UPDATE 21-05-2022/633 Inflatie vreet koopkracht; slagers en viswinkels hebben het zwaar. Komende week de Great Reset (World Economic Forum) in Davos

Ik begin met Buitenhof een compliment te geven voor de uitzending van 22 mei 2022, waarin Twan Huys onder meer Frans Timmermans en de 3 hoofdeconomen van ING, ABNAmro en Rabo interviewde over de afhankelijkheid van Europa van Russisch gas en de gevolgen van de hoge inflatie, de stijgende rentetarieven en de stijgende lonen. Terug te zien op

https://www.vpro.nl/buitenhof/lees/in-de-uitzending/2022/22-mei?tid=TIDP10168356X4A559355F1BC4051BD644CCA88D63D19YI6&utm_content=20220522_NB_BUITENHOFZO&utm_campaign=20220522_NB_Buitenhof&utm_medium=email&utm_source=VPRO#55af2585-9a5e-4fa0-a1a8-837d55219e91 Van harte aanbevolen.

Eurocommissaris Frans Timmermans acht de kans niet groot dat Poetin de gaskraan naar Nederland dicht zal draaien. ‘Hij doet vooral zichzelf daar ontzettend veel pijn mee. De grote jongens wil hij liever aan zijn kant houden, want dat is zo’n beetje de enige bron van inkomsten die hij nog heeft.’ Wel moet er rekening mee gehouden worden dat de toevoer gestopt kan worden. ‘We hebben afspraken gemaakt met de Amerikanen en ik hoop dat we het mandaat krijgen om namens alle landen te kunnen gaan handelen.’ Tot slot is de Eurocommissaris helder over het betalen van gas in roebels: ‘Dat is in strijd met de sancties. Je mag wel een rekening openen bij Gazprom, maar daar moet je in euro’s betalen.’ Maar de vraag is of daar wel voldoende solidariteit voor is. Wegen voor de 27 EU-lidstaten de Europese belangen zwaarder dan de nationale, en specifiek voor Italië en Duitsland. Die kunnen in deze fase niet zonder Russisch gaf zonder grote schade toe te brengen aan de eigen economie. Tevens is het de vraag hoe zwaar de solidariteit weegt terzake van het betalen in roebels. Voor de Europese Commissie weegt dat heel zwaar, maar is dat voor alle lidstaten ook zo? Verder weegt de EC zwaar op de afname van LNG van de Amerikanen, maar zijn die wel in staat de hoeveelheden die Europa nodig heeft in de komende 5 jaar te leveren. Nee, die hoeveelheden kunnen ze wel gaan opbouwen, maar daar zullen ze eerst nog fabrieken voor moeten gaan bouwen en met de bouwtekeningen daarvoor moet nog worden getekend worden en de bouwvergunningen moeten nog worden aangevraagd. Zo’n proces duurt normaliter 4 tot 5 jaar. Dan zitten we in 2026 en wil de EU van het gas af zijn. Onder die omstandigheden zullen de Amerikanen geen nieuwe investeringen gaan plegen. Dus dat hele Amerikaanse LNG-project hangt dus aan losse draadjes. Timmermans is wel optimistisch gestemd over een dreiging van Poetin de gaskraan dicht te draaien, maar Europa zal niet lang dralen akkoord te gaan met betalen in roebels als Poetin zijn tanden laat zien. De Euro-commissaris zegt wel zo nodig, als de energie zouden exploderen, max prijzen vast te stellen, maar iemand zal die wel moeten betalen.

Stevenen we af op een recessie? Te gast in Buitenhof hierover zijn de hoofdeconomen van de drie grootste banken van Nederland: Marieke Blom (ING), Ester Barendregt (Rabobank) en Sandra Phlippen (ABN AMRO). Marieke Blom, schetst een scenario voor als de gaskraan hier dichtgedraaid wordt: ‘Het is pijnlijk, maar zou hanteerbaar gemaakt kunnen worden door alternatieven te organiseren.’ Blom en Phippen spreken zich over een mogelijke recessie uit. Later spreekt Klaas Knot zich daar ook over uit maar terughoudender, Alles hangt af van hoe de inflatie zich ontwikkelt, De hoofdtaak van de ECB is de stijging van de prijzen te beheersen en daarvoor moeten nu maatregelen genomen worden. Maar er is een periode van 6 maanden voor nodig om te kunnen beoordelen of die maatregelen effectief zijn, stelt Sandra Phlippen. Daar worden twijfels over uitgesproken, want er is nu geen sprake van een klassieke inflatie en dan is het de vraag of de klassieke modellen wel gaan werken. De inflatie is nu al historisch hoog, helpt een renteverhoging? ‘Ik denk dat renteverhoging door de ECB in een aantal stappen logisch is. Al was het maar vanwege het toenemende verschil met de rente in Amerika, waardoor de euro verzwakt’, stelt Ester Barendregt. Sandra Phlippen, is het daar niet mee eens: ‘Renteverhoging heeft een half jaar nodig om door te werken. Dan trap je op de rem bij een economie die al remt.’ Dat laatste kan ik wel volgen, maar er komt dan geen actie om een toenemende inflatie af te remmen. Nu verwacht ik ook niet dat kleine rentestapjes dat wel doen en het opnieuw activeren van opkoopprogramma’s verhoogt de waardedaling van de euro nog verder. Er zijn geen kant en klare modellen die ingezet kunnen worden, daarvoor is de materie veel te complex. We bevinden ons in een fundamentele transformatie, die uit zijn lood ligt door het gevoerde monetaire beleid en de uitdagingen waarvoor wij staan: klimaat/duurzaamheid wereldwijd, inflatie, een voedselcrisis, geo-nationale spanningen (Rusland/China) en de industriële revolutie. En dan gaan we de materie nog moeilijker maken met sancties uit te vaardigen in plaats van de armen ineen te slaan. Waar we niet aan kunnen ontkomen is het inleveren van welvaart en welzijn in het komende decennium. En wat de gevolgen zijn voor onze economie van het momentum dat 360 miljoen Chinezen momenteel met corona zijn besmet, is niet te overzien. Geen recessie, zegt Brussel, een matige recessie dan wel een diepe, de tijd zal het leren. Maar blijf attent en volg de ontwikkelingen op de kapitaalmarkten en de financiële wereld.

