UPDATE 19-02-2021/621 Dreiging rond Oost Oekraïne neemt toe

Dit blog is pas op 25 februari 2021 verzonden en is nog niet geactualiseerd naar de huidige stand van zaken. Over de gevolgen van de militaire acties in het komende blog meer. De blogger ligt in quarantaine met corona.

Algemeen

Een terugblik op de 24ste Olympische Winterspelen in Beijing 2022, die dit weekend zijn afgesloten. De Nederlandse equipe heeft goed gepresteerd, ondanks dat de hooggestelde verwachtingen van 22 zetels niet gehaald, het bleven er 17, maar wel een 6e plaats in de rangschikking. Wij hebben vrijwel uitsluitend gescoord in de ijssport. In totaal namen 91 landen deel, waarvan er 27 tenminste 1 medaille wonnen. In totaal waren er 2.889 deelnemers in de onderdelen: Schaatsen; Skiën; Bobsleeën; Kunstschaatsen; Snowboarden en Rodelen. De kosten van de organisatie bedroegen ca $4 mrd en de investeringen $34 mrd. Stel dat China in totaal, incl de Para Olympische Spelen (begin maart), heeft uitgegeven $30 mrd dan betekent dat voor ieder van de 2.889 deelnemers ca $10 mln. Dan rijst de vraag of dit evenement die kosten waard is. Topsport is prima, maar wat is de toegevoegde waarde van Olympische Spelen naast de Nationale-, Europese- en Wereldfkampioenschappen. Daarbij komt dat meerdere sporten op regionaal worden beoefend. De eerste moderne Olympische Spelen werden in 1896 gehouden, geïnspireerd door het Griekse sportevenement in de Oudheid. Sinds 1924 zijn er twee versies, de Zomerspelen en de Winterspelen, elk om de vier jaar. De commerciële belangen van de bedrijven die sponsoren zijn zo groot dat de sportieve daaraan moeten worden opgeofferd. Hier moet het mes in: het aantal sporten moet worden beperkt tot atletiek en enkele grote wereldsporten.

Degene die zich vanuit het Westen het meest nadrukkelijk uitspreekt over de crisis in Oekraïne, is zonder twijfel Joe Biden. Hij waarschuwt al een tijd voor een Russische invasie in het land. Waarom bemoeit juist hij zich zo intensief met deze crisis? Natuurlijk is de VS als NAVO-lid betrokken bij het conflict, maar volgens experts staat er voor de Amerikanen meer op het spel. “Biden mág deze strijd niet verliezen.” Afgelopen zaterdag belde de Amerikaanse president een uur lang met de Russische president Poetin. Het was zijn zoveelste poging om de spanning aan de Russisch-Oekraïense grens enigszins te verminderen. Volgens de Amerikaanse president kunnen de Russen mogelijk voor het einde van deze week tot een aanval op Oekraïne overgaan. Bewijs voor deze bewering werd niet geleverd. Het Kremlin doet de waarschuwingen over een spoedige Russische inval af als “provocatieve speculaties” en “hysterie”. Ook Oekraïne roept op tot rust in de regio. Vanuit Kiev klinkt geregeld kritiek op de Amerikaanse retoriek. President Zelensky vroeg dit weekend aan journalisten of er bewijs is voor een ophanden zijnde oorlog. Zelf had hij dat nog niet gezien. “Je ziet hier dat Biden de leiding neemt. Hij doet dit vanuit de NAVO, want daar gaat het conflict met Poetin in de basis over”, zegt veiligheidsexpert Rob de Wijk van The Hague Centre for Strategic Studies. Volgens de Russische president schuift de NAVO te veel op naar het oosten. Hij eist dat Oekraïne geen onderdeel wordt van dit bondgenootschap. “Dit hele conflict is er vanuit Rusland op gericht om de NAVO uit elkaar te spelen.” Maar dat is iets wat Biden zich niet kan permitteren, zegt Amerikadeskundige Willem Post van onderzoeksinstituut Clingendael. “Voor de Amerikanen is deze crisis absoluut cruciaal. De VS is nog steeds een supermacht, maar als ze nu onderuitgaan verliezen ze hun positie.” De Wijk beaamt dit. “Biden mag dit niet verliezen: hij móet overeind blijven. Als dat niet gebeurt heeft hij een geweldig probleem met China. Dan kan Xi Jinping doorpakken.” Hij wijst op de ontmoeting van Poetin met Xi Jinping aan het begin van de Olympische Spelen. De twee landen zijn de afgelopen decennia naar elkaar toe gegroeid. De autoritaire regimes bekritiseren elkaar niet, helpen elkaar waar nodig en hebben een gemeenschappelijke rivaal: de Verenigde Staten. “In het Oekraïne-conflict gaat het er eigenlijk over wie de baas is in de wereld”, zegt De Wijk. Wanneer de Amerikanen de grip op de situatie verliezen geeft dit een signaal aan Peking, dat al langer bezig is met een uitbreiding van de invloedssfeer. “Poetin lift mee op de toegenomen macht van China. Je ziet dat autocratische landen in toenemende mate naar elkaar toetrekken.” Correspondent Lucas Waagmeester van de NOS: “Volgens Biden is de wereld in de kern verwikkeld in een strijd tussen democratie en autocratie. Hij ziet het conflict om Oekraïne ook door die bril: Oekraïne democratiseert de afgelopen jaren, en schuift op naar Europa en de NAVO. Biden vindt dat democratische landen in de wereld er alles aan moeten doen om te voorkomen dat Oekraïne weer in handen valt van het autocratische Rusland. In die zin staat ook de grotere machtsvraag in de wereld op het spel. Als Amerika het hier moet laten lopen, is dat een signaal aan andere landen die met geweld hun invloed willen afdwingen. De vrees in Washington is dat zij de conclusie zullen trekken dat de Amerikanen niet langer bereid zijn of bij machte zijn om het zelfbeschikkingsrecht van landen te verdedigen. De Amerikaanse regering kijkt daarbij vooral ook naar China. De vrees is dat Peking op de langere termijn Taiwan met geweld wil dwingen weer onderdeel van China te worden. Het zal daarbij minder remmingen voelen, als Amerika in dit conflict om Oekraïne niet in staat is zijn tanden te laten zien.” “Biden is een pur sang machtspoliticus. Hij ziet als geen ander dat dit nu gebeurt”, zegt De Wijk. “Door zijn ervaring en leeftijd weet hij hoe internationale machten functioneren. Hij kent de oude machtsverhoudingen uit de Koude Oorlog.” Om dit front het hoofd te bieden hebben de Amerikanen hun Europese bondgenoten nodig. Biden dreigt met forse sancties tegen de Russen mocht er een inval volgen. Voor de Amerikanen is het daarbij belangrijk om Europese lidstaten mee te krijgen. “De EU is de grootste handelspartner van Rusland. Als er zware sancties komen merken de Russen dat, maar wij ook”, zegt Post. Zo levert Rusland ruim een derde van al het gas in Europa. “Daarom is het voor Biden belangrijk om aan te tonen hoe groot de dreiging van de Russen wel niet is, om Europa mee te krijgen. Hoewel voor de dringende waarschuwingen van het Witte Huis over een ophanden zijnde inval de onderbouwing tot dusver ontbreekt, besloten westerse landen de afgelopen dagen toch om hun ambassadepersoneel terug te trekken uit Kiev.

