UPDATE 19/20-12 2020/561 Komt nu de hoogmoed ten val?

Dit is nog niet het Kerstblog, die verschijnt op Eerste Kerstdag. Ik begin met een compliment te maken aan de twee hoofdgasten in de TV-uitzending van Buitenhof van zondag 20 december 2020, die werd gepresenteerd door Twan Huijs (hulde): Pieter Omtzigt (CDA) en Renske Leijten (SP). Onderwerp: het in de openbaarheid brengen van het systematisch falen van de politiek en van de rechterlijke macht met als gevolg: de burger kan de instituties niet meer vertrouwen. Lees hieronder een resumé van het eindrapport van de Parlementaire Commissie Kinderopvangtoeslag. Beiden zijn helden en verdienen daarvoor een Koninklijke onderscheiding te ontvangen. Zij moesten tijdens hun jarenlange onderzoeken opboksen tegen de gevestigde politieke macht, waaronder die van bewindslieden. Zij hielden stand tegen zware politieke druk die op hen werd uitgeoefend het dossier te seponeren. Reactie deze week van de premier “aan aftreden denk ik niet”. Maar is er een alternatief na deze ontboezemingen? Ik verwacht dat de Rutte doctrine van twee keer sorry zeggen en we gaan er nu serieus mee aan de slag (in de Kamer en op TV) deze keer niet meer werkt. Ik vind deze TV-uitzending de meest memorabele van dit hele jaar, misschien wel van het laatste decennium.

Het kabinet, de Tweede Kamer, de ministeries van Financiën en Sociale Zaken, de Nederlandse rechtspraak en – last but not least – de Belastingdienst: allen zijn zij verantwoordelijk voor het debacle met de kinderopvangtoeslagen. Het eindverslag van de parlementaire commissie schetst een bedroevend beeld van het functioneren van het overheidsapparaat en de parlementaire democratie. (bron: VK) Ten eerste constateert de commissie, onder voorzitterschap van de CDA’er Chris van Dam, dat de grondbeginselen van de rechtsstaat, en daarmee de rechtsbescherming van burgers, zijn geschonden. Dit verwijt treft de wetgever – de Tweede Kamer en het kabinet – die een spijkerharde toeslagenwet ontwierp, waarin nauwelijks ruimte was om recht te doen aan de individuele situatie van mensen. De uitvoerder – de Belastingdienst en het ministerie van Financiën – voerde die wet vervolgens uit als een ‘massaal proces’. Zo werden mensen ‘groepsgewijs’ behandeld waarmee volgens de commissie ‘grove inbreuk’ is gemaakt op het rechtsstatelijke principe dat aan individuele situaties zo goed mogelijk recht moet worden gedaan. Het ministerie van Sociale Zaken, beleidsverantwoordelijk voor de kinderopvangtoeslag, heeft haar verantwoordelijkheid voor het beleid ‘ver onder de maat’ ingevuld, aldus de commissie. Ook de rechtspraak treffen harde verwijten, oordeelt de commissie. Jarenlang keurde zij de werkwijze van de Belastingdienst goed, terwijl de ‘spijkerharde uitvoering’ niet dwingend uit de wet volgde. De algemene beginselen van behoorlijk bestuur – die voorschrijven hoe de overheid met haar burgers moet omgaan – zijn tot het hoogste niveau van de Raad van State ‘weggeredeneerd’, aldus de commissie, waardoor ouders jarenlang geen schijn van kans hadden om hun recht te halen. Dat besef is bij de commissie ‘eerst met verbazing en uiteindelijk met diepe verontwaardiging’ tot stand gekomen. Een tweede constatering van de commissie is eveneens ontluisterend, en gaat om de informatievoorziening aan de Tweede Kamer, de rechtspraak en de media. De Tweede Kamer werd herhaaldelijk onvolledig, onjuist of veel te laat geïnformeerd. Ook de commissie zelf beklaagt zich over de gebrekkige informatievoorziening: gevorderde documenten werden te laat of helemaal niet geleverd. Vorige week nog doken ineens weer nieuwe documenten op die de commissie had willen hebben, maar niet kreeg van het ministerie van Financiën. De commissie zegt hierover ‘zeer ontstemd’ te zijn, omdat de reconstructie die ze gemaakt heeft mogelijk niet compleet is. Erger nog is dat de commissie weet dat dit willens en wetens is gebeurd. “Informatievoorziening werd in meerdere gevallen ingegeven door gewenste juridische of politieke uitkomsten.” En dus stuurde de Belastingdienst onvolledige dossiers aan de rechtbank, zodat ouders hun gelijk niet konden halen. Of werden cruciale documenten achtergehouden voor de Tweede Kamer, of in verzoeken van media op basis van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Die houding vanuit het kabinet om onwelgevallige informatie om eigen, politieke redenen achter te houden is er nog steeds. Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt (CDA) vraagt bijvoorbeeld om een advies van de landsadvocaat uit 2009, waaruit blijkt dat de Belastingdienst de toeslagenwet veel milder had mogen toepassen. Staatssecretaris Van Huffelen weigert dit te geven. En een Wob-verzoek van ‘RTL Nieuws’ en Trouw uit juli van dit jaar is al maanden over de wettelijke termijn heen, maar wacht nog altijd op ‘een politiek besluit’ over de verstrekking van documenten. Afgelopen week liet een woordvoerder van Financiën weten dat het nog zeker een maand zal duren voordat deze documenten verstrekt gaan worden.

Premier Mark Rutte, PvdA-leider Lodewijk Asscher, minister Eric Wiebes en voormalig staatssecretaris Frans Weekers hebben de harde aanpak van fraude mede geïnitieerd, oordeelt de commissie die het onderzoek uitvoerde. In het kabinet-Rutte II waren zij betrokken bij de ministeriële commissie aanpak fraude.
Niemand nam verantwoordelijkheid voor de ernstige gevolgen. De grondbeginselen van de rechtsstaat zijn geschonden, waardoor de rechtsbescherming van burgers in het gedrang kwam. Ouders hadden daardoor ‘geen schijn van kans’. Dit werd verergerd doordat het kabinet de informatievoorziening niet op orde heeft. De commissie kreeg veel gevorderde documenten niet aangeleverd. Ook de Tweede Kamer, de rechtbanken en media werd informatie soms willens en wetens ontzegd. En laten we niet vergeten dat in veel informatie, die op basis van de Wob wel werd verstrekt, waren gezwart om te voorkomen dat er informatie naar buiten zou komen die belastend zou kunnen zijn voor de Belastingdienst en zijn ambtenaren. “En het is ongekend vanwege de ernst en omvang van het overheidsfalen hierin”, zegt SP-Kamerlid Renske Leijten. Zij was samen met CDA-er Pieter Omtzigt de drijvende kracht achter het onthullen van de toeslagenaffaire. Als lid van de commissie verhoorde zij de betrokkenen twee weken in het openbaar. “Er is weggekeken en eigenlijk is er nog steeds geen verantwoordelijkheid genomen voor wat er mis is gegaan.” “Het ministerie van Financiën heeft een zooitje gemaakt van de informatievoorziening aan de commissie, zegt ze. Afgelopen week kwamen er nog nieuwe documenten naar buiten die de commissie allang had gevorderd. “Ik vond het verbijsterend om in de verhoren iedereen te horen zeggen dat ze buikpijn hadden van de gevolgen van het stelsel, maar dat niemand de stekker eruit trok. Het complete gebrek aan rechtsstatelijkheid en rechtsbescherming in deze zaak is schrijnend. Zelfs de rechterlijke macht, tot de Raad van State aan toe, heeft daar grote steken laten vallen. “En als het vervolgens wel duidelijk wordt – door vragen van de Kamer of vanuit de media – zie je een oude reflex: dan gaat het om de vraag wie er verantwoordelijk is en wie de schade moet betalen. Dan loopt de oplossing dus stuk op angst voor precedentwerking, voor politieke en financiële consequenties. In plaats van openheid en erkenning van het leed van ouders is men vooral bezig het politieke leven van de staatssecretaris te redden.” “Er is ook nog steeds geen verantwoordelijkheid genomen voor dit enorme falen van de overheid. Toenmalig staatssecretaris Menno Snel trad af omdat hij onvoldoende steun in de Kamer voelde, niet omdat hij fouten erkende in de fraudeaanpak. Er moet erkenning komen en verantwoordelijkheid worden genomen.” (bron: Trouw) Ik wil beginnen met een pluim te geven aan het werk dat de Commissie Kinderopvangtoeslag in heel korte tijd heeft geleverd. Dapper, zonder aanziens des persoons. De vraag is dan wel of er politieke consequenties aan moeten worden verbonden. Het antwoord zou moeten luiden ‘ja’ maar voor wie dan. De kopstukken: Rutte, Asscher, Hoekstra; ze zijn alle drie lijsttrekker voor hun partij bij de verkiezingen over 11 weken. Je zou kunnen concluderen dat er op basis van hetgeen nu op tafel ligt, er koppen moeten gaan rollen. Eén kopstuk opofferen lijkt mij niet rechtvaardig. De meest voor de hand liggende optie op dit moment is dat Rutte III gaat vallen. Dat hoeft geen consequenties te hebben voor het coronabeleid want dat kan ook door een demissionair kabinet worden gevoerd.

