UPDATE 19052018/427 Het Pinkster-blog

In het blog van afgelopen weekend (van Moederdag) heb ik aan de bel getrokken over de goedmoedige reactie van de Europese leiders en politici over de greep van de macht van Donald Trump over het beleid van de Europese Unie. Alleen Macron heeft ‘dapper’ gereageerd en wil voorkomen dat Trump Europa de les leest en op een ‘meesterlijke’ wijze zet Trump Merkel buitenspel. Maar je kunt ook stellen dat we moeten constateren dat hij Europa bij het opzeggen van de Iran-deal betrekt getuigt van een ongekende brutaliteit. Maar wel: de bal ligt nu wel in Berlijn, Parijs en Brussel. De vraag is hoe je een straatvechter buitenspel kunt zetten. In ieder geval speelt Trump hoog spel, maar de vraag is hoe Europa erop reageert. Ik zou Trump hard aanpakken: ik zou hem duidelijk maken dat hij Europese bedrijven die zaken doen in en met Iran financieel/economische sancties gaat opleggen de EU sancties van dezelfde orde van grootte aan Amerikaanse bedrijven zal opleggen. Ik hoor Nederlandse politici zeggen dat we soft moeten reageren over het Amerikaanse Iran-beleid omdat Trump een bevriend staatshoofd is. De stelling is niet ‘eens een bevriend staatshoofd, altijd een bevriend staatshoofd’. Ieder staatshoofd zal invulling moeten geven aan die ‘vriendschap’. Dat is in mijn ogen geen vanzelfsprekendheid. Barack Obama was dat, dat was een democraat die inhoud gaf aan het leiderschap in de wereld. Donald Trump doet van alles om daaraan juist geen invulling te geven en al helemaal niet voor Europa. Hij voert veel meer een koloniaal gezag van ‘jullie doen wat ik dicteer’. Het vertoont vormen van een dictatoriaal beleid. Daar verzet ik mij tegen. De vraag is of de Europese leiders daar passende reacties op kunnen geven?Het antwoord is ja: Donald Tusk, de president van de Europese Raad, zei in Sofia voor de opening van een EU-top dat hij Trump bedankte voor zijn beleid, Europa is alle illusies kwijt dat Trump ons de helpende hand niet zal toesteken als wij die nodig hebben. Wij weten dat we zelf onze eigen boontjes moeten doppen, op dit moment zijn actueel de Iran-deal en handelskwesties vanwege de aangekondigde invoerheffingen op staal en aluminium. De Europese regeringsleiders zoeken naar manieren om de nucleaire deal met Iran overeind te houden, ondanks de eisen en sancties van de VS. Federica Mogherini, de buitenlandcoördinator in de EU, heeft een positief gesprek gehad met Mohammad Zarif, de minister van Buitenlandse Zaken van Iran, in een poging de handel te redden. Een probleem vormt het aanbod van Trump om met Iran en de andere partners aan de deal een nieuwe deal te sluiten, waarin Iran meer moet dienen en daar economisch niet van profiteert. De Fransen lijken het meest standvastig. Als Trump zijn dreigementen uitvoert weet de EU dat ze het heft in eigen hand moeten nemen. Zo kan, zeggen de Fransen, de Europese Investeringsbank toestaan om direct projecten in Iran te financieren. De EU kan ook helpen door, bij het afwerken van betalingen van de handel met Iran, deze niet langer dollar afhankelijk te laten zijn. Dat zou voor de euro niet onaantrekkelijk zijn. Ik ben benieuwd wat de volgende zet zal zijn van Trump.

Jens Weidmann, voorzitter van de Bundesbank, krijgt steeds meer Duitse steun als kandidaat-opvolger van ECB-voorzitter Mario Draghi. Hij heeft dit weekend zelf de mogelijkheid van zijn kandidatuur genoemd. De Duitse bondskanselier Merkel steunt president Jens Weidmann van de Bundesbank, meldde Der Spiegel in februari al. Sindsdien kwamen er meer signalen van steun voor Weidmann. Waarmee de vraag op tafel ligt of de Duitse Bundesbank bereid is Draghi op te volgen. Daarop zei hij in een interview met Duitse media dat ieder lid van de ECB-raad de houding moeten hebben in een andere rol aan monetair beleid mee te werken. Het algemeen belang dus. Daaruit leidde het Duitse Handelsblatt af dat Weidmann zich kandideert. „Jens Weidmann auf dem Weg zum EZB-Chef”, kopt de krant. Uiterlijk in oktober volgend jaar stapt de Italiaanse president Draghi op bij de ECB. Zijn opvolging binnen het financiële instituut is door politieke strijd getekend. Weidmann staat te boek als een tegenstander van pogingen vanuit Zuid- en Oost-Europa om de strenge eisen van de ECB voor overheidsfinancieringen wat te laten vieren. Duitsland en Nederland treden in hun verzet vaak gezamenlijk op. De Spanjaard Luis de Guindos, minister van Economisch Zaken, wordt per 1 juni waarschijnlijkheid de nieuwe vicevoorzitter van de Europese Centrale Bank. Met een bestuurder uit de zuidelijke landen als vice-president zou een noordelijke kandidaat mogelijk worden. Een Duitser is bovendien nog nooit voorzitter van de ECB geweest.

