UPDATE 21-08-2021/595 Tongen voor toegang tot festival-evenementen

Maandagmorgen noteerde rond de klok van 12:00 uur (Amsterdam/Parijs) op de aandelenbeurzen in de min. Vannacht waren de Nikkei (-1,62%), de Hang Seng (-0,8%)en de All Ords (-0,61%) al in de min gesloten en op de West Europese beurzen noteerde de AEX al -0,55%, de DAX -0,48%, de FTSE -0,89% en de SMI -0,49.

De Taliban willen, nu ze maandag de macht in Afghanistan hebben overgenomen, banden met de internationale gemeenschap aanknopen. Een woordvoerder zei tegen de nieuwszender Al Jazeera dat de Taliban niet streven naar afzondering; ze willen samenwerken om problemen op te lossen. Verder zei hij dat het nieuwe bestuur in Afghanistan snel vorm krijgt en dat de Taliban de rechten van vrouwen en minderheden zullen respecteren, maar wel binnen de sharia (islamitische wet). De Taliban waren eerder aan de macht (1996-2001). Vrouwen mochten niet werken of naar school. Straffen als steniging, zweepslagen en ophanging waren normaal. (bron: NOS)

Zondagochtend nog leek Kaboel, de hoofdstad van Afghanistan, op de stad die het al jaren was, toen hij de door de vliegmaatschappij vereiste covidtest ging doen, schreef Trouw maandagmorgen. Vlak daarna, veel sneller dan verwacht, rammelden de Taliban aan de poorten van de hoofdstad. Bij de inname van Kabul door de Taliban was er amper sprake van bloedvergieten. Het Afghaanse leger was moegestreden, heette het eerst, overdonderd later. Bijna de complete rest van het land was al in handen van de Taliban, ook de grote stad Mazar-i-Sharif. In plaats van te vechten, trokken de soldaten in Kaboel snel hun burgerkloffie aan en gingen ze naar huis. Zelfs de Afghaanse president Ashraf Ghani, die zaterdag nog strijdbaar op televisie had gezegd dat het leger zou worden herbewapend, vluchtte het land uit. In een verklaring zei hij later dat hij was vertrokken ‘om een bloedbad te voorkomen’, maar zijn kabinet bleef in verbijstering achter. Hij had niets gezegd. De Taliban nam zonder slag of stoot haar intrek in het Presidentiële paleis. Op het vliegveld waarvandaan Ghani moet zijn weggeglipt was het in ieder geval een drukte van belang, omdat alle westerse landen stante pede hun ambassadepersoneel het land uit proberen te krijgen. De VS moet zeker 4000 mensen met hun gezinnen evacueren. De hele dag vlogen helikopters naar en van de ambassade. Ook de Nederlandse ambassade werd leeggeruimd. De complete staf met hun gezinnen, in totaal zo’n 200 man, zijn ondergebracht vlak bij het vliegveld, in afwachting van het militaire toestel dat de Nederlandse regering heeft gestuurd om ze op te halen. De Duitsers wachten vlakbij op hun vlucht. Bij ouderen, vooral in de Verenigde Staten, roept de haast waarmee het Westen zijn mensen terughaalt herinneringen op aan de paniek bij de val van Saigon, 46 jaar geleden. Zondag liet de Taliban weten dat buitenlanders Kaboel kunnen verlaten, dat ze inzetten op een vreedzame machtsoverdracht. Maar hij weet niet wat zijn lot zal zijn, of dat van al die landgenoten die de afgelopen jaren werkten voor westerse mogendheden. De vraag is of Afghanen die hebben gewerkt voor de buitenlandse bezetters in de afgelopen 20 jaar, als tolken en anders, niet zullen worden aangemerkt als collaborateurs (landverraders). (bron: Trouw)

Op de luchthaven van Kabul zijn zeker 7 mensen om het leven gekomen, melden ooggetuigen. De doodsoorzaak is nog niet bekend. Mogelijk zijn mensen gedood door geweervuur of zijn ze in de chaos onder de voet gelopen. Amerikaanse militairen hadden eerder in de lucht geschoten. De luchthaven staat nog onder controle van de VS. De waarschuwingsschoten waren bedoeld om te voorkomen dat een menigte wanhopige Afghanen de vliegtuigtrappen bestormde. Mensen willen weg uit vrees voor wraakacties van de Taliban. Westerse landen zijn druk bezig om hun onderdanen weg te halen uit het land. De Taliban houden zich daarbij op afstand. (bron: Trouw) Het Nederlandse militaire vliegtuig dat zondag naar de luchthaven van Kabul in Afghanistan was vertrokken kon daar maandag niet landen. De veiligheidssituatie staat het niet toe, meldde het ministerie van Defensie. De aangekondigde hervatting van de evacuatievluchten op de luchthaven van Kabul is niet tot stand gekomen. Het lukt de Amerikaanse militairen niet de start- en landingsbaan vrij te krijgen. Duizenden wanhopige mensen zouden vast zitten tussen de Amerikanen die hen proberen weg te krijgen en de Taliban die buiten de luchthaven staan. In de chaos zijn enkele doden gevallen, waaronder ook mensen die zich hadden vastgegrepen aan een vertrekkend vliegtuig. Op beelden is te zien dat ze van grote hoogte vallen. De Amerikanen hebben ook twee mensen doodgeschoten die in de menigte wapens droegen. Bondskanselier Merkel heeft gezegd dat Duitsland snel 10.000 mensen uit Afghanistan moet evacueren. Het gaat om 2500 mensen die hebben samengewerkt met de Duitse strijdkrachten, maar ook om mensenrechtenactivisten, advocaten en anderen die gevaar lopen. Minister van Defensie Kramp-Karrenbauer zegt dat Duitsland commando’s en parachutisten inzet bij de evacuatie, die ze een extreem gevaarlijke operatie voor de Duitse strijdkrachten noemde. De straten in Kabul zijn in handen van de taliban. Op veel plekken wordt gepatrouilleerd en de controleposten zijn overgenomen. Nu de taliban aan de macht zijn, slaat de paniek toe bij veel mensen in het land. (bron: NOS, RTL Nieuws, nu.nl) Maandagavond sprak de Amerikaanse president Joe Biden de wereld toe over de Afghanistan deceptie. 20 jaar hebben Westerse landen zich ingezet en veel geld geïnvesteerd in het land in de strijd tegen de taliban, een streng islamitische beweging, die ontstond in 1994 in Pakistan en Afghanistan. Daar voerden zij een guerrillaoorlog. In beide landen beheersen de taliban grote bevolkingsgebieden en belijden de sharia (de wet van God), aan de koran ontleende wetgeving, die op onderdelen grote verschillen toont met onze mensenrechten en de rechten van de vrouw, het uitspreken van de doodstraf en het afhakken van handen. De Sharia lijkt in een aantal opzichten op de joodse Halacha. aan de koran ontleende wetgeving. Hier de motivatie die zij hiervoor geven: “De reden waarom Allah zware misdaden hard straft, is om het plegen van die misdaad te voorkomen of te minimaliseren. De straffen die worden gegeven aan degenen die stelen, onrechtmatig doden en overspel plegen, zijn bedoeld om te voorkomen dat deze misdaden worden gepleegd. Alleen de staat kan deze misdaden in de Sharia bestraffen. Mensen kunnen individueel nooit straffen. Als ze dit toch doen, zullen ze een grote misdaad begaan. De staat moet ook een aantal maatregelen nemen vooraleer ze deze straffen mogen uitvoeren. Als iemand bijvoorbeeld steelt vanwege honger, wordt die persoon niet gestraft in de Sharia. De nodige voorzorgsmaatregelen moeten worden genomen om eerst zijn maag te vullen. Worden deze maatregelen genomen en wordt desondanks diefstal gepleegd, en zijn er minimaal 4 personen getuige geweest van deze diefstal, dan wordt die persoon gestraft. De Sharia is het meest magnifieke verzameling van geboden, verboden en wetten die zijn gezonden door God, die de mens heeft geschapen en de mens het beste kent. Sharia is de beste naam voor het regeren over de mensen met rechtvaardigheid en wijsheid.” Deze uitgangspunten staan diametraal op de Westerse mensenrechten, daarvoor hebben we 20 jaar lang Afghanistan voorzien van steun om onze mensenrechten daar een basis te geven in hun samenleving. Daarvoor is meer dan $100 mrd geïnvesteerd door de VS en hun bondgenoten, waaronder Nederland, in militair materiaal, opleiding van politie en militairen, onderwijs, vrouwenemancipatie, waarvoor duizenden doden zijn gevallen. In 2 weken tijd viel het hele project in diggels en kreeg de taliban al het militaire materiaal, vliegtuigen, bewapening en munitie, dat ooit een waarde had van $84 mrd, in hun schoot geworpen. In veel gevallen zonder dat er slachtoffers vielen. 300.000 Afghaanse militairen gaven zich over aan 75.000 taliban strijders. En alle betrokkenen in de Westerse wereld vragen zich af ‘hoe heeft dit kunnen gebeuren, we hadden het op papier goed op orde’. Zij wijzen naar het corrupte beleid van de president en zijn vrienden, een falende regering en het feit dat de soldaten al maanden geen soldij hadden ontvangen. En Biden stopt het project, want het volk zelf heeft geen enkel verzet gepleegd tegen de opmars van de taliban in het land en toen zondag de President naar het buitenland vluchtte zonder zijn regering daarvan de verwittigen werd het Presidentieel Paleis het Hoofdkantoor van de politieke en militaire afdelingen van de taliban. De Amerikaanse president Biden staat ‘vierkant’ achter zijn besluit om alle Amerikaanse troepen uit Afghanistan naar huis te halen, zei Joe Biden maandagavond in een speech. ,,Amerikaanse troepen horen niet te vechten en sterven in een oorlog die de Afghaanse troepen zelf niet willen uitvechten.” Biden legde de bal bij de Afghanen, nu hij onder vuur ligt omdat, na zijn besluit alle troepen terug te trekken, de Taliban razendsnel de macht hebben overgenomen in Kaboel. Afghaanse leiders hebben de strijd opgegeven en zijn gevlucht, beschreef de Amerikaanse president. (bron: AD) Later deze week kwam hij daar op terug. Amerikaanse soldaten zouden daar blijven zolang dat nodig is.