Trump, Biden en de toekomst van de VS

De Telegraaf meldt nu ook dat burgerlijke onlusten kunnen ontstaan van de achterban van Trump en zijn volgers op sociale media, die nog altijd van mening zijn dat hun president de verkiezingswinst is ontnomen.

Op 14 december hebben de 538 kiesmannen hun stem uitgebracht en Joe Biden heeft 306 stemmen gekregen, hij wordt daarmee de 46ste President van de VS. Op 5 januari 2021 worden de stemmen officieel vastgesteld door de Senaat onder voorzitterschap van de Republikeinse vice-president Mike Pence. Daarna staat de uitslag van het kiescollege vast. Hopelijk zien Republikeinse senatoren en afgevaardigden het als een geschikt moment om eindelijk openlijk te zeggen wat ze binnenskamers allang toegeven: dat Joe Biden de nieuwgekozen president is en dat Donald Trump dat nu maar eens moet toegeven. Maar er is een groepje Republikeinse leden van het Huis van Afgevaardigden dat op 6 januari de uitslagen van een aantal staten wil gaan aanvechten. Volgens de grondwet kan dat, mits ze ook minstens één senator meekrijgen. Het Congres moet dan over elk bezwaar debatteren. Dat zo’n manoeuvre tot ‘nog vier jaar’ voor Donald Trump zal leiden, zoals duizenden demonstranten in Washington en andere steden zaterdag eisten, is uitgesloten. Maar het zou teleurgestelde Trump-aanhangers wel sterken in hun geloof dat er aan het presidentschap van Joe Biden een luchtje zit. (bron: Trouw) In alle 50 staten kwamen de kiesmannen bijeen om namens de kiezers de winnaar in hun staat aan te wijzen. In theorie konden ze nog afwijken van de keuze van de kiezers, maar dat gebeurt zelden. Ook nu stemde elke kiesman zoals verwacht. Tot dusverre heeft Trump geen enkel succes gehaald met zijn beschuldigingen over verkiezingsfraude op grote schaal. Maar Trump kan zich wel ontpoppen als een slechte verliezer die het de nieuwe President moeilijk kan maken, zelfs onmogelijk te regeren. Hij kan daarmee de VS grote schade toebrengen als gevolg van psychische onevenwichtigheden in zijn hoofd. President Trump, die de uitslag betwist, heeft al eerder gezegd dat hij het Witte Huis zal verlaten als het kiescollege Joe Biden officieel uitroept als winnaar. Joe Biden heeft in een toespraak president Trump gevraagd eindelijk zijn verkiezingsnederlaag te erkennen. “Het is tijd om de bladzijde om te slaan”, aldus Biden. Hij zei dat Trump met zijn aanhoudende pogingen om de verkiezingsuitslag aan te vechten de Amerikaanse kernwaarden bedreigde, maar dat de democratie heeft gezegevierd. Over de rechtszaak die de staat Texas aanspande bij het Hooggerechtshof, mede namens Trump als persoon, die de zaak niet in behandeling heeft genomen ondanks een 2/3 meerderheid van Republikeinse opperrechters, zei Biden dat de VS “nooit eerder zoiets extreems” had gezien. Het lijkt erop dat de ‘ratten het zinkende schip van Trump” verlaten. De Amerikaanse minister van Justitie, William Barr, vertrekt nog voor de Kerst, zodat hij de feestdagen met zijn familie kan doorbrengen. Trump plaatste de afscheidsbrief van Barr op Twitter. Barr gold jarenlang als een van de trouwste volgelingen van Trump. Zo bleef hij lang volhouden dat de verkiezingen niet eerlijk waren verlopen. Maar begin deze maand zei hij dat zijn departement, ondanks uitgebreid onderzoek, geen grootscheepse fraude had kunnen ontdekken. Barr wordt opgevolgd door Jeff Rosen, die sinds 2019 de tweede man is op het departement van Justitie. (bron: NOS) De democratie in de VS heeft zijn werk gedaan. De verkiezingsnederlaag voor Trump is een feit, maar de vraag is of Trump dat psychisch kan accepteren. De man ziet zichzelf als een ‘winner’ en zeker niet als een ‘lozer’ die door een meerderheid van de kiezers wordt weggestuurd. Het is een blamage voor zijn familie dat hen dat treft. Donald en Donald junior zijn nog tot veel bereid, moeten we in ons achterhoofd houden en of daar het land mee in een chaos wordt gestort is mogelijk en is voor hen niet eens relevant. Ik blijf mijn hart vasthouden.

Financieel/economische berichten

De export van goederen is in oktober met 4,1% gestegen in vergelijking met dezelfde maand een jaar eerder. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) stelt dat met name meer chemische producten, landbouwgoederen en machines en apparaten werden uitgevoerd. De export van goederen maakt ongeveer driekwart uit van de totale export. Het volume van de import was in oktober 0,3% kleiner dan een jaar terug. Volgens de zogeheten exportradar van het statistiekbureau zijn de omstandigheden voor de uitvoer in december minder ongunstig dan in oktober. Dat komt vooral door de minder sterke krimp van de Duitse industrie. Ook het vertrouwen van Duitse en Europese industriële ondernemers verbeterde opnieuw. In de exportradar wordt onder meer gekeken naar de ontwikkelingen op de belangrijkste afzetmarkten voor Nederlandse export en door de ontwikkeling van de Nederlandse concurrentiepositie. Een verbetering van de omstandigheden betekent volgens het CBS niet per se een hogere groei van de export. (bron: DFT) Goed nieuws, maar met de lockdowns in de wereld, moeten we ons niet rijk rekenen. Het is een momentopname en geeft geen zekerheid dat we in zwaarder weer terechtkomen.