In Den Haag riep ook het kabinet afgelopen weekend Nederlanders op het land te verlaten. Volgens minister Hoekstra van Buitenlandse Zaken is de situatie in Oekraïne “verslechterd”. (bron: NOS) Als aanvulling op dit interessante artikel: Oekraïne is geen geen lid van de NAVO en de Europese Unie en zal dat ook waarschijnlijk nooit worden. De zwakte van het land is dat het een van de corruptste Europese landen is, maar de kracht ligt erin dat het land zowel Rusland als West-Europa nodig heeft om te kunnen existeren. Ze eten als het ware van 2 walletjes en willen dat graag zo houden. Deze tekst is in week 7 geschreven.

Corona, Coronabeleid onder de loep van het OVV

Reflectie op twee jaar coronabeleid leidt tot een aantal belangrijke conclusies. Een ervan is dat cijfers over de belasting van ziekenhuizen en ic’s te bepalend zijn geweest voor het besluit over beperkende maatregelen. Eenzaamheid, het gemis van direct contact, de stress van het thuiswerken, onbegrip over wat het doel van de maatregelen was, zijn minstens zulke belangrijke factoren om mee te wegen. Ze zijn niet in cijfers te vangen, maar wel bepalend voor de kwaliteit van leven. Dat meewegen is te weinig gebeurd, ondanks protesten vanuit de samenleving, protesten over verpleeghuisbewoners die wegkwijnden zonder te begrijpen waarom niemand hen meer omhelsde. Protesten van scholieren en studenten die thuis wegdoken en met al die online lessen het contact met leeftijdgenoten en de opleiding kwijtraakten. Nu duidelijk is dat covid geen korte crisis is, is de conclusie ook dat de parlementaire controle op de besluitvorming ten onrechte uitgeschakeld is geweest. Dat in een eerste paniek snel noodmaatregelen werden afgekondigd was vanuit de situatie van toen, geleid door de kortetermijnvisie, goed te begrijpen. Die noodwet heeft lang geduurd, en juist omdat de maatregelen ingrijpend waren, was de kritische blik van de Tweede Kamer hard nodig. Dat democratische proces was ook van belang om helderder boven tafel te krijgen hoe het kabinet de verschillende belangen tegen elkaar heeft afgewogen bij het nemen van besluiten. Die belangen botsen met elkaar. De economie draaiend houden, voorkomen dat de zorg overbelast wordt, zorgen voor voldoende fysiek onderwijs en voor algemeen welbevinden doordat er genoeg echt direct contact mogelijk is, dat kan niet allemaal tegelijk. Met de kennis van nu is er geen zekerheid dat de versoepelingen voor lange termijn zijn. Er is wel een grote waarschijnlijkheid dat corona, of een ander virus, zal blijven rondwaren en dat daarom soms weer maatregelen nodig zullen zijn. De menselijke behoefte aan contact, aan uitleg, aan ontwikkeling moet daarbij altijd meegewogen worden bij overleg hierover. Dit is een redactionele reactie van de (hoofd)redactie van Trouw.