In welke samenleving leven wij? Een falend overheidsbeleid, een machteloos kabinet en een coalitie zonder enige daadkracht, daar moet dit land het op dit moment mee doen. Hoe laf het ook klinkt ‘wij zijn afhankelijk van hoe ‘derden’ over onze toekomst beslissen. Regeringsleiders en de financiële markten hier en op Wall Street maken de dienst uit over onze toekomst. In dit schimmige wereldje hebben wij geen stem. Daar wordt bepaald oorlog of vrede en welke belangen er gediend worden. Er zouden hoognodig keuzes gemaakt moeten worden over de afbouw van CO2 en de opbouw van duurzaam. Maar vooralsnog is het kabinet Rutte IV bezig de puin op te ruimen van het neoliberale beleid van tien jaar kabinetten Rutte. En laten wij niet wegkijken van alle ellende die ambtenaren hebben veroorzaakt in de kindertoeslag, waarin de rechtstaat werd genegeerd, laten we ook niet wegkijken van mentale schade, die aan deze kinderen, incl uithuisplaatsen is toegebracht. Kijk naar het box3 dossier waarvoor de Belastingdienst door de Hoge Raad tot de orde is geroepen: met grote maatschappelijke schade waarschijnlijk. Wat heel vreemd is, is de uitspraak van de Hoge Raad van deze week. Spaarders die niet op tijd bezwaar hebben gemaakt bij de Belastingdienst tegen de vermogensrendementsheffing in box 3 hoeven niet gecompenseerd te worden. De Hoge Raad heeft in zijn arrest van 24 december 2021 over de massaalbezwaarvraag van box 3 geoordeeld dat het sinds 2017 geldende forfaitaire stelsel op stelselniveau in strijd is met het recht op eigendom en het gelijkheidsbeginsel uit het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM). De Hoge Raad heeft geoordeeld in het nadeel van een spaarder in een zaak die daarover was aangespannen. Volgens de hoogste rechter kan de Belastingdienst niet worden gedwongen om voor deze mensen achteraf de spaartaks te verminderen en terug te betalen. Het gaat mogelijk om honderdduizenden spaarders. Voor het kabinet is dit een financiële meevaller. Een compensatie voor alle spaarders kan oplopen tot 12 miljard euro. Staatssecretaris Van Rij is blij met de duidelijkheid van de uitspraak. “Die duidelijkheid hadden we ook nodig, en de uitspraak is er eerder dan we dachten.” Het kabinet gaat zich na de uitspraak van vandaag weer beraden op vervolgstappen, zegt Van Rij. Daarmee staat nog steeds de deur open naar een vorm van compensatie voor alle spaarders, ook al is dat juridisch dus niet verplicht. Van Rij: “Ik begrijp het gevoel dat als jij geen bezwaar hebt gemaakt, je nu naast het net vist.” De Tweede Kamer riep het kabinet unaniem op vooral naar de kleinere spaarders en die niet-bezwaarmakers te kijken. Zeker omdat de Hoge Raad oordeelde dat de spaartaks in strijd is met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Van Rij zei rekening te willen houden met het rechtsgevoel van spaarders. Zo’n 60.000 spaarders maakten wel tijdig bezwaar tegen het feit dat zij belasting moesten betalen over een te hoog, fictief rendement op hun spaargeld. Zij krijgen de compensatie voor 4 augustus automatisch uitbetaald. Deze regeling kost het kabinet €2,8 mrd. De Hoge Raad heeft een duidelijke uitspraak gedaan: de Belastingdienst, onderdeel van het Ministerie van Financiën, heeft vanaf 2017 een spaartax geheven op basis van een fictief rendement en dat is in strijd met In het arrest van 24 december 2021, ECLI:NL:HR:2021:1963 (hierna: het arrest van 24 december 2021), waarin de Hoge Raad heeft geoordeeld dat het systeem van box 3 zoals dat geldt vanaf het jaar 2017 voor degene die door dit stelsel wordt geconfronteerd met een heffing naar een voordeel uit sparen en beleggen dat hoger is dan het werkelijk behaalde rendement, leidt tot een schending van zijn door artikel 1 EP en artikel 14 EVRM (Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens en de Fundamentele Vrijheden) gewaarborgde rechten, en dat voor die schending rechtsherstel moet worden geboden aan degene die tijdig bezwaar heeft gemaakt tegen de aanslag waarbij dat voordeel uit sparen en beleggen is vastgesteld. De vraag komt nu aan de orde of de overheid kan volstaan met het aanbieden van rechtsherstel uitsluitend aan de 60.000 belastingplichtigen die bezwaar hebben aangetekend tegen de aangifte IB 2017 en 2018. Ook wordt het onduidelijk welke consequenties dit heeft voor diegenen die bezwaar hebben gemaakt over de aanslagen over de 2018 en later.

De aangerichte schade is groot en daarvoor zouden verantwoordelijke bewindslieden zich moeten verantwoorden. Sorry, sorry, sorry, is verleden tijd. Bewindslieden die fouten maken moeten daarvoor opstappen, Neem Minister Jetten, hij staat toe dat tot 2023 dat burgers voor de afname van stadswarmte een prijs betalen die gekoppeld is aan de gasprijs, terwijl er geen m3 gas bij wordt gebruikt, Hier worden burgers bestolen omdat er eerst nog onderhandelingen moeten worden gevoerd over het eigendom van stadsverwarmingsprojecten. In de tussenperiode betalen burgers die gebruik maken van stadsverwarming een veel te hoge prijs. En wat doet de D66-minister? Zich bij de feiten neerleggen. Wie behartigt hier de belangen van de betrokken burgers. Hoe onmachtig is politiek Den Haag?

Één schakel veranderen in een complexe materie, die tot de verantwoordelijkheid behoort van de monetaire autoriteiten. Vergeet dat, er zit trouwens geen enkele sleutel meer in de gereedschapskist van de centrale bankiers. Sinds Mario Draghi in maart 2016 zijn belofte van 26 juli 2012, de “whatever it-takes”-uitspraak (‘alle middelen inzetten om de euro te redden’, ging uitvoeren, veranderde de waarde van ons geld van ‘waardevol’ in ‘waardeloos’. Dat proces voltrekt zich nog steeds. Met een inflatie van dubbele getallen per maand krijgt dat vorm. Niet dat de Europese Centrale Bank dat stimuleert, maar het is wel mede het gevolg van de geldexplosie die in de laatste 6 jaar heeft plaatsgevonden. Het geld van spaarders en onze pensioenfondsen werd voor 0% rente beschikbaar gesteld aan de lakeien van het neoliberalisme. Zo werkt een illusie in een vrije markt. Wij zullen de beker die ons nu wordt aangereikt eerst tot de laatste druppel moeten leegdrinken, voordat de architecten aan de bouw van de nieuwe wereld kunnen aanvangen. Daar heb ik vertrouwen in.

Algemeen

‘De overheid is eigenlijk altijd te laat met het aanpakken van dit probleem. En dat zou je falen kunnen noemen’, stelt de Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen. Hij ziet een patroon: ‘De overheid belooft te veel en denkt niet na over wat realistisch is.’ Ook vindt hij dat het systeem om geld van de overheid te krijgen anders moet. ‘Als mensen recht hebben op geld, moet je het brengen in plaats van wat we nu doen.’ (bron: Buitenhof)

Nederlanders zijn ontzettend pessimistisch over de economie op dit moment en in de nabije toekomst, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Het zogenoemde consumentenvertrouwen komt uit op -47, vergelijkbaar met het absolute dieptepunt van vorige maand. Hoe verder onder de nul, hoe negatiever consumenten zijn. Het CBS meet maandelijks het vertrouwen van de consumenten in de economie aan de hand van een vragenlijst. Uit de antwoorden komt een cijfer naar voren. Als meer mensen positief gestemd zijn, is het cijfer positief, bij meer negatieve mensen is het cijfer negatief. In 2000 bereikte de vertrouwensindex met 36 punten de hoogste stand ooit, waarna de trend dalend was om vorige maand op -48 te eindigen, het laagste niveau ooit. Op de vraag hoe mensen hun financiële situatie de komende maanden zien evolueren, antwoordden iets meer mensen positief dan vorige maand, maar de indicator stond nog steeds op -33, tegenover -34 in april. Nederlanders waren minder negatief over hun financiën in het komende jaar, maar zagen zichzelf toch geen te grote aankopen doen. Over dat laatste waren we volgens het CBS nog nooit zo pessimistisch. Een belangrijke reden voor dat pessimisme is de hoge inflatie. In april werd het leven in Nederland 9,6% duurder dan een jaar geleden, wat vooral te wijten is aan de sterk gestegen energieprijzen. Daarnaast maakt de oorlog in Oekraïne ook onder meer voeding duurder, terwijl zowat alle sectoren in ons land kampen met personeelstekorten. Die combinatie drijft de prijzen op en de verwachting is dat de inflatie nog een tijd hoog zal blijven. (bron: NOS) Tot zover het CBS. Dat consumenten negatief gestemd zijn is verklaarbaar: wat doet de overheid en de monetaire autoriteit om het tij te keren? Wordt de consument ondersteunt in deze onzekere tijd, verwaarloosbaar. In feite wordt de burger steeds hoger de hooiberg opgejaagd, de burger zoekt het zelf maar uit. Op zich is dat een heel kwalijk beleid en een uiting van onbekwaamheid, maar dat is niet nieuw, dat kennen wij. Het volk heeft vragen, veel vragen, maar er komen geen antwoorden.