Sociaal/maatschappelijke berichten

Ik val gelijk maar in de deur met een brief die bij mijn schoondochter in de bus viel van het Pensioenfonds Horeca & Catering dd 16 december 2020. Pensioen is duur, de rente is laag en daarom moeten de pensioenpremies die de werknemer en werkgever betalen omhoog. Maar de horeca-sector maakt als gevolg van de corona-pandemie zware tijden door en daarom is besloten de opbouw van het pensioen dat gebaseerd was op 70% van het gemiddelde inkomen bij 40 jaar premieopbouw te verlagen naar 60%. In feite betekent dat dat besloten is de pensioenopbouw te verlagen van 1,701% per jaar naar 1,51%. Het pensioenfonds west de deelnemers veel sterkte toe. Hoe verklaren de vakbonden dat aan hun leden?

Door de druk om snel en goedkoop te werken komt de veiligheid op Schiphol in het geding, concludeert FNV na een enquête, schrijft Hanne Obbink in Trouw. Schiphol concurreert vooral met andere luchthavens door de goedkoopste te zijn en dat gaat ten koste van de mensen die er werken. De druk om snel en goedkoop te werken is zo groot dat ook de veiligheid in het geding komt als de luchtvaart na de coronacrisis weer op gang komt. Dat zegt vakbond FNV Luchtvaart, mede op grond van een enquête onder ruim 1100 mensen die op Schiphol werken, vooral middelbaar of lager opgeleiden. De bond voert actie: de Schiphol-directie krijgt een klok die aftelt tot 1 februari aanstaande. Is er dan niets te zien van een koerswending, dan volgen er acties, misschien ook werkonderbrekingen. “Het moet afgelopen zijn met de race to the bottom, met steeds lagere tarieven”, zegt FNV-campagneleider Schiphol Joost van Doesburg. De bond wil onder meer een loon van minstens €14 per uur en minder flexcontracten. De vakbond stelt dat de luchthaven ‘roofbouw pleegt op de gezondheid van mensen’. Bijna de helft van de geënquêteerden werkt op plekken waar ze stof en uitlaatgassen inademen (zoals de jet blast, de hete lucht van een straalmotor, vol ultrafijnstof), 50% à 60% heeft een baan waarin ze moeten tillen, duwen en trekken, twee derde heeft last van lawaai en ook avond- en nachtdiensten trekken een wissel op de gezondheid. Onder cabinepersoneel komen deze klachten veel minder voor. Ook over de veiligheidscultuur op Schiphol geeft de enquête geen onverdeeld gunstig beeld. De luchtvaart heeft er baat bij dat fouten gemeld worden om er lessen uit te trekken. Toch merken ondervraagden regelmatig dat er geen prijs wordt gesteld op meldingen of kritiek. “Als je kritisch bent, word je op de zwaarste plekken gezet”, zegt een geënquêteerde. Vooral bij bedrijven waaraan de Schiphol Group werk heeft uitbesteed staat de veiligheidscultuur onder druk. Van de beveiligers denkt slechts een derde dat hun manager kwaliteit belangrijker vindt dan snelheid. Wordt kritiek serieus genomen? Van de beveiligers heeft slechts 8% dat gevoel. Vaak wordt verwezen naar Schiphol zelf, waardoor hun bedrijf is ingehuurd. “Het meestgegeven antwoord op kritiek is: Schiphol wil het nu eenmaal zo”, zegt een ondervraagde. “En je weet hoe Schiphol is, daar kunnen we niets aan doen.” Klachten zijn er ze gebeuren niet zomaar af en toe, blijkt uit het Schiphol-rapport over 2019 van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). De inspectie kreeg dat jaar 7500 meldingen. Niet perse alarmerend, vindt de ILT – “De veiligheid verslechtert niet”. Toch was er drie keer sprake van een ongeval met botsende vliegtuigen op de grond. De Schiphol Groep wijst de verwijten van de hand. Kwaliteit staat altijd voorop, zegt een woordvoerder. De luchthaven zet zich in voor fatsoenlijke cao’s, vervolgt hij, er zijn geen aanwijzingen dat mensen stelselmatig blootstaan aan slechte luchtkwaliteit, er is al een actieplan om ultrafijnstof terug te dringen. “En er is en blijft veel expertise in huis.” De signalen in de FNV-enquête dat er iets mis is, komen vooral van beveiligers en medewerkers van afhandelingsbedrijven (die zorgen voor laden en lossen en dergelijke). Die kennen geen just culture (fouten zijn er om van te leren), maar een blame culture (eerst iemand de schuld geven). Volgens de FNV hangen de arbeidsomstandigheden samen met de strategie van de luchthaven. Schiphol heeft een klein achterland en moet het dus onder meer hebben van lage prijzen: daarmee trekt ze vliegmaatschappijen aan. Inderdaad bleek Schiphol begin dit jaar de goedkoopste te zijn in een vergelijking tussen tien Europese luchthavens. Dubai is de enige concurrent die nog goedkoper is. Die lage tarieven maakt de Schiphol Group mogelijk door veel werk uit te besteden, zegt de FNV, met steeds nieuwe tenders waarop bedrijven kunnen intekenen – tegen de laagst mogelijke prijzen. Daardoor werken op Schiphol nu vier schoonmaak- en zes beveiligingsbedrijven en zeven afhandelingsbedrijven (die onder meer zorgen voor lossen en laden en inchecken) – terwijl een groot vliegveld als dat van Frankfurt er twee heeft. Die afhandelaars worden trouwens niet door Schiphol ingehuurd, maar door vliegmaatschappijen. De Nederlandse overheid kan daar wel paal en perk aan stellen. Volgens FNV’er Van Doesburg gebeurt dat niet, ook omdat afhandelaars veel geld binnenbrengen. “Die moeten allemaal kantoren, kantines, balies enzovoorts huren”, zegt hij. “En juist op vastgoed maakt de Schiphol Group veel winst.” Er is sindsdien veel in gang gezet, maar weinig uitgevoerd, zei OVV-voorzitter Jeroen Dijsselbloem vorige maand tegen NRC Handelsblad. “De drukte is sneller toegenomen dan de veiligheid.” Volgens Dijsselbloem moet het hele systeem van afhandeling van vluchten op de schop – iets waarvan Schiphol zelf de noodzaak niet inziet.