Informatie-ontwikkelingen

De week begon met de mededeling van Sigrid Kaag (D66) dat ze niet wil doorregeren met de ChristenUnie en als ook het CDA afhaakt moeten linkse partijen wel aanhaken bij de VVD/D66 initiatiefnemers voor het regeringsprogramma voor een volgend kabinet. Rutte en Kaag zijn verder in gesprek gegaan of er bouwstenen zijn om de verschillen van inzicht te overbruggen in programmatisch opzicht. Kaag sprak maandag van “een aanzet voor een opzet voor een mogelijk regeerakkoord”. Ze wilde niet zeggen wat erin staat en ook Rutte wil niets kwijt. Wel zei Kaag “dat we allemaal haast hebben”.

Trouw kopte maandagmorgen “De formatie is een ‘chicken game’: in volle vaart op het ravijn af, maar wie stuurt er als eerste weg?” Een chicken game (Nederlands: spel van de angsthaas) is een belangrijk conflictmodel in de speltheorie. Het principe is dat als in een conflict niemand toegeeft, dit voor iedereen nadelig is. De spanning wordt opgeroepen door de vraag wie het eerst opgeeft bij het aangaan van een gevaarlijke uitdaging. Wie het eerst opgeeft heet een chicken (angsthaas, letterlijk: kip). De vraag is ook of Rutte nog wel door wil? Maandagochtend ontving formateur Mariëtte Hamer de VVD-onderhandelaars Mark Rutte en Sophie Hermans en de D66-onderhandelaars Sigrid Kaag en Rob Jetten. Op de agenda stond het document dat de twee partijen schreven, dat de aanzet moet vormen voor een nieuw kabinet. Oorspronkelijk had dat vorige week al klaar moeten zijn, maar de laatste dagen is nog fors heen en weer gemaild en gebeld. Vermoedelijk moet de komende tijd nog verder geschreven worden. Op gevoelige onderwerpen als migratie, klimaat en stikstof zijn nog flinke verschillen te overbruggen. Heel vreemd is dat niet. De twee liberale partijen kunnen elkaar gemakkelijker vinden als het gaat over de economie, arbeidsmarkt en de woningmarkt. Juist over migratie, klimaat en stikstof vonden voorbije kabinetsperiode de felste onderlinge discussies plaats. Daarnaast werpt ook die andere kwestie van de formatie zijn schaduw al vooruit. Meer nog dan over inhoudelijke verschillen zijn de partijen het al maanden met elkaar oneens over met wíe er onderhandeld moet worden. De VVD, die in de formatie samen optrekt met het CDA, wenst niet te praten met PvdA en GroenLinks samen. Rutte volgt daarin de wens van CDA-leider Hoekstra, die daarover zeer uitgesproken is. Volgens de rechtse partijen doet samenwerken met een ‘wolk van linkse partijen’ geen recht aan de verkiezingsuitslag. VVD en CDA zien liever een voortzetting van het huidige kabinet, met de ChristenUnie, of desnoods een coalitie met maximaal één linkse partij. Maar zelf hebben de twee linkse partijen voor en na de verkiezingen beloofd alleen samen toe te zullen treden tot een kabinet. D66-leider Kaag heeft juist van begin af aan gepleit voor een ‘zo progressief mogelijk’ kabinet. Mét GroenLinks en PvdA. D66 voelt niets voor een herhaling van de huidige coalitie met de ChristenUnie. Dan zou D66 opnieuw de enige progressieve partij zijn in de coalitie. D66 blijft ook herhalen dat het een groot probleem is dat tijdens Rutte III niet of nauwelijks stappen werden gezet in medisch-ethische thema’s. Het heeft er alle schijn van dat de partijen met een klassieke chicken game bezig zijn: ze rijden in volle vaart op een ravijn af, om te kijken wie als eerste wegstuurt. VVD en CDA zien het nog altijd niet zitten om met PvdA én GroenLinks te praten. Zij rekenen erop dat D66 zal toegeven. Maar daar lijkt het nog niet op. Bij D66 is er omgekeerd juist ongeduld over de ‘blokkades’ die Rutte en Hoekstra opwerpen voor onderhandelingen met PvdA en GroenLinks tegelijk. D66 vindt dat VVD en CDA die partijen niet op voorbaat kunnen afwijzen, maar gewoon om tafel kunnen gaan om over concrete onderwerpen te gaan onderhandelen. Binnen de linkse partijen is er niemand die oppert om elkaar los te laten om toch maar het kabinet in te gaan. PvdA en GroenLinks wachten af tot er een uitnodiging komt voor hen samen. Overigens stapt de ChristenUnie ook niet zomaar opnieuw aan boord. Kort na het debat over ‘Omtzigt: functie elders’ waarin Mark Rutte ternauwernood zijn politieke leven redde, kondigde CU-voorman Gert-Jan Segers aan nooit meer in een kabinet met de demissionaire VVD-premier te stappen. Inmiddels is hij daarvan teruggekomen, maar Segers vindt dat er eerst met de linkse partijen gepraat moet worden. En zo heeft het vervolg van de formatie alle ingrediënten in zich om de vorming van een nieuw kabinet nog langer voort te laten slepen. Al neemt de druk inmiddels wel toe, van partijprominenten als Frans Weisglas (VVD) en Jan Terlouw (D66), die vinden dat er eindelijk eens een kabinet moet komen. Ook de Tweede Kamer begint te morren, met PVV-fractievoorzitter Geert Wilders voorop. Maar de onderhandelende partijen lijken vooralsnog niet onder de indruk. (bron: Trouw) Dit artikel werd in het weekend van Mari Hemelvaart geschreven toen Kaag nog niet had gemeld met de CU te willen praten. Is dit een strategische zet om VVD/CDA te dwingen wel met PvdA/GL aan tafel te gaan. In de loop van de week zal meer duidelijk worden over de strategische zetten die de hoofdrolspelers zullen gaan zetten. VVD-leider Rutte en D66-leider Kaag zijn dinsdag aan tafel geschoven met

achtereenvolgens de leiders van CDA, PvdA en GL en de ChristenUnie. PvdA-leider Ploumen en GL-leider Klaver schuiven samen aan. Er wordt nu gesproken over een Kamerfractie van PvdA en GL.