Oekraïne conflict

Bondgenoten van Oekraïne moeten het land meer financiële steun geven, vindt de Amerikaanse minister van Financiën Yellen. Ze benadrukt dat Oekraïne op korte termijn geld nodig heeft, onder meer om militairen te betalen en om de economie draaiende te houden. De EU gaat een nieuw pakket leningen voor Oekraïne aankondigen en toezeggingen doen voor steun op de langere termijn. (bron: NOS)

Het Russische staatsbedrijf Gazprom draait de gaskraan naar Finland dicht. Zaterdagnacht wordt rond 02.00 uur het contract met de Finnen opgeschort, meldt het Finse gasbedrijf Gasum. “We hebben ons zorgvuldig op deze situatie voorbereid”, zei topman van Gasum Wiljanen. Hij verwacht in ieder geval de komende maanden weinig hinder van de Russische gasboycot. Finland krijgt ook nog gas vanuit Estland. Finland weigert het Russische gas in roebels te betalen, zoals Rusland eist. Eerder werden Polen en Bulgarije om die reden door de Russen al afgesloten van het gasnetwerk. (bron: NOS)

De Europese Commissie onderzoekt of de bevroren tegoeden van Russische oligarchen gebruikt kunnen worden voor de wederopbouw van Oekraïne. Voorzitter Ursula von der Leyen zei deze week tegen de Duitse zender ZDF dat “Rusland zijn bijdrage moet leveren”. De EU heeft voor zo’n €30 mrd aan Russische en Belarussische tegoeden bevroren, waaronder boten, vastgoed en kunst. Juristen bekijken of het mogelijk is om die middelen te gebruiken voor Oekraïne, zei Von der Leyen. Ze wil dat de hulp gekoppeld wordt aan hervormingen die nodig zijn voor een eventueel Oekraïens EU-lidmaatschap. (bron: NOS) Ursula doet vreemde uitspraken. Eerst tegen Zelenski dat hij zo snel mogelijk lid kan worden van de Europese Unie, terwijl de gebruikelijke procedures zeker nog 10 jaar in beslag nemen zeker voor een corrupt land als Oekraïne en nu dat de in beslag genomen tegoeden van Russische olichargen kan worden gebruikt voor de wederopbouw van Oekraïne, zonder hun toestemming en vergoedingen. Vreemde ideeën, vreemde vrouw.

Kabinet Rutte IV

Mark Rutte moet nog 71 dagen in het Torentje zetelen om zich de langst zittende premier te kunnen noemen, maar Ruud Lubbers blijft de langstzittende staatsman.

Het kabinet wil met deze Voorjaarsnota een serieuze poging doen de oude politieke cultuur te veranderen. Er zijn in de achterkamers geen ‘deals’ met de oppositie gesloten. Maar het wordt nog een spannende exercitie voor het kabinet, want welke partijen geven straks hun steun? Krijgt de regering de benodigde parlementaire meerderheid voor de financiële plannen, ook na Prinsjesdag, voor de Miljoenennota van volgend jaar? Het was vooral wennen voor de oppositie vorige week, dat premier Rutte en minister Kaag van Financiën bij iedereen op de koffie gingen. En ook ongemakkelijk, want wat leverde het op? Al hun wensen werden keurig genoteerd. Maar vervolgens ging de coalitie van VVD, D66, CDA en ChristenUnie in eigen kring verder praten. “Een akkoord in de coalitie realiseren is al moeilijk genoeg”, verklaarden ingewijden. Daarom werd ook een ingewikkeld probleem, namelijk hoe de koopkracht van burgers in 2023 iets wordt hersteld, uit de Voorjaarsnota gehaald. Daar praten ze in augustus verder over. Waar de coalitie het over eens is, ging vrijdag naar de Kamer. Nu moet blijken of het kabinet hiervoor ook steun krijgt van de oppositie. En dat is niet gegarandeerd. Al is een aantal financiële eisen wel ingewilligd, zoals minimumloon- en AOW-verhoging. Voorjaarsnota: – De AOW en het minimumloon stijgen de komende drie jaar in stapjes met 7,5%.; – Defensie krijgt €2,4 mrd extra; -de belasting gaat met €2,5 mrd omhoog voor ondernemers, mensen met veel vermogen, expats en huisjesmelkers en – het begrotingstekort gaat naar 3,4%, hoger dan de EU-norm. Maar de verhoudingen tussen kabinet en parlement zijn de afgelopen weken alleen maar verslechterd, ondanks de bezoekjes aan de oppositie. Tussen Kamer en kabinet is er boosheid, ergernis en wantrouwen. Een slechte sfeer die in het politieke debat terugkomt. Minister Hugo de Jonge (Volkshuisvesting) overleefde recent een motie van wantrouwen, omdat twee leden van JA21 hem nog steunden. En afgelopen week werd de premier geconfronteerd met een motie van wantrouwen gesteund door een groot deel van de oppositie, met uitzondering van GroenLinks en PvdA. De Jonge haalde vervolgens openlijk uit naar de Tweede Kamer. Hij vindt dat de Kamer ‘te makkelijk’ ruimte maakt voor wantrouwen en twijfels over iemands integriteit. Ook premier Rutte verweet deze week de Kamer zelf het wantrouwen van de samenleving te voeden. In zo’n slechte sfeer moet het kabinet nu steun zien te verwerven. Dat kan het eenvoudigst bij PvdA en GroenLinks, of bij JA21. Dan heeft het ook een meerderheid in de Eerste Kamer. Maar JA21 verkoopt haar huid duur, zo liet de partij weten. Ze eist minder migratie en minder klimaatmaatregelen, terwijl dat juist een anker is van het kabinetsbeleid. Het helpt daarbij niet dat JA21 deze week de motie van wantrouwen tegen Rutte wel voluit steunde. PvdA en GroenLinks houden de steunoptie nadrukkelijk wel open. Zij steunden deze week ook niet de motie van wantrouwen tegen Rutte. Maar de partijen ‘voelden’ tijdens het bezoek van Rutte en Kaag toch wel erg weinig animo om hen tegemoet te komen. De felheid waarmee GroenLinks-leider Jesse Klaver deze week Rutte aanviel, sprak ook boekdelen. Ook deze relatie is broos. De premier zal de komende maanden al zijn politieke ervaring nodig hebben om zijn eerste stappen naar een nieuwe bestuurscultuur tot een goed einde te brengen. (bron: Trouw) Interessante kijk op de huidige stand van zaken in ons politieke bestel. Verder is het vertrouwen in de coalitie gedaald en helpt het gedraai met de sms’jes van Rutte daar ook niet in. Er moet een kabinet van nationale eenheid, een soort zakenkabinet, komen onder leiding van Prof Dr Kim Putters, de directeur van het Sociaal- en Cultureel Planbureau.

De hersteloperatie voor gedupeerden van de toeslagenaffaire moet simpeler. Dat heeft de Raad voor de rechtspraak geadviseerd aan staatssecretaris De Vries (Toeslagen en Douane). In het wetsvoorstel staan verschillende vormen van schadeloosstelling, zoals een compensatie, een tegemoetkoming, een vast eenmalig bedrag en kwijtschelding van schulden. Soms moet een gedupeerde zelf schadeloosstelling aanvragen, soms wordt er automatisch een bedrag uitgekeerd. Volgens de raad is voor gedupeerden onduidelijk wat ze precies moeten doen en bestaat het risico dat instanties bij de afhandeling fouten gaan maken. (bron: NOS)

Hoe hoog is het IQ-gehalte van de onderhandelaars tijdens de kabinetsformatie, als ze dit soort prutswerk afleveren dat onuitvoerbaar is in deze vorm?