Minister Schouten van Landbouw heeft toch voldoende politieke steun gevonden voor de stikstofwet. Die is bedoeld om de natuur beter te beschermen. De oppositiepartijen SP, SGP en 50plus waren kritisch, maar zijn om. Daardoor is er nu een meerderheid in beide Kamers. In ruil voor de steun zal het kabinet meer doen om het probleem van stikstof in de natuur aan te pakken. Zo wordt onder meer vastgelegd dat er in 2035, 50% minder uitstoot moet zijn van stikstof. In 2025 moet 40% van de stikstofgevoelige natuurgebieden gezond zijn, in 2030 50% en in 2035 74%. Dat is veel meer dan in de oude wet zou komen. (bron: NOS) Met de oppositie heeft de minister ook afspraken gemaakt over de uitkoop van ‘piekbelasters’. Dat zijn boerenbedrijven nabij beschermde natuurgebieden die veel, heel veel, stikstof uitstoten. De minister trekt geld uit om deze veehouders financieel te compenseren als zij hun bedrijf willen beëindigen. Een farce, zegt Johan Vollenbroek van milieuorganisatie Mobilisation for the Environment (Mob). Het verplaatsen van veehouderijen geeft een waterbedeffect”. “Waar is dan de winst voor de natuur?” Mob houdt zich al jaren bezig met het Nederlandse stikstofbeleid en voerde daarover al vele rechtszaken. Het legaliseren van de uitstoot van boeren die daar nu geen vergunning voor hebben, is volgens Vollenbroek ook problematisch. Volgens de stikstofregels die golden vanaf 2015 hoefde een veehouder geen vergunning aan te vragen voor een bedrijfsuitbreiding die zorgt voor een kleine toename van stikstof in de natuur. De Raad van State sprak in mei 2019 echter uit dat voor elke toename van stikstof, hoe klein ook, een vergunning vereist is. Zo’n drieduizend boeren stoten nu stikstof uit waarvoor een vergunning vereist is, terwijl zij die niet hebben. Minister Schouten belooft dat dit in orde komt. Vollenbroek: “Ik vraag mij af hoe ze dat wil doen. De uitstoot van deze boeren wordt alleen legaal als eenzelfde hoeveelheid uitstoot ergens anders wordt weggenomen. Waar moet dat vandaan komen?” In sommige provincies kunnen boeren en bedrijven elkaars uitstoot opkopen. Vollenbroek: “De meeste boeren hebben daar helemaal het geld niet voor.” Een woordvoerder van minister Schouten zegt dat er met banken afspraken gemaakt zijn dat deze groep boeren niet in de financiële problemen mag komen. “Zij hebben zich gehouden aan de regels die toen golden. Daar mogen ze nu geen last van hebben.” Volgens de woordvoerder zullen andere afgesproken maatregelen, zoals innovatieve staltechnieken, ervoor zorgen dat er voldoende stikstofuitstoot wordt verminderd om de uitstoot te compenseren van de veehouders zonder vergunning. “Maar dat is natuurlijk niet binnen een maand of twee gerealiseerd.” Moeilijk dossier. De uitstoot van stikstof door boeren is te groot, maar dat wordt grotendeels veroorzaakt door een paar boeren die extreme hoeveelheden produceren. Ik heb daar eerder over geschreven: Uitschieters veroorzaken tot wel 61 keer meer neerslag dan gemiddeld. Een kalkoenboer op de Veluwe veroorzaakt meer neerslag dan wordt bespaard door 100 km/u te rijden. Die boerenbedrijven moeten gesloten worden en dan wordt de problematiek een stuk kleiner.

Corona gerelateerde berichten

Hoe veilig is het vaccin, waarmee in inenten begin januari van start gaat. De overheid en de deskundigen zeggen dat het door het Europese Medicijnbureau is goedgekeurd en dus betrouwbaar. En omdat de economische schade door de corona-besmettingen maar blijft stijgen moet het volk zich laten vaccineren. Maar wat weten wij over de ‘veiligheid’ van het corona-vaccin van de Amerikaanse farmaceut Pfizer en het Duitse biotechbedrijf BioNTech. De farmaceut meldt dat het 94,5% veilig is ook voor ouderen Er zijn bijna 44.000 proefpersonen getest, waarbij de helft het vaccin kreeg geïnjecteerd en de rest een placebo kreeg. Alle proefkonijnen waren gezonde mensen. Bijwerkingen waren er volgens Pfizer nauwelijks, een klein deel was wat vermoeider dan anders na vaccinatie. Dan rijst onmiddellijk de vraag hoe het vaccin gaat reageren op medicijnen die personen, neem vrijwel alle ouderen, op doktersadvies slikken. Dat schijnt bij Pfizer niet getest te zijn. Wel zijn er adviezen van de zijde van deskundigen die adviseren personen met een eiwit-allergie en mensen die slecht reageren op anti-biotica niet in te enten. Verder beperkt de informatie van de farmaceut bij over de bijwerkingen zich tot 1 tot 2 jaar. Of er daarna nog orgaanschade kan optreden is niets bekend. Daarbij komt dat sinds kort bekend is dat er in Engeland een nieuwe en mogelijk besmettelijkere variant van het coronavirus,die in een deel van Groot-Brittannië rondwaart. Het coronavirus grijpt in het oosten en zuiden van Engeland en Londen snel om zich heen. Of dat gevolgen kan hebben op de werking van de vaccins is de vraag. De onderzoeken over de (bij)werkingen van de vaccins zijn beperkt. Het moet snel en de financiële verliezen zijn groot. Dus kan niet alles worden onderzocht. Daardoor is het helemaal niet uitgesloten dat personen die zich hebben laten inenten na enige tijd zullen overlijden, niet eens aan het corona-virus zelf (de longen), maar aan organen, als het hart, de lever, de nieren, de milt, de alvleesklier, die worden aangetast. Ik lees momenteel een boek over de pest, een bacteriële ziekte, die tientallen miljoenen doden heeft gekost tussen de 13e en 19e eeuw, waaronder soms wel 1/3 van de Europese bevolking. De dokters van toen dachten dachten dat de ziekte zich verspreidde via de lucht, maar veel later bleek de verspreiding te zijn gegaan middels ongedierte en vervuild water. De artsen van nu denken dat het corona-virus wordt overgedragen via de lucht (mondkapjes) en door lichamelijke aanraking (handen schudden, kussen, zoenen e.d.), maar historici zullen wellicht later vaststellen dat die diagnose maar een verschijnsel was en de werkelijke aard voortkwam uit ons vergiftigde voedsel dat wij aten en het water en drankjes die wij dronken. Het zou zo maar kunnen. Experts verwachten dat de ontwikkelde vaccins tegen het corona-virus goed blijven werken tegen de nieuwe variant. Dat is ook het geval bij het griepvirus, dat ook geregeld muteert. “Gezien hoe snel de nieuwe variant van het virus zich verspreidt, is het moeilijk het onder controle te krijgen tot de uitrol van het vaccin”, zei de Britse minister van Volksgezondheid. De nieuwe variant dook vorige maand op in Kent en is besmettelijker dan de oude. Volgens de minister moeten mensen in lockdown-gebieden zich gedragen alsof ze corona hebben. In Londen en het zuiden en oosten van Engeland moeten mensen zoveel mogelijk thuisblijven, besloot de Britse regering. Kerst mag alleen gevierd worden met het eigen huishouden.