Financieel/economische berichten

De laatste weken worden steeds meer ‘deskundigen op financieel/monetair terrein ongerust over de steeds maar stijgende effectenkoersen en de gevolgen van het gevoerde monetaire beleid van het maar blijven pompen van enorme hoeveelheden gratis geld op de geld- en kapitaalmarkten. De twijfels richten zich op twee onderwerpen:

1. de angst dat op enig moment de opgebouwde ‘luchtbellen’ gaan leeglopen en een beurscrash het gevolg daarvan kan zijn en

2. de mogelijke gevolgen van een stijgende inflatie, die niet van tijdelijke aard is, en die vormen gaat aannemen die >5% ligt. De centrale banken van de Westerse landen blijven bij hun eerdere uitspraken dat zij nog niet overwegen de inkoopprogramma’s af te bouwen dan wel de stoppen dan wel de rente te gaan verhogen. Dit ondanks dat er steeds meer centrale bankiers op herbezinning aandringen om het onvrijwillig ‘kantelen van het monetaire beleid’ te voorkomen. We moeten ons afvragen of er een relatie is tussen de extreem stijgende koersen van de cryptowaarden, als de bitcoin en de cardana, en de koersen van de $ en de €, door de centrale banken, als de FED en de ECB, gereguleerde valuta. Vier weken geleden noteerde de bitcoin $32.290 en €27.247 en op 16 augustus 2021 $49.188,30 en €42.044,03. Dat zijn in feite devaluaties waardedalingen) van 46,5% en 47,5%. Cardana/ADA noteert nu zelfs 257% hoger van €0.871 naar €2.2448. Dat zijn verontrustende koersbewegingen, die binnen zo korte termijn alleen maar voorkomen bij heel zwakke valuta. Het debat en de onenigheid over de afbouw van het programma concentreerden zich op volume en tijd.

De meeste van de 19 functionarissen van de Federal Reserve dachten tijdens de laatste beleidsvergadering van de Amerikaanse centrale bank dat het gepast zou zijn om nog dit jaar te beginnen met het verminderen van het obligatie opkoopprogramma. Dit bleek woensdag uit de notulen van de meest recente beleidsvergadering van de Amerikaanse centrale bank. In de notulen werd opgemerkt dat de door de commissie uitgezette voorwaarden voor de beëindiging van het opkoopprogramma van obligaties en door hypotheek gedekte effecten voor in totaal $120 mrd mogelijk dit jaar zou kunnen worden bereikt. De centrale bank refereert daarmee naar zijn doelstelling van maximale werkgelegenheid en zijn prijsstabiliteitsdoelstellingen van 2%. 

De Nederlandse economie is uit de 2e coronadip gekomen. Na een krimp van 3 maanden groeide de economie in het 2e kwartaal met 3,1% ten opzichte van de eerste drie maanden van dit jaar, meldt het CBS. De economie is nog niet terug op het niveau van voor de coronacrisis, maar de versoepelingen leidden wel tot betere economische cijfers. Zo gaven mensen en de overheid meer uit, en werd er fors meer geïmporteerd en geëxporteerd. Ook de consumptie is nog niet op het niveau van 2019. Consumenten gaven nog altijd 5% minder uit dan in het 2e kwartaal van dat jaar. (bron: NOS) Goed nieuws of misschien ook slecht nieuws. Ik denk: beiden. De economie trekt weer aan, terwijl de consumptie nog achterblijft. Beiden zijn verklaarbaar. De economie groeit vanwege de enorme hoeveelheden gratis geld die in de markten worden gepompt. De economische groei gaat door totdat de centrale banken moeten besluiten om de creatie van steeds maar meer nieuw geld te gaan beperken/beëindigen. Dat kan zijn als gevolg van een verdere stijging van de inflatie, en dan doel ik niet op 2% en 4%, maar op veel grotere prijsstijgingen, maar ook om de economische groei af te remmen door de rente te verhogen. Het eerste heeft tot gevolg dat ons geld steeds minder waard wordt, het tweede dat overheden en bedrijven worden geconfronteerd met hogere lasten. Dat dat heeft dan weer tot gevolg dat het vertrouwen in ons geld nog verder zal afnemen. De Limburger bracht donderdag het bericht dat ouderen een financiële kater wacht: het besteedbaar inkomen gaat flink achteruit. Hun besteedbare inkomen staat flink onder druk door oplopende prijzen en een stagnerende AOW en niet geïndexeerde pensioenen, daardoor daalde de koopkracht van gepensioneerden met 14% ten opzichte van werkenden.

De meeste van de 19 functionarissen van de Federal Reserve dachten tijdens de laatste beleidsvergadering van de Amerikaanse centrale bank dat het gepast zou zijn om nog dit jaar te beginnen met het verminderen van het obligatie opkoopprogramma. Dit bleek woensdag uit de notulen van de meest recente beleidsvergadering van de Amerikaanse centrale bank. In de notulen werd opgemerkt dat de door de commissie uitgezette voorwaarden voor de beëindiging van het opkoopprogramma van obligaties en door hypotheek gedekte effecten voor in totaal 120 miljard dollar mogelijk dit jaar zou kunnen worden bereikt. De centrale bank refereert daarmee naar zijn doelstelling van maximale werkgelegenheid en zijn prijsstabiliteitsdoelstellingen van 2%. Het debat en de onenigheid over de afbouw van het programma concentreerden zich op volume en tijd.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

Afghanistan heeft een ongekende rijkdom aan bodemschatten in de grond zitten. Volgens schattingen loopt de waarde op tot biljoenen euro’s. Daarmee zou het door oorlog verscheurde land een flinke economische impuls kunnen krijgen. Maar de Afghanen hebben er amper iets mee kunnen doen. De lijst met bodemschatten in het Centraal-Aziatische land is indrukwekkend. Het winnen van al die grondstoffen en andere bodemschatten zou de Afghanen mogelijk 1 tot 3 biljoen dollar (850 miljard tot 2,5 biljoen euro) opleveren. Dat is 50 tot 150 maal de hele Afghaanse economie. De metalen kunnen worden gebruikt in tal van apparaten, zoals auto’s, telefoons en computers. Voor onder meer lithium is een grote markt. Het wordt gebruikt in accu’s voor elektrische auto’s. Daar is nu al volop vraag naar, maar die zal explosief groeien doordat in de toekomst alle auto’s elektrisch moeten kunnen rijden. (bron: nu.nl)

Voetbalwedstrijden met tienduizenden bezoekers waar niet iedereen bleef zitten, hebben voor relatief weinig nieuwe besmettingen gezorgd. Dat zocht de GGD uit op verzoek van de NOS. Bij de duels in Amsterdam en Rotterdam waren fans niet altijd goed verspreid in het stadion. Ook werd er gesprongen en gezongen. Dat heeft dus niet geleid tot besmettingshaarden. Met name de cultuursector reageerde geïrriteerd, omdat bijvoorbeeld grote festivals door de zitplaatsregel beperkt zijn. Demissionair minister De Jonge wil dat gemeenten beter gaan handhaven, maar die vinden dat een taak van het ministerie. (bron: NOS)

Duizenden mensen zijn besmet geraakt met het coronavirus tijdens de finale van het EK in Londen, zo blijkt uit cijfers die Public Health England heeft vrijgegeven. 2.295 fans in en rond het Wembleystadion zouden tijdens de halve finales en finale op 7 en 11 juli, het virus enorm hebben verspreid. 3.404 mensen raakten besmet. Fans moesten een corona-virustest afleggen om toegang te krijgen tot Wembley. Het systeem vertrouwde erop dat de mensen zelf zouden melden of hun uitslag al dan niet negatief was. De finale tussen Engeland en Italië verliep enorm chaotisch. Duizenden mensen kwamen zonder ticket het stadion binnen en er waren ook verschillende gewelddadige confrontaties tussen fans. De Britse regering lag onder vuur omdat zij toelieten dat 60.000 fans het stadion mochten betreden op het hoogtepunt van het aantal besmettingen in het land. (bron: sporza.be) 2 meldingen 2 geheel verschillende uitslagen. De demonstratie in Amsterdam van duizenden festival-enthousiasten, die door het centrum van Amsterdam (en vier andere grote steden) trokken overtraden massaal de 1½-meter afstand regel. De politie deelde mij mede dat het ondoenlijk was daar te handhaven. De overheid kan wel afdwingen dat dat moet, maar het moet ook uitvoerbaar zijn. En dat was daar onmogelijk. Het enige wat de gemeente Amsterdam deed was op sociale media een oproep te doen zich niet meer aan te sluiten bij de demonstratie.