De twijfels over het nut van mondkapjes die OMT-voorzitter Jaap van Dissel openlijk uitte, tastten het vertrouwen in het coronabeleid aan, concludeert de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) in haar eerste rapportage over de periode maart-september 2020. Toen het dragen van mondkapjes in Nederland nog niet gebruikelijk was, zei Van Dissel meerdere keren dat mondkapjes konden leiden tot schijnveiligheid en dat mensen andere coronaregels dan minder strikt zouden naleven. Het leidde tot een lange discussie in het land en toen het kabinet in 2020 overstag ging, noemde Van Dissel dat een politieke keuze en geen wetenschappelijke. Daarmee ondermijnde Van Dissel het publieke vertrouwen in overheidsbeleid, constateert de OVV. OVV-voorzitter Dijsselbloem: ‘We waren niet voorbereid op de pandemie’. Het kabinet zorgde ook zelf voor afname vertrouwen. Wat ook niet meehielp, is dat verschillende OMT-leden soms vooruitliepen op de kabinetsbesluiten of een afwijkende mening over die besluiten ventileerden. Het kabinet was zelf ook verantwoordelijk voor de afname van het vertrouwen in het beleid, schrijft de onderzoeksraad. Door mensen continu te wijzen op hun eigen verantwoordelijkheid “gaf dat onbedoeld ruimte aan mensen die zelf de afweging wilden maken of een maatregel wel op hen van toepassing was”. De OVV noemt als voorbeeld een persconferentie van 31 maart 2020, waarin premier Mark Rutte zei: “Wat in Nederland niet werkt, is een regering die zegt: je mot dit en je moet zus.” Wat is de rol van de OVV? De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) doet onderzoek naar grote rampen of crises, zoals nu de coronacrisis en doet aanbevelingen, die doorgaans overgenomen worden door het kabinet. De onderzoeksraad heeft woensdag een eerste rapport gepresenteerd waarin wordt teruggeblikt op de corona-aanpak van het kabinet. Het kabinet verloor de verpleeghuizen in de eerste fase van de coronacrisis uit het oog. Daardoor waren de gevolgen voor ouderen in verpleeghuizen “ernstig”, concludeert de OVV. In de verpleeghuizen voltrok zich volgens de raad een “stille ramp”. De helft van de coronasterfgevallen tot september 2020 vond plaats in een verpleeghuis. Volgens de OVV kwamen de geluiden over de zorgwekkende situatie in de verpleeghuizen onvoldoende door. De focus van het kabinet was te veel gericht op ziekenhuizen en capaciteit op de intensive care (ic). Beschermingsmiddelen, zoals mondkapjes, waren in de beginfase van de pandemie alleen beschikbaar voor ziekenhuizen en de acute zorg. Verpleeghuispersoneel moest het vrijwel zonder doen. Volgens het RIVM had verpleeghuispersoneel geen mondkapjes nodig, omdat het contact met bewoners vluchtig of op afstand was. De OVV concludeert dat dat niet haalbaar is, zeker als het gaat om ouderen met dementie. “Ze blijven niet op hun plek, grijpen je vast en hoesten je van dichtbij vol in je gezicht”, zegt een verpleegkundige die de raad sprak. In tegenstelling tot wat in de richtlijnen stond, is de behoefte aan beschermingsmiddelen juist groot in de verpleeghuizen. Wat ook niet bijdroeg aan de veiligheid van verpleeghuisbewoners was dat personeel met lichte klachten mocht werken zonder eerst een test te ondergaan. Het zorgde voor een gevoel van onveiligheid en er ontstond soms zelfs paniek in de verpleeghuizen. Pas toen de ernst van de situatie in de verpleeghuizen tot het kabinet doordrong, stelde het een bezoekverbod in. Dat had dan weer een “grote sociale en psychische impact”, omdat familieleden niet altijd afscheid konden nemen van hun naasten, schrijft de OVV. De raad oordeelt dat een landelijk bezoekverbod in verpleeghuizen nooit meer ingevoerd mag worden. De OVV is verder kritisch op de voorbereiding van Nederland op een lange gezondheidscrisis. “Nederland bleek kwetsbaar. Dat komt door de manier waarop de overheid de zorg en crisisstructuur heeft ingericht: deze bleek niet toereikend voor de aard en omvang van de crisis”, legt OVV-voorzitter Jeroen Dijsselbloem uit. Het rapport van de OVV is het eerste van in totaal drie onderzoeken naar de kabinetsaanpak van de coronacrisis. Het tweede deel verschijnt rond de zomer; daarin is de periode september 2020 tot juli 2021 onderzocht. Voor het derde deel is onderzoek gedaan naar het laatste deel van de coronacrisis. (bron: NU)

Toenmalig minister De Jonge van VWS is het oneens met de conclusie van de OVV dat er in 2020 niet genoeg aandacht was voor de coronasituatie in verpleeghuizen. De minister wijst erop dat ook in de verpleeghuizen algemene maatregelen werden genomen, zoals de afstandsregel. Ook werd al heel vroeg in de crisis een bezoekverbod afgekondigd,zegt De Jonge. Deoud- minister van VWS deelt ook niet de conclusie dat Nederland niet goed was voorbereid op een pandemie. Voorzitter Dijsselbloem van de OVV noemt De Jonges kritiek opvallend. “Vanuit een verdediging komen we meestal niet verder.” De communicatie over de corona-aanpak was te eenzijdig en te stellig, zegt de OVV over de periode maart-september 2020. Transparantere communicatie, vooral over de vele onzekerheden, was beter geweest voor het draagvlak, zegt de raad. Die benoemt ook dat oud- coronaminister De Jonge aldoor toezeggingen deed waarvan niet duidelijk was of ze haalbaar waren. De raad vindt verder dat het Outbreak Management Team (OMT) te veel invloed had bij de virusbestrijding. De facto nam het OMT de besluiten in plaats van het kabinet, zegt de raad. Daardoor was er minder ruimte voor andere geluiden. (bron: NOS) Vreemd, de snelle reactie van de oud-minister vab VWS. Maar het kabinet en de coalitiepartijen komen nog met een reactie.

Mensen van 70 jaar en ouder moeten een tweede boosterprik kunnen krijgen. Dat adviseert de Gezondheidsraad aan minister Kuipers. Ook mensen met down of een ernstige immuunstoornis en bewoners van verpleeghuizen komen in aanmerking voor een tweede booster, zegt de raad. Voor de rest van de volwassenen is een tweede booster volgens de raad nu niet nodig. Omikron is minder ziekmakend dan eerdere varianten van het coronavirus en het aantal besmettingen neemt af. Het boosteradvies voor kwetsbaren en ouderen is uit voorzorg, zegt de raad. Zij lopen een groter risico op ernstige ziekte. (bron: NOS) Dit is nu exact waar het volk bang voor is. De zorgsector in zijn algemeen en specifiek artsen zijn volledig afhankelijk van de farmaceutische industrie. Artsen zijn gespecialiseerd in de kennis om de juiste pillen voor te schrijven aan patiënten met kwalen en ziekten. Nu gaat de Gezondheidsraad adviseren aan, in zijn algemeen, kwetsbare groepen, uit voorzorg, een boosterprik te laten zetten, zonder dat duidelijk is of die injectie wel bescherming gaat bieden voor een mogelijk nog nieuwe variant, als die ooit komt. Wat mij ook stoort zijn de spotjes op TV waarin de overheid mensen oproept zich te laten boosteren op een moment dat omikron over zijn hoogtepunt heen is en de beperkingen snel worden afgebouwd en zulke milde ziektemakende reacties geeft dat het voor de zorg geen probleem meer geeft. Door corona zijn wij in de macht gekomen van de producten van de vaccins en boosters en die zullen alles in het werk zetten hun verdienmodellen in stand te houden, die wij moeten betalen. Daarvan moeten wij ons bevrijden.