Vanwege deze nieuwe ‘Engelse’ variant adviseert het RIVM het kabinet per direct reisbewegingen vanuit het VK zo veel mogelijk te beperken. Het RIVM heeft het zekere boven het onzekere genomen met een aanbeveling aan het kabinet om een vliegverbod in te stellen naar het Verenigd Koninkrijk. In Nederland is één besmetting met de nieuwe variant bekend. De GGD gaat daar extra onderzoek naar doen. Het zou een optie zijn meer steekproeven te doen naar de verschillende virusvarianten. Volgens een woordvoerder zijn strengere regels niet nodig in Nederland. Engeland kende minder strenge voorschriften dan Nederland al had om afstand te bewaren. De reiswereld vreest duizenden reizigers terug te moeten halen. Sinds 06.00 uur zondagmorgen geldt een vliegverbod voor passagiers vanuit het Verenigd Koninkrijk naar Nederland. Het kabinet nam eenzijdig dat besluit vanwege de nieuwe, mogelijk besmettelijkere variant van het coronavirus die in een deel van Groot-Brittannië rondgaat. Het verbod geldt tot 1 januari, maar kan worden verlengd. Schiphol werd kort voor het versturen van de Kamerbrief met daarin het besluit geïnformeerd. De luchthaven zegt dat de impact van het besluit op de operatie wordt bekeken. KLM onderzoekt ook de impact. Volgens een woordvoerder worden zeker tientallen vluchten getroffen. België pakt het strenger aan en legt het trein en alle luchtverkeer vanuit Engeland stil. Ook Italië Ierland laten geen vluchten uit het VK meer toe. Frankrijk legt vanaf middernacht al het verkeer vanuit het Verenigd Koninkrijk 48 uur stil. Op geen enkele manier kunnen mensen zich nog verplaatsen tussen beide landen. De maatregel geldt ook voor het vrachtverkeer waarbij personen een rol spelen. De periode van 48 uur wordt gebruikt om met andere EU-landen overeenstemming vinden over een nieuw testregime. Duitsland schort vluchten van en naar het Verenigd Koninkrijk op. Duitsland weert ook vliegverkeer uit Zuid-Afrika, waar de mutatie ook is opgedoken. De Duitse reisbeperkingen gaan zondag om middernacht in. Hoe lang ze gaan duren is nog niet bekend. De Duitse krant Bild schrijft dat de Europese Unie nog drastischer maatregelen gaat nemen door aan het begin van de week al het personenverkeer van en naar het Verenigd Koninkrijk stop te zetten, ook over zee en per spoor. Dit betekent dat havens en de Eurotunnel dicht gaan. De EU-landen hebben zondag spoedoverleg gehad over de zeer besmettelijke coronavariant. Ze zouden onder meer hebben besproken of en hoe ze de boot-, trein- en wegverbindingen met het VK tijdelijk moeten verbreken, meldt persbureau AFP. (bron: NOS en DFT)

Het kabinet heeft 14 december j.l. besloten tot een harde lockdown van 15 december 00:00 uur tot 19 januari 2021, met een recessie als gevolg. Nieuwe, strenge coronamaatregelen zijn onvermijdelijk, vinden de burgemeesters in het Veiligheidsberaad. Ze zeggen dat er nu stevig ingegrepen moet worden. Burgemeester Aboutaleb van Rotterdam zegt dat die afslag een paar maanden geleden is gemist. “Wij snakken naar een enorme hamer. Zo trekken wij het niet langer. De situatie is ook bijna niet meer handhaafbaar”, ze i burgemeester Penn-te Strake van Maastricht voorafgaand aan een overleg met de andere burgemeesters. Een harde lijn is (ook) nodig volgens de burgemeesters, omdat de druk op de zorg veel te groot wordt. Verschillende roepen mensen op niet meer naar het centrum van hun stad te komen, omdat het te druk is. Het gaat om onder meer Rotterdam, Den Haag, Groningen, Leiden en Utrecht. Ook Maastricht meldt dat het steeds drukker wordt. Op veel plekken maandagmiddag zijn lange rijen voor winkels ontstaan. Ook bij woonwinkels en bouwmarkten is het her en der erg druk. De vraag naar verf is daar erg groot. Warenhuizen en niet-essentiële winkels moeten sluiten.

Luchthaven Schiphol en religieuze gebouwen mogen openblijven. Ook het betaald voetbal en topsportcompetities mogen doorgaan in de lockdown. Geen amateur- buitensporten in teamverband >17 jaar. Thuis mogen 2 volwassenen per dag worden ontvangen, ook op 27 december en tijdens de jaarwisseling. Op 24, 25 en 26 december mag dat er 1 meer zijn. Hotels mogen openblijven, maar ze mogen geen eten en drinken meer aan hun gasten serveren, ook niet op de kamer. Afhaalloketten van coffeeshops en van horeca mogen openblijven, net als nu. Bibliotheken kunnen openblijven maar alleen voor het brengen en halen van boeken. Ook blijven buurthuizen open maar alleen voor kwetsbare mensen. De maximale groepsgrootte bij uitvaarten blijft 100. Er komt geen avondklok. Winkels die open mogen blijven, zijn supermarkten, banken, andere levensmiddelenwinkels, als bakkers en slagers, apotheken en speciaalzaken als tankstations, audiciens, opticiens, drogisterijen, stomerijen, slijterijen, dierenspeciaalzaken, autogarages en wasserijen. Alle niet-essentiële winkels moeten 13 december vanaf 00.00 uur sluiten. Bij doe-het-zelf zaken mogen alleen open voor het afhalen van goederen, winkels die buiten kerstbomen en bloemen verkopen mogen open blijven net als de servicepunten voor pakjes. Ook musea, pretparken, dierentuinen, bioscopen en theaters moeten weer sluiten. Contactberoepen, zoals kappers, sexwerkers en nagels- en massagesalons, moeten stoppen. Medische contactberoepen, zoals tandartsen en fysio-therapeuten, kunnen doorwerken. Basisscholen en middelbare scholen moeten vanaf 16 december dicht. Ook de kinderopvang moet dicht, alleen voor ouders met vitale beroepen blijven er opvangmogelijkheden. Sportscholen, sporthallen en zwembaden, sexclubs, casino’s, sauna’s en parenclubs moeten sluiten. Het maken van reizen tot half maart wordt ontraden. Maak uitsluitend gebruik van vervoer als dat noodzakelijk is. Winkelbrancheorganisatie INRetail noemt een lockdown rampzalig. Als winkels de kerstvoorraad niet kunnen verkopen dan zal dat desastreus voor winkels uitpakken, denkt INRetail. Ook de kappersbranche is ook bezorgd, zegt een woordvoerder van brancheorganisatie ANKO. De maatregelen gingen vijf uur nadat de premier ze officieel bekendgemaakt had in, om een run op winkels te voorkomen. (bron: NOS)

De HEMA bleef een dag open. Warenhuizen staan niet op de lijst van winkels die open mogen blijven tijdens de lockdown, maar de keten bedacht creatief te zijn met het afdekken van niet-levensmiddelen, zodat klanten er niet bij kunnen. HEMA vindt het als grootste banketbakker (levensmiddelen) van het land raar om nu dicht te gaan. Ook verzorgingsproducten (drogisterij) blijven te koop. Het bedrijf is nog in gesprek met de overheid over het precieze assortiment. Maar twee dagen na de persconferentie van de premier werd het begrip ’niet-essentieel’ gepreciseerd en moest de Hema, Action en de Wibra toch dicht. Maar MKB-ondernemers zijn creatief in het bedenken van oplossingen om toch nog wat omzet de draaien. De toespraak van Rutte aan het Nederlandse volk was de saaiste in jaren. Het was het oplezen van tekst zonder enige intonatie.

Door het uitstellen of afzeggen van doktersafspraken in de eerste golf van Covid-19 gaan op termijn minimaal 50.000 gezonde levensjaren verloren. Dat blijkt uit onderzoek van het RIVM naar de impact van corona op de reguliere zorg en gezondheid. Doordat tussen maart en augustus veel afspraken in het ziekenhuis, bij de huisarts en bij andere zorgverleners niet doorgingen, is de gezondheidswinst die behandelingen normaal gesproken opleveren niet bereikt. De meeste verloren gezonde jaren zijn het gevolg van het niet uitvoeren van staar-, knie- en heupoperaties.