Gedupeerden van de toeslagenaffaire die te maken hebben gehad met een uithuisplaatsing van een kind, moeten binnen half jaar een herbeoordeling van dat besluit kunnen vragen. De hele Kamer steunde een motie van de SP en Omtzigt. De afgelopen jaren werden 1.675 kinderen van gedupeerden elders ondergebracht. Nu wonen nog 555 kinderen van gedupeerde ouders niet thuis. Ouders, rechters en jeugdzorgexperts betwijfelen of de besluiten wel onder de juiste voorwaarden zijn genomen. Zo waren ouders en kinderen vaak niet vertegenwoordigd door een jurist. Ook blijken dossiers vaak niet in orde. (bron: NOS) SCHANDE!

Premier Rutte wiste jarenlang iedere dag werkgerelateerde sms’jes van zijn telefoon, meldt de Volkskrant. Berichten die Rutte zelf relevant vond stuurde hij door naar ambtenaren. De krant vond na een WOB-verzoek over het coronabeleid dat er wel erg weinig sms’jes waren gevonden. De landsadvocaat zei daarover deze week in een rechtszaak dat de premier berichten wiste omdat zijn telefoon, een oude Nokia, ruimte had voor zo’n 20 sms’jes. De premier heeft inmiddels een ander toestel. De landsadvocaat spreekt van “realtime-archivering” en vindt niet dat deze methode ondeugdelijk heeft uitgepakt. (bron: NOS) In welke tijd leeft de premier nog? In het verleden, te oordelen naar zijn handelen, hij is trouwens van oordeel dat hij de daarvoor geldende regelgeving heeft uitgevoerd.

De coalitie wil de komende tijd ruim €2 mrd minder uittrekken voor diverse fondsen. Bronnen in Den Haag bevestigen een bericht daarover in De Telegraaf. Eerder, tijdens de kabinetsformatie, zijn afspraken gemaakt over een klimaatfonds, een stikstoffonds en een fonds voor investeringen in onderzoek, infrastructuur en innovatie. Er worden eenmalig tientallen miljarden euro’s ingestopt. Volgens de bronnen lijken de fondsen overeind te blijven, maar worden ze minder goed gevuld. Het vrijgekomen geld wordt onder meer gebruikt voor grote investeringen in defensie. (bron: NOS)

De Rekenkamer maakt zich grote zorgen over de tientallen miljarden aan geplande uitgaven van het kabinet aan bijvoorbeeld milieu, stikstof en onderwijs, schrijft Esther Lammers, in Trouw. Het financieel beheer van het Rijk is nu al voor het derde jaar op rij niet op orde en dat is ‘ernstig’, vindt de toezichthouder die jaarlijks op Verantwoordingsdag de doelmatigheid en rechtmatigheid van alle overheidsuitgaven controleert. De conclusie dit jaar is dat van ten minste 5% (€15,5 mrd) van de verplichtingen in 2021 niet is vast te stellen of ze rechtmatig zijn, constateert de Rekenkamer. Voorzitter Arno Visser roept het kabinet daarom op geen ‘onrealistische’ eisen meer te stellen. Er moet vooraf beter worden nagedacht welk doel er gehaald moet worden en hoe dat is te bereiken. Er zitten op het ministerie te veel mensen alleen aan beleid te werken, waardoor veel te weinig aandacht is voor de realiteit en de problemen in de uitvoering. Dat moet beter, vindt de Rekenkamer. Ze adviseert het kabinet een stap terug te doen: trek eerst eens lessen uit de grote en aanhoudende problemen die zijn ontstaan met de schadevergoeding aan Groningers of aan de slachtoffers van de toeslagenaffaire. Dat zijn geen incidenten, maar ontstaan doordat de overheid het eigen beheer niet op orde heeft. De Rekenkamer is sceptisch over de miljardenfondsen voor stikstof en milieu die het kabinet in het leven heeft geroepen. Kunnen die straks de toets der kritiek wel doorstaan, als de organisatie niet op orde is? En zijn die miljarden aan uitgaven wel haalbaar? Want het parlement moet eerst toestemming geven, aanbestedingen zijn ingewikkeld en tijdrovend, er kunnen personeelstekorten zijn en plannen pakken niet ‘altijd’ uit zoals verwacht, zegt de Rekenkamer. Vooral de interne organisatie, het informatiebeheer en het IT-beheer moeten nu eerst op orde komen, ook al kost dat tijd, vindt de Rekenkamer. Kritiek is er ook op het ministerie van economische zaken en klimaat over de ‘tegemoetkoming vaste lasten’ (TVL) waarmee ondernemers werden gesteund tijdens de pandemie. En het ministerie van defensie maakte fouten bij aanbestedingen, waardoor €1,4 mrd niet verantwoord kon worden. Visser is wel ‘voorzichtig’ blij te merken dat het kabinet dit jaar de geconstateerde problemen ook bevestigt. Minister Kaag van Financiën zei in een reactie zelf ook te willen streven naar beter intern toezicht, het nakomen van financiële afspraken en een ordelijker begrotingsbeheer. De begrotingen van de ministeries van onderwijs en volksgezondheid werden afgelopen jaar zo vaak gewijzigd, dat niemand er meer zicht op had. Het parlement kon de controlerende taak niet meer uitoefenen. (bron: Trouw) De studie van de Rekenkamer toont het Parlement de problematiek van het overheidsbestuur en de chaos die het veroorzaakt. Wat te denken van €1,4 mrd bij Defensie die bij aanbestedingen niet verantwoord kunnen worden, wat van de TVL-regeling ondersteuning vaste lasten ondernemers tijdens de corona-periode en de interne organisatie en het informatie- en ICT-beheer zijn niet op orde. Ook de aanwijzing dat meer ambtenaren doende zijn aan het vormgeven van wetgeving dan aan de toetsing ervan aan de uitvoering roepen om ingrijpen. Maar je moet niet de slager zijn eigen vlees laten keuren, om commerciële inmenging te voorkomen. Rutte staat veel te dicht bij ondernemers en hun belangen dan bij de samenleving. Op dat punt moeten de belangen worden geherformuleerd,

Financieel/economische berichten

Europese landen moeten rekenen op minder groei en meer inflatie dan eerder voorspeld. Maar een recessie lijkt te worden vermeden, zegt Brussel in zijn nieuwste groeivooruitzichten. Inmiddels verwacht de Europese Commissie (EC) dat de economie dit jaar 2,7% groeit. Tot nu toe was die verwachting nog 4%. Ook voor volgend jaar zal de groei lager uitvallen denkt de EC. Nederland gaat dit jaar van 5% naar 3,3% en zakt volgend jaar verder naar 1,6% groei. De impact van de oorlog en de hoge inflatie op de groei zijn duidelijk. Maar een krimp van de economie lijkt Europa bespaard te worden. ,,De groei gaat niet in de min. Dat kun je niet uitsluiten, maar het is niet onze prognose”, aldus Eurocommissaris van Economische Zaken Paolo Gentiloni. Tegenover de hoge inflatie door geëxplodeerde energieprijzen, de schaarste aan sommige grondstoffen met het risico van gaten in de bevoorrading, corona-lockdowns in China en de invloed van de oorlog op zowel investeerders als consumenten, ziet hij ook positieve punten: de groei door corona-herstelplannen en de besteding van spaartegoeden die consumenten tijdens de pandemie opbouwden. De inflatie bereikte volgens hem in april in de EU met 8,1% een recordhoogte, maar bereikt dit kwartaal ook meteen haar piek. ,,Daarna voorzien we een daling. Eerst gradueel en volgend jaar substantieel.” Een geluk bij een ongeluk is dat de arbeidsmarkt sterk is. Vorig jaar nog kwamen er 5,2 miljoen banen bij, de werkloosheid blijft ook de komende twee jaar dalen. Dat de groei in Nederland volgend jaar zo ver wegzakt (naar 1,6%) is volgens Gentiloni te wijten aan een minder gunstige handelsbalans (groeiende import, dalende export) en de relatief bescheiden consumentenbestedingen. De onzekerheid en superhoge inflatie van 7,4% voor het hele jaar, maken dat de Nederlandse consument het geld niet al te uitbundig laat rollen. (bron: AD) In welke mate zijn de aannames van de Europese Commissie degelijk onderbouwd met name waar het gaat over de geprognosticeerde economische groei en de stelling dat we nu al over top van de inflatie heen zijn. Veel zal afhangen van de ontwikkeling van de energieprijs in de komende maanden.