Kabinet Rutte IV

Nederlandse huishoudens met een gemiddeld energieverbruik zullen dit jaar naar verwachting 86% meer kwijt zijn voor een nieuw energiecontract dan in 2021. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De prognose is gebaseerd op de aanname dat de energieprijzen de rest van het jaar gelijk blijven aan het niveau van januari. Volgens het CBS vangt de aangekondigde belastingcompensatie de hogere energieprijzen maar deels op. Het statistiekbureau benadrukt dat de totale energierekening sterk verschilt per huishouden, afhankelijk van onder andere de woonvorm, het energieverbruik en het afgesloten contract (variabel of vast tarief). Zo betaalt een alleenwonende in een nieuw en klein appartement naar verwachting 70% meer en een huishouden met meer dan 2 personen in een oude vrijstaande woning bijna 96% meer dan een jaar eerder. Gemiddeld zullen Nederlandse huishoudens naar verwachting €1.200 meer voor gas en €625 meer voor elektriciteit betalen. De variabele leveringstarieven voor gas en elektriciteit zijn binnen een jaar met 350% gestegen, aldus het CBS. Het demissionaire kabinet Rutte III besloot in oktober de energiebelasting voor 2022 te verlagen als tegemoetkoming voor de stijgende energieprijzen. Volgens het CBS levert de tijdelijke belastingregeling een voordeel op van gemiddeld €417. Dit betekent dat de stijgende energieprijzen lang niet volledig worden gecompenseerd. (bron: NRC)

Hier ligt dan ook een groot probleem voor Rutte IV, zeker nu de kapitaalmarktrentes de laatste weken zijn gestegen, alleen deze week vond een terugslag plaats. In de corona-periode heeft het kabinet Rutte III scheppen met zogenaamd gratis geld uitgegeven aan steunprogramma’s op de aanname dat de rente in de toekomst negatief dan wel laag zou blijven. Niemand in den Haag wilde erbij stil staan dat de geleende sommen gelds ooit door komende generaties nog wel terugbetaald moesten worden. Nu is de vraag of komende generaties wel bereid zijn die leningen van de oude generaties te willen terugbetalen als daar geen rendabele investeringen mee zijn gepleegd. Op zich zijn stijgende energieprijzen dat niet. Zoals het er nu voorstaat worden de huishoudens voor het blok gezet de kosten van de inflatie te betalen en daarbij worden de ouderen het zwaarst getroffen. Ik geef 2 voorbeelden: 1. de meeste ouderen met een aanvullend pensioen zijn de laatste 8 jaar niet gecompenseerd voor de inflatie; 2. ouderen worden in leven gehouden met pilletjes. De meeste voorgeschreven medicijnen worden vergoed op grond van de basisverzekering, maar per 1 januari moet ik ineens €145 per maand daarvoor betalen. En iedereen lijkt dat normaal te vinden. De peiling van de Hond laar maar een mutatie zien: een verlies van 42% van de zetels door Volt van 7 naar 4. Die verschoven naar de VVD, D66 en de SP.

Financieel/economische berichten

De Nederlandse economie is vorig jaar met 4,8% gegroeid. Dat blijkt uit voorlopige cijfers van het CBS. Het is de grootste groei sinds 1998 en dus een record voor de 21ste eeuw. De sterke groei hangt nauw samen met de forse terugval in 2020 als gevolg van de coronacrisis. Toen kromp de economie met 3,8%. Die terugval is in 2021 dus ruimschoots goedgemaakt. Het herstel is te danken aan zowel de handel, de consumentenbestedingen en de overheidsuitgaven. Toch zijn de uitgaven van consumenten nog niet terug op het niveau van vóór corona; ze lagen in 2021 nog altijd 3% lager dan in 2019. (bron: NOS) Positief bericht, maar met kanttekeningen. De stijging van de overheidsuitgaven is voor een deel toe te schrijven aan corona-steunmaatregelingen aan het bedrijfsleven, die geen rendement opleveren. Daarbij komt dat dit jaar de koopkracht zal dalen als gevolg van de inflatie. Verder is de groei van de economie ook het gevolg van vrijwel gratis geld, voor het grote bedrijfsleven.

Air France-KLM heeft afgelopen jaar opnieuw een miljardenverlies geleden, maar het verlies loopt wel snel terug. De luchtvaartmaatschappij boekte een verlies van €3,3 mrdover 2021, tegen €7,1 mrd in 2020. Air France-KLM vervoert veel minder passagiers dan voor de coronacrisis. In 2019 waren dat er meer dan 100 miljoen, afgelopen jaar slechts 45 miljoen. Wel gaat het de laatste kwartalen weer beter. KLM maakte in de tweede helft van 2021 winst, Air France lukte dat in het laatste kwartaal. Topman Ben Smith noemt het een keerpunt, dat hem optimistisch maakt over de toekomst. (bron: NOS) De verbeterde resultaten zijn het gevolg van een stijging van de vervoerprijzen. Het is een algemene trend, enerzijds als gevolg van de corona-pandemie, anderzijds door de noodzaak het verdienvermogen te versterken. Maar het kan ertoe leiden dat minder passagiers gaan vliegen.