Kort voordat het kabinet besloot tot de lockdown, kreeg het een alarmerend advies van het OMT (Outbreak Management Team).Daarin stond dat het stijgende aantal coronabesmettingen het OMT “zeer verontrust” en “grote zorgen baart”. Het R-getal was gestegen naar rond de 1,24. Zonder strenge maatregelen zou het aantal besmette mensen groter kunnen worden dan in maart. Minister de Jonge zegt dat het kabinet 11 december werd gebeld door Jaap van Dissel van het RIVM. “Het gaat echt niet goed”,zei Van Dissel. Hij had al gewaarschuwd in de briefing over het coronavirus in de Tweede Kamer in week 50 dat bij een R-getal van 1,25 er begin januari naar verwachting 171.000 mensen met het virus zijn. Minister De Jonge zei verder dat het kabinet nu “alle instrumenten” heeft ingezet, behalve een avondklok. Het OMT wijst erop dat er nu minder IC-bedden beschikbaar zijn dan in het voorjaar omdat ook de reguliere zorg grotendeels doorgaat. De lockdown is volgens het OMT nodig om te voorkomen dat de coronamaatregelen van de afgelopen tijd nog maanden van kracht moeten blijven.

Oppositiepartijen in de Tweede Kamer vrezen dat veel groepen hard worden getroffen door de lockdown. Ze uiten hun zorgen over winkeliers, scholieren en studenten, de horeca en ouderen. De oppositie vindt ook dat het kabinet te lang heeft gewacht met ingrijpen en daardoor nu gedwongen is om over te gaan op een complete lockdown. De SP en de PVV spreken van zwalkend beleid. GroenLinks-fractieleider Klaver is zeer kritisch over de sluiting van vooral de basisscholen: “Een hele generatie wordt geraakt en dat steekt, zeker als je ziet dat er nog steeds vakantievluchten van Schiphol vertrekken.”

Op 15 december meldt het RIVM dat in week 50 het aantal besmettingen met 36% gestegen is naar 58.412, meldt het RIVM. In week 49 waren het er in totaal 43.103. Zondagmorgen (20-12) tot 10.00 uur zijn bij het RIVM 13.066 nieuwe corona-besmettingen gemeld, 798 meer dan een dag eerder. Het aantal doden als gevolg van corona, blijft binnen het aantal doden per dag onder ‘normale’ omstandigheden van 425. Hierbij neem ik in acht dat veruit de meeste corona-doden ouderen zijn. In totaal liggen nu 1533 covid-patiënten in het ziekenhuis plus 580 op de IC. (bron: NOS) Het aantal besmettingen blijft week op week stijgen, ondanks de halve lockdown. Deskundigen verwachten voor komende week, ook gezien de Kerstdagen, een daling vanwege de aangescherpte maatregelen.

Frontberichten

Het ziet ernaar uit dat 2020, samen met 2014, het warmste jaar ooit gemeten wordt. Met nog 1,5 week te gaan komt de gemiddelde temperatuur in De Bilt waarschijnlijk uit op 11,7 graden, net als zes jaar geleden, meldt Weeronline. Dit jaar was het 225 dagen warmer dan normaal. Alleen in mei en juli was het kouder dan gemiddeld, de rest van het jaar was het warmer. Januari en februari sprongen eruit: toen lag de temperatuur 3 graden boven het gemiddelde. Op 110 dagen kwam het kwik boven de 20 graden. Gemiddeld zijn dat 93 dagen. Ook het aantal dagen boven de 25 graden was met 32 hoger dan normaal (28). (bron: NOS)

EU-toponderhandelaar Barnier is ervan overtuigd dat er nog een brexitdeal mogelijk is. Volgens hem zijn er nog twee obstakels: visrechten en eerlijke handelsconcurrentieregels. De deadline voor een handelsdeal was eigenlijk 13 december, maar de EU en de Britten hebben besloten door te praten. Ze hebben nu tot 1 januari aanstaande de tijd om een overeenkomst te bereiken. De EU wil dat de Britten zich houden aan de Europese handelsregels. De Britse premier Johnson wil juist zoveel mogelijk zelf bepalen. Ook wil hij de toegang voor Europese vissers in Britse wateren beperken. (bron: NOS) De EU deed net voor het sluiten van de markt nog een laatste bod aan de Britten. Europese vissers zouden genoegen willen nemen met een verlaging van de visquota voor de Britse wateren van 25% na de brexit gedurende 5 jaar. Vissers uit EU-landen zouden door het voorstel zo’n 160 mln minder verdienen. Voor Nederlandse vissers gaat het om circa 30 tot 40. Nederland zou hiermee willen instemmen omdat de visserij een relatief kleine sector is. EU-onderhandelaar Barnier had de vissers beloofd dat hij hun sector niet zou opofferen voor een deal. Ik ben het met Barnier eens dat er op de allerlaatste moment en misschien wel in januari 2021 een overeenkomst wordt bereikt. Alleen zal Barnier zijn achterban, de 27 EU-landen, ervan moeten overtuigen dat hij de Britten tegemoet zal moeten komen met eisen die eerder als onbespreekbaar werden aangemerkt. De EU-regeringsleiders denken dat omdat ze met zijn zevenentwintigen zijn meer macht hebben tegen één land, die afhankelijk is van de interne markt. Alleen die ene partij dat zijn Engelsen en die hebben veel ervaring hoe je een tegenstander op de knieën krijgt. Er is vanuit Londen nog geen reactie op de visquota-voorstel. Ik zou accoord gaan bij 50% en na 5 jaar is het voor de EU-vissers voorbij. Maar alleen als de Britten zelf mogen beslissen over met wie en onder welke voorwaarden ze zaken mogen doen met andere partijen.

Google is maandag wereldwijd getroffen door een grote storing. De statuspagina van het bedrijf meldt dat alle diensten last hebben van uitval. Wat de oorzaak van de storing is, is niet bekend. Ook is onduidelijk wanneer de problemen zijn opgelost. Ook e-maildienst Gmail lijkt niet goed te werken. (bron: NOS)

Het gerechtshof Den Haag heeft gelast dat het Openbaar Ministerie (OM) oud-ING-topman Ralph Hamers alsnog vervolgt. Volgens het hof zijn er genoeg aanknopingspunten voor een succesvolle vervolging in verband met een witwaszaak en financiering van terrorisme waar ING eerder schuldig aan bevonden werd en waarvoor een boete werd opgelegd van €775 mln. Het gerechtshof deed een uitspraak, naar aanleiding van zogenoemde artikel 12-procedure. Ten aanzien van voormalig topman Hamers is het gerechtshof van mening dat daar tot dusver niet voldoende tegen is opgetreden. “De feiten zijn ernstig, met de bestuurder zelf is geen schikking getroffen en evenmin heeft hij publiekelijk verantwoordelijkheid genomen voor zijn handelen”, aldus het gerechtshof. “Het hof acht het van belang dat in een openbaar strafproces de norm wordt bevestigd dat ook bestuurders van een bank niet vrijuit gaan als zij feitelijke leiding hebben gegeven aan ernstige verboden gedragingen. De burger moet kunnen zien dat ook dergelijk handelen door de overheid niet wordt geaccepteerd.”