De Nederlandse economie is in het eerste kwartaal van dit jaar tot stilstand gekomen. Dat heeft in zeer beperkte mate te maken met de oorlog, maar is vooral toe te schrijven aan de naweeën van de coronacrisis. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) maakte deze week bekend dat de economie in het eerste kwartaal van dit jaar stil heeft gestaan (0% groei) ten opzichte van het vierde kwartaal van vorig jaar. „Vooral de krimp van de overheidsconsumptie heeft de groei gedrukt”, verklaart Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom van het CBS. „Vorig jaar is veel overheidsgeld gegaan naar een grootschalige vaccinatieprogramma en de inrichting van teststraten. Die uitgaven vielen in het eerste kwartaal weg, de overheidsconsumptie daalde met 4%.” In veel economische voorspellingen wordt gerekend met een afkoeling van de economie als gevolg van de snel gestegen olie- en gasprijzen. Rusland viel Oekraïne eind februari binnen, midden in het eerste kwartaal waarover het CBS nu bericht. Consumenten hebben in het eerste kwartaal 0,1% minder besteed. „Dat zou nog een lockdowneffect kunnen zijn”, aldus Van Mulligen. Daarnaast liepen import en export terug, de invoer daalde met 1,3% en de uitvoer met 0,5%, ten opzichte van het vorige kwartaal. „In die exportcijfers zou al enig effect van de oorlog zichtbaar kunnen zijn, maar het zal ook te maken hebben met het strenge coronabeleid in China waardoor de handel verstoord is geraakt.” Vergeleken met het eerste kwartaal van 2021, toen Nederland nog voluit in de coronacrisis zat, groeide de economie wel flink, met 7%. Onder meer de horeca profiteerde, consumenten gaven 10,6% meer uit in de horeca dan in het eerste kwartaal van 2021. Een jaar geleden zat de horeca nog in de tweede lockdown. In het eerste kwartaal van dit jaar werd de derde lockdown gaandeweg versoepeld. De omslag in de export vond plaats in maart, zo blijkt uit maandcijfers van het CBS. In maart nam de export met 1,9% af ten opzichte van een jaar eerder, terwijl de export in februari nog 1,5% groeide. „Er werden in maart vooral minder aardolieproducten, landbouwproducten en schepen uitgevoerd dan een jaar eerder”, meldt het CBS. Grote zorgen zijn er over de snel opgelopen inflatie. Dure olie en gas jagen de inflatie aan en inmiddels worden ook steeds meer andere producten duurder. In april stegen de consumentenprijzen met gemiddeld 9,6%. Ook ondernemers kampen met enorme prijsstijgingen, gemiddeld meer dan 20%, en worstelen ermee in welke mate ze die kunnen doorberekenen aan hun klanten. Economen voorzien dat de hoge inflatie er uiteindelijk toe zal leiden dat de consument de hand op de knip gaat houden. In de eerste periode na de coronacrisis lijkt daar vooralsnog geen sprake van. (bron: CBS/DFT) Het CBS is aanzienlijk minder optimistisch ten opzichte van economische groei de de inflatieontwikkeling dan de hierboven gemelde aannames van de Europese Commissie. Hoe gaan de hazen lopen en in welk tempo?

De Europese Centrale Bank (ECB) moet de beleidsrente in juli verhogen van -0,5% naar -0,25% in de strijd tegen inflatie. Dat zei de president van De Nederlandsche Bank Klaas Knot in het tv-programma College Tour. Knot noemt de ontwikkelingen rond de inflatie “buitengewoon zorgelijk”. “Het is hoog tijd voor maatregelen”, zegt hij. .ECB-president Lagarde zegt in College Tour dat zij op dezelfde lijn zit als Knot. De laatste keer dat de ECB de rente verhoogde was in juli 2011. Knot heeft geen zorgen over een grote recessie. (bron: NOS) Klaas Knot is een bekwaam centrale bankier, maar ik zet uitroeptekens bij het advies dat hij doet in het TV-programma College Tour. Terwijl de beleidsrente in de VS en het VK al is verhoogd naar 1%, stelt hij voor dat de ECB de negatieve rente in juli gaat verhogen van -0,5% naar -0,25%. Verder zet ik vraagtekens bij zo een geringe mutatie voor wat betreft de ontwikkeling van de inflatie. Mogelijk is een einde aan de militaire inspanningen in Oekraïne een veel positiever element voor de daling van de inflatie, als Europa dan ook nog de sancties terugdraait en Rusland ook enkele stappen terugzet. Oorlog kent altijd slechts verliezers ook voor de winnaars. Want een oorlog vergt veel geld en dat kan niet worden besteed aan het welzijn van het volk. Alleen dit jaar gaat Nederland al €2,4 mrd besteden aan militaire investeringen. Over het gesprek dat Twan Huys 22 mei in College Tour had van Christien Lagarde nog enkele kanttekeningen. Allereerst een pluim voor Lagarde voor haar inzet vrouwen dezelfde opleiding en kansen te geven als hun mannelijke collega’s in de strijd voor topfuncties. Met de aantekening ‘dat mannen en vrouwen van een andere planeet kunnen komen’ en voor elkaar aanvullend kunnen werken. Maar over de wijze waarop zij de Europese Centrale Bank leidt, ben ik kritischer. Zij is geen monetaire autoriteit, maar hoogstens een topmanager. Het lukt haar niet de onderbouwing te leveren voor de beleidsbeslissingen die de ECB neemt. Wij volgen de ontwikkelingen, wij streven naar, niets concreets, geen heldere zienswijze. In 2012/16 heeft de ECB besloten, gezien in het licht van die tijd, tot een grondige beleidswijziging: van geld moet een waarde hebben naar geld moet een waarde vertegenwoordigen, wat we tegenwoordig noemen de prijsstabilisatie. Daar streeft de ECB noh altijd naar op de middenlange termijn (een inflatie van net onder de 2%) maar de realiteit is een heel andere sinds, stel november vorig jaar, toen de inflatie snel ging stijgen. In eerste instantie ontkende Lagarde de ernst van deze prijsstijgingen en deed niets. Haar eerste keuze was en is de economische groei instand te houden en daarvoor offert zij de waarde van de euro op. De euro/dollar pariteit is het laatste jaar 14% gedaald. Dat betekent dat alle goederen en diensten (waaronder enerergie) die wij importeren in US dollars duurder zijn geworden. Wat ik al eerder in dit blog heb beschreven dat wij ons in een fundamentele transitie bevinden, een uiterst complexe situatie, die bestuurders voor principiële dilemma’s stellen. De monetaire gereedschapskist is nu leeg en de enige uitweg die de ECB ziet is geld in de markten blijven pompen, zodat de banken zogenaamd gezond blijven en het bedrijfsleven staande kan blijven. Maar dat is slechts schijn. Het monetaire systeem is verrot, de fundamenten zijn aangetast en de vermogensmarkten zijn opgeblazen. De enige grondige aanpak van de inflatie is het terugverkopen aan de markt van alle in de laatste jaren ingekochte staatsleningen. Ja, ik weet het dat gaat niet gebeuren, omdat de complexiteit van de financiële markten zo groot en risicovol is dat het bankwezen daardoor zal instorten en grote financiële genomen zullen moeten worden genomen. Iedereen zegt dat wij niet hoeven te vrezen voor de hyperinflatie die in 1922/23 woedde in de Weimar Republiek (het tegenwoordige Duitsland). Aan de hand van de prijsstijgingen van één kilo brood toon ik de inflatoire ontwikkeling:

