UPDATE 21072018/436 Heeft Trump verraad gepleegd?

Door de hitte van de afgelopen tijd heb ik enige vertraging opgelopen met het schrijven van mijn blog. Vandaar dat ik pas na het weekend Update/436 ga posten. Ik ga ook enige voorgesorteerde onderwerpen doorschuiven naar later, als dat nog aan de orde komt. Ik beperk mij tot het dossier Blok, Trump, Brexit en pensioenen.

Om te beginnen met het dossier Stef Blok en zijn onhandige uitspraken die hij onlangs deed in een besloten bijeenkomst van Nederlanders die werken bij internationale organisaties. Het debat ging over spanningen die iedereen in de zaal waarnam: over migratie, immigratie, over de opvang van vluchtelingen en over de vraag hoe je daar als Nederland en de wereldgemeenschap mee om moet gaan. Trouw schreef daar onder meer over “Bloks woorden onthullen een zeer nauw perspectief: dat van de witte, rijke Nederlander. Van de degelijke Stef Blok, de man met een rits aan bestuurlijke en politieke functies op zijn cv, had niemand dit verwacht. De uitlatingen van de minister van Buitenlandse Zaken over de migratie en de multiculturele samenleving veroorzaakten grote beroering in en buiten Nederland. Van deze minister mogen we bovendien nuance en vooral kennis verwachten als het gaat om de conflicten in de wereld. Zijn versimpeling van de hutu’s en de tutsi’s, sjiieten en soennieten ontstijgen het niveau van borrelpraat nauwelijks. Misschien doet hij er goed aan eens wat vaker zijn oor te luisteren te leggen bij zijn collega Sigrid Kaag, die deze kennis wel bezit. Het zegt genoeg dat ook zijn eigen partij de uitspraken ‘lomp’ noemde. Maar dat is niet het ergste. Bloks woorden schilderen een pessimistische visie op onze samenleving, zelfs op de mensheid, op het vermogen van verschillende etniciteiten en culturen om vreedzaam samen te leven. “Het zit ‘in de genen’ dat we ‘geen binding kunnen aangaan met ons onbekende mensen”, luidde een van zijn uitspraken. Dat kan een wereldbeeld zijn, maar niet een waarmee een politicus mensen motiveert en oproept tot meedoen, zoals zijn eigen VVD dat op het gebied van integratie ook doet. Het is net zo onthullend wat Blok niet benoemt: de rol van religie, islam, economische ongelijkheid, discriminatie en criminaliteit. Wat hij mist zijn ‘de mensen in Amsterdam-West en de Schilderswijk’. ”Bij het beeld dat hij schetst is het nog triester dat hij zich tracht te redden door ‘sorry’ te zeggen en dat dat voldoende is om de aangerichte schade voor hem, de VVD, de premier en het kabinet Rutte III te kunnen wegpoetsen. Daar komt bij dat meer dan 200 ambtenaren van zijn ministerie een brief hebben ondertekend waarin ze aandacht vragen om meer diversiteit. In de ogen van de briefschrijvers is het ambtenarenapparaat op het departement niet divers genoeg. Ze stellen dat het ministerie achterloopt met het aannemen van mensen met een biculturele achtergrond. Ze vragen steun van de hoogste leiding in het uitdragen van de ambitie om dat te verbeteren en willen daarover in gesprek met de minister. Blok reageerde daar heel snel positief op. Maar het gaat niet om het beleid van Blok op Buitenlandse Zaken. Het gaat om de voorgangers van hem sinds 2010, drie VVD’ers en twee PvdA’ers. Die hebben verzuimd harmonie in de bezetting van dit ministerie aan te brengen, Maar dat betekent niet dat Blok hele domme uitspraken heeft gedaan, waarmee hij met een ‘sorry’ niet wegkomt. Er is voor de minister van Buitenlandse Zaken geen andere weg dan vaarwel te zeggen en de achterblijven veel succes te wensen. Zijn opvolger staat al in de startblokken, hoop ik.