ING laat in een reactie weten blij te zijn dat de bank niet verder vervolgd wordt. “We vinden het jammer dat vervolging is bevolen van onze voormalige topman”, aldus een woordvoerder van de bank tegen NU.nl. “Vooral omdat het OM daar eerder geen aanleiding toe zag.” Het onderzoek tegen ING over witwassen en het financieren van terrorisme begon in 2016 en werd omgedoopt tot het Houston-onderzoek, dat werd in 2018 afgesloten met de transactie tussen de bank en het OM. Het hof vindt die straf, een boete van €675 mln en een bedrag van €100 mln ‘voor wederrechtelijk verkregen voordeel’ voldoende. Ralph Hamers is per 1 juli dit jaar als topman vertrokken naar de Zwitserse bank UBS. (bron: nu.nl) Een strafrechtelijke vervolging van topbankiers komt zelden voor, ook in het buitenland. Ook als vast is gesteld dat de bankier zelf bij een gepleegd strafbaar feit betrokken is. Daar is nu een doorbraak in bereikt door een uitspraak van het Gerechtshof in den Haag. Op de eerste plaats had Hamers getracht de Hof te wreken door te stellen dat de rechters partijdig zouden zijn. Vervolgens is Hamers tot 2 keer opgeroepen, maar is niet verschenen. Er verschenen 2 ING-advocaten. Verder heeft ING alles in het werk gesteld om te voorkomen dat tientallen ordners met documentatie in de Houstonzaak aan de klagers moesten worden overlegd. Daarop werd beslist dat bepaalde documenten wel richting de klagers gingen. Verder was het Hof ontstemd dat Hamers zelf nooit publiekelijk verantwoording heeft genomen voor zijn handelen in de Houston-zaak. De misstanden binnen ING in de periode 2010-2017 staan in een feitenrelaas van 24 pagina’s die in drie woorden zijn samen te vatten “business boven compliance”: geld verdienen, ook bij o.a. witwassen en criminele transacties, was belangrijker dan het voldoen aan de wetten en regels van de autoriteiten. Zo was dat toen en daarover zal Hamers verantwoording moeten afleggen wat zijn positie daarin was. (bron: Trouw)

Onderzoeksprogramma Zembla (BNNVARA) heeft onzorgvuldig gehandeld in een uitzending over een granulietstorting, oordeelt de Raad voor Journalistiek. In de aflevering werd onthuld dat de top van Rijkswaterstaat betrokken was bij een vergunning om granuliet te lozen in een natuurgebied. Het bedrijf dat de storting uitvoerde, vond dat het ten onrechte van strafbare feiten werd beschuldigd. De Raad is het daarmee eens en beoordeelt het item als “onevenwichtig en tendentieus”. Het kabinet oordeelde in maart dat de granulietdumping niet schadelijk was voor het milieu en de leefomgeving. (bron: NOS) De zaak draait om een restproduct van graniet, dat granuliet heet en waaraan een chemisch bindmiddel wordt toegevoegd. Daaruit kan de stof acrylamide vrijkomen. Die stof geldt als mogelijk kankerverwekkend, maar het is onduidelijk wat de effecten zijn van acrylamide op de lange termijn. Rijkswaterstaat heeft een ernstige rekenfout met de factor 1000 hebben gemaakt bij de berekening van de schadelijkheid van de granulietstort in Over de Maas bij Alphen en de gemeente West Maas en Waal. De fout is vastgesteld door de omgevingsdienst Rivierenland nadat televisieprogramma Zembla eerder al die conclusie trok. Rijkswaterstaat erkent de fout, maar laat de stort desondanks doorgaan. Door die fout leek het alsof het bindmiddel dat in granuliet zit in geen enkel geval gevaarlijk is. Maar in het door Rijkswaterstaat zelf vastgestelde ergste scenario is dat het wel, zo blijkt het nu, schrijft de Gelderlander. <Ze zaten net als veel andere gemeenten midden in de discussie over met pfas vervuilde grond en wilde daarom wel graag weten of er iets aan de hand was. Ze stuurde een mailtje naar Rijkswaterstaat en kreeg twee weken later een bericht terug. Het is granuliet, een restproduct van de verwerking van graniet waar bedrijven vanaf moeten. Daarmee wordt de bodem van de plas opgehoogd en dat veroorzaakt die grijze waas, was het antwoord. Dat klonk onschuldig, zegt ze nu. ‘Maar we hoorden ook dat er monsters waren genomen door handhavers. Daar wilden we graag de uitslag van weten.’ En daarmee begon een slepend traject van eindeloos bellen en mailen, juridische procedures om het volstorten van de plas voorlopig te stoppen en een Wob-verzoek om als kleine gemeente informatie los te krijgen bij de Rijksoverheid. ‘We wilden alleen maar weten of het schadelijk is.’ Nu, bijna een jaar later, is dat proces nog steeds niet afgerond en heeft de wethouder eigenlijk nog geen antwoord op die laatste vraag. Mol: ‘Deskundigen spreken elkaar tegen. En wij hebben er geen verstand van.’ Al die tijd voeren de schepen met granuliet af en aan. Daar bleek de gemeente weinig aan te kunnen doen. De gemeente West Maas en Waal probeert ondertussen ook bij de rechter de stort tegen te houden. Maar zowel bij de voorzieningrechter als de Raad van State verliest de gemeente een procedure. In die zaken voert Rijkswaterstaat onder meer een berekening aan over het chemische bindmiddel in het granuliet, om aan te tonen dat het risico verwaarloosbaar is. In dat bindmiddel zit poly-acrylamide, een stof die kan worden afgebroken in acrylamide, dat op de lijst ‘zeer zorgwekkende stoffen’ staat. Deze stof kan vrijkomen in het water en het is onbekend wat de effecten ervan op lange termijn kunnen zijn. Maar bij de risicoberekening blijkt Rijkswaterstaat zich met een factor 1.000 vergist te hebben. Ze heeft het gevoel dat ze keer op keer verrast wordt door nieuwe informatie. ‘En vervolgens zegt de minister, de VVD’er Cora van Nieuwenhuizen-Wijbenga, dat die rekenfout heel dom is, maar dat het eigenlijk geen probleem is. Want het was meer een theoretische exercitie. In het echt zouden die risico’s niet bestaan.’ Daar laat Mol het niet bij zitten. Ze wil opnieuw van de rechter en de Raad van State weten hoe ze tegen de stort van granuliet aankijken. ‘Wat zouden ze hebben besloten als ze wisten dat de rekensom niet klopte?’ Wat haar in de affaire het meest frustreert, is dat ze maar geen duidelijkheid krijgt van de Rijksoverheid. Er verscheen een rapport van oud-topambtenaar Wim Kuijken over de besluitvorming bij het storten van granuliet, dat hij op verzoek van de Tweede Kamer maakte. Hij stelt dat het besluitvormingsproces binnen het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat rammelde: er was ‘geen goede aansturing’ en onduidelijkheid ‘in rollen en verantwoordelijkheden’. Daarnaast schrijft hij dat ook economische belangen een rol speelden bij de besluitvorming. Zo blijkt uit het rapport dat het chemische bindmiddel waar alle onrust om draait, helemaal niet nodig is bij de verwerking van granuliet. Alleen duurt het proces dan veel langer en heeft de fabrikant meer capaciteit nodig. Dat kost allemaal geld. Mol, de wedhouder, las deze passage met verbazing. ‘Want de minister heeft dat altijd ontkend, dat er ook economische afwegingen gemaakt zijn.’> De VVD-prominent Halbe Zijlstra speelt in deze zaak ook een rol.