Centrale banken hebben aandelenmarkten jarenlang gevoed met goedkoop geld. Dit is gepaard gegaan met een lange periode van stijgende beurskoersen, schrijft https://www.businessinsider.nl/fed-kwantitatieve-verkrapping-wat-is-dat-effect-beurs-aandelen/ De Amerikaanse centrale bank kijkt, naast het verhogen van beleidsrentes, naar het afbouwen van opgekochte leningen die op de balans van de centrale bank staan. Beleggers zijn nerveus over het effect hiervan op financiële markten. Centrale banken hebben sinds 2009 noodlijdende economieën overspoeld met duizenden miljarden aan ‘goedkoop geld’, in het kader van wat in monetair jargon kwantitatieve versoepeling (QE – Quantitative Easing) wordt genoemd. Het gaat hierbij specifiek om het opkopen van obligatieleningen van overheden en bedrijven met ‘vers geld’. Plat gezegd komen leningen die de centrale bank opkoopt, als bezit op de balans staan. Aan de schuldzijde van de balans komen dan nieuwe gedrukte dollars of andere liquide middelen te staan die in het financiële systeem worden gepompt. Er komt dus meer ‘goedkoop geld’ in omloop en doordat de centrale bank als grootschalige koper op de obligatiemarkt optreedt, worden marktrentes op de obligatiemarkt gedrukt. QE zorgt dus ook voor lagere rentes. Maar door de hoge inflatie treft de Amerikaanse Federal Reserve voorbereidingen om de strategie om te draaien en te beginnen met het afbouwen van obligatieschulden die op de balans staan.