Tegenslag voor minister Wiebes en Diederik Samsom, de voorzitter van de ‘Gebouwde Omgeving’, over de energietransitie bij woonhuizen in het kader van de voornemens voor de uitvoering van het Klimaatverdrag. Een kwart van de hypotheekverstrekkers zegt glashard ’nee’ tegen huizenkopers die om een hogere lening vragen om hun huis te verduurzamen. Een ander kwart laat kopers ervoor bloeden via een renteopslag. Dat blijkt uit recent onderzoek van Vereniging Eigen Huis naar de manier waarop hypotheekverstrekkers omgaan met de toegestane mogelijkheden om woningen te verduurzamen. Wie een nieuwe koopwoning wil uitrusten met dubbel glas, een warmtepomp of zonnepanelen, mag volgens de huidige regels 6% meer lenen dan het wettelijke leenmaximum van 100% van de woningwaarde. Oftewel: een hypotheek van 212.000 euro voor een woning van 2 ton. Toch maakt op dit moment nog maar 5% van de woningkopers gebruik van de extra leenmogelijkheid, aldus de Nationale Hypotheek Garantie (NHG). Uit de cijfers van Eigen Huis blijkt waarom: de helft van de hypotheekverstrekkers weigert de hogere lening of brengt er een renteopslag voor in rekening.

De wereldwijde handelsoorlog die door de Verenigde Staten in gang is gezet is de grootste ,,vertrouwensmoordenaar” voor de wereldeconomie. Dat staat in een verklaring van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken. Volgens het departement zal ,,de hele wereld” terugslaan als de Amerikanen hogere importtarieven blijven opleggen. Volgens de Chinezen verzinnen de Amerikanen keer op keer redenen om maar met hoger tarieven op de proppen te komen, waaronder die van de nationale veiligheid die in het geding zou zijn. De VS en China hebben over en weer voor $34 mrd aan importtarieven opgelegd. De Amerikaanse president dreigt met meer maatregelen, tenzij Peking instemt met wijzigingen in de regels over intellectuele eigendommen en subsidieregels voor de hoogtechnologische industrie.

De wereldeconomie groeit nog altijd goed. Maar er is steeds minder voor nodig om die groei uit balans te brengen. Daarvoor waarschuwt het Internationaal Monetair Fonds (IMF) in een update van de World Economic Outlook, het halfjaarlijkse rapport over de stand van de wereldeconomie. Die groeit dit jaar naar verwachting 3,9%, evenveel als bij de vorige ramingen van april. Maar de groei heeft een plateu bereikt en raakt meer en meer uit balans. Het belangrijkste risico op de korte termijn is volgens het IMF de steeds grimmiger wordende handelsoorlog die de VS is gestart. De Amerikaanse president Trump heeft importtarieven aangekondigd tegen onder meer China en de EU. Nu dreigen er tegenacties van China, de EU, de Nafta-landen en Japan. Als alle dreigementen in de handelsoorlog worden omgezet in maatregelen, zoals tarieven of andere belemmeringen, gaat dat volgens de rekenmeesters van het IMF ten koste van de groei. In 2020 ligt de wereldwijde productie dan 0,5% beneden de huidige ramingen.