Beleggen is niet altijd ‘rozengeur en maneschijn’, blijkt uit een onderzoek van Prometica, de onderzoeker in Europa die 2500 fondsen vergeleek. Volgens onderzoeksleider Claudio Bocci is het probleem „structureel”. Beleggen in losse aandelen is risicovol, daarom stapten beleggers afgelopen jaren in bredere, actief beheerde fondsen. Hun rendement is echter ook beroerd, zo blijkt uit nieuw Europees onderzoek. Het loont altijd om naar rendement versus kosten te kijken: nog niet een op de vijf fondsen die verkocht worden aan particuliere beleggers slaagde er afgelopen drie jaar in zijn benchmark (de doelstelling) af te troeven als de kosten van de fondsmanagers werden afgetrokken van het gemaakte rendement. Die beloning blijkt doorgaans de grootste factor voor minder rendement. Het kostenprobleem doet zich voor bij zowel aandelen-, obligatie- als gemengde fondsen, stelt Bocci. Voor een kwart van de fondsen die zijn verkocht aan retail-klanten is het inhalen van de achterstand al bijna niet meer te doen. Bocci ziet een vrijwel honderd procent waarschijnlijkheid dat ze nooit de index (de benchmark) zullen aftroeven vanwege de hoge kosten. De fondsen zouden in de vergoeding van de fondsmanager en overige kosten kunnen snijden, maar weigeren dat. Ook de Europese Commissie waarschuwde vorige maand voor de hoge kosten die sommige fondsen rekenen. De complexiteit en kosten maken dat particulieren van zulke fondsen afzien, concludeerde de EC. Nieuwe Europese Mifid-regels, die meer transparantie moeten opleveren, kunnen die ondoorzichtigheid helpen afnemen. Afwachten dus ……………..

Ik had deze ingreep van DNB al veel eerder verwacht. De Toezichthouder op de pensioenfondsen weet al zeker anderhalf jaar dat het monetaire beleid van Draghi, dat door de ECB wordt uitgevoerd, negatieve gevolgen zou hebben voor de rendementen die pensioenfondsen maken op de pensioenreserves van ca €1350 mrd. In Nederland wordt dagelijks €80 mln (>½ mrd per week) aan pensioenpremies afgedragen: 365 dagen per jaar. Hoe kan het dat de pensioenwereld er na tien jaar discussiëren niet in lijkt te slagen een nieuw pensioenstelsel in te richten? En hoe komt het dat rekenmeesters met extreem lage renteopbrengsten rekenen terwijl in werkelijkheid een hoog rendement wordt gemaakt, deels door te handelen in risicovolle financiële producten? Waar blijft dat geld? Duidelijk werd dat miljoenen Nederlanders de greep op hun eigen geld verliezen. Het typisch Nederlandse sociale en solidaire pensioenstelsel loopt gevaar. Zelfverrijking, fraude en minachting voor de premiebetalers werden in MAX programma ‘Zwarte Zwanen’ duidelijk. Het zelfreinigend vermogen van de pensioenwereld bleek afwezig. De mentaliteit van de ‘Wolven van Wall Street’ toenemend aanwezig. Het is een wereld geworden die misstanden en fouten onder het tapijt veegt. Als gevolg van de extreem lage rente op (staats)obligaties zouden de pensioenfondsen hogere premies moeten innen, aangezien de handel in financiële producten risicovol is en op enig moment tot verliezen zou kunnen leiden. Daardoor brengen pensioenfondsen zichzelf in gevaar door nog te vaak gebruik te maken van de ruimte die de wet ze biedt. Ze innen te weinig premie, en keren te veel uit. Daarom moeten de fondsen verder aan banden worden gelegd, vindt De Nederlandsche Bank. In de huidige situatie gokken pensioenfondsen erop dat ze met beleggingsresultaten het verschil wegwerken, schrijft DNB in een brief aan de Tweede Kamer. Het inleggen van te weinig premie en het uitkeren van te veel pensioen hebben de financiële positie van meerdere fondsen, waaronder de grootste, verslechterd”, aldus DNB. Een aantal grote fondsen, waaronder het ABP dat de ambtenarenpensioenen regelt, heeft inderdaad veel te weinig in kas om aan de huidige en toekomstige pensioenverplichtingen te voldoen. Dit is in het verleden ook regelmatig voorgekomen. Het afdragen van pensioenpremies van ambtenaren is al jaren een sluitpost op de begroting. Daarbij hanteert de politiek de verplichtingen van het Rijk aan het ABP als variabel. Fondsen die te weinig innen, moeten wat DNB betreft ook de pensioenbeloftes naar beneden bijstellen. Dat gebeurt nu niet: pensioenfondsen hebben ruim de tijd om het korten op de pensioenen uit te stellen. De extreme liquiditeitsruimte van het monetaire beleid, in een poging de zwakke financieel/economische landen en financiële instellingen binnen de 19 eurolanden, heeft geleid tot ongewenste ontwikkelingen voor de rijkere landen in de vorm van zo goed als nihil rente. DNB wist ervan maar de macht van Draghi c.s. was groter. De prijs die nu betaald moet worden wordt neergelegd bij de deelnemers van de pensioenfondsen. U en ik dus.

De inflatie in de eurozone is in april uitgekomen op 1,2% op jaarbasis, van 1,3% in maart. Dat meldde het Europees statistiekbureau Eurostat op basis van definitieve cijfers. Daarmee bevestigt Eurostat een voorlopige schatting. De kerninflatie, dus zonder de invloed van de schommelende prijzen voor energie en levens- en genotsmiddelen, kwam afgelopen maand uit op 0,7%, tegen 1% in maart. Voor de gehele Europese Unie werd voor april een inflatie van 1,4% op jaarbasis gemeten, tegen 1,5% in maart. In de EU werd in Roemenië, Slowakije en Estland de hoogste inflatie opgetekend, de laagste was in Cyprus, Ierland en Portugal. Voor Nederland ging het om 0,7%.

