de afgelopen week zijn 4013 nieuwe besmettingen met corona vastgesteld, meldde het RIVM. Dit cijfer is ongeveer gelijk aan dat van vorige week. Het aantal ziekenhuisopnames en sterfte’s als gevolg van covid-19 is gestegen. (bron: NOS)

De verplichting om een mondkapje te dragen op drukke plekken in Amsterdam blijft. Dat heeft de rechter in kort geding bepaald. De procedure was door de actiegroep Viruswaarheid en ondernemer Ab Gietelink tegen de Veiligheidsregio aangespannen. De rechtbank noemt het “noodzakelijk en geoorloofd” de kapjes te verplichten, zeker nu in Amsterdam het aantal besmettingen stijgt. (bron: NOS) Ik had ook niet anders verwacht.

Steeds meer artsen vragen zich af of het corona-virus geen agressieve vorm is van een griepvirus. Ook daar sterven er mensen aan. Ieder jaar vallen er ca 150.000 doden, dat is gemiddeld 2900 per week. Door corona zullen er in een tijdsbestek van 3 maanden meer ouderen zijn gestorven, maar een aantal daarvan zou ook zonder corona zijn gestorven. Op https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/70895ned?dl=35377 staan het aantal doden genoteerd in de eerste 11 weken van dit jaar en dat ligt gemiddeld >3000 per week, ook bij de 65-80 jarigen en >80 jaar liggen de getallen wel wat hoger maar zeker niet verontrustend. Maar de weken 12-22 (half maart/eind mei) zijn nog niet beschikbaar. En die moeten meer inzicht geven hoeveel mensen er meer zijn overleden dan in 2019 (totaal 151.588). Maar hoe verontrustend is dat? Wat ik mij meer afvraag is hoe ernstig de blijvende schade is mensen die het overleven?

Financieel/economisch nieuws

De Nederlandse industrie ging in het tweede kwartaal door een diep dal vanwege de coronacrisis. Gemiddeld werd er vergeleken met 2019 een zesde minder omzet gedraaid, concludeert het CBS op basis van nieuwe cijfers over de industrie. Vooral in april en mei was de daling groot. “In april kreeg de Nederlandse industrie een enorme klap”, zegt Albert Jan Swart, sectoreconoom Industrie, Transport en Logistiek bij ABN Amro. “Mei was ook een heel slechte maand. In juni ging het iets beter dankzij het einde van de lockdowns in veel Europese landen.” Vooral fabrikanten in de transportsector zagen hun omzet instorten. Vergeleken met een jaar eerder werd er bijna 40% minder omzet gemaakt. Ook de olie-gerelateerde industrie, zoals raffinage en de chemie, had veel minder omzet dan een jaar geleden: ruim 30%. De textiel-industrie zag de omzet teruglopen met ruim 27% ten opzichte van hetzelfde kwartaal in 2019. “De auto-industrie is heel hard geraakt door een gebrek aan onderdelen en een grote afname van de vraag naar auto’s”, zegt econoom Swart. “Dat raakt ook Nederlandse toeleveranciers, bijvoorbeeld in de metaalbewerking en in de chemie.” Er waren ook sectoren waar juist meer omzet werd gedraaid. Opmerkelijk was de stijging van ruim 10% bij tabaksproducenten. Verder boekten producenten van farmaceutische middelen en machines een hogere omzet. Voor de korte termijn verwacht Swart maar beperkt een opleving van de gehele industrie. “De Nederlandse industrie moet het vooral hebben van investeringen, bijvoorbeeld in machines of vliegtuigen. En die staan zwaar onder druk, zowel in Nederland als in de meeste andere landen.” (bron: NOS)

Uit de halfjaarcijfers van BAM blijkt dat de bouwer problemen heeft door de corona-crisis maar ook als gevolg van een aantal activiteiten in het buitenland. BAM Groep heeft in de eerste helft van 2020, zoals verwacht, een stevig verlies geleden. Dit bleek uit de cijfers van de bouwer, die in juli al een winstwaarschuwing gaf. “Dit is een uitdagend halfjaar geweest, in het bijzonder vanwege de impact van Covid-19 in combinatie met achterblijvende prestaties van enkele bedrijfsonderdelen”, zei Frans den Houter, CEO ad interim, in een toelichting op de halfjaarcijfers. “Onze gemiddelde operationele efficiency is in april en mei afgenomen tot ongeveer 65%. Dit verbeterde tot 80% in juni en is nu bijna terug op 90%”, lichtte de topman toe. In de eerste zes maanden daalde de omzet op jaarbasis van €3,5 mrd naar €3,1 mrd. Dit mondde uit in een gecorrigeerd verlies vóór belastingen van €134 mln. Een jaar eerder lag het verlies op €27,2 mln en in het eerste kwartaal van 2020 werd zelfs nog een bescheiden winst behaald van €1,3 mln. Als oorzaak van het verlies wees BAM vooral op de corona-crisis, maar de resultaten werden ook gedrukt door aanhoudende verliezen bij BAM International, de Keulse metroschikking die leidde tot een buitengewone last, en in mindere mate de achterblijvende prestaties van het Duitse bouw- en het Nederlandse infrabedrijf. Netto leed BAM een verlies van €235 mln. Dat is inclusief €116 mln aan papieren afwaarderingen. Het proces tot afbouw van BAM International is in gang gezet. In juli meldde BAM al dat de kaspositie in de eerste jaarhelft is gestegen tot circa €1,2 mrd, inclusief de volledig getrokken kredietfaciliteit van €400 mln. Vorige week maakte BAM bekend dat het een vrijstelling heeft gekregen van zijn kredietverstrekkers. Inmiddels is de kaspositie versterkt tot €1,3 mrd. “Op grond van de huidige markt- en Covid-19-omstandigheden en de sterke orderportefeuille verwacht BAM voor de tweede helft van 2020 een positief gecorrigeerd resultaat vóór belastingen”, zei Den Houter. De orderportefeuille steeg in het tweede kwartaal met 5% tot €13,3 mrd. (bron: aandeelhouder)