Eerder deze week kwam de Amerikaanse president Donald Trump terug op zijn eerdere uitspraken over Russische inmenging bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Tijdens een meeting tussen Trump en de Russische president Poetin in Helsinki had die laatste enige vorm van inmenging nadrukkelijk ontkend. In de persconferentie nadien gaf Trump aan zijn ambtgenoot op zijn woord te geloven. Dit werd ervaren als een motie van wantrouwen tegenover zijn eigen veiligheidsdiensten. Een dag later had Trump het plots over een misverstand. In een poging de schade te beperken beweerde hij zich versproken te hebben. Volgens de president is er geen enkele twijfel over de Russische inmenging. Al zei Trump er meteen ook bij dat dat geen impact had op de uitkomst van de verkiezingen. Twee dagen later maakte de Amerikaanse president bekend dat hij zijn Russische ambtgenoot Vladimir Poetin voor dit najaar heeft uitgenodigd naar Washington te komen. Trumps nationale veiligheidsadviseur John Bolton heeft opdracht een nieuwe top voor te bereiden. De Amerikaanse regering heeft deze week een verklaring van haar eigen ambtenaren tegengehouden waarin Rusland wordt veroordeeld voor het neerschieten van vlucht MH17, vier jaar geleden. Het blad Foreign Policy (FP) kwam de conceptverklaring tegen, die dinsdag even op de website van de Amerikaanse ambassade in Moskou zou hebben gestaan, maar snel werd teruggetrokken. In de verklaring stond dat er ‘overtuigend bewijs’ is dat de raket is gelanceerd met een BUK-installatie van de 53ste Luchtverdedigingsbrigade, die uit Rusland naar Oekraïne is gebracht. Maar dat laatste wisten we maanden geleden. Voor de Russen heeft dit dossier geen prioriteit. Er zijn in de oorlog in Oost-Oekraïne veel meer slachtoffers gevallen waar niemand zich druk over maakt. Overigens over de annexatie van de Krim liggen ze in Moskou ook niet wakker. President Chroesjtsov, zelf Oekraïener, gaf in 1954 aan de Oekraïense Socialistische Sovjetrepubliek de Krim als een geschenk, bij wijze van een gebaar van vriendschap tussen het Russische en het Oekraïense volk, cadeau. Op 20 januari 1991 werd er een referendum gehouden waarin de bewoners van de Krim zich uitgespraken om een autonome republiek binnen de Sovjet-Unie te worden, toch bleef de Krim bij het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991 toch deel van Oekraïne. Totdat Rusland vier jaar geleden het schiereiland annexeerde, onder de noemer ‘de wil van het volk uit te voeren’.

De onzekerheid over de groei van de wereldeconomie neemt toe, mede door de oplopende handelsspanningen in de wereld. Dat staat in een voorlopige verklaring van de G20, de groep van twintig belangrijke economieën. De ministers van Financiën en centralebankpresidenten van de landen van de G20 hebben dit weekeinde overleg gehad in de Argentijnse hoofdstad Buenos Aires. Tot de belangrijkste gespreksonderwerpen behoorden de handelsperikelen en valutakwesties. De Amerikaanse president Donald Trump dreigde vrijdag nog met hogere importheffingen op Chinese goederen en hij betichtte China en de Europese Unie ervan hun munteenheden te verzwakken ten gunste van de eigen handel. Verder ziet de G20 ook toenemende financiële kwetsbaarheden en groeiende geopolitieke spanningen en ongelijkheid in de wereld. De risico’s voor de internationale groei op de korte en middellange termijn zijn toegenomen, aldus de voorlopige verklaring.

Van alle verzekerden tegen zorgkosten is 1% (174.000 personen) verantwoordelijk voor een kwart van het totale bedrag dat er jaarlijks aan wordt gespendeerd. Dat zegt zorgverzekeraarsorganisatie Vektis, die gegevens van de zorgverzekeraars over 2016 analyseerde. Genoemde groep maakte gemiddeld bijna 61.000 euro per persoon op: 58% daarvan ging op aan het ziekenhuis, 12% aan de zorg voor de geestelijke gezondheid en 11% aan verpleging. Er waren in deze groep ook patiënten die gemiddeld 700.000 euro aan zorgkosten per persoon maakten. Het ging hier om 107 mensen, van wie 71% man is. Bijna al dit geld werd besteed aan het ziekenhuis. Het merendeel van de zorgverzekeraars sloot ook het afgelopen jaar negatief af met €36,27 in de min per verzekerde. Bij de aanvullende verzekeringen schoten ze er vorig jaar juist niet bij in, maar dat was niet genoeg om te compenseren. In 2016 en 2017 schommelden de totale zorgkosten rond de €90 mrd per jaar. Hoe lang kunnen we dit beleid nog volhouden?