De bouwproductie in de eurozone is in maart met 0,3% gedaald ten opzichte van februari. Dat meldde ook het Europees statistiekbureau Eurostat in een voorlopige raming. In februari ging de bouwproductie volgens een herzien cijfer met 0,7% omlaag. Eerder werd voor die maand een krimp met 0,5% gerapporteerd. Binnen de gehele Europese Unie was sprake van een productiedaling in maart met 0,9%, tegen 0,8% een maand eerder. Op jaarbasis ging de bouwproductie met 0,8% omhoog in het eurogebied. Voor de EU was dat echter een daling van 1,3%.

De economische groei in de eurozone is in het eerste kwartaal van dit jaar vertraagd in vergelijking met het voorgaande kwartaal. De economie van de negentien eurolanden steeg in de eerste drie maanden met 0,4% ten opzichte van het vierde kwartaal 2017 toen 0,7% groei in de eurozone werd gescoord. Voor de gehele Europese Unie van 28 landen werd ook een economische vooruitgang met 0,4% op kwartaalbasis gemeten, tegen 0,6% een kwartaal eerder. De economische groei in de eurozone is in het eerste kwartaal van dit jaar vertraagd in vergelijking met het voorgaande kwartaal. De economie van de negentien eurolanden steeg in de eerste drie maanden met 0,4% ten opzichte van het vierde kwartaal 2017 toen 0,7% groei in de eurozone werd gescoord. Voor de gehele Europese Unie van 28 landen werd ook een economische vooruitgang met 0,4% op kwartaalbasis gemeten, tegen 0,6% een kwartaal eerder.

De Europese Commissie sleept zes EU-regeringen voor het Europees Hof van Justitie vanwege de ondermaatse luchtkwaliteit in hun land. Duitsland, Frankrijk, Italië, Hongarije, Roemenië en Groot-Brittannië doen volgens Brussel al jaren te weinig om de uitstoot van levensbedreigende stoffen als stikstofdioxide en fijnstof terug te dringen tot de wettelijke limieten. Spanje, Tsjechië en Slowakije ontsnappen voorlopig aan een rechtszaak. EU-commissaris Karmenu Vella (Milieu) had eind januari de milieuministers van de negen landen in Brussel op het matje geroepen. Hij stelde hun een ultimatum om snel effectieve actieplannen in te dienen om de vieze lucht aan te pakken. Voorstellen die daarop zijn ingediend zijn in zes gevallen onvoldoende, meent Vella. Hij vreest dat zonder juridische stappen de EU nog jarenlang met falend beleid in die landen blijft zitten. De EC had al procedures in gang gezet wegens inbreuken op de EU-wetgeving, maar met het ultimatum hoopte Vella de laatste stap, naar het EU-hof, te voorkomen omdat uitspraak jaren op zich kan laten wachten.

De Algemene Rekenkamer krijgt mogelijk het verzoek te gaan kijken naar het afschaffen van de dividendbelasting. GroenLinks-Kamerlid Bart Snels overweegt het instituut daarvoor in te schakelen omdat hij op zijn schriftelijke vragen over de dividendtaks te laat of helemaal geen antwoord krijgt. Hij zei dat donderdag in een debat met staatssecretaris Menno Snel (Financiën). Kamerlid Pieter Omtzigt van regeringspartij CDA sluit niet uit dat hij dat verzoek zal steunen. Omtzigt ergert zich al geruime tijd over de manier waarop bewindslieden bij schriftelijke vragen de boot afhouden. Ook PvdA-Kamerlid Henk Nijboer vindt dat de staatssecretaris de Kamer met „een kluitje in het riet” stuurt bij vragen over de dividendbelasting. Hij wees op het „grondwettelijk recht” dat Kamerleden hebben op informatievoorziening. „Het is niet aan het kabinet om vragen van Kamerleden niet te beantwoorden.” In beginsel zijn bewindslieden verplicht om op Kamervragen binnen drie weken te reageren.