Corona berichten

Honderdduizenden mensen in Nederland bij wie het afweersysteem niet goed werkt, hebben niet of nauwelijks baat bij de vaccinaties tegen SARS-CoV-2. Een deel van die grote groep maakt geen antistoffen en afweercellen aan. De rest produceert daarvan te weinig. Andere vaccinaties geven bij deze patiënten vergelijkbare problemen. Bij sommige patiënten werken de vaccinaties beter dan gedacht. Dat geldt bijvoorbeeld voor dialysepatiënten en voor patiënten met bepaalde aangeboren stoornissen van het immuunsysteem. Zij maken ongeveer even veel antistoffen aan als gezonde mensen. Mensen die niet goed reageren op de vaccins zijn patiënten die afweeronderdrukkende medicijnen slikken, transplantatiepatiënten, (bloed)kankerpatiënten en mensen met aangeboren aandoeningen van het immuunsysteem. Ook mensen met HIV en mensen met het syndroom van Down lopen daar risico op. Afweeronderdrukkende medicijnen worden bijvoorbeeld geslikt door patiënten met een auto-immuunziekte zoals reumatische aandoeningen. De mate waarin het effect van vaccinaties afneemt door de afweerremmers hangt af van de dosering, van het eventuele gebruik van combinaties van middelen en van de ernst van de aandoening. In totaal hebben volgens de Stichting Farmaceutische Kerngetallen 820.000 Nederlanders in 2020 een afweerremmer geslikt. In het eerste half jaar van 2021 deden 520.000 mensen dat. Sinds begin dit jaar lopen in Nederland acht studies naar verschillende subgroepen patiënten die kampen met verminderde afweer. ZonMw, de belangrijkste financier van medisch-wetenschappelijk onderzoek, heeft 15,5 miljoen uitgetrokken voor de onderzoeken. In een webinar dat ZonMw organiseerde werden de eerste resultaten van vier studies bekendgemaakt. De studies worden in nauwe samenwerking tussen de Nederlandse UMC’s uitgevoerd. Het RIVM en ZonMw hebben ervoor gezorgd dat de studies een gestandaardiseerde methode gebruiken om de immuunrespons van de deelnemers te meten, zodat de resultaten onderling vergelijkbaar zijn.

Ernstige nierpatiënten hebben een drie tot vijf keer hogere kans om te overlijden aan covid-19 dan gemiddeld. De studie over de vaccinatie van nierpatiënten leverde relatief gunstige uitkomsten op voor patiënten met nierfalen en dialysepatiënten. Ruim 80% van die patiënten maken na volledige vaccinatie voldoende antistoffen aan. Van de mensen die een niertransplantatie hebben ondergaan reageerde 2/3 niet of onvoldoende op vaccinatie. Zij bouwen geen of niet genoeg bescherming op. Patiënten die een longtransplantatie hebben ondergaan en covid-19 hebben overleefd, bouwen een goede afweer tegen het virus op na vaccinatie. Één vaccin volstaat dan als booster voor de natuurlijke afweer. Ook patiënten op de wachtlijst voor een longtransplantatie hebben baat bij vaccinatie. Heel anders ligt dat voor getransplanteerde patiënten die nog geen covid-19 hebben gehad. Van de ruim honderd patiënten die deelnamen aan de studie maakte maar 13% voldoende afweerstoffen aan. Jaarlijks zijn er ongeveer tienduizend diagnoses met een vorm van bloedkanker of lymfeklierkanker in Nederland. Al die patiënten hebben uiteenlopende stoornissen van afweersysteem. Voor het onderzoek werd 850 patiënten geselecteerd met 17 verschillende vormen van bloed- of lymfeklierkanker en allen kans op ernstig beloop van covid-19. Bij alle patiënten is de werking van het afweersysteem verstoord. Dat kan komen doordat ze chemotherapie ondergaan, immuuntherapie of celtherapie of doordat hun tumor de werking van het afweersysteem verlamt. Verder zijn er patiënten bij die afweeronderdrukkende medicatie krijgen of van wie het immuunsysteem herstellende is na een stamceltransplantatie. Volgens de richtlijnen zouden patiënten uit deze groep geen vaccinatie moeten krijgen tijdens de behandeling voor hun hematologische aandoening. Tijdens het onderzoek zijn de patiënten wel gevaccineerd. Een deel reageerde daar boven verwachting goed op en maakte voldoende afweerstoffen aan, een ander deel niet. Een vergelijkbaar verschil in reacties op vaccinatie treedt op bij patiënten met aangeboren aandoeningen van het afweersysteem. Waar sommigen totaal geen antistoffen aanmaken, doen andere dat wel en ook in voldoende mate. De patiënten met de ernstigste vormen van immunodeficiëntie – het ontbreken van bepaalde voor de afweer cruciale stofjes – hadden geen baat bij vaccinatie. Een derde of mogelijk zelfs een vierde prik zou de bescherming voor een deel van de mensen met problemen met hun afweer kunnen verbeteren. Daar wordt verder onderzoek naar gedaan. Voor een andere groep patiënten zullen ook derde of zelfs vierde prikken geen bescherming opwekken, verwachten de onderzoekers. (bron: NOS) Een heel technisch medisch verhaal met veel verschillende reacties na vaccinaties. Duidelijk is wel dat er heel veel mensen zijn gevaccineerd zijn en geen dan wel een geringe bescherming genieten. Maar wat ik niet begrijp dat in bepaalde gevallen geëxpirimenteerd gaat worden met een derde of zelfs een vierde prik maar dat alles weer veranderd zodra er er een volgende variant komt na het delta-virus. Hieronder stelt het RIVM dat er 700.000 mensen zijn gevaccineerd en rondlopen met het gevoel van ‘ik heb gedaan wat de virologen adviseerde en waarop de overheid aandrong, maar het netto-resultaat is nul’.

Jaap van Dissel (RIVM) verwacht dat iedereen die niet gevaccineerd is, vroeg of laat het coronavirus zal krijgen en ziek kan worden. In een briefing in de Tweede Kamer zei hij dat het op termijn om 16.000 tot 22.000 ziekenhuisopnames en 2.200 tot 3.400 IC-opnames gaat. Volgens Van Dissel zijn er 1,8 miljoen Nederlanders die zich niet willen laten vaccineren. Ook zijn er 700.000 mensen bij wie het vaccin niet effectief is vanwege niet goed werkende afweer. (bron: NOS) Ik begin mijn twijfels te krijgen over de onafhankelijkheid van de informatie die hij aan de Kamer (en dus aan het volk) verstrekt. Wat hij dus in feite zegt is dat wij ons moeten voorbereiden op een 4e coronagolf. Wat ik hem niet hoor zeggen is dat er al 1.900.000 mensen in ons land al besmet zijn geweest met het corona-virus en dus al natuurlijke antistoffen hebben opgebouwd. Weliswaar heeft het RIVM al aangegeven dat die antistoffen mogelijk maar 6 maanden optimaal beschermen, maar dat wordt in een Amerikaans Wetenschappelijk onderzoek ontkent. In dat rapport wordt zelfs ontraden aan mensen, die corona al hebben gehad, zich te laten vaccineren. Zelfs als iemand die al besmet is geweest opnieuw corona krijgt zal dat een milde reactie geven en zullen de aanwezige antistoffen een natuurlijke update krijgen. Dus dat doembeeld van van Dissel staat in schril contrast met de laatste informatie van premier Rutte en minister de Jonge. Maar dat hij suggereert dat iedereen die nog niet is gevaccineerd alsnog corona krijgt, dat is een ‘glazen bol’ uitspraak.

Het aantal nieuwe coronagevallen daalt niet meer. Voor de elfde achtereenvolgende dag lag het aantal positieve tests tussen de 2000 en de 3000. Het gemiddelde steeg iets. Tussen zondagochtend en maandagochtend (16-08-21) kreeg het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) 2275 meldingen van positieve tests. Dat is vrijwel gelijk aan zondag. Precies een week geleden meldde het RIVM iets meer dan 2000 positieve tests, de maandag ervoor zo’n 2100.