Bondskanselier Merkel vraagt zich af of ‘de VS nog wel een betrouwbare partner is’. Angela Merkel ziet in de Verenigde Staten onder president Donald Trump niet langer een betrouwbare partner. Toch wil ze blijven vechten voor het trans-Atlantische partnerschap. Een samenwerking met de VS staat voor ons nog steeds centraal. “We kunnen niet meer simpelweg vertrouwen op de Verenigde Staten van Amerika als supermacht en ordehandhaver”, zei Merkel. “Wat we vele decennia voor vanzelfsprekend hielden, namelijk dat de VS in de hele wereld optreedt als ordehandhaver en dat in voor- en tegenspoed, is niet langer een garantie”, luidde het. Het gevolg is dat Europa meer verantwoordelijkheid moet opnemen, onder andere wanneer het gaat om het bewerkstelligen van oplossingen voor militaire en politieke conflicten in nabije regio’s, alsook in het Midden- en Verre Oosten en in Afrika.”Dit daagt Europa uit”, de Europese Unie maakt momenteel een transformatieproces door en erkent de ernst van de situatie, “maar het valt nog te bezien of we de uitdagingen snel genoeg het hoofd kunnen bieden”, aldus Merkel. Trump had tijdens zijn reis naar Europa vorige week stelde hij het bestaan van de NAVO ter discussie gesteld en de Europese Unie bestempeld als tegenstander. Daarnaast trok de VS zich onder zijn impuls ook terug uit het VN-klimaatakkoord en het akkoord over het Iraanse kernprogramma, allemaal beslissingen die binnen de internationale gemeenschap op scherpe kritiek en afkeuring stuitten. Om de ongebreidelde kracht van Trump te beknotten Is de primaire opdracht dat Europa wordt samengesmeed tot één continent, met één financieel, fiscaal en monetair beleid, dat macht uitstraalt, klaar om regie in de Westerse wereld over te nemen.