Overwegingen

Deze week steeg de koers van de bitcoin met 25%. Niet geheel onverwacht, in de media waren al berichten verschenen dat grote Amerikaanse beleggers zouden gaan overstappen van de Amerikaanse dollar naar de bitcoin. En omdat het volume van de bitcoin in vergelijking met de $ kleiner is ontstaan prijsexplosies als de vraag groter is dan het aanbod. Ik schrijf met opzet ‘prijs’ en niet ‘koers’. Ik worstel nog steeds met de vraag of de bitcoin wel geld is of een beleggingsproduct. Kun je, als je beschikt over bitcoin, in Nederland pinnen en geld in euro’s opnemen? Heel beperkt: er staan 25 pinautomaten, waarvan er 9 in Amsterdam, 4 in Rotterdam, 2 in den Haag en 1 in Utrecht. De andere 9 hier en daar in het land. Veel in de buurt van gokpaleizen, zie https://coinspot.nl/cryptocurrency-geldautomaten-nederland/. De bitcoin is geen wettig betaalmiddel. Centrale banken ondersteunen deze cryptomunt niet. Het volume is niet onbeperkt, bitcoins worden gemijnd. Dat suggereert alsof er een binding is met edele metalen, als goud, zilver en platina. Dat digitale mijnen wordt gedaan door computers, maar als straks de quantumcomputers op de markt komen dan het proces van bitcoins scheppen van vele maanden in enkele minuten. De bitcoin is in 12 jaar gigantisch in waarde, de prijs die de markt ervoor betaald, gestegen. Zeg maar van $0,01 naar $23.014,00. Kun je behalve mee gokken in casino’s en speelhallen over de hele wereld ook gewoon goederen mee kopen. Ja, in heeeeel beperkte mate. Veel beleggers gebruiken de bitcoin echter als een ‘product’, waarmee je kunt speculeren. Bezit de bitcoin ook een waarde, zoals b.v. aandelen, met fabrieken, producten, merken, patenten, of obligaties, vorderingen op overheden en ondernemingen, dan goud of andere metalen of andere valuta’s, zoals dollars, ponden, euros en yennen? Nee, niet voorzover ik weet. Wat de bitcoin in de kaart speelt is dat de belangrijkste valuta een ruimgeldbeleid voeren met een extreem lage dan wel negatieve rente. Dat maakt het geld dat door de centrale banken in de markten wordt gepompt steeds minder waard. Ik heb eerder wel eens geschreven dat de bitcoin mij deed denken aan een Amerikaanse onderneming Enron, die in lucht handelde. We leven in een periode dat de markt de prijs bepaald en niet langer de waarde die een product vertegenwoordigt. Maar dat kan ook de waan van de dag zijn. Ik vind het maar griezelig dat mensen voor 1 bitcoin bereid zijn bijna €24.000 te betalen. Je koopt dus een huis voor 12 bitcoins, die niet veel meer dan lucht vertegenwoordigen. Maar dit is de realiteit en hoelang dat nog standhoudt hangt af van de tijd dat de centrale banken hun monetaire beleid van veel gratis geld blijven voeren.

In onzekere tijden is De Nederlandsche Bank een baken van rust, die over ons waakt. Althans zo zou het moeten zijn. Deze week kwam DNB naar buiten met de geruststelling dat na corona de economie weer snel kan herstellen. Daar zet ik grote vraagtekens bij. Niet zozeer omdat de 2e lockdown, deze keer geen intelligente maar een dwingende. De economische krimp zal dit jaar 4,3% bedragen is de verwachting, lager dan eerder was ingeschat ook met een lockdown in de laatste 2 weken met Kerst en Nieuwjaar. Als het corona-virus na komende januari onder controle blijft en het vaccin weinig bijwerkingen geeft en er voldoende mensen zijn die 2x aan het plaatsen van de prik in de bovenarm zou er volgend jaar weer een economische groei kunnen worden gerealiseerd van tussen de 1% en 2%. Dat betekent dan dat we 2022 ingaan met een (-4,3% + 1,5% =) 2,8% ten opzichte van 2019. Daarbij komt dat de werkloosheid gaat stijgen naar 600.000 (6.5%). Dat ons land beter scoort dan andere EU-lidstaten heeft meerdere redenen, een daarvan is dat wij ons kunnen permitteren onze staatsschuld op te laten lopen, zonder daarmee de normen van het Groei- en Stabiliteitspact te overtreden. Maar de andere kant van deze medaille is wel dat deze en toekomstige generaties die schuld wel terug moeten betalen. Minister Hoekstra mag het volk dan wel geruststellen dat het lenen van dat geld, dat nodig is om het bedrijfsleven overeind te houden, geen rente kost. Dat zegt weinig in een tijd dat spaarders geen rente meer krijgen op hun spaargeld, want, stel de €100 mrd die daarvoor nodig is, moet wel ooit worden terugbetaald.

Voor wie oudere UPDATE’s wil lezen raadpleeg dan https://web.archive.org/web/20141218213446/http://www.02051935.nl/ en wie de eerste versie nog eens wil nalezen die op internet is gezet: https://www.02051935.nl/financieeleconomisch/update30012011/

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 18 dec 2020; week 51: AEX 625,25; Bel20 3.657,33; CAC40 5.527,84; DAX30 13.630,51; FTSE 100 6.529,18; SMI 10.523,86; RTS (Rusland) 1.402,60; SXXP (Stoxx Europe) 395,9; DJIA 30.179,06; NY-Nasdaq 100 12.738,18; Nikkei 26.763,39; Hang Seng 26.498,60; All Ords 6.924,1; SSEC 3.394,9; €/$1.226; BTC/USD $23.772,09; 1 troy ounce goud $1.881,00, dat is €49.348,05 per kilo; 3 maands Euribor -0,537%; 1 weeks -0,548%; 1 mnds -0,565%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,49%; 10 jaar VS 0,9346%; 10 jaar Belgische Staat -0,383%; 10 jaar Duitse Staat -0,573%; 10 jaar Franse Staat -0,335%; 10 jaar VK 0,247%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,528%; 10 jaar Japan 0,0075%; Spanje 0,044%; 10 jaar Italië 0,568%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,483.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden deze week gemiddeld flat. Er zijn wel twijfels over de stand van de Amerikaanse economie, de dalende waarde van de $, of er nog nieuwe zetten komen van Trump en de stijgende besmettingen met corona en de ontdekking van een gemuteerd corona-virus. Ik hou het voor mogelijk dat het sentiment op de aandelenkoersen gaat omslaan in enthousiast naar terughoudend: de VS verkeren momenteel in een kritische fase. De dollar verloor een cent en de bitcoin steeg deze week maar liefst 25% in waarde. De BTC gaat richting de $25.000 maar of dat koersnivo nog voor de jaarwisseling wordt gehaald is nog 11 nachtjes slapen. Nieuws vanuit getroffen sectoren in het bedrijfsleven, zoals de luchtvaart, de reiswereld en kunst en cultuur, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en slechte verwachtingen voor de werkgelegenheid, en het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van het voortdurende krimp-scenario, mede als gevolg van corona, bepalen de sfeer. De goudprijs in $$ steeg weer en de rente steeg verder: zelfs het 5-jarige Italiaanse papier noteerde met een negatieve rente. Trump heeft eerder al eens aangegeven dat een goedkopere $$ goed is voor de export van in dollars genoteerde producten. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,386%; Duitsland -0,165%; Nederland -0,101%; Frankrijk 0,365%; Japan 0,6227%; VK 0,804%; Spanje 0,859%; Canada 1,2849%; Italië 1,422%; VS 1,6905%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,748%; Nederland -0,724%; Zwitserland -0,718%; België -0,693%; Frankrijk -0,668%; Denemarken -0,604%; Spanje -0,419%; Japan -0,1277%; VK -0,043; Italië -0.008%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.