Het lijkt erop dat veel bedrijven in de transport en logistiek de schade van de corona-crisis te hoog hebben ingeschat of uit voorzorg te veel overheidssteun hebben aangevraagd. Dat constateert ABN Amro in een sectorprognose. Het aantal bedrijven dat van maart tot en met juli 20% minder omzet heeft geboekt – en daardoor recht had op een NOW-uitkering – is waarschijnlijk beperkt, zegt de bank. Het was ook een extreem gek half jaar voor de transportsector. Eerst viel er heel veel weg. De Chinese industrie lag door het corona-virus wekenlang voor 90% stil. De toeleveringsketen raakte ernstig ontregeld. Ook het vervoer naar de havens, vliegvelden en over het spoor in China was bijna helemaal gestopt. En in maart ging het helemaal mis voor de Nederlandse ondernemers toen het corona-virus hier om zich heen raasde. In deze hectische periode vroegen veel werkgevers financiële steun aan, maar nu blijkt volgens ABN Amro dat bijvoorbeeld de binnenvaart en het wegvervoer relatief weinig last hebben gehad van de crisis. Het transport in de zeevaart ging wel met 9% omlaag, op het spoor met 10% en in de luchtvracht ook met 10% .ABN Amro voorspelt dat de transportsector in 2020 in totaal met 5,5% krimpt. De sector zal in 2021 weer ‘groei’ laten zien, van circa 2,5%. Volgens de economen is de sector pas in 2022 volledig hersteld. Dat volledige herstel blijft nog even uit mede omdat er door corona een enorme toename van faillissementen wordt verwacht in het vierde kwartaal. Daarbij zal ook de stikstofcrisis in de herfst en winter gevolgen hebben voor het wegvervoer; er zal dan waarschijnlijk minder worden gebouwd, waardoor transportvolumes zullen dalen. De handelsspanningen tussen de VS en China en een harde brexit kunnen ook tot problemen leiden voor de sector. (bron: Trouw/ABN Amro)

De Japanse economie is in het tweede kwartaal met 7,8% gekrompen ten opzicht van een kwartaal eerder. Het is volgens analisten de grootste klap voor de op twee na grootste economie van de wereld in haar naoorlogse geschiedenis. Het betekent voor Japan het derde opeenvolgende kwartaal van krimp. De economische neergang van Japan is iets groter dan verwacht, maar nog altijd minder fors dan in veel andere landen. Dat komt omdat het Aziatische land niet al te beperkende corona-maatregelen heeft genomen. “De grote daling kan worden verklaard door de afname van de consumptie en de export”, zegt hoofdeconoom Takeshi Minami van onderzoeksbureau Norinchukin. De consumentenuitgaven daalden het afgelopen kwartaal met 8,2% en de export viel terug met 18,5%. “Ik verwacht in het kwartaal juli-september weer groei, maar wereldwijd is het herstel overal traag, behalve in China.” Verder werd bekend dat de industriële productie in Japan volgens een definitief cijfer in juni met 1,9% is gestegen op maandbasis. Bij een voorlopige raming werd nog een stijging met 2,7% gemeld. Op jaarbasis kromp de productie in de omvangrijke Japanse industrie met een bijgestelde 18,2%.

Berkshire Hathaway, het investeringsvehikel van de Amerikaanse superbelegger Warren Buffett, heeft al zijn aandelen in financieel fonds Goldman Sachs verkocht. Ook belangen in banken als Wells Fargo, met een kwart, en JPMorgan, met 62%, zijn flink teruggebracht, zo bleek uit documenten over het tweede kwartaal die zijn gepubliceerd. Buffett is de baas van Berkshire Hathaway, een Amerikaans conglomeraat (ter waarde van zo’n $503 mrd) en het vierde grootste bedrijf ter wereld. Buffett schudt wel vaker zijn aandelenportefeuille op. Zo deed de beleggers eerder dit jaar al zijn aandelen in vier grote luchtvaartmaatschappijen van de hand. Tegenover de verkoop van de bankaandelen, stond de aankoop van aandelen van goudproducent Barrick Gold. Aan het einde van het tweede kwartaal had Buffett een belang in het bedrijf van $564 mln. De investering in goud is enigszins opvallend, omdat Buffett een aantal jaren terug nog riep dat er betere investeringen voorhanden zijn. Berkshire verkocht verder ook al zijn aandelen in olieproducent Occidental Petroleum. (bron: iex)

Er gaat nog meer personeel op straat gezet bij Boeing. In 2018 brak deze vliegtuigmaatschappij alle productie- en omzetrecords. Maar nu, als gevolg van de twee neergestorte Boeing 737 Max toestellen en de corona-crisis regent het annuleringen en lopen de verliezen op. Eerder heeft de fabrikant al aan 16.000 werknemers te vertrekken, nu heeft het bestuur personeelsleden aangeboden te vertrekken met behoud van salaris. De cijfers over het eerste halfjaar laten een verlies zien van $3 mrd, voornamelijk veroorzaakt door de commerciële tak met een ½jaaromzet van $7,8 mrd. De defensie- en ruimtevaarttak met een ½jaaromzet van $12,6 mrd draaide winstgevend.