Vertroebeld de toekomst van onze pensioenen? Leon Brandsema schrijft daarover onder meer op DFT dat de klad weer in bij de pensioensector zit. In 2017 leken de grote pensioenfondsen zich met imposant herstel weer in de veilige haven te loodsen. Maar terwijl de dreiging van kortingen steeds dichterbij komt, valt de opmars van de fondsen bijna stil. En het beeld voor de nabije toekomst ziet er bepaald niet florissant uit, zeggen experts. „Het gaat niet zo goed als we zouden willen”, is het understatement dat Bastiaan Starink, pensioenspecialist bij PwC, gebruikt om de situatie in pensioenland te duiden. „De rente stijgt niet, daar had de sector wel op gehoopt. De levensverwachting is gestegen, dat drukt ook op de dekkingsgraden. En veel fondsen vragen geen volledig kostendekkende premie. Dus kopen we ieder jaar met verlies pensioenen in voor de mensen die nu nog aan het werk zijn en pensioen opbouwen.” En daardoor zitten we nu met de situatie dat vier van de vijf grootste pensioenfondsen hun beleidsdekkingsgraden nog altijd op een niveau hebben dat in de komende jaren tot een korting moet leiden. Uitzondering is al tijden bpfBouw, dat ruim boven de kritische grens zit en zelfs alweer kan indexeren. Dat is voor de andere vier grote fondsen – ABP, PFZW, PME en PMT, die in totaal 7,5 mln deelnemers vertegenwoordigen – nog lang niet in beeld. Zij zitten in het web van de zeer moeilijk te begrijpen regels rondom het verplicht korten van het pensioen. Daarvoor wordt gekeken naar de actuele dekkingsgraad en de beleidsdekkingsgraad. De actuele dekkingsgraad laat zien hoeveel een pensioenfonds in kas heeft ten opzichte van de verplichtingen. Zijn de verplichtingen €100 en zit er €110 in kas, dan is de dekkingsgraad 110%. De beleidsdekkingsgraad is het gemiddelde van de actuele dekkingsgraden van de afgelopen twaalf maanden. Voor PME en PMT geldt dat zij eind 2019 hun beleidsdekkingsgraad boven 104,3% moeten hebben, voor ABP en PFZW is dat een jaar later. Er is nog een ontsnappingsroute: als de over twaalf maanden gemeten beleidsdekkingsgraad de 104,3% niet heeft gehaald, maar de actuele dekkingsgraad van december 2019 (PME en PMT) of 2020 (ABP en PFZW) wel, krijgen de fondsen nog één jaar uitstel. Het gaat nog een moeilijk verhaal worden, ook voor de fondsen die nog tweeënhalf jaar hebben, denkt Corine Reedijk, pensioenexpert bij Aon Hewitt. „Het is al heel lastig voor verschillende fondsen onderaan, die moeten roeien met de riemen die ze hebben. Ze hebben ook weinig bewegingsruimte. Wat kunnen ze nog doen in anderhalf of tweeënhalf jaar? Ze mogen gezien de financiële situatie ook niet risicovoller gaan beleggen.” Als het uiteindelijk tot een verplichte korting komt, is dat wat hoogleraar pensioenrecht Hans van Meerten betreft mosterd na de maaltijd. „We hebben steeds aan uitstel van executie en het vooruitschuiven van problemen gedaan. Fondsen hadden allang een keer moeten korten. Voor fondsen in onderdekking geldt dat als je nu niet kort, je het risico loopt dat je geld aan het uitdelen bent dat er helemaal niet is. Bij de minste of geringste tegenvaller komen deze fondsen echt onder water te staan.” Starink rekent voor wat een tegenvaller op de beurzen zou betekenen voor de dekkingsgraden van pensioenfondsen. „Ongeveer 30 tot 40% van de beleggingen van pensioenfondsen zit in aandelen. Dus stel dat de wereldwijde aandelenmarkten 20% terugvallen, dan moet je rekenen op een daling van de dekkingsgraden met 6 tot 8%.” Dat terugvallen van aandelenkoersen deel ik wel, maar ik neem aan dat de opvolger van Draghi, volgend jaar november, het monetaire beleid zal gaan ombuigen, waardoor de rente weer kan gaan stijgen. Op enig moment gaat dat gebeuren, maar ja op welk moment en in welke fase gaan de rendementen van beleggingen in risicodragende en risicomijdende beleggingen en de spaargelden weer stijgen? Pensioenfondsen hoopten lange tijd dat er een akkoord over het nieuwe pensioenstelsel zou zijn, voordat ze verplicht het mes in de oude dag van hun deelnemers moeten zetten. Maar gezien het immer voortdurende gebakkelei in de polder daarover, lijkt dat ijdele hoop. Hoogleraar Van Meerten vindt ook niet dat fondsen daar nu nog op moeten zitten gaan wachten: „We kunnen een hele discussie gaan voeren over de huidige regels en het huidige pensioenstelsel. Dat doe ik ook graag, maar dit is waar we voorlopig mee te maken hebben en waar we mee moeten werken.”