December 1921:

4 Mark

December 1922:

163 Mark

Januari 1923:

250 Mark

April 1923:

474 Mark

Augustus 1923:

69.000 Mark

November 1923:

201.000.000.000 Mark

Op 15 november 1923 werd de (papier)mark vervangen door de rentenmark, waarbij er 12 nullen van de prijzen werden afgehaald. Er was in 2 jaar tijds een gigantische hoeveelheid geld vernietigd en iedereen begon weer onder aan de ladder: brood kostte weer 4 mark. De oplossing van die hyperinflatie kwam vanuit een frisse herstart en kapitaalvernietiging en dat slaagde. Ik verwacht dat, indien dat nu weer zou plaatsvinden gestart kan worden aan de opbouw van een nieuwe samenleving, de fundamentele transformatie, maar wel met nieuwe leiders op de cruciale plekken op monetair, financieel en economisch terrein en toezichthouders op sociaal/maatschappelijk terreinen.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

De 1,5 graad opwarming van de aarde lijkt snel dichterbij te komen. ‘Nat wordt natter, droog wordt droger, heet wordt heter en het gebeurt steeds vaker. Daar moeten we wat mee’, zegt Deltacommissaris Peter Glas. Hij vertelt ook dat de bouw van 800.000 huizen in risicogebied gepland staat. ‘Dit betekent niet dat we niet meer in de Randstad kunnen bouwen, maar we moeten wel nadenken over hoe we dat dan doen.’ Er moet dus anders gedacht gaan worden in Den Haag. ‘De urgentie op het gebied van klimaat is in Den Haag nog beangstigend afwezig’, ziet journalist Jaap Tielbeke. (bron: Buitenhof)

Minister Kuipers van Volksgezondheid roept de sectoren in de samenleving op om zich voor te bereiden op een nieuwe golf coronabesmettingen in het najaar. Hij reageert daarmee op de kritiek van ziekenhuisdirecteuren en wetenschappers op de voorbereidingen van het kabinet. Deze deskundigen vinden dat Nederland slecht is voorbereid op een nieuwe golf en vinden dat er geen heldere strategie is. Kuipers vindt dat niet alleen aan Den Haag,maar ook aan de samenleving. Volgens Kuipers zijn er ziekenhuizen die nog geen goede plannen hebben voor het opschalen bij een golf. Ook in de horeca ziet hij onvoldoende plannen. (bron: NOS)

Nederland staat in de top 20 van de belangrijkste belastingparadijzen ter wereld. Volgens de organisatie Tax Justice Network, in samenwerking met Oxfam Novib, neemt Nederland de twaalfde plaats op die ranglijst in. Koplopers in die zogeheten Financial Secrecy Index 2022 zijn de Verenigde Staten, Zwitserland, Singapore, Hongkong en Luxemburg. Deze tweejaarlijkse ranglijst beoordeelt landen op basis van hun juridische en financiële systemen en in hoeverre die gebruikt kunnen worden door personen en bedrijven om vermogens te verbergen en geld wit te wassen. De onderzoekers stellen dat Nederland het daarmee slechter doet dan beruchte belastingparadijzen als de Kaaimaneilanden en Cyprus. De onderzoekers wijzen daarbij op gebrek aan transparantie op het gebied van „uiteindelijke belanghebbenden.” Geheimhouding op dit specifieke punt helpt de rijkste personen, criminelen en bedrijven om hun vermogens te verbergen. In Nederland kunnen daardoor sancties, zoals het bevriezen van activa en het belemmeren van financiële transacties, worden ontlopen omdat er onvoldoende zicht is op bezittingen. Ook valt de eigenaar van een in Nederland gevestigd bedrijf vaak niet goed te achterhalen, aldus het onderzoek. „De problemen met het toezicht op en de handhaving van sancties tegen bijvoorbeeld Rusland leggen bloot waarom Nederland zo hoog scoort op de nieuwe ranglijst. We moeten niet langer belastingontduikers, corruptie, georganiseerde misdaad en oligarchen faciliteren in Nederland. Dit vergroot de wereldwijde ongelijkheid nog meer”, zegt Milou Geuns, belastingexpert Oxfam Novib, in het rapport. De wederom slechte score van Nederland verbaast ons niet. Het wordt nog altijd te makkelijk gemaakt om via Nederland je eigendom of belastingontwijkconstructie te verhullen. Willen we misbruik echt aanpakken, dan moet er werk van worden gemaakt om dit te veranderen”, stelt Arnold Merkies, coördinator van Tax Justice Nederland, in het onderzoek. (bron: DFT)

De Europese Commissie wil dat komend jaar de import van Russisch gas met 2/3 wordt verlaagd en dat de 27 EU-landen over 5 jaar helemaal geen gas uit Rusland meer importeren, staat in een plan van de EC. Het moet deels worden vervangen door vloeibaar gas en steenkolen, maar de commissie wil ook dat de komende 5 jaar versneld wordt overgestapt op duurzame energie, vooral zonne-energie. Ook moet het energieverbruik in de EU met 13% omlaag. De commissie trekt er €300 mrd voor uit. Het grootste deel komt uit het coronaherstelfonds. (bron: NOS) Vorige week werd bekend dat de EC €195 mrd uit zou gaan geven om Europa vrij te maken van Russisch gas, nu wordt uitgegaan van €300 mrd. Dat geld is er niet en daarom wordt dat gehaald uit het coronaherstelfonds. Is dat legaal? Die investering gaat dan uiteindelijk jaarlijks €9 mrd aan rente kosten en hoe groot zijn de baten van die operatie? Uiteindelijk is verduurzaming van de samenleving een absolute must voor de aarde, maar hoe groot zijn die kosten wereldwijd en welke meerwaarde levert het op? Ik heb dat antwoord niet paraat en is daar nog nooit over nagedacht. Op economische gronden is er geen enkele reden om versneld af te stappen van Russisch aardgas. Op zich heeft het Russische aardgas Europa grote welvaart gebracht.