In de afgelopen zeven dagen zijn 16.418 nieuwe gevallen geregistreerd, wat neerkomt op gemiddeld 2345 positieve tests per dag. Dat weekcijfer is nu voor de vijfde dag op rij nauwelijks veranderd. (ANP) Weer meer dan 700 coronapatiënten in ziekenhuizen. Het aantal coronapatiënten in de Nederlandse ziekenhuizen is maandag voor de derde dag op rij toegenomen. Er liggen nu in totaal 703 covid-patiënten, 32 meer dan zondag, blijkt uit cijfers van het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding (LCPS). Het is voor het eerst in bijna twee weken dat er meer dan 700 coronapatiënten zijn opgenomen. Op de intensive cares liggen nu 199 ernstig zieke coronapatiënten, één minder dan een dag eerder. Maar op de verpleegafdelingen liggen nu 504 mensen met Covid-19, de ziekte die door het coronavirus wordt veroorzaakt. Dat zijn er 33 meer dan zondag. Op de verpleegafdelingen kwamen in de afgelopen 24 uur 67 nieuwe coronapatiënten binnen. Op de ic’s werden 10 mensen binnengebracht. (ANP)

Trouw meldt dat er 5 groepen zijn met een te lage vaccinatiegraad. Het zijn: 1. de jongeren; 2. lager opgeleiden, arme stedelingen en migranten, 40% van mensen met een minimumsalaris wil niet worden ingeënt; 3. gelovigen, vooral streng gereformeerden; 4. zieken b.v. mensen met een auto-immunziekte; 5. sceptici, waaronder mensen die tegen vaccin-injecties zijn, twijfelaars die behoefte hebben aan informatie van iemand die ze vertrouwen en in zijn algemeen te weinig informatie krijgen van het RIVM, virologen en de overheid, de druk die op mensen wordt gezet dat ze zich vooral moeten laten vaccineren om de besmettingen terug te dringen maar geen overtuigende informatie krijgen over mogelijke bijwerkingen op kortere en langere termijn, en het feit dat het economische aspect voor de economie en de leveranciers van de vaccins (de pharmaceuten). En dan mogelijk nog een heel andere groep, van >1.900.000 Nederlandse inwoners die al besmet zijn geweest door het virus en dus zelf anti-stoffen hebben opgebouwd, die van een veel hogere kwaliteit zijn dan die van de vaccins (info uit Amerikaans onderzoek), maar die 6 maanden na de besmetting toch worden geadviseerd voor de zekerheid maar 1 prik te laten zetten, terwijl Amerikaans onderzoek stelt dat juist niet te laten doen, om de kwaliteit van de eigen antistoffen zo optimaal mogelijk te houden. Het aantal besmette personen ligt zeker hoger dan het gemelde aantal van 1,904.128 gemelde besmettingen, per 16 augustus 2021, bij het RIVM. Bekend is dat lang niet iedereen met corona in quarantaine is gegaan omdat ze niet in de ziektewet konden en toch inkomen voor hun gezin moesten binnenbrengen. Voor artsen is een vaccin een middel om een ziekte te voorkomen. Maar die vaccins zijn dan wel jarenlang uitgetest en toch kunnen er dan nog ongewenste bijwerkingen optreden. De overheid heeft 84 miljoen vaccins ingekocht voor 17 miljoen inwoners, waarvan er mogelijk 12 miljoen gevaccineerd worden met 1, 2 of misschien wel 3 prikken. De overtollige kunnen niet bij het chemisch afval gedumpt worden dan wel naar Afrika worden gestuurd. Dat laatste zou misschien nog wel de beste oplossing zijn. Minister de Jonge blijft maar zeggen ‘laten prikken, laten prikken, laten prikken’. Premier Rutte zegt de economie moet gered worden dus ‘prikken, prikken, prikken’.

In het weekoverzicht over de ontwikkeling van corona-besmettingen in week 33 wordt gemeld dat zowel het aantal nieuwe coronagevallen als het aantal ziekenhuisopnames door het virus in de afgelopen week heel licht is gedaald. Ook het aantal gemelde sterfgevallen ging een klein beetje omlaag. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) kreeg in de afgelopen zeven dagen 16.564 meldingen van positieve tests. Dat is 8% minder dan de week ervoor, toen er iets meer dan 18.000 bevestigingen van besmettingen kwamen. De coronaklachten waren bij 408 mensen zo ernstig dat ze in een ziekenhuis moesten worden opgenomen. Van hen belandden 90 op een intensive care. Het zijn de laagste opnamecijfers in een maand tijd. Vorige week meldde het RIVM 421 ziekenhuisopnames, van wie 115 op de intensive care. Het RIVM kreeg bericht dat 42 coronapatiënten aan de besmetting zijn overleden. Dit zijn vooral 80-plussers. Vorige week waren het er 46. Het reproductiegetal steeg iets verder en staat nu op 0,92. Dat geeft aan dat de uitbraak vrijwel stabiel is, het aantal nieuwe gevallen daalt nog maar heel langzaam. Het R-getal betekent dat een gemiddelde groep van honderd coronapatiënten 92 anderen besmet, die het virus overdragen aan 85 anderen, die op hun beurt 78 anderen aansteken. Het cijfer was een tijdje stabiel op ongeveer 0,7, maar steeg afgelopen vrijdag naar 0,87. Het cijfer gaat altijd over de situatie twee weken eerder, omdat recentere cijfers nog niet betrouwbaar genoeg zijn. Net als vorige week raakten de meeste mensen besmet door een huisgenoot of door een bezoek. Ook vakantie bleek weer een belangrijke bron. De meeste positief geteste vakantiegangers zijn in Spanje, Griekenland of Frankrijk geweest, maar het aantal mensen dat vermoedelijk in Turkije of Marokko besmet is geraakt neemt verder toe. Sinds het begin van de uitbraak zijn iets meer dan 1,904 miljoen mensen in Nederland positief getest. Onder hen zijn bijna 188.000 mensen die in de zorg werken en meer dan 84.000 mensen die in het onderwijs en de kinderopvang werken. Van bijna 18.000 mensen is zeker dat ze aan het virus zijn overleden. De werkelijke aantallen liggen hoger. (bron: Trouw/ANP) Dat aantal mensen van zeker 18.000 doden, die geregistreerd zijn als gestorven aan corona in de afgelopen 18 maanden, in relatie tot 150.000 doden per jaar bedraagt maar 8% van het totale aantal. En dan ook nog kwetsbare ouderen.

Tot woensdagochtend 10.00 uur zijn bij het RIVM 2824 nieuwe coronabesmettingen gemeld, Dat is een stijging van 490 ten opzichte van de gerapporteerde besmettingen van maandag. Het weekgemiddelde is nagenoeg gelijk aan dat van vorige week. De daling van de afgelopen maand lijkt tot stilstand gekomen. In de ziekenhuizen nam de bezetting met 19 mensen af naar 468. Daarvan liggen er 212 op de IC en dat is dan weer een stijging van 14. In de buurlanden stijgt het aantal besmettingen ook weer. Het gemiddeld aantal besmettingen in België is nu hoger dan in Nederland. Ook in Duitsland, dat lange tijd lage cijfers had, stijgt het aantal besmettingen. (bron: NOS) In feite weten wij wel waar die besmettingen worden opgelopen, maar toch moesten de grenzen weer open en moesten de beperkingen worden afgebouwd. Het aantal positieve coronatesten is met 2534 in de afgelopen 24 uur, stel op 18 augustus, ongeveer op hetzelfde niveau gebleven ten opzichte van een week eerder. Toen noteerde het RIVM 2570 nieuwe gevallen. In de afgelopen zeven dagen kregen in totaal 17.146 mensen te horen dat ze het virus hadden opgelopen. Dat zijn er iets meer dan in de zeven dagen daarvoor, toen opgeteld 16.513 besmettingen aan het licht kwamen. Al twee weken ligt het dagelijkse aantal geconstateerde besmettingen tussen de 2000 en 3000. Het zevendaags gemiddelde staat nu op 2449 gevallen per dag. (bron: NOS/RIVM/ANP)

Bij het RIVM werden voor 21 augustus 2499 nieuwe coronameldingen gedaan. Dat zijn er 46 meer dan vrijdag. Gemiddeld stijgt het aantal positieve coronatests ook. In de afgelopen 7 dagen werden gemiddeld 2429 positieve tests per dag geregistreerd, 5% meer dan de week daarvoor. Er liggen nu 441 mensen met corona in het ziekenhuis, plus 219 op de IC. (bron: NOS/RIVM) Als ik naar Nederland kijk variëren het aantal corona-besmettingen zo rond de 2400/2500 per dag, maar ik twijfel of dat cijfer wel representatief is, want veel mensen die besmet zijn met de delta-variant, kunnen lichte klachten krijgen, als keelpijn en een lichte verhoging van de lichaamstemperatuur, laten zich niet testen.