Puur economisch gezien zouden gewone Nederlandse spaarders al moeten betalen om hun geld bij de bank te mogen stallen. Maar de meeste banken durven de stap naar 0% niet eens aan – laat staan daaronder. Na 0,15%, 0,10% en 0,05% komt niet 0%, blijkt bij de nieuwe ronde van spaarrenteverlagingen. Nadat ING de rente op 0,03% zette, wordt verwacht dat concurrenten ABN Amro en Rabobank snel volgen. Hiermee blijft Triodos vooralsnog de enige bank waar modale consumenten geen rente over hun spaarsaldo krijgen. Voor grote spaarders (in de regel vanaf €1 miljoen) hebben de meeste banken de stap naar een nulrente al gemaakt. Bij een paar buitenlandse banken, zoals het Zwitserse UBS en Duitse SpardaBank is de rente negatief. In ons land leggen de banken vooralsnog liever geld toe op hun spaarproducten. Hoeveel verlies dit is, willen de drie grootbanken niet specificeren – dat is volgens hen concurrentiegevoelige informatie. Het overtollige saldo dat niet op de geld- en kapitaalmarkten kan worden weggezet moet bij de Europese Centrale Bank (ECB) voor -0,4% rente worden geparkeerd. Pas als consumenten 0,6% rente over hun spaargeld betalen, zouden banken quitte draaien, rekent een gepensioneerde topbankier voor. Hoewel geen enkele expert verwacht dat ING het bij 0,03% zal laten, denkt ook niemand dat de bank de stap naar nul daadwerkelijk zal maken. „Nul is een psychologisch belangrijk getal”, stelt Harald Benink, hoogleraar Banking & Finance aan Tilburg University. „Een nulrente betekent dat je helemaal niets krijgt. Banken willen eigenlijk niet naar nul, maar wel zo dicht mogelijk erbij. Ze testen wat er bij een verlaging gebeurt, en kijken dan weer verder.” Het goede nieuws voor de banken: de continue stroom van renteverlagingen heeft geen zichtbaar effect gehad op de spaarzaamheid van Nederlanders. Integendeel: sinds januari 2015, toen de drie grootbanken nog een rente van 1% hanteerden, is het totale spaarsaldo met €15 miljard toegenomen. De spaarzin lijkt zelfs toe te nemen, tegen de renteklippen op. In mei van dit jaar werd er voor het eerst netto meer dan €5 miljard bijgeschreven op spaarrekeningen, zo blijkt uit gegevens van De Nederlandsche Bank (DNB). Banken lijken met een zo laag mogelijk rente het voor klanten zo onaantrekkelijk mogelijk te maken om meer geld op hun spaarrekening te parkeren. Hoewel zij met man en macht particulieren aan het beleggen proberen te krijgen, sparen die stug door. Consumentenpsycholoog Patrick Wessels heeft wel een idee waarom: „Zo lang de rente 0,05% of 0,03% is, hebben we het idee dat we nog beloond worden voor het sparen. We overschatten dat percentage. Aan de inflatie kunnen we niets doen, dus die vergeten we.” Dat verandert zodra de rente naar nul gaat, denkt Wessels. „Ik kan mij voorstellen dat de grootbanken angstig zijn om de rente op nul te zetten. Dan gaat bij consumenten de emotie de boventoon voeren: zij krijgen nóg meer een gevoel van oneerlijkheid dan ze misschien nu al hebben. Dan komen mensen in verzet.” Ook Matthijs van Herten, van onderzoeksbureau MoneyView, denkt om die reden dat de rente niet naar nul gaat. „Voor leken klinkt 0% toch net iets anders dan een klein beetje rente, al is het verschil in werkelijkheid natuurlijk verwaarloosbaar. ING is duidelijk huiverig die psychologische grens over te steken.” Hoewel de ECB hint op een verhoging van de rente, hoeven spaarders niet te rekenen op een snelle stijging van de rente op hun spaarbankboekjes. Benink: „Zolang Mario Draghi nog president is van de ECB, zal hij de rente laag houden.

Hoe gezond is de euro eigenlijk nog, heeft Martin Visser gevraagd aan Ashoka Modi: de euro heeft geen vrede gebracht en ook geen groei en meer welvaart. Wel meer ellende en problemen. Dramatisch voor de CV van Mario Draghi. Hoe moet het nu verder. De wereldorde is in beweging: VS – Rusland en de EU – China. Is de wereldhandelsoorlog nog tot stilstand te brengen? Op dit moment geloof ik daar niet in, stelt Modi. Trump en de Chinezen denderen door. Ik heb nog enige tijd gehoopt dat Trump een ‘blaffer’ zou zijn, maar hij zich door niemand de les lezen, ook niet door zijn bondgenoten. Vrienden heeft hij niet meer. Hij voert ‘America First’ uit en heeft geen oog voor de enorme schades die hij in eigen huis en daarbuiten aanricht. Aan het einde van iedere handelsoorlog resteren alleen maar verliezers. Het beleid van Trump is inmiddels bekend: hij zet stevig in en aan het einde zijn we de grootste vrienden. Neem Theresa May. Hij beschimpte haar aan alle kanten, ontkende uitspraken van hem in de krant en overlaadde May daarna met complimenten, toen hij weer vertrok. Maar ze weet wel wat Trump van haar verwacht als ze een handelsverdrag met de Amerikanen wil afsluiten, zodra de brexit-onderhandelingen zijn gesloten. Maar ze weet ook dat ze uiteindelijk plaats zal moeten maken voor Boris Johnson. Zeker als Trump, wat hij heeft aangekondigd, wordt herverkozen in 2020.