De grootste belegger ter wereld, het Noorse staatsinvesteringsfonds Government Pension Fund Global, met een vermogen van >10.000 mrd Noorse kronen (=€1057 mrd), dat is >3x het BNP van Noorwegen, verloot in het eerste kwartaal €128 mrd en verdiende in het tweede kwartaal €110 mrd, zodat een verlies resulteerde van €17,8 mrd. Het Fund heeft belangen in 9200 bedrijven ter waarde van 1½% van alle verhandelde aandelen ter wereld, die een waarde hebben van $83 biljard. Het Fund ziet een kleine kloof bestaan in koersvorming op de aandelenmarkten, die wordt toegeschreven aan de reële economie en de ingecalculeerde verwachtingen. Als gevolg van de wereldwijde economische crisis kan een beurscorrectie gaan plaatsvinden. Maar ik verwacht ook dat een verder dalende koers van de Amerikaanse dollar kan leiden tot een afwaardering van de beurswaarde.

We leven nog deels in de analoge wereld, deels in de digitale. We hebben de verliezen die we moeten nemen voor de ombouw van de analoge wereld naar de digitale nog niet genomen, maar de effectenbeurzen rekenen zich al rijk met de prognoses die de digitale samenleving in de komende tien jaar kan gaan opleveren. Maar we moeten nog wel beginnen met de opleiding en omscholing van de werknemers van de toekomst. Beleggers kijken niet naar de reële economie maar het droombeeld dat zij hebben over het walhalla van de toekomst. De vraag is nu of en zo ja wanneer dat walhalla werkelijkheid wordt? Dat kan best nog 10 tot 15 jaar duren.

Werkloosheid Amsterdam stijgt met meer dan 50%

Amsterdammers en regiobewoners worden ongenadig hard getroffen door de corona-crisis. De stijging van de werkloosheid is in groot-Amsterdam veel forser dan in de rest van het land. De hardste klappen vallen in de branches waar juist de economie van de hoofdstad sterk in is. Arbeidsbureau UWV keert inmiddels aan ruim 29.000 inwoners van de Amsterdamse regio de werkloosheidsuitkering WW uit, 53% meer dan een jaar geleden. Daarmee neemt het aantal mensen zonder werk hier veel sneller toe dan in de rest van het land. Landelijk steeg het aantal uitkeringen vergeleken met juli vorig jaar 29%. Afgelopen maand kwamen er in Amsterdam en omgeving bijna 4900 mensen bij die recht hebben op een werkloosheidsuitkering. De groei van het aantal uitkeringen in de afgelopen maand lijkt mee te vallen, maar dat komt ook doordat de eerste mensen die dit voorjaar vanwege corona hun baan kwijtraakten, hun WW alweer verliezen. Vooral jongeren tussen de 15 en 25 jaar worden zo getroffen. 90% van die groep had voordien een flexbaan, waardoor ze vanwege hun korte arbeidsverleden vaak maar recht hebben op drie maanden WW. Daardoor nam het aantal WW-uitkeringen onder jongeren landelijk af met 10%. De klappen vallen overal. Ondanks de grote vraag naar zorgpersoneel steeg de werkloosheid in de zorg- en welzijnssector bijna 2%. Dat is opvallend, omdat er in Amsterdam nog altijd 1700 zorgvacatures zijn. Ook in de horeca, dienstverlening en groothandel nam het aantal werklozen toe. In de cultuursector was er een krimp van het aantal banen met 3,7%. De vooruitzichten lijken somber. Het aantal vacatures in de Amsterdamse regio weegt lang niet op tegen het aantal mensen zonder baan. Momenteel staan bij het UWV 12.700 vacatures open. Er is vooral vraag naar technische functies, ICT’ers, zorgmedewerkers en administratieve medewerkers. Eerder bleek vooral in de horeca, dienstverlening en het toerisme het banenverlies het grootst, de branches waar normaal de hoofdstad sterk in is. Daar zijn ook de minste vacatures te vinden. Ook in de verkoop (winkels), schoonmaak, beveiliging, transport en logistiek zijn weinig banen. Het lijkt er sterk op dat we momenteel in het oog van de storm zitten. De verwachting is dat in het najaar, zeker als het kabinet corona-steun afbouwt, veel bedrijven het moeilijk zullen krijgen. Dat zal met name het geval zijn in branches waarop de Amsterdamse economie drijft: horeca, toerisme, logistiek en detailhandel. (bron: Parool) Een ander aspect is, als gevolg van de corona-beperkingen die zijn opgelegd aan de horeca, dat er signalen zijn dat de onderwereld met zwart geld belangen nemen in horecabedrijven die in zwaar weer verkeren. Begrijpelijk voor de ondernemers die op de rand van de afgrond staan, maar is het maatschappelijk wenselijk?