FNV en de andere vakbonden zijn zeer verbolgen dat ze deze week niet welkom waren bij een hoorziting in de Tweede Kamer over het pensioenstelsel. Het parlement hoorde deskundigen over de pensioenen, waarvoor de bonden niet waren uitgenodigd. De Tweede Kamer wil de huidige pensioenregels evalueren en bevroeg in de hoorzitting experts en pensioenfondsbestuurders. De vakbonden FNV, VCP en CNV waren niet uitgenodigd voor het rondetafelgesprek. Tot hun frustratie. ‘Wij hebben zelf voorgesteld dat de Kamer de rekenregels grondig zou bespreken’, zei vicevoorzitter van de FNV Tuur Elzinga. ‘Omdat wij in de praktijk merken dat de besluiten van de Kamer de afgelopen drie jaar slecht uitpakten voor gepensioneerden en werkenden.’ Tijdens de ronde tafel zei de Pensioenfederatie ook ongelukkig te zijn met de huidige rekenregels, de UFR, die in 2015 zijn ingevoerd. Deze rekenrente beweegt sterk mee met de marktrente. Het UFR-besluit heeft volgens directeur Gerard Riemen van de Pensioenfederatie ‘een destabiliserende werking’ gehad voor pensioenfondsen. Hij pleitte voor ‘een UFR die stabiel is’, zoals in veel andere Europese landen. ‘Een tragische keuze’, zei voormalig bestuurder van het ABP-pensioenfonds Jean Frijns over het besluit van de Toezichthouder (DNB) van 2015. Het grote probleem is volgens hem dat met deze keuze de instabiliteit van de financiële markten volledig is geïmporteerd in het pensioenfonds. ‘Een pensioenfonds moet de deelnemer daar juist voor beschermen.’ Meerdere experts uitten hun zorgen over de financiële gezondheid van pensioenfondsen. ‘De financiële situatie van pensioenfondsen is veel minder hersteld dan gehoopt’, aldus DNB-toezichthouder Giselle Vollenhoven-Eikelenboom. Er komt te weinig premie binnen ten opzichte van het pensioen dat fondsen beloven en er wordt te veel pensioen uitgekeerd. DNB heeft becijferd dat er bijna €16 mrd te weinig aan premie binnen is gekomen in de afgelopen drie jaar en bijna €2 mrd aan niet gedekte pensioenen is uitgekeerd. Ik bestrijd dit niet maar als de verrekenrente wordt verhoogd naar een percentage van 4% is de bulk van de problemen opgelost. De FNV is er ontevreden over dat veel pensioenen al jaren niet meer worden aangepast aan de prijsstijging, de zogeheten indexatie. Ik ben daar zelf ook het slachtoffer van. Daardoor wordt het pensioen van miljoenen mensen uitgehold. Volgens de vakbonden kan dat gemakkelijk anders, door de rekenregels aan te passen. Ze vinden de regels die toezichthouder DNB hanteert veel te streng zijn en suggereren aan de Kamerleden om te kijken naar de praktijk in andere Europese landen die minder strikt zou zijn. Er wordt over een pensioenhervorming wel gepolderd, maar de onderhandelingen van de werkgevers en werknemers verlopen moeizaam. Minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken wil het stelsel hervormen en verwacht een voorstel uit de polder. De onderhandelingen duren nu al zo lang, dat hij die voor de zomer wil afronden, met of zonder akkoord. Drs Martin Visser schrijft op DFT over ouderdomspensioen het volgende: Minister Koolmees van Sociale Zaken wil dat vakbeweging en werkgevers met een plan komen voor een beter pensioenstelsel. De vakbonden willen dat Koolmees iets doet aan de AOW-leeftijd om mensen met een zwaar beroep tegemoet te komen. Dat wordt gelijk oversteken. Maar wat kan Koolmees doen aan de AOW? Dat onze pensioenleeftijd omhoog gaat, is onvermijdelijk. We worden gemiddeld veel ouder dan toen Willem Drees de AOW in 1957 bedacht en de leeftijd op 65 jaar werd vastgeprikt. Het goede nieuws is dat het aantal werkende ouderen spectaculair is gestegen. 55-plussers zijn onmisbaar voor het bedrijfsleven. Dat laat onverlet dat lang niet iedereen gezond de eindstreep haalt. Duizenden stukadoors, schilders, bouwvakkers en dakdekkers belanden in een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Aan elke oplossing kleeft een nadeel. De verhoging van de AOW-leeftijd stopzetten is onverantwoord. Dat kunnen we ons financieel niet veroorloven. De leeftijd iets minder snel ophogen zou een optie kunnen zijn, al is ook dat niet gratis. Een lijst van zware beroepen opstellen is lastig, want altijd discutabel. Iedereen na 45 jaar werken AOW geven lijkt sympathiek. Voor het gemak doen we dan alsof alleen mensen in een zwaar beroep op jonge leeftijd beginnen met werken. Maar wie heeft dat arbeidsverleden sinds 1973 geregistreerd? Niemand. Dus de bedenkers van dit plan moeten ook maar zeggen hoe dit eerlijk kan worden ingevoerd. We zullen ons moeten aanpassen aan de nieuwe werkelijkheid. We worden ouder, we werken langer, zorg dan dat mensen niet 45 jaar non-stop fysiek zwaar werk moeten doen. Onze loopbanen zullen er anders uit moeten gaan zien. Dat is de grote opdracht aan politiek, vakbonden, bedrijven én aan werkenden zelf, stelt Visser.

Beleggers waren maandagmorgen teleurgesteld over de resultaten ABN/Amro in het eerste kwartaal. Het fonds was aan het einde van de beursdag 6% gezakt naar €24,77en sloot de week af op €23,95. Dé bank heeft veel geld opzij gezet voor slechte leningen op buitenlandse kredietverlening. Mede daardoor kwam de winst iets lager uit dan begin vorig jaar. De bank boekte wel vorderingen met het terugbrengen van de kosten. De post voor kredietvoorzieningen en overige vorderingen kwam uit op €208 mln, tegen €63 mln in het eerste kwartaal vorig jaar. Er moest vooral meer geld opzij gezet worden voor buitenlandse klanten in de offshoresector en scheepvaart, in deze sectoren is het economisch herstel nog steeds kwetsbaar. Voor het binnenlandse bankbedrijf hoefde ABN/Amro geen extra voorzieningen te treffen. Onder de streep hield de bank 3% minder over, met een nettowinst van €595 mln. De rentebaten bleven volgens ABN AMRO wel sterk en profiteerden van de toenemende kredietverlening in onder meer het Nederlandse MKB. Financieel activist Pieter Lakeman eist namens tien MKB-bedrijven een schadevergoeding van €7 mln van Dé bank omdat zij de ondernemers niet goed zou hebben voorgelicht bij de verkoop van renteswaps. Volgens Lakeman schetste de bank een te gunstig beeld over de risico’s van deze financiële producten. Renteswaps zijn beleggingsproducten die ondernemingen bij het afsluiten van leningen gebruiken om de risico’s van een rentestijging af te dekken. Lakeman stelt dat echter dit soort derivaten grote financiële risico’s met zich meebrachten terwijl er ook minder risicovolle mogelijkheden voorhanden waren voor de MKB‘ers. De affaire met rentederivaten in het midden- en kleinbedrijf speelt al geruime tijd. De banken gingen in 2016 al akkoord met een grote compensatieregeling. Maar niet iedereen kan zich daarin vinden, vandaar dat er ook nog zaken voor de rechter komen.