Bij het opleggen van sancties aan bedrijven die handeldrijven met Iran, maken de Verenigde Staten geen uitzondering voor Europese ondernemingen. De Amerikaanse regering heeft geen gehoor gegeven aan verzoeken hierom vanuit Europa. ,,Geen verrassing”, reageerde EU-buitenland-chef Federica Mogherini. De EU-ministers van Buitenlandse Zaken bevestigden dan ook het zogenoemde blokkadestatuut, dat bedrijven in de EU verbiedt de sancties na te leven en hun de mogelijkheid geeft de schade te verhalen. Meerdere Europese bedrijven hebben echter al aangekondigd hun activiteiten in Iran terug te schroeven. De Amerikaanse maatregelen volgen op het opzeggen van de atoomdeal met Iran. De eerste sancties gaan in vanaf 6 augustus. Mogherini hoopt dat zowel Iran als Europese bedrijven kunnen blijven profiteren van de economische voordelen volgend uit de Iran-deal uit 2015. Het blokkadestatuut ,,geeft ons mogelijkheden om verder te gaan”, zei ze. De EU blijft met ,,alle energie en eensgezind’’ proberen het akkoord te behouden, aldus de Italiaanse, anders zijn de gevolgen ,,rampzalig’’. ,,Het wordt een ingewikkelde oefening.’’ China en Rusland gaan in samenspraak met Europa door met hun activiteit in Iran, besloot Mogherini. Minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken) had in mei bij een bezoek aan zijn ambtgenoot Mike Pompeo in Washington de boodschap overgebracht dat het ,,heel wrang” is als bedrijven die nu legaal handeldrijven in Iran opeens worden geconfronteerd met Amerikaanse sancties. Iran heeft een klacht ingediend bij het Internationaal Hof van Justitie in Den Haag tegen de ,,onwettige” VS-sancties , twitterde minister van Buitenlandse Zaken Java Zarif. In een woedende tweet, in kapitalen, heeft de Amerikaanse president Donald Trump zijn Iraanse ambtsgenoot Hassan Rouhani gewaarschuwd. ‘BEDREIG DE VERENIGDE STATEN NOOIT, NIMMER MEER OF U ZULT LIJDEN ONDER DE GEVOLGEN ZOALS WEINIGEN IN DE GESCHIEDENIS DAT OOIT HEBBEN MEEGEMAAKT’. ‘WIJ ZIJN GEEN LAND MEER DAT UW KRANKZINNIGE WOORDEN VAN GEWELD EN DOOD ZAL ACCEPTEREN WEES VOORZICHTIG!’ Vermoedelijk reageert de Amerikaanse president op uitspraken die de Iraanse president deed. ‘Amerika moet begrijpen dat vrede met Iran de moeder aller vredes is, en oorlog met Iran de moeder aller oorlogen’, zei Rouhani volgens het staatspersbureau ISNA. Trump moet ‘stoppen te spelen met de leeuwenstaart’, aldus Rouhani, ‘anders zal u het betreuren’. De tweet van Trump doet denken aan zijn inmiddels beroemde ‘Fire & Fury’-uitspraak richting de Noord-Koreaanse dictator Kim Jong-un. Daardoor stegen de spanningen rond het communistische land. Daar was krap een jaar later weinig meer van te merken, toen Trump als eerste Amerikaanse president een ontmoeting had met de Noord-Koreaanse leider. Ik stel de vraag nog maar eens: is de Amerikaanse president een bedreiger of een branieschopper? Er hangt een waas van schimmigheid over en rondom de 45ste president van de Verenigde Staten. Hoe groot is de schade die Trump met zijn machogedrag de afgelopen weken heeft aangericht voor de wereldeconomie, de handelsoorlog, de NAVO, de G7, de Brexit en het verraad aan de Amerikaanse democratie?