Een nipte meerderheid van de Tweede Kamer steunt het plan om in de toekomst een eigen bijdrage te gaan vragen voor corona-toegangstesten. D66, VVD, CDA en Volt dienden daartoe een motie in. Ze willen wel dat er een regeling wordt gecreëerd voor mensen die niet kunnen worden gevaccineerd. Demissionair minister De Jonge herhaalde dat het kabinet een eigen bijdrage redelijk vindt, nu iedereen de kans heeft gehad zich te laten vaccineren. De Jonge spreekt van “een stimulans” die van de eigen bijdrage uit zou gaan, maar wil niet spreken over wang of drang. (bron: NOS) De vaccins van Pfizer en AstraZeneca bieden minder bescherming tegen de nu dominante deltavariant. Drie maanden na de laatste prik beschermt AstraZeneca nog maar voor 61% en Pfizer voor 75%, stelt een onderzoek van de Universiteit van Oxford. Voor het onderzoek werden ruim drie miljoen neus- en keeluitstrijkjes gebruikt. Bij besmette mensen die al 2 prikken hadden gehad werden evenveel virusdeeltjes gevonden als bij ongevaccineerden. Dat kan betekenen dat beide groepen even besmettelijk zijn. (bron: NOS) Wat opvalt is dat de CU, de PvdA en GL tegenstemden. Alhoewel de Jonge dat ontkent is deze motie een vorm van dwang om mensen die zogenaamd een vrije keuze hebben, een financiële straf op te leggen als ze zich nu niet direct laten inenten. Het is een slecht doordachte voorstel, want er kunnen zich tal van zaken voordoen waardoor mensen zich niet hebben kunnen laten vaccineren. Daarbij komt dat steeds meer informatie naar boven komt van gevaccinneerden waar het virus niet dan wel tijdelijk werkt. Achteraf zullen er vraagtekens worden gesteld bij het nut van vaccins injecteren, want het lijkt steeds duidelijker dat de bescherming lang niet voor iedereen en bij alle types vaccins optimaal is. Verre van dat zelfs.

Eyeliners

Het oude normaal keert niet meer terug, en zicht op een nieuw normaal heeft het kabinet niet

Noodnummer Nederlandse ambassade in Kaboel onbereikbaar; Afghaanse tolken verlaten het vliegveld weer

President Biden over Afghanistan: ‘Doel van de Amerikanen was om terrorisme te bestrijden, niet om land op te bouwen’

We laten mensen in Afghanistan achter met een doodvonnis

Nederlandse diplomaten verlieten tegen de structie van minister Kaag in de Nederlandse ambassade in Kabul

De gevluchte Afghaanse president Ghani is met zijn familie aangekomen in de Verenigde Arabische Emiraten. Hij mag daar op humanitaire gronden blijven.

Afghaanse crisis plaatst EU voor een nieuwe test. Europese leiders worstelen met de situatie in Afghanistan

Tongen voor toegang (bij festival-evenementen)

Afghaanse crisis plaatst EU voor nieuwe test

Nederland faalt tegen de misdaad: de ‘maffianisering’ is een feit en minister Grapperhaus schiet ernstig tekort. Die man is bezig een ramp te organiseren

Nederland stuurt extra militairen naar Afghanistan, om de al aanwezige 62 militairen bij te staan bij evacuaties

Frontberichten

Edin Mujagic is hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer en is gespecialiseerd in (de gevolgen van) het beleid van de centrale banken. Hij heeft verschillende boeken op zijn naam staan, waaronder “Geldmoord: hoe de centrale banken ons geld vernietigen” en “Boeiend en geboeid: een monetaire geschiedenis van Nederland sinds 1814/1816”. Hij studeerde monetaire economie aan de Universiteit van Tilburg. Hij schrijft op persoonlijke titel. Profs die de kost verdienen met de handel en advisering in financiële producten zijn in zijn algemeenheid voorzichtig in het oordelen over veranderdende marktomstandigheden. Ze zien ontwikkelingen altijd in het licht van ‘je moet nu oppassen, maar straks ontstaan weer nieuwe koopmomenten. Dat is natuurlijk ook zo, de vraag is dan hoeveel tijd daartussen zit. Zijn column deze week draagt de titel “Monetaire kapiteins wijzigen koers”. Dat het monetaire beleid moet gaan kantelen wordt van meerdere kanten al enige tijd aangegeven. Daaronder ook onze eigen President van De Nederlandsche Bank en die van de Bundesbank. Ook vanuit de VS komen dezelfde geluiden. Maar de vraag is of dat proces zonder schade aan te richten uit te voeren is. De oplossing die nu wordt aangedragen is: doe het in stapjes en bereidt de financiële markten daar tevoren op voor. Ik twijfel of die aanpak het gewenste succes gaat opleveren en het mislukken van het de laatste jaren gevoerde monetaire beleid kan maskeren. “Wij staan aan de vooravond van een majeure verandering, een verandering die vooral de financiële markten behoorlijk kan beïnvloeden. Ik heb het over het aanstaande draaien van de Fed,” zo opent Edin Mujagic zijn nieuwste column. Nadat de FED de rente jarenlang op 0 procent heeft gehouden en elke maand voor ruim $120 mrd staatsobligaties en ander papier heeft opgekocht, is de economie zodanig gewijzigd dat de monetaire teugels iets aangehaald moeten worden. Het economisch herstel na de coronacrisis mag dan omgeven zijn met allerlei risico’s en onzekerheden, het is onmiskenbaar dat de crisis achter ons ligt, dus crisisbeleid niet langer te rechtvaardigen is. Steeds meer leden van het rentecomité van de FED zien dat zo. Een andere reden om de teugels weer aan te halen is dat de Amerikaanse inflatie fors is opgelopen. De geldontwaarding ligt in de VS ruim >5%. Hoewel een groot deel daarvan wordt veroorzaakt door de klim uit de crisisdal en andere tijdelijke factoren, ziet het er steeds meer naar uit dat dit niet het hele verhaal is. Wanneer die tijdelijke hulpeffecten straks komen te vervallen, vanaf eind van dit dan wel begin volgend jaar, dan is de kans groot dat de inflatie niet zal terugzakken naar het