Overwegingen

Ik ben deze week in het geweer gekomen tegen de suggestie in het concept Makro Economische Verkenningen 2021 van het Centraal Plan Bureau. De rekenmeesters leggen het kabinet document neer over de financieel/economische ontwikkelingen voor het komende jaar, die in mijn ogen een veel te rooskleurig beeld schetsen over wat ons nog te wachten staat en nauwelijks rekening houden met achterliggende ontwikkelingen, die uiterst onzeker zijn. Lees daarvoor het Openingswoord. De vraag kan worden gesteld of het kabinet het advies van het CPB om niet te gaan bezuinigen en van een groep vooraanstaande economen om de steun aan het bedrijfsleven nog niet te beëindigen zal opvolgen. De materie is complex, laat dat duidelijk, zijn en in de laatste eeuw is een dergelijke ontwikkeling niet voorgekomen. In feite zijn er drie actuele problemen die nu moeten worden aangepakt en zijn er drie die moeten worden meegewogen in de besluitvorming. Actueel zijn: de economische terugval door de dalende wereldhandel, door de corona-crisis en door een gebrek aan investeringen voor de nieuwe samenleving voor onze jongeren en volgende generaties. De drie onderwerpen op de achtergrond zijn: is het monetaire beleid voldoende solide om deze crisis te overleven; is het financiële systeem (bankwezen) stevig genoeg om een grondige hervorming door te komen en slagen onze politici erin beleid te formeren om in de komende decennia voor een gezonder klimaat, milieu en onze natuur. Het CPB komt niet verder dan de economische krimp aan te pakken zonder rekening te houden met een mogelijke tweede corona-golf aan besmettingen. De realiteit is wel dat wij, als een rijk land, een wat langere adem hebben, maar het betekent niet dat wij de problematiek van de zwakkere EU-staten niet ook op ons bord krijgen. Met welk perspectief komt dit kabinet voor 2021 voor volk en vaderland ? ‘Hou vol’ is te weinig, er moet visie komen voor de komende 15 jaar. En als Rutte III daar niet in slaagt zal het volgende kabinet volgend jaar die opdracht moeten uitvoeren.

Hoe groot is de bedreiging van de 9 Amerikaanse techbedrijven voor ons land, Europa en de rest van de wereld. De 4 grootste in beurswaarden zijn Apple, $2000 mrd, Amazon $1700 mrd, Microsoft $1600 mrd en Google $1000 mrd. Die waardes zijn 7 keer zo groot als de hele Nederlandse economie is. Maar ook Facebook, IBM, Java/Oracle, Netflix en Twitter/Linkedin beschikken over big data. Daarbij spelen ook de Chinezen ook mee, maar Trump doet er alles aan hen te dwarsbomen. Europa speelt geen enkele rol op dit terrein.

Mr Dr Nout Wellink (Bredevoort, 1943), econoom, was jarenlang topambtenaar op het ministerie van Financiën voordat hij op 1 juli 1997 Wim Duisenberg opvolgde tot President van De Nederlandsche Bank N.V. en die functie 14 jaar uitvoerde. Van juni 2006 tot en met 2011 was Wellink voorzitter van het Bazel’s Comité voor bankentoezicht (BCBS), een internationaal orgaan dat toezichtregels ontwerpt voor banken. Sinds december 2018 is hij niet-uitvoerend lid van de raad van bestuur van de grootste Chinese staatsbank ICBC. Deze week presenteerde hij zijn boek Ontgelden, waarin hij zich afvraagt hoe het komt dat politieke besluitvorming en monetaire en economische maatregelen altijd te laat op stoom komen? De wereld is nauwelijks bekomen van de kredietcrisis of er dient zich alweer een nieuwe gamechanger aan. De corona-crisis zal de wereld – ook de financieel-economische – sterk veranderen. De uitgangspositie is precair nu de economisch beleidsmakers door de vorige crisis al veel kruit verschoten hebben. Een nieuwe schuldencrisis in Europa ligt op de loer. Technologische ontwikkelingen en verschuivingen in het mondiale economische en politieke machtsevenwicht hebben een ongeordende zoektocht op gang gebracht naar ieders plaats in de wereld van morgen. In Ontgelden blikt Nout Wellink terug op zijn lange internationale carrière in het geldwezen, maar hij kijkt ook vooruit. Vanuit zijn ervaringen als bestuurder van twee van de grootste (Chinese) banken ter wereld schetst hij het beeld van China als leidende (economische) wereldmacht in aantocht.

De nog niet tot stand gekomen overeenstemming tussen de Democraten en Republikeinen in de VS over de omvang van het corona-herstelprogramma drukt de koers van de Amerikaanse dollar. Er was deze week even hoop dat de deal eraan kwam, maar het bleef stil. De daling van bijna 10% in 6 maanden wordt toegeschreven aan het monetaire beleid van de centrale banken die, volgens Blackrock de grootste vermogensbeheerder, een ‘beleidsrevolutie’ heeft veroorzaakt doordat ze vrijwel ongelimiteerd de geldkraan voor gratis geld hebben opengedraaid. Als gevolg daarvan zijn beleggers op zoek naar veilige havens als de dollar dat niet meer is. Goud, ja, en omdat de economische vooruitzichten van de VS ‘slechter zijn dan die van andere economieën’ verschuift de interesse naar de Yen. Maar wat zijn de gevolgen van een duurdere euro en een zwakkere dollar. Niemand spreekt daar tot dusverre over, maar een dalende dollarkoers betekent voor onze institutionele beleggers, waaronder onze pensioenfondsen, dat daar verliezen moeten worden genomen op bestaande dollar-genoteerde fondsen.