De grafiek hiernaast toont de ongekende uitbreiding van de balans van de Federal Reserve sinds 2009. Dit is gepaard gegaan met een vrijwel evenredige stijging van beurskoersen op aandelenmarkten, die dus continu gevoed zijn met ‘goedkoop geld’. Het nieuwe sleutelwoord is “kwantitatieve verkrapping” (QT – Quantitative Tightening). Als de Fed terug wil naar normalisatie, waarbij de balans bijvoorbeeld een omvang heeft van zo’n $2.000 mrd, gaat het dus in theorie om een verkrapping van duizenden miljarden dollars die uit het financiële systeem worden gezogen. Wat is kwantitatieve verkrapping? Simpel gezegd is kwantitatieve verkrapping het proces van het verkleinen van de balans van de Federal Reserve – dat wil zeggen, haar activa en passiva. Het beleid van kwantitatieve versoepeling heeft de bezittingen van de Fed doen stijgen tot bijna $8.878 mrd. Vóór de kredietcrisis van 2008 had de balans van de Fed een omvang van minder dan $1.000 mrd. De bezittingen – dus opgekochte obligatieleningen van de Amerikaanse overheid en bedrijven – zijn sinds het begin van de coronapandemie verdubbeld doordat de Fed obligaties opkocht met vers uitgegeven dollars in een poging om marktrentes en de leenkosten laag te houden. Daardoor werden mensen gestimuleerd om te lenen en geld uit te geven. Nu is de Fed echter van plan het roer om te gooien. Dat gebeurt op de eerste plaats door beleidsrente te verhogen. Dat is de rente waartegen commerciële banken kortlopende leningen kunnen afsluiten bij de centrale bank. Een volgende tweede stap is het stoppen met het opkopen van obligatieleningen op financiële markten, waardoor de balans niet verder uitdijt. En daarna komt het proces van afbouw. Dat laatste betekent dat als de Fed dollars ontvangt bij de aflossing van leningen van bijvoorbeeld de Amerikaanse overheid, die dollars niet worden gebruikt om nieuwe obligaties te kopen. In plaats daarvan worden de dollars simpelweg uit de roulatie gehaald. Aan de bezittingenkant van de balans van de Fed komen dus minder obligaties te staan en aan de schuldenkant minder dollars in omloop. De balans krimpt en er verdwijnt geld uit de economie. De Fed zou zelfs kunnen beginnen met het actief verkopen van de obligaties die ze in bezit heeft, om het proces te versnellen. Al wordt deze optie nog niet serieus overwogen. De theorie hierachter is dat als kwantitatieve versoepeling marktrentes van obligatieleningen drukt, dat kwantitatieve verkrapping het tegenovergestelde doet. Analisten gaan ervan uit dat het proces ergens in de komende zomer begint. Waarom zijn beleggers bezorgd? De Fed heeft kwantitatieve verkrapping slechts één keer eerder op beperkte schaal toegepast, in 2018. Helaas liep dat niet zo goed af voor financiële markten. De aandelen daalden sterk in 2018, waarbij de S&P 500 meer dan 6% inleverde. Na ongeveer 10 maanden draaide de centrale bank het beleid terug. Toch zegt Hugh Gimber, beursstrateeg bij JPMorgan Asset Management, dat 2018 niet representatief is, omdat er toen veel andere zaken speelden. Hij wijst onder andere naar de handelsoorlog tussen de VS en China. Niettemin is dit “absoluut een onzekere tijd voor beleggers”, zegt hij tegen Insider. Kwantitatieve verkrapping in de orde van grootte van duizenden miljarden dollars is nog nooit eerder geprobeerd. Volgens economen van Morgan Stanley gaan van mei 2022 tot mei 2023 de vier grootste centrale banken, de Verenigde Staten, de eurozone, het Verenigd Koninkrijk en Japan, hun balansen naar verwachting met bij elkaar met $2.000 mrd laten krimpen. Dat is vier keer meer dan in 2018. Zelfs de Fed weet niet zeker wat er gaat gebeuren. Afgelopen december gaven bestuurders van de Fed aan dat het verhogen van de beleidsrente de veiligste manier is om de inflatie aan te pakken, omdat er “onzekerheid” is over “de effecten van veranderingen in de balans van de Federal Reserve.” Volgens beursstrateeg Gimber zullen de plannen van de Fed om de eigen beleidsrente te verhogen en kwantitatieve verkrapping te initiëren, marktrentes van obligaties verder omhoog kunnen duwen. Dit zou gepaard kunnen gaan met een zogenoemde verdere sectorrotatie op aandelenmarkten, waarbij technologiebedrijven die profiteerden van de lage rente, door beleggers worden ingeruild voor aandelen uit de sectoren energie en financiën. Maar Steven Major, hoofd obligatie-onderzoek bij de bank HSBC, acht het ook mogelijk dat aandelenmarkten het over een breder front zwaar krijgen. “In de periode van kwantitatieve versoepeling presteerden aandelen beter dan obligaties, dus misschien ligt de uitdaging in het geval van kwantitatieve verkrapping minder bij aandelen.” (bron: businessinsider) De aanname dat een daling van 6% van de S&P 500 bijzonder is bij een kanteling van het monetaire beleid wereldwijd, zeker als er het eerste jaar door de 4 grote centrale banken een kwantitatieve verkrapping gaat worden doorgevoerd van $2.000 mrd, is voor mij slechts een peanut. Ik verwacht een veel grotere reactie op de effectenbeurzen. Laat staan wat er gaat gebeuren als de FED in de komende jaren $5.000 mrd zou gaan verkrappen. Maar het beeld dat in dit artikel wordt geschetst komt op dit moment over als een droombeeld. De geschetste kanteling van het monetaire beleid verloopt in een veel sneller tempo als ik voor mogelijk hou. Zeker als ik kijk naar de terughoudende uitspraken vanuit Frankfurt. Ik verwacht ook dat de schets van de start van een groot kwantitatieve verkrapping van de financiële markten van mei 2022 tot mei 2023 van $2.000 mrd is voor mij nog een illusie, maar je weet nooit, hoe centrale bankiers gaan reageren als de inflatie blijft toenemen. De vraag is echter hoe de markten gaan reageren zodra een gestage verkoop van vastrentedragende waarden (obligaties) op gang komt. Ik verwacht dat wereldwijd de koersen van (staats)obligaties gaan dalen en dat betekent dat de rentes op de kapitaalmarkten gaan stijgen. Daarna zullen ook de centrale banken hun beleidsrentes moeten aanpassen. De ECB hanteert momenteel nog een depositorente van -0,5%, maar die zal dan omhoog moeten om de verhouding van de ontwikkelingen op de kapitaalmarkten bij te kunnen houden. Als de ontwikkeling, die in het artikel wordt beschreven, gaat plaatsvinden zal binnen één jaar de rente op een niveau tussen de 3% en 4% liggen. Dat zou revolutionair zijn. Zo een ontwikkeling zou op de platforms waarop financiële producten, zoals derivaten, worden verhandeld, tot onrust brengen. Dan zullen er partijen zijn die verliezen kunnen compenseren en partijen die grote verliezen gaan lijden. Over de gevolgen die dat zal hebben voor het bankwezen, spreek ik mij niet uit, omdat ik daar onvoldoende zicht op heb. Overigens hoop ik dat de centrale banken, als toezichthouders, dat wel hebben. Zo een snelle renteontwikkeling zal echter gevolgen hebben voor de economie. Als de periode van vrijwel gratis geld achter ons ligt en het bedrijfsleven weer rente moet gaan betalen op geleend geld, zullen de kostprijzen gaan stijgen. Dan wordt de vraag of de hogere rentekosten worden doorberekend in de verkoopprijzen en dus de inflatie verder gaat opjagen dan wel bedrijven die lasten zelf gaan nemen, waardoor de bedrijfsresultaten gaan dalen. Daardoor zullen de aandelenkoersen gaan dalen, met alle gevolgen die dat weer met zich mee gaat brengen voor institutionele beleggers, zoals pensioenfondsen. Maar ook overheden budgeteren op basis lage rentetarieven, zoals de ambitieuze plannen van Rutte IV die 3 fondsen met tientallen miljarden euro’s gaat vullen, op basis van een fictieve rente van 0%. De realiteit is dat inmiddels het 10-jarige Nederlandse papier is gestegen >0,42%. Dat betekent dat wij voor nieuwe staatsleningen weer rente moeten gaan betalen. De huidige problematiek draait om de ruime liquiditeiten en het goedkope geld, met als gevolg een massale geldontwaarding, met als gevolg een stijgende inflatie. Het lijkt mij dat afwachten het slechtste beleid is, want waarop wachten wij ……………….? Met de verduurzaming op komst zal het leven zeker niet goedkoper worden op de kortere termijn. Daarbij komt dat ‘een deel van het volk’, met een portemonnee die sneller leeg is, in de problemen gaat komen want voor compenseren van de gestegen prijzen denkt het kabinet nog niet. “We wachten op de Voorjaarsnota en dan zien we verder, maar tot een volledige compensatie, b.v. door het verlagen van de BTW, zal het zeker niet komen. Maar wat duidelijk is: wij staan voor onzekere tijden en er moet veel meer aandacht komen voor de sociaal/maatschappelijke gevolgen van het financieel/monetaire beleid van de (centrale) banken.