Klimaat

Het Rijk heeft bij de aanleg van de zeesluizen bij IJmuiden en Terneuzen helemaal geen rekening gehouden met de klimaatdoelen van Parijs, meldt Platform Investico na onderzoek. In de financiële onderbouwing van de sluizen en van de Tweede Maasvlakte wordt gerekend op de doorvoer van grote hoeveelheden kolen en olie tot 2040. Terwijl fossiele energie internationaal juist in de ban gaat om het klimaat. De sluizen kostten honderden miljoenen om te bouwen. Zonder een stabiele stroom van kolen, olie en gas zijn ze volgens een analyse van Rijkswaterstaat niet rendabel te krijgen, meldt Investico. (bron: NOS)

In de nieuwste plannen van het kabinet blijft het vervoer van steenkolen en aardolie in grote hoeveelheden bestaan. ‘Dit rijmt niet met de Green Deal in Europa.’, schrijven Adrian Estrada, Felix Voogt en Frank Straver in Trouw. Het Rijk houdt bij de aanleg van infrastructuur geen rekening met de uitvoering van de Parijse klimaatdoelen. Gloednieuwe sluizen en vaarwegen zouden nodig zijn voor de doorvoer van grote hoeveelheden kolen en olie, terwijl die fossiele energiebronnen internationaal in de ban gaan voor het klimaat. Bij een geslaagde energietransitie is het nut van miljardenprojecten rond de havens onzeker. Dat blijkt uit onderzoek van platform Investico voor Trouw en De Groene Amsterdammer. Ook de nieuwste plannen van het kabinet rekenen nog op fossiele doorvoer. In de meest recente vervoersprognoses van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, die vorig jaar de basis waren voor de plannen van het nieuwe kabinet, blijft het vervoer van steenkolen en aardolie in grote hoeveelheden bestaan. In 2050 resteert nog de helft van de kolendoorvoer, de doorvoer van aardolie blijft nagenoeg gelijk. Volgens Ad van Wijk, hoogleraar Duurzame Energiesystemen aan de TU Delft, is dat niet uit te leggen. “Dit rijmt helemaal niet met de Green Deal in Europa, dan wel met klimaatbeleid dat we in Nederland voor ogen hebben.” In de financiële onderbouwing van de Zeesluis Terneuzen, Zeesluis IJmuiden en de Tweede Maasvlakte wordt gerekend op de doorvoer van grote hoeveelheden kolen en olie tot 2040. Zeesluis IJmuiden, die begin dit jaar werd geopend, is de grootste zeesluis ter wereld en kostte 800 mln. De kosten-batenanalyse die Rijkswaterstaat vooraf liet uitvoeren rekent op een stabiele stroom fossiele brandstoffen tussen 2020 en 2040. In een ander toekomstscenario was de aanleg van de sluis niet rendabel. In werkelijkheid kromp de doorvoer in het Noordzeekanaal de afgelopen twee jaar, voor een belangrijk deel als gevolg van de energietransitie. De doorvoer van kolen, olie en gas daalde met bijna een kwart. Het Centraal Planbureau (CPB) ontwikkelde 3 jaar geleden al een scenario waarin de opwarming van de aarde onder de 2 graden blijft, zoals in ‘Parijs’ afgesproken. Het planbureau adviseerde om dit scenario bij de aanleg van nieuwe spoor- en vaarwegen door te rekenen, maar dat is sindsdien bij geen enkel project gebeurd. Volgens het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat had een extra analyse met het CPB-scenario bij recente investeringen ‘waarschijnlijk niet’ tot andere inzichten geleid. In een doorrekening van het CPB-scenario is het vervoer van kolen in 2050 75% lager dan tot nu toe verwacht, voor olie is het 40% lager. Dat heeft mogelijk grote gevolgen voor de haven van Rotterdam, waar ongeveer de helft van de inkomende goederen fossiele brandstoffen zijn. In de haven van Amsterdam is meer dan twee derde van de goederen fossiel. Het Planbureau voor de Leefomgeving is op dit moment bezig een twee-graden scenario in de nieuwe prognoses te verwerken, zo laat het weten in een reactie op vragen van Investico. Op zijn vroegst zou dat pas in 2025 zo ver kunnen zijn. “Tot die tijd behelpt het ministerie zich met beperkte aanpassingen”, zegt PBL-onderzoeker Hans Hilbers. Zowel het Rotterdamse als het Amsterdamse havenbedrijf rekent op grootschalige import van waterstof om de teruglopende fossiele doorvoer te compenseren. Maar daarover heeft hoogleraar Ad van Wijk, die al jaren onderzoek doet naar waterstof, zo zijn twijfels. De Duitse industrie is een belangrijke afnemer van de Nederlandse havens en zou waterstof ook rechtstreeks uit Noord-Afrika per pijpleiding kunnen ontvangen. Volgens Van Wijk kan de energietransitie een bedreiging zijn voor de havens. Rijkswaterstaat is bezig met de aanleg van een nieuwe zeesluis in Terneuzen, die even groot moet worden als de sluizen in het Panamakanaal. Uit de onderbouwing blijkt dat dit project alleen rendabel is wanneer fossiele doorvoer fors blijft groeien, met ruim 30% tussen 2020 en 2040, een scenario dat haaks staat op internationale klimaatafspraken. (bron: Trouw) Welke bewindspersoon legt hier verantwoording over af? In eerste instantie de minister-president.
De bouw van de stikstoffabriek in het Groningse Zuidbroek is weer vertraagd. De installatie, nodig om buitenlands gas geschikt te maken voor gebruik door Nederlandse huishoudens, is niet eerder dan in september klaar. Dat meldt staatssecretaris Vijlbrief. De fabriek zou eigenlijk 1 april al klaar zijn. Dat werd later 1 juli en nu dus september. En niet zeker is of die planning wel haalbaar is. Om de gasvoorraden voor de winter toch vol te krijgen, adviseert de Gasunie om 1,2 miljard kubieke meter extra gas te winnen uit Groningen. Vijlbrief zegt dat hij dat tot nu toe niet wil.(bron: NOS)

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 15 mei 2022: 821; maandag 1.249; dinsdag 1.195 ; woensdag 1.448 en donderdag 1.048.

Eyeliners

De urgentie op het gebied van klimaat is in Den Haag nog beangstigend afwezig

De versterking van de roebel verbaast de Russen

Nederland in top 20 van ranglijst belastingparadijzen

Brievenbusfirma’s zijn dol van ons paradijselijke land

Beleggers zien recessiebui al hangen.

Meer dan 20 pensioenfondsen indexeren >3%

In Japan stegen de consumentenprijzen in april op jaarbasis met 2,5%, het hoogste getal in 13 jaar

Nato ontvangt Zweden en Finland met open armen, maar Turkije moet nog wel eerst nog even goedkeuren

Een kwart van de coronapatiënten kreeg long covid

Geert Mak: ik kan mensen die geen vertrouwen meer hebben in de politiek soms alleen maar gelijk geven

Marioepolis voor de Russen nog niet gewonnen zolang de staalfabriek niet is gevallen

Miljardenprojecten in onze havens gestoeld op fossiele toekomst

De Nederlandse havens van de toekomst rekenen nog volop op olie, gas en steenkool. Slaagt de energietransitie, dan zijn miljardenprojecten in onze havens onrendabel (weggegooid geld)

Jeugdzorg: minderjarigen en hun ouders staan zwak tegenover het uitvoeringsapparaat uithuisplaatsing

Kabinet-Rutte IV zoekt steun bij Kamer voor Voorjaarsnota, terwijl de verhouding beroerd is

Zorgen van de Rekenkamer over rechtmatigheid van nieuwe fondsen klimaat en stikstof

Frontberichten

Christien Lagarde en de ECB waren meerdere dagen in beeld. Crypto’s zijn waardeloze beleggingen en wij gaan binnenkort, mogelijk in juli, de beleidsrente al verhogen van -0,5% naar -0,25%. Beide uitspraken missen elke onderbouwing. Al een jaar waarschuw ik dat een aantal crypto’s, waaronder de bitcoin, geen elke waarde vertegenwoordigen. Ze bieden niet meer dan illusies en daarvoor wordt geld betaald. De zegt iets over de waarde dat geld nog heeft. Er wordt $1,0562 betaald voor €1,00, maar er wordt wel €27.885,65 betaalt voor 1 bitcoin. Kennelijk zijn ze daar nu ook achtergekomen in Frankfurt. Een beetje laat. Als je een inflatie wilt bestrijden van 7,5% in de eurozone met een renteverhoging van ¼% dan is het de vraag welke doelstellingen daarmee worden behaald. Het meest voor de hand ligt ‘geen enkele’.