Lusha en Simpler

In het vorige blog heb ik een artikel geschreven, uit Trouw, over het Joodse bedrijf Lusha, dat in de VS staat geregistreerd. Hier het vervolg ervan. Zodra mensen weten dat ze in de database van Lusha staan, kunnen mensen vragen om hun contactgegevens eruit te verwijderen. Volgens Tweede Kamerlid Kees Verhoeven – ook al via de onlinedienst te vinden – is dat precies waarom het bedrijf hen níét op de hoogte stelt. “Als je geen toestemming vraagt, is dat altijd omdat je bang bent voor het antwoord”, zegt de D66’er. “Ik voer al tien jaar discussies met commerciële internetjongens en meisjes. Zij weten dat mensen nou eenmaal geen toestemming geven. Waarom zou je gebeld willen worden door iemand aan wie je je nummer niet hebt gegeven? Een onbekend nummer is bijna altijd iemand die je lastig gaat vallen.” Lusha geeft op zijn website toe mensen niet op de hoogte te stellen. “Toestemming is niet de enige wettelijke grondslag om data te verwerken. Lusha’s grondslag is een gerechtvaardigd belang om zijn diensten aan gebruikers aan te bieden.” Maar volgens advocaat Zwenne verzaakt Lusha erbij te zeggen dat zo’n gerechtvaardigd belang (wat overigens niet puur commercieel mag zijn) altijd moet worden afgewogen tegen de privacy. Ook Kamerlid Verhoeven is er niet van onder de indruk. “Gerechtvaardigd belang wordt over het algemeen gebruikt om toestemming te ontwijken. En dat is waar het online om gaat. Het huidige verdienmodel van het internet is gebaseerd op geen toestemming vragen. Daarom is de AVG bedacht.” Blijkt Lusha de AVG te overtreden, dan kan de Autoriteit Persoonsgegevens actie ondernemen. Vooralsnog loopt hier geen onderzoek naar. Als de toezichthouder zegt dat Lusha in de haak is, wil Verhoeven er alsnog een discussie over in de politiek. “Als je een nummer niet kunt vinden via netwerk of openbare bronnen, is dat niet voor niets. Ik zie geen meerwaarde maar alleen schaduwkanten in een dienst die nummers openbaar maakt van mensen die dat niet weten én niet willen. We zouden er schriftelijke vragen over kunnen stellen. Dit is typisch een rechttoe rechtaan privacyvraagstuk waar de minister voor rechtsbescherming iets over zou moeten zeggen.”

De manier waarop het Amerikaanse bedrijf Simpler Apps privénummers vergaart doet denken aan Cambridge Analytica. Kan de privacywet mensen hiertegen beschermen? Onlinedienst Lusha verkoopt mailadressen en telefoonnummers. Een belangrijke bron voor die contactinformatie blijkt het bedrijf Simpler Apps Inc te leveren. De gratis mobiele apps van Simpler slurpen persoonsgegevens op, niet alleen van gebruikers, maar ook die van iedereen in hun contactlijsten. De zaak doet privacy-advocaat en -hoogleraar Gerrit-Jan Zwenne denken aan het Cambridge Analytica-schandaal. “Facebook stond toe dat dat bedrijf gegevens verzamelde, niet alleen van de gebruikers zelf, maar ook van hun vrienden. Facebook kreeg toen een boete van $5 mrd en overal waar de zaak werd onderzocht – zoals in Nederland en het Verenigd Koninkrijk – werd vastgesteld dat dit een overtreding was.” Overtreden Lusha en Simpler de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG)? Volgens privacyjurist Jeroen Terstegge gaat daar een andere vraag aan vooraf: valt deze praktijk onder Europese wetgeving? “Om onder de AVG te vallen, moet een bedrijf aan minstens één van drie voorwaarden voldoen. Het bedrijf moet een vestiging in Europa hebben, gebruikers in Europa monitoren – bijvoorbeeld met cookies – of zijn diensten nadrukkelijk ook op Europese klanten richten.” Lusha lijkt aan geen van deze voorwaarden te voldoen. Europese toezichthouders kunnen dit bedrijf dus niet zonder meer aanpakken. Maar voor Simpler ligt dat ingewikkelder. Als de Simpler-apps die de persoonsgegevens verzamelen bewust op Europese gebruikers zijn gericht, treedt de AVG in werking. Anders staan waakhonden als de Autoriteit Persoonsgegevens buitenspel. “Als je iets koopt op de Nederlandse website van een Chinees bedrijf, valt dat onder de AVG”, geeft Terstegge als voorbeeld. “Maar als je door China reist en incheckt bij een plaatselijk hotel, gaat de AVG niet op. Uiteindelijk vallen de contactlijsten van Europese gebruikers wel onder de AVG, denkt Terstegge. De reden: Simpler biedt zijn apps aan in diverse Europese talen, waaronder Nederlands. En dat betekent problemen voor Simpler, want in tegenstelling tot de minder strenge Amerikaanse privacyregels, zegt de AVG dat het bedrijf toestemming nodig heeft van de contactpersonen wier gegevens het doorverkoopt. Dat een app als Simpler bijna buiten de AVG valt, zou je volgens Terstegge een omissie van de AVG kunnen noemen. “De wet weerspiegelt de kwesties die speelden toen zij tot stand kwam. Toen de AVG werd opgesteld tussen 2009 en 2016, waren er geen voorbeelden van bedrijven als Simpler bekend.” Mocht de Europese regelgeving toch tekortschieten, dan ligt hier volgens Terstegge een taak voor de Nederlandse wetgever. “Je hebt in Nederland de UAVG, met aanvullende bepalingen bij de privacywet. Die wordt nu geëvalueerd en tussen nu en volgend jaar aangepast. Deze kwestie zou daarbij wellicht geregeld kunnen worden. Daar zou minister Sander Dekker voor rechtsbescherming dan wat van moeten vinden.”