De Europese Centrale Bank (ECB) heeft vorig jaar een pak minder winst geboekt. Dat komt onder meer doordat er minder werd verdiend met rente op de dollars die de bank in bezit heeft. Ook moest de ECB €610 mln opzijzetten vanwege financiële risico’s die verband houden met de coronasteunpakketten. De winst van de ECB daalde van €1.600 mln in 2020 naar €192 mln vorig jaar. De winst wordt verdeeld onder de nationale banken van het eurogebied. De ECB pompt maandelijks nog €80 mrd in de economie van de eurozone. Het huidige coronasteunpakket (PEPP), waarmee de ECB in totaal voor €1.850.000 mln aan bedrijfs- en overheidsobligaties opkoopt, loopt tot en met maart. Ze blijft dat geld nog wel herinvesteren tot zeker eind 2024. Omdat de rente zo laag is, in bepaalde gevallen zelfs negatief, maakte de ECB vorig jaar een verlies van €252 mln op die portefeuille. (bron: HLN) Per eind januari had de ECB voor een bedrag van €3.142.221 mln aan opgekochte vastrentende waarde in portefeuille. Nu de kapitaalmarktrente stijgt zullen de verliezen op deze belegging verder stijgen.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

Johan Sijtsema, schrijft in Trouw een lezersreactie over het beschaafd debatteren in de Tweede Kamer. De oproep van Kaag en Klaver om lokaal niet samen te werken met ‘extremistische partijen (Trouw, 12 februari) raakt de democratie in het hart. Afkeer van Baudet en Wilders mag nooit leiden tot uitsluiting van een groot deel van de kiezers. Dat getuigt van miskenning van hun zorgen en schuurt tegen dictatuur aan. Toegegeven, de schaamteloze toonzetting van FvD en PVV moet anders, maar politici die terugkeren op het pluche na moties van wantrouwen moeten voorzichtig zijn met ‘democratische’ statements. Ik deel zijn reactie wel, alhoewel ik geen Poolse Landdagen voor de geest heb, maar we spreken wel over de mening van 15% van het stemvolk.

Nederland heeft in de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog structureel excessief geweld gebruikt. Politiek Den Haag was ervan op de hoogte, maar keek weg. Dat concluderen wetenschappers van onder meer het NIOD na onderzoek. De conclusie staat haaks op de lijn die de regering sinds 1969 aanhield. Steeds werd gezegd dat extreem geweld slechts bij uitzondering voorkwam. Volgens de onderzoekers ging het onder meer om buitengerechtelijke executies, marteling en brandstichting, waarmee de Nederlanders ook volgens de normen van destijds over de schreef gingen. Het Veteranen Platform heeft namens de Nederlandse veteranen teleurgesteld gereageerd op het Indonesië-rapport. Volgens het platform gaat het onderzoek alleen over het “vermeende structurele gebruik van extreem geweld door de Nederlandse krijgsmacht”. De veteranen worden “helaas als oorlogsmisdadigers weggezet en worden geschoffeerd en gestigmatiseerd. Ook het Comité Nederlandse Ereschulden is ontevreden:Nederland had zichzelf als oorlogsmisdadiger moeten aanwijzen. (bron: NOS) Nederland stond na de Tweede Wereldoorlog (1945) voor grote problemen. We waren voor de oorlog een rijk land met een keiharde gulden, na de oorlog was het hier en daar een puinhoop als gevolg van de Duitse bezetting en de oorlogshandelingen om ons te bevrijden. We waren veranderd in een arm land met een zwakke valuta. Voor de oorlog hadden we zilveren munten, na de oorlog waren die van zink. Ons verdienmodel rustte zwaar op de inkomsten uit de koloniën. Die moesten koste wat kost terugveroverd worden. De grootste winstbron was Nederlandsch Oost-Indië, het huidige Indonesië, dat tijdens de Tweede Wereldoorlog was leeggeroofd door de Jappen. Om te redden wat er nog te redden was. De jaren 1945-1949 staan helemaal in het teken van de Indonesische kwestie. Op 17 augustus 1945, 2 dagen na de Japanse capitulatie, roepen Soekarno en zijn nationalistische medestanders de onafhankelijke Republiek Indonesië uit. Dit als uitvloeisel van de uitspraken van van Koningin Wilhelmina op Radio Oranje van 2 december 1942 vanuit Londen waarbij zij verklaarde dat na de oorlog in het Koninkrijk geen plaats meer zou zijn ‘voor verschil van behandeling op grond van ras of landsaard’. Haar woorden waren onbedoeld revolutionair. Deze rede van Wilhelmina wordt wel beschouwd als de aankondiging van het einde van het Nederlandse kolonialisme. Nederland voerde na de oorlog deze toezeggingen niet uit en erkende de Republiek niet en zette alles op alles om Nederlands-Indië te behouden. Het parlement en het overgrote deel van de bevolking steunt het kabinetsbeleid. Het Nederlandse-Indisch leger had in 1945 dringend behoefte aan versterking. Legercommandant Spoor vroeg om 10.000 extra militairen. Op dat moment zaten nog duizenden Nederlandse mannen vast in de Harskamp omdat zij tijdens de Tweede Wereldoorlog vrijwillig bij de Duitse Waffen-SS hadden gediend. Zij werden als eersten per boot naar Indië gestuurd en kwamen daar op 24 februari 1946 aan. De boodschap die werd meegegeven was, met in het achterhoofd, de methoden die Nazi-Duitsland had gebruikt bij de onderwerping van de Europese landen aan dat van de Ariërs. Die gingen wij ook gebruiken bij de omverwerping van de Republiek Indonesië. Wij verloren de strijd: tijdens de politionele acties verloren 5.000 Nederlandse militairen het leden en 97.000 Indonesische burgers en activisten. Op 27 december 1949 vond in Amsterdam de soevereiniteitsoverdracht plaats. In het nu gepresenteerde onderzoek wordt ingegaan van welke methoden gebruik werden gemaakt tijdens de politionele acties om ‘de vijand te verslaan’. Dat daarbij zware oorlogshandelingen werden gebruikt was al jaren bekend. Vrijwillige en dienstplichtige militairen die terugkwamen uit Indië hebben daarvan al direct verslag gedaan, maar de politiek was daarvoor niet ontvankelijk. Later hebben veteranen het gebeurde ‘weggestopt’ en ontkent tot aan 17 februari 2022, 76 jaar na de aankomst van de eerste Nederlandse troepen in Oost-Indië. Premier Rutte heeft zijn “diepe excuses” aangeboden aan de bevolking van Indonesië naar aanleiding van het onderzoek naar het geweld tijdens de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog. Hij noemt de conclusies dat Nederland structureel extreem geweld gebruikte tussen 1945 en 1950 “indringend en confronterend”. Rutte benadrukte dat de verantwoordelijkheid voor deze “zwarte bladzijde” niet bij individuele militairen ligt, maar bij de instanties die het institutionele geweld mogelijk maakten: de regering, het parlement, de krijgsmacht en de juridische macht. (bron: NOS) Wat zijn ‘diepe excuses’ zijn, is dat net zoiets als geen 3x ‘sorry’ zeggen, maar 6x? En wat is ‘indringend en confronterend’ en voor wie, voor onszelf? Rutte biedt de verontschuldigingen aan aan de Indonesiërs voor “het stelselmatig en wijdverbreid extreem geweld tijdens de politionele acties in de jaren 1946-1949”. Hij spreekt niet over de gepleegde oorlogsmisdaden die door de onderzoekers van het NIOD zijn vastgesteld. Moet Rutte niet in de spiegel kijken en wat ziet hij dan? In Indonesië hebben de excuses weinig aandacht gekregen, behalve op sociale media. Indonesië is een sub-wereldmacht, Nederland slechts een onderdeel van de Europese Unie. Nederland tracht op deze wijze zich te rechtvaardigen voor de brute wijze waarop ze 70 jaar geleden afscheid hebben moeten nemen van de status van een koloniale macht