Turkije kreeg deze week opnieuw een afwaardering van hun economie om de oren. Turkije krijgt een nieuwe tik. De Turkse economie is door kredietbeoordelaar Fitch verder afgewaardeerd, van de status BB+ naar BB, met een negatief vooruitzicht. De daarop volgende daling van de Turkse lira werd echter afgeremd door steun van de centrale bank. De Turkse munt is dit jaar met ruim 20% in waarde tegen de Amerikaanse dollar gedaald. Obligaties gingen in waarde achteruit nadat de schuld dieper in de junkstatus werd gedrukt dankzij de afwaardering door Fitch. Deze week zette de neergang door, maar keerde het verlies enigszins toen de centrale bank steun gaf aan de markt met kortetermijnleningen. Het begrotingstekort sinds juni bleek verder opgelopen naar het laagste niveau sinds december 2016. Turken krijgen steeds vaker stevige prijsverhogingen doorberekend. De inflatie ging in juni naar 15,4%. De kans dat die inflatie voor burgers en bedrijven snel onder 10% zakt, acht Fitch gering. President Erdogan, recent herverkozen, heeft nog meer macht aan zich gebonden. Zijn schoonzoon Albayrak werd minister van Financiën en verving voormalig Merrill Lynch-bestuurder Simsek waarin financiële markten lang vertrouwen had betoond. Vorige week ging de beurs in Turkije even met 10% omlaag, mede in reactie op de benoeming. Fitch meldt: „De geloofwaardigheid van het economisch beleid heeft de afgelopen maanden een knauw gekregen. Het wordt een uitdaging om de economie in dat klimaat een zachte landing te laten maken.” De maleur breidt zich uit naar de bedrijfsleningen.

De eurolanden hebben in mei voor €189,6 mrd aan goederen verkocht aan landen buiten de muntunie. De exportwaarde ligt daarmee 0,8% lager dan in mei vorig jaar. Dat maakt het Europese statistiekbureau Eurostat bekend. De import van de eurozone groeide in mei op jaarbasis met 0,7% tot €171,9 mrd. Daarmee bedraagt het handelsoverschot van eurolanden €16,5 mrd. In mei vorig jaar was dat nog €19,3 mrd. De Europese Unie als geheel exporteerde in mei voor €160,9 mrd naar de rest van de wereld, een daling van 2,7% op jaarbasis. De import van de EU had in die maand een waarde van €160,7 mrd, 1,4% minder dan een jaar eerder. De bedrijvigheid in de eurozone is deze maand al met al ietsje afgenomen. Dat meldt marktonderzoeker Markit op basis van voorlopige cijfers. Bij de industrie was er een kleine stijging, de dienstensector daalde juist. De samengestelde inkoopmanagersindex, die de bedrijvigheid van de dienstensector en de industrie weerspiegelt, kwam uit op een stand van 54,3, tegen 54,9 een maand eerder. Economen hadden door de bank genomen gerekend op een stand van 54,8. Een waarde boven de 50 duidt op groei. De dienstensector deed het met 54,4 minder dan de 55,2 van juni. De industrie kwam ook op 55,1. Dat betekende een lichte stijging ten opzichte van de 54,9 van juni.

© 2018 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 20 juli 2018; week 29: AEX 572,2; Bel20 3815,16; CAC40 5398,32; DAX 30 12.561,42; FTSE 100 7.678,79; SMI 8991,25; RTS (Rusland) 1114,59; DJIA 25.058,12; NY-Nasdaq 100 7350,23; Nikkei 225 22.697,88,14; Hang Seng 28.224,48; All Ords 6377,4; SSEC 2.829,15; €/$1,173048; BTC/USD volatile: $7474,6; 1 troy ounce goud $1231,50; dat is €33.753,58 per kilo; 3 maands Euribor -0,321% (1 weeks -0,379%, 1 mnds -0,369%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,45; 10 jaar VS 2,8568%; Belgische Staat 0,668%, 10 jaar Duitse Staat 0,35%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,07%, Japan 0,03%; Italië 2,575%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,289; elders €1,1369.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.