Aan de wieg van verschillende Simpler-apps staat Yoni Tserruya, een van de oprichters van Lusha. Hij bedacht bijvoorbeeld ook de apps ‘Contacts Manager’, ‘Easy Backup’ en ‘Dialer’. Bij elkaar zijn de Simpler-apps voor Android-telefoons al meer dan zeventien miljoen keer geïnstalleerd. Om welke apps gaat het eigenlijk en hoe werken ze? Het beheren van contacten kan een tijdrovende bezigheid zijn. Vaak is een contactlijst dan ook een rommeltje met dubbele contacten, ongeldige nummers, of alleen een e-mailadres. De apps van Simpler helpen particulieren om orde te scheppen in die chaos. Voor de iPhone en iPad maakt Simpler twee apps: Contacts Manager en Easy Backup. Voor Android-telefoons zijn dat er vier: Dialer, ‘Dutch beller-ID, contacten en telefoon’, ‘Cleaner’ en Easy Backup. Alle apps zijn gericht op de contactlijst van de gebruiker, maar bieden een net iets andere service. De Contacts Manager en Cleaner speuren dubbele contacten op en helpen bij het samenvoegen, Easy Backup bewaart alle contacten extern, met Dialer kan vanuit de contactlijst snel een belletje, sms, of WhatsApp-bericht worden verzonden en met Beller-ID kun je zien wie er belt, ook zonder dat degene als contact in de telefoon staat. Bij alle apps moet de gebruiker toestemming geven om in de contactlijst te kijken. Die informatie wordt vervolgens uitgelezen en opgeslagen. In de voorwaarden is te lezen dat de persoonlijke informatie, waaronder de contactenlijst, zal worden gedeeld met derden. Niet alleen met partners zoals Lusha, maar ook met andere commerciële partijen waarmee ze samenwerken. Voor Simpler zijn het dus niet de apps waarmee het geld wordt verdiend, maar doen de gebruikers de kassa rinkelen. En het verklaart ook waarom de informatie van Trouw-redacteuren die zelf nooit een Simpler-app hebben geïnstalleerd, toch via Lusha kon worden gevonden. Om te controleren of ook uw gegevens via Lusha kunnen worden gevonden installeert u de Lusha-extensie en kijkt u op uw eigen profielpagina op LinkedIn. Via www.lusha.co/privacy_policy en www.simplercontacts.com/opt-out kunt u uw gegevens laten verwijderen. In de instellingen van de Simpler-apps zit ook een knop waarmee u het delen van contacten kunt stoppen. Daarmee voorkomt u dat het bedrijf informatie uit uw contactlijst kan actualiseren. De gratis onlinedienst Simpler Apps Inc. maakt smartphone-apps die bijvoorbeeld back-ups maken van je contactenlijst en namen van onbekende bellers voor je achterhalen. Dat doet Simpler gratis, maar ondertussen wordt de contactinformatie verkocht via de Amerikaans-Israëlische dienst Lusha. Er is een opvallende connectie tussen de twee bedrijven: Yoni Tserruya, de oprichter en CEO van Lusha, ontwikkelde de apps die Simpler aanbiedt. Volgens jurist en technologiedeskundige Danny Mekić is dit geen ongebruikelijke samenwerking. “Je hebt honderdduizenden gratis apps met handige functies voor je telefoon. Dat blijken vaak bronnen van dit soort data. Aan de ene kant heb je een gratis backup-dienst voor je contacten, aan de andere kant een betaalde dienst waarmee je nummers kunt achterhalen.” De samenwerking met Simpler verklaart mogelijk waarom Lusha privénummers heeft van mensen die ervan overtuigd zijn dat ze hun contactgegevens nooit zomaar ergens delen. In Simplers privacyvoorwaarden staat dat het bedrijf niet alleen de informatie van gebruikers met derden kan delen, maar ook hun hele contactenlijsten. Zo kunnen data van mensen die nergens mee hebben ingestemd alsnog in Lusha’s handen terechtkomen. “Daar zit het probleem”, zegt Mekić. “Een vriend, collega of journalist hoeft maar te denken ‘fijn, een backup maken van m’n lijst’ en hoppa, Kajsa Ollongren gaat mee de database in. Ik denk dat beide bedrijven daar een taaie discussie over gaan krijgen met toezichthouders, want ik zie niet hoe dit door de beugel kan.” Lusha en Simpler hebben niet gereageerd op vragen voor dit artikel. Op vragen voor een eerder artikel antwoordde Lusha per mail dat het voldoet aan alle relevante wetgeving.