Wie niet of te laat heeft geklaagd over de te hoge vermogensrendementsheffing, in de volksmond spaartaks, hoeft geen compensatie te krijgen. De Belastingdienst kan niet door een rechter worden verplicht spaarders te vergoeden die niet op tijd bezwaar hebben gemaakt over de spaartaks. Dat heeft de Hoge Raad bepaald bij nieuwe uitspraken over de te hoge belasting op spaargeld. Het zal dus van het kabinet afhangen of er voor andere gedupeerde spaarders ook compensatie komt. De hoogste rechter bepaalde in december nog dat de manier waarop de zogeheten vermogensrendementsheffing wordt geheven, niet door de beugel kan. Spaarders betaalden namelijk belasting over fictief rendement dat ze nooit hadden behaald. Maar die uitspraak geldt alleen voor mensen die tijdig hun beklag hadden ingediend. Voldoe je daar niet aan dan bestaat er volgens de Hoge Raad ook geen recht op wat bij de fiscus „ambtshalve vermindering” wordt genoemd. Een verzoek daartoe had nog een uitkomst kunnen bieden, maar er zitten speciale voorwaarden aan. En daar wordt niet aan voldaan omdat iemands aanslag in zo’n geval al onherroepelijk is vast komen te staan voordat de Hoge Raad eind vorig jaar met zijn conclusies kwam. Staatssecretaris Marnix van Rij (Financiën) werkte al aan compensaties. Zo’n 60.000 spaarders die bezwaar hadden gemaakt tegen de belasting voor de belastingjaren 2017 tot en met 2020 krijgen voor 4 augustus automatisch geld teruggestort. Maar voor mensen die niet op tijd bezwaar hadden ingediend en van wie de aanslag al vaststaat, is nog geen herstelregeling opgetuigd. Het kabinet wilde daarvoor eerst deze nieuwe conclusies van de Hoge Raad afwachten. In een reactie op Twitter zegt Van Rij dat het goed is „dat deze uitspraak er nu al is.” Nu kan het kabinet „zorgvuldig bestuderen of en hoe herstel kan worden geboden aan niet-bezwaarmakers”, aldus de bewindsman. Wat het kabinet uiteindelijk besluit, laat het uiterlijk op Prinsjesdag weten. Dat de fiscus juridisch niet is verplicht om alle gedupeerde spaarders te vergoeden, hoeft niet te betekenen dat dit niet alsnog gebeurt. Jurgen de Vries, voorzitter van de Bond voor Belastingbetalers, wees er voorafgaand aan de uitspraken van op dat de staatssecretaris hoe dan ook de mogelijkheid heeft om ook die andere mensen te vergoeden. Dat zou de bewindsman volgens hem altijd nog kunnen doen via een politiek besluit. Hij voegde daaraan toe dat het eigenlijk „niet eerlijk” en „niet netjes” zou zijn als de staatssecretaris zou weigeren om voor iedereen die het betreft, met geld over de brug te komen. (bron: DFT)

Overwegingen

De Nederlandse economie is in het eerste kwartaal van 2022 flink gegroeid. Huishoudens gaven ruim 10% meer uit dan een jaar geleden. Dat droeg bij aan een zeldzaam hoog groeicijfer van 7%. Vooral de culturele sector springt er daarbij uit: daar ging in het afgelopen kwartaal ruim 50% meer geld in om dan in de eerste drie maanden van 2021. Het klinkt allemaal wel heel optimistisch, deze opsomming van de jongste cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Dat komt doordat het CBS de economische groei in beginsel afzet tegen hetzelfde kwartaal van precies een jaar geleden. Maar de coronamaatregelen in de winter van 2021 waren strenger dan die in het eerste kwartaal van dit jaar. De lockdown vorig jaar had een grotere impact op bijvoorbeeld de horeca en cultuursector. Consumenten lieten hun geld in de eerste drie maanden van dit jaar dus een stuk meer rollen. Zet je het eerste kwartaal van 2022 af tegen het laatste kwartaal van 2021, dan oogt het allemaal een stuk minder rooskleurig. Dan is er sprake van een groei van precies 0,0%. Een stagnatie dus, na een jaar dat zich kenmerkte door een sterk coronaherstel. “De mate van lockdown speelt nog erg mee bij de vraag of we groei of juist krimp meten”, zegt CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen. “Ten opzichte van het vierde kwartaal zien we bovendien dat de overheidsuitgaven met 4% daalden. Dat komt onder andere doordat er eind vorig jaar nog veel geld naar de boostercampagne ging. Die uitgaven zijn inmiddels afgeschaald.” De culturele sector mag dan ten opzichte van een jaar geleden sterk gegroeid zijn, de sector loopt nog wél achter bij de periode van voor de coronacrisis. Hoe je ook precies naar de kwartaalcijfers kijkt: ze lijken sowieso niet echt de urgente en actuele zorgen van het moment te dekken. “Het is nog te vroeg om een effect van de oorlog in Oekraïne in de cijfers te zien”, zegt Van Mulligen. Zeker omdat die cijfers door de snelle coronaveranderingen al sterk vertekend zijn. Een van de weinige indicatoren die nu al wel op rood springt, is het consumentenvertrouwen. Dat lag in april op een historisch dieptepunt. “Daar zien we aan dat de oorlog en de hoge inflatie tot veel onzekerheid leiden. Ook voor de eigen koopkracht van mensen.” Die zorgen zijn reëel, aldus Van Mulligen. “De huidige inflatiecijfers zijn door loonstijgingen niet bij te benen. Veel mensen zullen er in 2022 in koopkracht op achteruit gaan. Alleen zien we dat effect in deze cijfers nog niet terug.” (bron: NRC) Hoe cijfers een heel ander beeld kunnen geven dan die van de actualiteit.

Dit blog is met 1 dag vertraging gepost.

©2022 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 20 mei 2022, week 2020: AEX 682,96; Bel 20 3.923,17; CAC40 6.285,24; DAX 13.981,91; FTSE 100 7.389,98; SMI 11.308,98; RTS (Rusland) 1.239,83; SXXP (Stoxx Europe) 431,10; DJIA 31.261,90; NY-Nasdaq 100 11.835,62; Nikkei 26.739,03; Hang Seng 20.735,00 All Ords 7.391,00; SSEC 3.1.46,57; €/$1.0562; BTC/USD (Bitcoin) $30.036,90; troy ounce goud $1.846,70, dat is €56.172,58 per kilo; 3 maands Euribor -0,348%; 1 weeks -0,566%; 1 mnds -0,535%; 10 jaar Japan 0,2352%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 0,696%; 10 jaar Duitse Staat 0,952%; 10 jarig Nederlandse Staat 1,243%; 10 jaar Franse Staat 1,476%; 10 jaar Belgische Staat 1,545%; 10 jaar VK 1,902%; 10 jaar Spanje 2,081%; 10 jaar VS 2,8307% en Italië 2,989%. Een liter E10 hier aan de pomp €2,18. 

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen daalden opnieuw. De AEX sloot de week lager af. De kapitaalmarktrentes noteerden onveranderd tot licht stijgend. De euro noteerde deze week zwalkend tot hoger. Goud steeg weer wat. De bitcoin steeg ook. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In alle hier genoemde landen stegen de tarieven: Zwitserland 0,809%; Japan 0,9858%; Duitsland 1.129%; Nederland 1,334%; Frankrijk 1,945%; VK 2,129%; Spanje 2,614%; Canada 2,8563%; VS 3,0357% en Italië 3,399%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.