De Franse regering ziet niet in waarom de jaarlijkse EU-korting voor Nederland, Duitsland, Oostenrijk, en Zweden in de nieuwe meerjarenbegroting van de EU van 2021 tot en met 2027 niet direct worden geschrapt, in plaats van in 5 jaar worden afgebouwd. Dat bleek bij de eerste gespreksronde tussen de EU-lidstaten in Brussel over het op 2 mei door de Europese Commissie voorgestelde zogeheten meerjarig financieel kader (MFK) na 2020. Nederland krijgt jaarlijks circa €1 mrd terug maar de EU wil, om de een of andere reden, geleidelijk af van deze kortingen. Minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken) betoogde dat de lastenverdeling in de EU eerlijk moet zijn. ,,Door het vertrek van de Britten uit de EU dreigt Nederland twee keer te worden geraakt. Onze economie wordt onevenredig getroffen. Daarnaast is er een buitensporige budgettaire last.’’ Dat kan Blok wel stellen, maar het is, achteraf, de vraag of de compensatie die Balkenende in december 2005 binnenhaalde niet moet worden toegeschreven aan genoegdoening aan de Nederlandse kiezers die op 1 juni 2005 weigerden, in meerderheid, een Europese Grondwet te aanvaarden. De EC is van oordeel dat alle compensaties kunnen worden afgeschaft nu de Britten vertrekken. Ik kan me wel voorstellen dat de Fransen van het kortingensysteem aan vier landen af willen nu de Brexit realiteit wordt en Macron en Merkel gaan bouwen aan een Nieuw Europa.

De kou tussen China en de Verenigde Staten lijkt enigszins uit de lucht nu de Chinezen plechtig hebben beloofd meer Amerikaanse goederen te zullen kopen. Dat verklaarden de partijen na dagen van overleg in Washington om een einde te maken aan de handelsspanningen tussen de twee landen. Bedragen werden in een gezamenlijke verklaring niet genoemd. Ook over een eerdere opmerking van een economisch adviseur van de Amerikaanse president Donald Trump, die zei dat China bereid is het handelsoverschot met de VS met $200 mrd in te perken, werd met geen woord gerept. Dit laatste werd door Peking overigens ontkend. Volgens het Chinese persbureau Xinhua zouden de gesprekken met de Amerikanen zijn afgesloten met de belofte om elkaar niet over en weer met importtarieven om de oren slaan. Verder zijn de partijen overeengekomen om de samenwerking op het gebied van intellectueel eigendom te versterken. De Amerikanen zeiden dat China ,,relevante wijzigingen” aanbrengt in wet en regelgeving, waaronder octrooirechten. Ook worden de banden aangehaald op gebieden als energie, landbouw, gezondheidszorg, hightech-producten en financiën. De Chinese delegatie bestempelde de reis naar de VS ,,positief, pragmatisch, constructief en productief”, waarbij sprake was van een win-winsituatie. Volgens de Amerikanen zijn de Chinezen akkoord met ,,een zinvolle toename” van de export van Amerikaanse landbouw en energie. Het Witte Huis zei verder dat een team naar China wordt gestuurd om de details uit te werken. Een dure dollar maakt de export van goederen en diensten minder aantrekkelijk voor landen met andere valuta dan de dollar, zoals China.