Syp Wynia is publicist, journalist en essayïst en uitgever van Wynia’s Week. Hij werkte eerder als columnist en commentator voor Elsevier, Buitenhof en BNR Nieuwsradio. Voor Het Parool werkte hij in Den Haag en Brussel. Geliefde onderwerpen: migratie, klimaat, lobbycratie en Europa. Op https://tpo.nl/2020/08/01/syp-wynia-het-klimaatbeleid-brokkelt-zienderogen-af-logboek-van-een-teloorgang/ staat zijn logboek over de ontwikkelingen van het klimaatbeleid. Enkele citaten: de ministers Kajsa Ollongren en Eric Wiebes gaan hardnekkig door met hun klimaatbeleid. Wiebes zegt dat het subsidiëren van houtstook (‘biomassa’) nodig is om ‘de doelen te halen’. En Ollongren gaat koppig door met het opdringen van het gasverbod, dat beoogt om huizen en gebouwen in hoog tempo van het gasnet te halen. Ondertussen zakt de steun voor dat beleid weg. Burgers willen het steeds vaker niet meer. Instanties zeggen dat het niet werkt, dat het te duur is. Zelfs klimaatactivisten bedenken zich. Opmerkelijk is het wegvallen van de steun van de regeringspartijen voor het klimaatbeleid. En dan vooral voor het wegvallen van de steun voor onderdelen van het beleid die de burgers het meest raken. Uit alle enquêtes blijkt dat er geen meerderheid is voor het gasverbod en dat er veel weerstand is, ook al omdat het te duur wordt gevonden. Opvallend is de draai die Urgenda maakte. Deze klimaatgroep ijverde met succes bij de rechter voor een sneller klimaatbeleid. Maar directeur Minnesma keert zich nu tegen houtstook, wil voorlopig gas blijven gebruiken en is ook kritisch op warmtenetten en zonneweiden. Het kabinet Rutte Drie staat gaandeweg bijna alleen met het eigen klimaatbeleid. D66 en ChristenUnie gooiden de eerste steen naar de houtstook – het CDA trok de handen er ook al een beetje van af – en de VVD viel tot twee keer toe met enig succes het gasverbod van het kabinet aan. Het heeft er alle schijn van dat er nauwelijks nog politici te vinden zijn die met dit beleid de kiezer onder ogen durven komen. Dat geldt ook voor politici van linkse oppositiepartijen, die het klimaatbeleid van het kabinet steeds gesteund of zelfs gedicteerd hebben. GroenLinks trok de handen in etappes af van de gesubsidieerde houtstook, die door GroenLinkse politici in tal van provincies en gemeenten was gepromoot. Overal gaat het mis. De gesubsidieerde houtstook is al op weg naar de uitgang. Het is een kwestie van tijd, voordat het aardgas als een teruggekeerde verloren zoon wordt omarmd. De energievoorziening van Nederland zal immers ergens op moeten draaien. En als je af wilt van de vieze kolenstook en de zo mogelijk nog viezere houtstook en wind, zon en aarde te weinig opleveren en kernenergie uit zicht blijft is gas verreweg het beste. Het is schoner en vriendelijker voor het klimaat dan enige andere brandstof. Gas is goedkoop, overal te krijgen en Nederland heeft in binnen- en buitenland de beste infrastructuur voor gas. Toch is de kans niet groot dat het gasverbod opzichtig wordt afgeblazen. Het gasverbod vormt de kern van het klimaatbeleid, dat van het kabinet het groenste kabinet ooit en Nederland klimaatkoploper van de wereld moest maken. Het is mislukt, het gaat niet gebeuren. Er is nauwelijks iets te bedenken dat werkt aan het Nederlandse klimaatbeleid. Het gasverbod al helemaal niet. Maar de schande van het debacle is te groot. Wie gaat er excuses aanbieden? Al voor de verkiezingen? Eind februari maakte Wynia’s Week een eerste logboek van het gasverbod, waarvan toen al te zien was dat het wel ten gronde moest gaan. Dat relaas staat hier. Nu het tweede Logboek Gasverbod, waarin de onttakeling verder gaat. De debacles stapelen zich op. Dat is zonde van de miljarden aan weggegooid belastinggeld. Maar het is ook een zegen voor het land, omdat zo erger kan worden voorkomen.

22 juli 2020 – Steeds minder Nederlanders willen van het gas af. De steun voor het gasverbod neemt steeds verder af en de weerstand neemt steeds meer toe, zo blijkt uit de jaarlijkse peiling van de klimaatstichting ‘Hier’. Voorstanders van het gasverbod geven nu ‘het klimaat’ aan als reden. ‘Groningen’ is steeds minder een reden voor de voorstanders van het gasverbod. De onderzoekers zeggen: ‘Er zijn nauwelijks succesverhalen in de bestaande bouw en de meeste gemeenten slagen er niet in om de bewoners een aantrekkelijk bod te doen.’ De coronacrisis heeft de animo om van het gas af te moeten verder verminderd.

18 juli 2020 – Deel van nieuwbouwwoningen nog steeds aan het gas. Het gasverbod geldt al twee jaar – met ingang van 1 juli 2018 – voor nieuwe woningen. Dat onderdeel van het gasverbod voor woningen en gebouwen werd door minister Ollongren versneld ingevoerd. Maar uit het jongste kwartaalbericht van de drie grote netbeheerders blijkt dat 15% van de nieuwbouwwoningen nog steeds op het aardgasnet wordt aangesloten. Het betreft dan wel eerdere bouwvergunningen, dan wel uitzonderingen die door gemeenten zijn bedongen. In Limburg wordt zelfs 30% van de nieuwbouw aan het gasnet gekoppeld. Maar ook in Amsterdam wordt 22% van de nieuwbouw op het aardgasnet aangesloten. In Muiden is er een nieuwbouwwijk van 1300 woningen in aanbouw, waarvan 450 met een gasaansluiting.

14 juli 2020 – Urgenda: tegen houtstook, voor aardgas, tegen meer warmtenetten, tegen zonneweilanden. Marjan Minnesma van de klimaatstichting Urgenda zet vraagtekens bij nieuwe biomassacentrales in Zaanstad en Purmerend. ‘Nog meer huizen aansluiten op een warmtenet lijkt mij geen goed idee.’ Urgenda dwong de kabinetten-Rutte de afgelopen jaren met gerechtelijke uitspraken tot het verscherpen van het klimaatbeleid. Zowel de gesubsidieerde houtstook als het gasverbod worden daar mede mee in verband gebracht.

7 juli 2020 – Woningbouwverenigingen verliezen op het gasverbod. Woningcorporaties lijden verlies als ze hun huizen van gas afkoppelen, meldt het vakblad Energeia. De huur van een gasloze woning mag 250 euro per jaar hoger worden, maar de kosten stijgen 600 euro per jaar. Volgens het Klimaatakkoord moeten er in 2022 al 100.000, en in 2030 450.000 sociale huurwoningen van het gas af zijn als onderdeel van het totale gasverbod: 1,5 miljoen huizen in 2030, alle meer dan 8 miljoen huizen in 2050. Grote steden – die vaak heel ambitieus van het gas af willen – hebben juist de meeste moeite om hun sociale huurwoningen van het gas af te koppelen.