pre-corona niveau. Ook hiervoor geldt dat steeds meer leden van het rentecomité van de FED daar zo over denken. Het bovenstaande leidt de FED-leden naar de conclusie dat het monetaire beleid iets minder ruim moet. Natuurlijk zal een nieuwe koers voorzichtig worden ingezet. Omdat het herstel omgeven is door risico’s en onzekerheden, omdat financiële stabiliteit weinig nodig heeft te muteren in ínstabiliteit, en omdat de FED ook wel weet hoe wild de markt kan reageren op het aantrekken van de monetaire teugels. Daarom zal de Fed kleine stapjes zetten en elk van die kleine stappen ruim van tevoren aankondigen, zodat de kans op een schok op de markten beperkt blijft. Desondanks is er een draai van de FED op komst, te beginnen met het afbouwen van het opkopen van staatsobligaties en dan, in een later stadium, renteverhogingen. Het is niet alleen de FED die zich klaarmaakt een draai te maken. Verschillende centrale banken doen hetzelfde, en sommige zijn al gedraaid. De centrale bank van Nieuw-Zeeland bijvoorbeeld heeft medio juli aangekondigd per eind van die maand te stoppen met het opkopen van staatsobligaties. Toen het rentecomité daarvan eerder deze week bij elkaar kwam, was de nieuwe lockdown in het land de enige reden dat de bank de officiële rente niet had verhoogd. De economie van het land herstelt van de coronacrisis, aldus de Nieuw-Zeelandse centrale bankiers. Natuurlijk, sommige sectoren herstellen sneller dan andere, maar overall is er sprake van herstel. In het kielzog daarvan is ook op Nieuw-Zeeland de inflatie in de afgelopen maanden behoorlijk opgelopen. De centrale bank van het land verwacht dat de geldontwaarding dit jaar 4% zal bereiken om in een later stadium weer terug te zakken in de tweede helft van volgend jaar. Ofwel: de crisis is daar voorbij. Het bestuur oordeelde daarom dat het ‘door kan gaan met het weghalen van de monetaire steun’ omdat ‘deflatierisico en risico van hoge werkloosheid afgenomen zijn’. Dan moet ik het nog hebben over de eurozone. Ook bij ons is de crisis grotendeels voorbij. Desondanks maakt de ECB nog geen aanstalten het beleid aan te passen. Maar wanneer de FED straks gedraaid is, dan zal het voor de ECB zeer lastig worden – en ik vermoed onmogelijk – om te doen alsof de crisis nog vol aan de gang is. Het zou mij niet verbazen als de draai van de FED ertoe leidt dat de ECB per maart volgend jaar het coronacrisisopkoopprogramma, de PEPP, beëindigt. Dat is een belangrijke constatering omdat financiële markten afgelopen jaren vooral door het zeer ruime monetaire beleid én de verwachting dat dat heel lang het geval zal blijven, zijn gestegen. Is nu, met de genoemde draai, een instorting van de beurzen te verwachten? Nee! Niet alleen omdat, zoals gezegd, de draai van de FED voor niemand een verrassing zal zijn, maar ook omdat economische groei het stokje over kan nemen. Het is voor beleggers wel oppassen, want de markt die ruim een decennium verslaafd is geraakt aan monetair opium, kickt daar niet zo makkelijk vanaf. Instorten hoeft geen gevolg te zijn, maar het humeur kan van tijd tot tijd beroerd zijn, waardoor nogal wat, wellicht hevige, beursturbulentie waarschijnlijk is. Daarbij is het belangrijk om te weten dat een einde aan het crisisbeleid van centrale banken niet betekent dat het monetaire beleid daarom niet langer ruim zal zijn. Dat blijft nog lang het geval, zij het minder dan voorheen. (bron: DFT) Mujagic is een professional en deskundig op zijn gebied, daarover twijfel ik niet. Maar toch plaats ik bij alle adviezen van deskundigen de vraag ‘in hoeverre kunnen zij een transparant oordeel geven over ontwikkelingen’. Hoe afhankelijk zijn hun dik belegde boterhammen van de financiële handel? Laten zij altijd het hele verhaal zien en tonen zij de factoren ‘tijd en omvang’. Zo heb ik vraagtekens bij zijn uitspraak dat het monetaire beleid ruim zal kunnen blijven, maar dat de rente wel gaat stijgen. Die 2 begrippen zijn aan elkaar gekoppeld, het een is het gevolg van het ander. Verder stelt hij dat er geen instorting van de beurzen gaat plaatsvinden, maar tegelijkertijd dat hevige beurs-turbulentie waarschijnlijk is. Hij besteedt geen aandacht aan de kopeling van de economische groei aan de bergen gratis geld die de centrale banken al zeker 5 jaar in de markten hebben gepompt. Het spanningsveld komt te liggen tussen inflatie, gratis geld en de geldontwaarding door overliquiditeiten. Mujagic toont de risico’s die er zijn, maar geeft b.v. niet aan welke gevolgen kunnen optreden als de centrale banken pas over een half jaar mogelijk met maatregelen komen. Welke onherstelbare schade kan er dan al zijn aangericht. Verder is de omvang van de maatregelen relevant. Worden de opkoopprogramma’s van staatspapier volledig,, deels of nauwelijks afgebouwd. Dat er tussen de aankondiging en invoering enige tijd moet zitten is noodzakelijk omdat beleggers hun posities opnieuw afdekken met financiële producten. Stel een belegger heeft onlangs 30-jarig staatsleningen in portefeuille genomen tegen een rente van 1½%. Stel die rente stijgt naar 3%. Dan daalt de koers van dat fonds. Dan moet iemand dat verlies nemen. Stel de luchtbellen op de aandelenmarkten lopen leeg dan moeten er partijen veel geld ophoesten. De hele handel in financiële producten is heel ondoorzichtig en mega-groot. Over die risico’s spreekt deze vermogensadviseur/econoom niet. Hij moet zijn klanten niet ongerust maken, want na de klap moet hij door met hen. Dus ja, er komt slecht weer aan, mogelijk met veel wateroverlast en zwaar onweer/orkaan, maar tot welke gevolgen dat leidt, dat zien we wel als de zon weer schijnt.