De Amerikaanse President voert een beleid waarmee hij van het ene op het andere moment de pionnen verschuift. Trump zaait verwarring met hulp aan Chinese telecomreus ZTE in nood. Dat Trump over banen tweet, is niet zo bijzonder, wel dat hij zich zorgen maakt over de werkgelegenheid in China. De VS hebben de Chinese smartphonemaker ZTE de laatste weken met een boycot op de knieën gekregen, maar deze week meldde de Amerikaanse president de sancties te willen verzachten omdat de maatregelen teveel Chinezen hun baan kost. Daarmee bracht Trump zijn eigen ministerie van handel in verwarring. Mogelijk wil Trump de band verstevigen met de Chinese president Xi in aanloop naar het topoverleg met Noord-Korea over drie weken in Singapore. Voor telefoniereus ZTE, actief in 160 landen, was het vorige maand een vernietigende maatregel. Zeven jaar lang mag het geen Amerikaanse technologie of software afnemen. Het betreft onderdelen zoals halfgeleiders, maar waarschijnlijk ook een Android-dienst als Google Play. Lastig voor een smartphoneproducent. ZTE is de vierde verkoper van smartphones in de VS, achter Apple, Samsung en LG. Veel meer voor de hand ligt dat de export van de onderdelen die ZTE gebruikt bij de fabrige van smartphones en dat had Trump niet in beeld gehad. De sanctie brengt het voortbestaan van het bedrijf in gevaar en daarmee 70.000 banen. Vorig weekend verklaarde het bedrijf uit Shenzhen de productie te moeten staken bij gebrek aan onderdelen. Omdat technologie een belangrijk ingrediënt is van het handelsconflict tussen de VS en China, zou je dit als wapenfeit van Trump kunnen noteren. Ook al stelde de Amerikaanse overheid in april dat de kwestie losstaat van de handelsstrijd: ZTE wordt namelijk gestraft wegens ontduiking van sancties tegen Iran en Noord-Korea. In deze juridische kwestie krijgt ZTE nu dus onverwacht steun van de Amerikaanse president. ‘President Xi van China en ik werken samen om het enorme Chinese telefoonbedrijf ZTE snel terug in zaken te krijgen. Teveel banen in China verloren gaan verloren. Ministerie van handel is geïnstrueerd om dit voor elkaar te krijgen!’, schreef Trump in zijn tweet. Onduidelijk is wat de minister van handel, Wilbur Ross, hiervan vindt. De sancties waren ingesteld door zijn bureau voor industrie en veiligheid.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Mike Pompeo, heeft Noord-Korea opheffing van de sancties en investeringen in het vooruitzicht gesteld als het land zijn arsenaal aan kernwapens volledig ontmantelt. Pompeo, die de voorbereidingen treft voor de ontmoeting van Trump met Kim Jung-un op 12 juni aanstaande, stelde in een interview met Fox News Sunday dat de private sector van de VS zal helpen het elektriciteitsnetwerk ‘gigantisch’ uit te bouwen om aan de energiebehoefte van Noord-Korea te voldoen. Hij voegde eraan toe dat de Amerikanen ook bereid zijn geld te pompen in de Noord-Koreaanse infrastructuur en de landbouw om voldoende voedsel te produceren voor de bevolking. Volgens hem beseft leider Kim Jung-un heel goed dat een rooskleurige toekomst gloort als hij zijn beloftes nakomt en ‘doortastend tot handelen overgaat’. Het resultaat daarvan zal uiteraard streng worden gecontroleerd. Pompeo zei op CBS dat Kim het beste krijgt wat Amerika te bieden heeft. “Onze entrepreneurs, kapitaalverstrekkers en risiconemers. Wij kunnen de voorwaarden scheppen voor echte economische voorspoed die het zuiden naar de kroon kan steken.” In feite zegt Pompeo dat de VS in Noord-Korea een verdienmodel van het kapitalisme zien, waar ze veel geld aan kunnen verdienen. De prijs die Noord-Korea moet gaan betalen is hoog. De Amerikanen doen dat niet voor niks. Beide partijen gaan aan tafel met onrealistische verwachtingen. Noord-Korea heeft naar verluidt nog niets van de VS gevraagd, terwijl de VS directe en algehele ontwapening van Noord-Korea wil. Joshua Pollack, een Noord-Korea-expert van het Middlebury Institute of International Studies, twitterde dat dit het grootste probleem is van de top: opgeblazen verwachtingen. De VS wil voor een dubbeltje op de eerste rang zitten door van Pyongvang de vragen de wapens neer te leggen. Kim wil dat de spanningen tussen zijn land en het westen ontdooien om zijn gestagneerde economie weer aan de praat te krijgen. Beide partijen willen snel resultaat boeken, maar slechts één partij kan zijn zin krijgen. Wat de Noord-Koreanen ook hopen te bereiken in juni, het lijkt er niet op dat dit overeenkomt met wat Mike Pompeo tot nu toe heeft geschetst”, twitterde Pollack. Als beide partijen met hoge verwachtingen het gesprek aangaan, zoals ze in hun publieke verklaringen hebben laten blijken, dan kan de ontmoeting weleens lelijk aflopen. Kims strategie is slim”, zegt Narang, doelend op de vage beloften van de Noord-Koreaanse leider om het nucleaire programma te ontmantelen. “Als Trump degene is die wegloopt, wint Kim.” Als Kim de ontmoeting verlaat met de mededeling dat Trump die verpest heeft, dan stijgt het kwik op het Koreaanse schiereiland naar astronomisch hoge temperaturen, aldus Narang. Wanneer Kim en Trump boos op elkaar en gedesillusioneerd de top verlaten, dan is er geen beginnen meer aan. Diplomatie kun je niet meer inzetten omdat de grootste troef al is ingezet”, zei Victor Cha, expert van het Center for Strategic and International Studies tegen NBC’s Joe. In dit worst-case scenario zouden Trump en Kim weer kunnen terugvallen op nucleaire bedreigingen, maar dit keer zonder enig perspectief op een dialoog dat hen weerhoudt van een militair conflict.

De detailhandelsverkopen in de Verenigde Staten zijn in april met 0,3% gestegen ten opzichte van de voorgaande maand. Dat meldde het Amerikaanse ministerie van Handel. In maart gingen de winkelverkopen met 0,8% omhoog. Dat cijfer werd herzien van een eerder gemelde toename met 0,6%. Exclusief auto’s was sprake van een verkoopstijging met 0,3%. Hier was een maand eerder sprake van een bijgestelde toename met 0,4%.

De elektriciteits- en gasrekening kan fors gaan oplopen. De stijgende prijzen voor olie, kolen en CO2-uitstoot zorgen voor sterk stijgende tarieven voor elektriciteit en gas op de termijnmarkt. Dat constateert energiemaatschappij Nuon in een vooruitblik van de termijnmarktprijzen. Daarbij worden de prijzen voor latere aan- en verkopen vastgelegd. Aanleiding volgens zijn handelaren is dat de Verenigde Staten zich op 8 mei hebben teruggetrokken uit het Iran-akkoord. Het is nog onduidelijk welke impact de hernieuwde sancties hebben op Iran”, stelt Nuon. „Maar de gevolgen op de energiemarkt zijn al wel merkbaar: na de bekendmaking van Trump steeg de olieprijs en ook de gas- en elektriciteitsmarkten kregen een boost.” Dit bericht komt niet als een verrassing.

Goed nieuws voor vakantiegangers naar Turkije: de lira zakt steeds verder weg tegen de euro. De Turkse munt is dinsdag op recorddiepte tegen de dollar beland, Turken bovengemiddeld veel goud in nu president Erdogan de macht van de centrale bank naar zich toe wil trekken. De oorzaak van de inzakkende lira is minder gunstig: de economische groei onder president Recep Tayyip Erdogan stagneert. De uitspraak van Erdogan dat hij van plan is zijn grip op de Turkse economie te versterken en zelf meer verantwoordelijkheid wil nemen voor monetair beleid – normaal de bevoegdheid van de centrale bank – heeft buitenlandse beleggers afgeschrikt. Maar de centrale bank kan zich niet onttrekken aan de opmerkingen van de president, stelde Erdogan in verschillende interviews. De onafhankelijkheid van de centrale bank is volgens waarnemers in de 95 jaar oude Turkse republiek in het geding gekomen. De lira zakte direct na Erdogans uitspraken naar het laagste punt ooit tegen de dollar. De laatste notering is 4,4917.