2 juli 2020 – Er is helemaal geen personeel voor woningisolatie. Het gasverbod kan nooit doorgang vinden zonder woningisolatie. De alternatieven (warmtepompen, met name) zorgen namelijk voor te weinig warmte, met name in echt koude periodes. Er zijn echter veel te weinig mensen om dat isolatieprogramma door te voeren, zegt CE Delft. In plaats van de 1,5 miljoen woningen die het kabinet in 2030 van het gas af wil hebben, is er maar personeelscapaciteit voor 150.000 woningen. Als er wordt opgeschaald zouden dat er 500.000 kunnen worden, maar dat is nog steeds maar een derde van het beoogde doel. Het onderzoek werd uitgevoerd in opdracht van Milieudefensie, een van de bedenkers van het gasverbod voor woningen.

1 juli 2020 – SER: van het hout af. De Sociaal-Economische Raad wil af van gesubsidieerde biomassa-stook. Het advies werd, hoe curieus, opgesteld door een commissie onder leiding van Ed Nijpels, die als voorzitter van het Energieakkoord (2013) en het Klimaatakkoord (2019) het subsidiëren van houtstook en dergelijke juist als hèt alternatief voor aardgas zag. Overigens mogen volgens het advies kolencentrales nog tot 2027 doorgaan met gesubsidieerde houtstook. Voor biomassacentrales is er zelfs helemaal geen deadline. Niettemin: gesubsidieerde houtstook wordt afgebouwd. Gas wordt als alternatief gezien, waar houtstook eerder als alternatief voor gas gold. Ook warmtenetten zouden (weer) op gas moeten draaien.

30 juni 2020 – Gemeenten botsen op hoge kosten en beperkt draagvlak voor het gasverbod. Gemeenten moet van het kabinet uiterlijk volgend jaar een ‘transitievisie warmte’ klaar hebben ‘om van het gas af te gaan’. Website nu.nl deed onderzoek onder de gemeenten en kwam tot de slotsom dat ‘betaalbaarheid en het daarmee samenhangende draagvlak’ het grootste obstakel zijn. De woordvoerder van de gemeente Venlo noemt het ‘de grootste verbouwing van Nederland’. Dit zijn slechts fragmenten van de enorme hoeveelheid data die Wynia in het artikel op The Post Online https://tpo.nl/2020/08/01/syp-wynia-het-klimaatbeleid-brokkelt-zienderogen-af-logboek-van-een-teloorgang/feed/ heeft gezet. Lezers van dit blog weten dat ik zeer veel waarde hecht aan een beter klimaatbeleid maar niet door gasverwarming uit de huizen te halen. Misschien moeten oudere ketels vervangen worden door energiezuinigere en effectievere ketels met minder CO2 uitstoot, maar geen enkel alternatief product kan evenaren aan de warmte en het comfort van aardgasverwarming. Dus overheid stop hiermee, niet straks maar nu. Zeker voor de komende verkiezingen zodat de kiezers deze keer echt iets te kiezen hebben.

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 21 aug 2020; week 34: AEX 551,37; Bel20 3.302,92; CAC40 4.896,33; DAX30 12.764,80; FTSE 100 6.001,89; SMI 10.218,20; RTS (Rusland) 1262,01; SXXP (Stoxx Europe 600) 365,09; DJIA 27.930,33; NY-Nasdaq 100 11.555,16; Nikkei 22.920,30; Hang Seng 25.113,84; All Ords 6.270.70; SSEC 3.380,68; €/$1,18; BTC/USD $11.530,76; 1 troy ounce goud $1942,40, dat is €52.894,81 per kilo; 3 maands Euribor -0,487%; 1 weeks -0,533%; 1 mnds -0,517%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,378%; 10 jaar VS 0,6388%; 10 jaar Belgische Staat -0,23%; 10 jaar Duitse Staat -0,502%; 10 jaar Franse Staat -0,199%; 10 jaar VK 0,217%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,519%; 10 jaar Japan 0,03%; Spanje 0,298%; 10 jaar Italië 0,95%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,54.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden stabiel tot licht dalend. De data over de ontwikkeling in het 2e kwartaal stemmen tot nadenken, de stijgende werkloosheid en slecht nieuws vanuit bepaalde sectoren in het bedrijfsleven, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden, de financieel/economische gevolgen van de voortdurende corona-crisis. Duidelijk is geworden dat de prijsvorming op de aandelenbeurzen steeds minder een beeld geeft van de tegenvallende bedrijfsresultaten en winstwaarschuwingen maar steeds meer een waardebepaling is dat bedrijven een stabielere factor zijn (ook al gaat het momenteel slechter) dan de waarde van geld, met name de US-dollar. De goudprijs noteerde stabiel, de bitcoin noteerde lager. De rentetarieven noteerden dalend. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,354%; Duitsland -0,074%; Nederland -0,063%; Frankrijk 0,485%; Japan 0,6156%; VK 0,794%; Canada 1,0874%; Spanje 1,088%; VS 1,3632%; Italië 1,893%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,702%; Nederland -0,643%; Zwitserland -0,48%; Denemarken -0,569%; België -0,574%; Frankrijk -0,571%; Spanje -0,252%; Japan -0,0863%; VK -0,036%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.