Overwegingen

De vraag moet gesteld worden of de NATO missies naar Afghanistan enig nut hebben gehad. Minister Kaag van Buitenlandse Zaken was daar deze week in de Kamer duidelijk over “de Nederlandse inspanningen zijn niet voor niets geweest”. Is dat wel zo? Heeft de inzet van de 27 bondgenoten van de VS, waaronder het Verenigd Koninkrijk, Australië, Frankrijk, Canada en Nederland, wel tot het beoogde doel geleid: het veiligheidsapparaat, leger en politie verder op te bouwen, zodat de centrale overheid uiteindelijk op eigen benen zou kunnen staan in een eigentijdse samenleving op basis van onze versie van mensenrechten? Wat is de inbreng geweest in de bezetting van Afghanistan vanaf 2001: alleen de Amerikanen hebben er $2.000 miljard in gestopt, er vielen 241.000 doden, waarvan 71.000 Afghaanse burgers, 2.200 Amerikanen, 441 Britten, 186 Fransen, Duitsers en Italianen en 158 Canadezen. Wij hebben daar 300.000 Afghaanse militairen opgeleid, die de Amerikanen voorzagen van het modernste wapentuig. We verlosten vrouwen en meisjes uit de klem van de Islamitische regelgeving, bouwden schooltjes en introduceerde onze vorm van vrijheid. Maar wat gebeurde er de laatste weken: het Afghaan leger legde de wapens neer, vertrok naar huis en trokken hun burgerkloffie weer aan. Wat waren de drijfveren van de Amerikanen en hun bondgenoten? In de wereld zijn er meerdere vormen van mensenrechten, die sterk van elkaar kunnen afwijken. De verlichte vorm op basis van de Christelijke moraal, de Chinese vorm en wat ik noem de in onze ogen strenge wetgeving op basis van de Koran. Wij hebben fors geïnvesteerd om onze levensstijl in het Centraal-Aziatische deel van de wereld een plek te geven en daarvoor ingezet op het rijkste land aan grondstoffen op aarde, naast Saoedi-Arabië met haar fossiele brandstoffen. Afghanistan heeft een ongekende rijkdom aan bodemschatten, waaronder lithium, in de grond zitten, waar in de toekomst veel vraag naar zal zijn. De taliban hebben niet alleen het bestuur van Afghanistan overgenomen, maar ook alle rijkdommen die onder de grond liggen, waarvoor China grote belangstelling heeft. Slechts een paar uur nadat de taliban het land overnamen wilde China al zakendoen met de nieuwe leiders, lieten ze hen weten. Peking was volgens een woordvoerder van Buitenlandse Zaken klaar voor ‘een vriendelijke samenwerking’ met Afghanistan. Daardoor ziet de toekomst van Afghanistan er rooskleurig uit, met een kritische kanttekening ‘de infrastructuur is zwak ontwikkeld waardoor de exploitatie van de winning van mineralen en het vervoer ervan momenteel niet mogelijk is. Daarvoor hebben ze een technisch en financieel sterke partner nodig. De Europese Unie laat weten daaraan voorwaarden te zullen verbinden op het gebied van mensenrechten. Volgens een rapport van de United States Geological Survey van enkele jaren geleden zit er 60 miljoen ton koper, 2,2 miljard ton ijzererts en een grote hoeveelheid andere interessante grondstoffen en edelmetalen, zoals goud, zilver, robijnen en saffieren, in de Afghaanse bodem. Het Amerikaanse ministerie van Defensie noemde Afghanistan in het verleden zelfs “het Saoedi-Arabië van het lithium”. Eerder hebben de Russen al een poging gedaan grip te krijgen op die rijkdom, maar ze moesten hun legers terugtrekken, nu hebben de VS c.s. het geprobeerd en zijn daarin ook niet geslaagd. Beide keren was de macht van de Taliban groter, ondanks dat zij ‘de David’ zijn en de grootmachten ‘de Goliath’. Het leger van 75.000 Taliban-strijders, met beperkt materiaal versloeg een goed getraind leger van 300.000 Afghaanse soldaten. Hoe kon dat gebeuren? Onze politieke leiders zijn eensgezind in hun reacties: ze weten het niet, op papier stond de overwinning vast, maar de realiteit is een volledig mislukte missie die veel geld en mensen heeft gekost en niets heeft opgeleverd. En dat in feite in enkele weken tijds zonder veel bloedvergieten. Er zijn wel enkele redenen aan te geven waarom het Afghaanse volk toch koos voor de Taliban. Was de door de ‘Westerse bondgenoten’ in het zadel gezette regering er wel geweest voor het volk en het algemeen belang of hadden ze de Westerse vorm van corruptie omarmd en hun zakken gevuld in plaats van de soldaten hun soldij te betalen? De President Ashraf Ghani en zijn ‘vriendjes’ werden niet vertrouwd en het was niet toevallig dat de president op 15 augustus het land ontvluchtte, zonder zijn regering daarvan in kennis te stellen. In allerijl vertrok hij onder medeneming van een bergen contant geld: vier wagens en een helikopter propvol, het ging om zo veel geld dat het niet allemaal in de helikopter en de 4 auto’s kon. Voor Ghandi zat er niets anders op dan een deel achter te laten op het asfalt. Hij vertrok naar de Verenigde Emirataten, die hen om humanitaire redenen toeliet. Ook de President van de centrale bank nam de benen. In feite is de schatkist leeg en land bankroet. Op datzelfde moment ging de Westerse illusie in rook op. Zijn wij solidair met de Afghanen die voor en met ons hebben samengewerkt met onze militairen in Afghanistan? Voor de Kamer wel, maar de regering plaatste in eerste instantie kritische kanttekeningen. Minister Kaag verwoordt het standpunt van het kabinet: wij willen ons ambassadepersoneel, de tolken die voor ons gewerkt hebben en de ‘schrijnende’ gevallen naar Nederland halen. Is schrijnend wel voldoende? Betekent dat niet dat wij mensen achterlaten met een doodvonnis? Later lieten de betrokken bewindsvrouwen een motie van de Kamer voor meer coulance en een royalere interpretatie van de toetsing uit de voeren. Voor ons zijn de Afghanen die ons, toen, hebben geïnformeerd over bewegingen van de Taliban of ons op een andere wijze hebben bijgestaan ‘helden’ maar voor de Taliban zijn zij mogelijk ‘landverraders’ of ‘collaborateurs’ en verdienen zij de doodstraf. Hoe humanitair is dan schrijnend? In de media maken wij ons druk over de vraag hoe serieus wij de nieuwe leiders moeten nemen met hun uitspraken die zij maandag deden voor de internationale pers in Kaboel (in het Engels, dat wel) en welke waarde kan worden toegekend aan de uitspraak dat de rechten van de vrouw zouden worden gerespecteerd, voor zover die vallen binnen de Islamitische grondregels. Op zich is dat duidelijke taal. De Westerse mensenrechten zullen in Afghanistan niet worden ingevoerd. Dat wil de Europese Unie wel, althans streeft daar naar, maar ik vrees dat, als wij een band willen opbouwen met het nieuwe Afghanistan (onder meer om handel mee te drijven) dan zullen wij moeten accepteren dat de Koran het beleid bepaalt. Het is een keuze tussen de koopman en de dominee. Ook in de Westerse wereld zijn de mensenrechten niet éénduidig, neem de doodstraf in de VS. Handen afhakken komt ook voor in Saoedi-Arabië, en daar spreekt niemand schande over, want wij kunnen nog niet zonder olie en het geld van de Arabieren en Amerikanen. Twintig jaar lang hebben wij gewerkt aan een platform om onze commerciële belangen op te kunnen bouwen (grondstoffen en mineralen) en onze Westerse mensenrechten daar een plek te geven: dat project is vooralsnog mislukt, ondanks dat politici daar een heel ander beeld van schetsen. Wat Taliban 2.0 het land zelf en de wereld gaat brengen zal op een later tijdstip duidelijk worden De Taliban is nu gehuisvest in het Presidentiële Paleis en heeft een andere opdracht dan die ze hadden toen ze nog een guerrilla-oorlog voerden. Ze moeten nu een land met 38 miljoen inwoners opbouwen en besturen en hebben daar kader voor nodig, dus zullen ze trachten de Knappe Koppen, die naar het buitenland willen vertrekken, dat beletten. Daar zal daar dan wel iets tegenover moeten staan. De gevluchte Afghaanse president Ghani is met zijn familie aangekomen in de Verenigde Arabische Emiraten. Ajmal Ahmady, de president van de centrale bank van Afghanistan, heeft uitgehaald naar de gevallen regering in zijn land, waar de Taliban deze week de macht heeft overgenomen. Volgens Ahmady, is de regering van de gevluchte president schuldig aan de snelle en chaotische ineenstorting van de Afghaanse overheid. „Het had niet zo hoeven eindigen. Ik walg van het gebrek aan enige planning door het Afghaanse leiderschap”, zo liet hij weten via Twitter. De president van de Afghaanse centrale bank is het land ontvlucht vanwege de machtsovername in Afghanistan door de Taliban. In een tweet liet bankgouverneur Ajmal Ahmady ook weten zondag met een militair toestel te zijn vertrokken uit Afghanistan. De waarde van de Afghaanse munteenheid, de afghani, is naar een dieptepunt gezakt vanwege alle onrust. Ahmady zegt afgelopen zondag nog te hebben gewerkt bij de centrale bank totdat strijders van de Taliban aan de poorten van de stad stonden en dat hij op zaterdag nog crisisoverleg had met banken en geldhandelaren om hen gerust te stellen. Hij is zondag op de luchthaven van Kabul op een militair transportvliegtuig gestapt. Het is niet duidelijk van welk land dat toestel was en waar hij naartoe is gevlucht.

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 20 aug 2021, week 33: AEX 771,41; Bel 20 4.277,34; CAC40 6.626,11; DAX 15.808,04; FTSE 100 7.087,90; SMI 12.415,66; RTS (Rusland) 1.623,50; SXXP (Stoxx Europe) 468.80; DJIA 35.120,08; NY-Nasdaq 100 15.092,57; Nikkei 27.013,25; Hang Seng 24.832,50; All Ords 7.725.10; SSEC 3.427,33; €/$1.1697; BTC/USD $49.215,20; troy ounce goud $1.780,70, dat is €48.949,46 per kilo; 3 maands Euribor -0,55%; 1 weeks -0,564%; 1 mnds -0,56%; 10 jaar Duitse Staat -0,495%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,408%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,366%; 10 jaar Belgische Staat -0,169%; 10 jaar Franse Staat -0,151%; 10 jaar Japan 0,007%; 10 jaar Spanje 0,214%; 10 jaar VK 0,531%; Italië 0,545%; 10 jaar VS 1,245%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,784.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden onveranderd tot lager, de rente daalde verder. De euro zakte verder weg tegen de dollar, alhoewel de rentetarieven op dollars daalde. Geruchten over een kanteling van het monetaire beleid op termijn blijven aanhouden voor maart 2020. De bitcoin, evenals een aantal andere crypto’s, als cardana, stegen weer richting de $50.000. Oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en onzekere verwachtingen voor het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van de lockdown als gevolg van de corona-pandemie bepalen nog altijd de sfeer, de centrale banken spreken geruststellende woorden, dankzij een stabiele inflatie (waar ik vraagtekens bij zet), maar wel met een ongeruste ondertoon. De 3e coronagolf van de deltavariant is in ons land in korte tijd weer gestegen, Er dreigt ook nog een vierde golf in het najaar/winter. Maar premier Rutte hoopt 1 november het einde van de corona-beperkingen aan te kunnen kondigen. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,183%; Duitsland -0,053%; Nederland 0,048%; Frankrijk 0,616%; Japan 0,6459%; VK 0,945%; Spanje 1,091%; Italië 1,556%; Canada 1,7281%; VS 1,8779%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,749%; Nederland -0,721%; Zwitserland -0,627%; België -0,64%; Denemarken -0,568%; Frankrijk -0,535%; Spanje -0,43%; Japan -0,1288%; Italië -0,116%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.