De Turkse economie blijft met dubbelcijferige inflatiecijfers zitten. Erdogan wil volgens een uitspraak van dinsdag een lagere rente, terwijl de markt schreeuwt om een renteverhoging van de centrale bank om de sterke prijsstijgingen te beteugelen en om de Turkse lira stabiliteit te geven. Het tekort op de betalingsbalans is over het eerste kwartaal verdubbeld afgezet tegen vorig jaar. De goudprijs afgezet tegen de lira is onophoudelijk aan het stijgen. President Erdogan, sinds 2003 aan de macht, heeft voor 24 juni verkiezingenuitgeroepen. Daarmee kan hij meer macht aan zich binden, die na de couppoging en het referendum vorig jaar al fors zijn uitgebreid. Erdogan is op bezoek in Londen waar hij, behalve premier May en koningin Elizabeth, grote investeerders over zijn economie spreekt. De relaties van Turkije met de Europese Unie zijn sterk bekoeld, hij richt de blik meer richting Rusland en Iran. Eerder haalde Erdogan uit tegen de „moeder en vader van aller kwaden”, de rente, speculanten en buitenlandse vijanden. Hij wil dubbelcijferige economische groei aanjagen om zo de rentestijgingen voor te blijven.

Europa moet vaart gaan maken met structurele hervormingen. De economische groei zwakt de komende jaren namelijk af, maar veel landen zijn nog lang niet klaar voor een nieuwe recessie. Dat schrijft het Internationaal Monetair Fonds (IMF) in het tweejaarlijkse rapport over de Europese economie. Die bereikt volgens de rekenmeesters van het IMF dit jaar een groei van 2,6%, om in 2019 af te zwakken naar 2,2%. Nog langer wachten om de economie te hervormen is dus onverantwoord. Zeker nu de rente van de Europese Centrale Bank (ECB) nog op de 0% staat. Zodra problemen de kop op steken, is er dan maar weinig ruimte om de economie te stimuleren. Werk aan de winkel voor overheden dus, die hun begroting op orde moeten brengen. Het IMF vraagt zich hardop af hoe lang het herstel nog aan kan houden. Enerzijds is er steeds minder onbenutte capaciteit in de economie. Maar tegelijkertijd is in sommige Europese landen de werkloosheid nog altijd hoog. Zeker wanneer er ook nog rekening wordt gehouden met mensen die eigenlijk meer uren willen werken, of ontmoedigd zijn geraakt en niet meer als werkzoekend zijn geregistreerd. Voorlopig profiteren zwakke landen nog van het ruime monetaire beleid van de ECB. Zo lang dat aanhoudt, kunnen landen werken aan hun concurrentiekracht en zorgen dat ze hun schulden terugbrengen. Daar mag wel wat meer haast bij gemaakt worden vindt het IMF. Want zodra de rente gaat stijgen, gaan die schulden zwaarder wegen. Economen verwachten gemiddeld dat de ECB de rente in de tweede helft van volgend jaar voor het eerst sinds de crisis weer gaat verhogen. De Italiaanse Vijfsterrenbeweging (M5S) en de Lega hebben een definitief coalitieakkoord aan hun achterban voorgelegd. De verwachting is dat na de Pinksteren de nieuwe regering zich zal melden bij de President. De beide coalitiepartijen zijn beiden geen fan van de EU. Italië stevent af op de meest eurosceptische regering die een oprichter van de EU ooit heeft gekend, zegt NOS- correspondent Mustafa Marghad. “Er breken onzekere tijden aan wat betreft de toekomst van Italië in Europa.” Italië wil wel lid van de Eurozone blijven, maar met minder fiscale regels en meer begrotingsruimte. De twee coalitiepartijen hebben erover gesproken dat ze bepaalde belastingen willen schrappen, uitkeringen willen verhogen en een pensioenmaatregel willen aanpassen en dat willen laten betalen door de staatskas. Dat zou het land miljarden euro’s gaan kosten, terwijl Italië al een staatsschuld heeft van 132% bbp (de hoogste na Griekenland). De conceptversie van het akkoord zorgde voor onrust op de financiële markten. De beurzen sloten de week af in de min en tegelijkertijd steeg de rente op Italiaanse staatsleningen naar >2%.

De 70ste verjaardag van Israël wordt gemarkeerd door gewelddadige protesten. Bij de Gazastrook en in Oost-Jeruzalem, waar de Amerikaanse ambassade officieel is geopend, liepen betogingen uit de hand. De verhuizing van de Amerikaanse ambassade van Tel Aviv naar Jeruzalem is meer een psychische zaak. De vrijwel voltallige ambassade blijft gewoon waar ze zitten. Alleen de ambassadeur en drie medewerkers zijn verhuisd naar een pand in Jeruzalem. Pas als het nieuwe ambassade-gebouw over enkele jaren wordt opgeleverd, gaat er daadwerkelijk verhuisd worden. In een klimaat van spanning en geweld vierde Israël zijn 70ste verjaardag. Het leger had eerder al pamfletten uitgestrooid boven de Gazastrook waarin Palestijnen werden gewaarschuwd weg te blijven van de grens. Met behulp van drones stak Israël autobanden aan die Palestijnen hadden klaargelegd om zelf in brand te steken bij de grens. Het Israëlische leger vuurde traangas af op provisorische tentenkampen in het grensgebied en er werden schoten afgevuurd. Volgens de Palestijnen zijn er 60 doden en 2800 gewonden gevallen.

De Palestijnen hebben op de Israelische feestdag twee dagen uitgeroepen tot ‘dagen van woede’ over de Israëlische bezetting. De Israëlische minister van Onderwijs, Naftali Bennett, waarschuwde dat de grens als ‘IJzeren Muur’ geldt en dat iedereen die daarbij in de buurt komt als ‘terrorist’ wordt beschouwd. De verjaardag van de Joodse staat is voor de Palestijnen een dag van rouw, waarop ze de Nakba herdenken, de ‘ramp’ uit 1948 toen honderdduizenden Palestijnen vluchtten voor oprukkende Joodse milities. Tot op de dag van vandaag speelt het lot van die vluchtelingen en hun nabestaanden een grote rol in het Israëlisch-Palestijnse conflict. De Palestijnen claimen recht op terugkeer en Oost-Jeruzalem als hun hoofdstad. De hoge commissaris voor de mensenrechten van de VN, Zeid Ra’ad Al Hussein, heeft zeldzaam zware kritiek geuit op Israël. Aan het begin van een speciale bijeenkomst van de VN-Mensenrechtenraad zei hij dat Israël de Palestijnen in de Gazastrook systematisch belangrijke mensenrechten onthoudt. De 1,9 miljoen Palestijnen leven in Gaza “gekooid in een giftige achterbuurt van hun geboorte tot hun dood”, zei Zeid. “Niemand is veiliger geworden door de gruwelijke gebeurtenissen van afgelopen week.” Volgens Zeid zijn de Israëlische veiligheidstroepen verantwoordelijk voor de 60 Palestijnse doden die in Gaza vielen. Er is een speciale commissie in het leven geroepen om daar onderzoek naar te doen. “Beëindig de bezetting en het geweld, en de onveiligheid zal grotendeels verdwijnen”, voegde de Jordaanse prins en VN-chef eraan toe. Volgens de Israëlische ambassadeur bij de VN heeft Israël geprobeerd om het aantal slachtoffers aan de grens met Gaza zo klein mogelijk te houden en zijn de schuldigen Hamas-terroristen die de Palestijnen gebruikten als menselijk schild.

Kredietbeoordelaar Standard & Poor’s (S&P) handhaaft het oordeel voor Nederland op AAA, de allerhoogste kredietstatus. Het vooruitzicht voor de kredietbeoordeling is stabiel, wat betekent dat een afwaardering er voorlopig niet inzit. S&P wijst onder meer op de gezonde overheidsfinanciën van Nederland, met begrotingsoverschotten. Er wordt door het kredietbureau verwacht dat de staatsschuld de komende jaren met bijna 10% zal dalen, tot circa 46% van het bruto binnenlands product (bbp) in 2021. Verder wordt gerekend op een economische groei in Nederland in 2018 met 2,8% en met gemiddeld 1,9% in de periode 2019-2021. Mijn vraag bij deze rating is of een zo lage staatsschuld wel zoveel waardering krijg. Wijst dat niet, bij een zo lage rente van <1%, niet op veel te weinig inspanningen voor de komende generaties?

In Trouw las ik een bijdrage van Jan van der Dussen, emeritus hoogleraar cultuurwetenschappen aan de Open Universiteit, over een ‘heuse propagandaoorlog’ die is losgebroken over de veronderstelde gasaanval in Douma Syrië op 7 april jongstleden, waar Rusland en het Westen tegenover elkaar worden gezet. Tot dusverre heeft het Westen geen enkel hard bewijs dat Syrië een gifgasaanval heeft uitgevoerd, ondanks dat de VS, het VK Frankrijk op 14 april luchtaanvallen hebben uitgevoerd op Syrische doelen. De OPWC, de Organisatie voor het Verbod op wapens) heeft een onderzoek uitgevoerd naar de gifgasaanval, maar daar is nog altijd geen uitspraak over gedaan. Het NOS-journaal gisteren gisteren een jonge dokter aan het woord die liet weten dat er geen gifgasaanval heeft plaatsgevonden in Douma op 7 april jl. Er zijn wel mensen om het leven gekomen door verstikking, maar dat was als gevolg van een zandstorm, hypoxie, die optrad na een bombardement. De vraag blijft nog steeds of de aanname van de VS, het VK en Frankrijk dat er een gifgasaanval door het Syrische leger heeft plaatsgevonden, geen fake-aanname is geweest. Verder moet worden onderzocht welke partijen, het Syrische leger dan wel de – toendertijd aanwezige rebellerende terroristische groepen – daarbij betrokken kunnen zijn? Van der Dussen stelt een kritische vraag of de (Westerse) media wel onderzoek hebben gedaan naar de waarheidsvinding dan wel de Westerse leiders volgen in hun propagandaoorlog.

©2018 hannesdewitte@gmail.com

Slotstand indices d.d. 18 mei 2018; week 20: AEX 567,03; Bel20 3891,1184,4; CAC40 5614,51; DAX 30 13.077,72; FTSE 100 7.778,79; SMI 8940,46; RTS (Rusland) 1193,14; DJIA 24.715,09; NY-Nasdaq 100 6866,25; Nikkei 225 22.930,36; Hang Seng 31.047,91; All Ords 6190,90; SSEC 3.193,3; €/$1,1771; BTC/USD volatile: $8.322,95; 1 troy ounce goud $1291,90; dat is €35.238,76 per kilo; 3 maands Euribor -0,326% (1 weeks -0,381%, 1 mnds -0,371%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,748%; 10 jaar VS 3,0864%; Belgische Staat 0,883%, 10 jaar Duitse Staat 0,607%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 0,13%, Japan 0,0571; Italië 2,214. Een liter diesel hier aan de pomp €1,309.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.