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 13-02-22: 55.116, 1.373 aantal opgenomen mensen in het ziekenhuis plus 181 op de IC; maandag 53.548, 1.475, 181; dinsdag 63.779, 1.477, 173; woensdag 56.390, 1.420, 168; donderdag 49.296, 1.405, 179; vrijdag 33.629, 1.368, 182 en 36.448, 1.378 en 168 op zaterdag.

Eyeliners

CDJA, de jongeren van het CDA, kiest voor de partij-dissident Mona Keijzer

Reacties op persconferentie Ernst Kuipers “Fantastisch, maar weg met 1G

Hoge inflatie, krappe arbeidsmarkt, maar geen hogere lonen

Nederland betaalt weer rente op nieuwe staatsleningen

Versoepelingen: mondkapjes in OV en in vliegtuigen blijven

Verkeert Wall Street in een recessie?

IMF: Bitcoin heeft geen schijn van kans tegen digitale centrale bank munten (CBDC)

Grondstoffen worden alsmaar duurder: koper is het nieuwe goud

De Fed kijkt naar het afbouwen bijna $9.000 miljard aan schulden: ‘kwantitatieve verkrapping’ maakt beleggers angstig

Voor Biden staat in Oekraïne de suprematie van de VS op het spel

Heineken-biertje wordt duurder door hogere kosten

Een diep excuus aan Indonesië is nog geen herstel

Gemiddeld huishouden is voor nieuw energiecontract 86% meer kwijt

Geert Wilders: ‘‘De gasrekening explodeert. Mensen moeten veel meer worden gecompenseerd. Het kan niet zo zijn dat het kabinet €60 mrd extra reserveert voor stikstof en klimaat maar de mensen thuis letterlijk in de kou laat staan!

Kabinet belooft vooralsnog geen nieuwe inflatiecompensatie waardoor mensen in grote problemen kunnen komen

Europese Centrale Bank ziet winst slinken door lage rente

Frontberichten

We wisten toch al dat de gasprijs hoog is? Uit nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt hoe fors die stijging is. Met de prijzen van januari 2022 betaalt een huishouden met een gemiddeld energiegebruik dit jaar 2800 euro voor de energierekening. Dat ligt maar liefst 86% hoger dan vorig jaar. De stijging heeft verschillende oorzaken. De vorige winter was kouder dan normaal, waardoor de gasvoorraden dit jaar kleiner waren. Bovendien is de economie na de coronacrisis fors aangetrokken, waardoor de vraag naar gas steeg. Rusland leverde afgelopen jaar minder gas dan normaal, en in Azië steeg de vraag fors. Krijgt iedereen een hogere energierekening? Nee. Huishoudens met een langlopend contract betalen hetzelfde als voorheen. Die heeft het CBS dan ook niet meegenomen in de berekeningen. Maar voor mensen met een jaarcontract, of een variabel contract, kan het verschil fors zijn. Het maakt ook nogal een verschil of iemand in een nieuwbouwappartement woont, of in een slecht geïsoleerd vrijstaand huis. Overigens gaan de CBS-ramingen ervan uit dat de gasprijs gedurende het jaar gelijk blijft aan die van januari. Eerder was de verwachting dat de prijs in de loop van 2022 weer zou dalen. Dat kan nog steeds, nu de winter op zijn einde loopt. Anderzijds veroorzaken de spanningen tussen Rusland en Oekraïne grotere onzekerheid over Russische gasleveringen. Het kabinet compenseert de hoge prijzen toch? Klopt. Een gemiddeld huishouden wordt voor zo’n 417 gecompenseerd op de energiebelasting. Ook het mkb krijgt een tegemoetkoming. In totaal trok het kabinet-Rutte III hier 3,2 mrd voor uit. Let wel, deze compensatie is al meegenomen in de CBS-cijfers. Ieder huishouden ontvangt de korting, of het nu arm of rijk is. Daardoor weegt de compensatie voor sommige huishoudens lang niet op tegen de stijging van de energierekening, terwijl andere huishoudens er dankzij de compensatie zelfs op vooruit gaan. Komt er extra steun? De Tweede Kamer is geschrokken van de hoge energieprijzen. ‘Dit kan zo echt niet langer’, tweet PVV-leider Geert Wilders. Hij wil dat het kabinet de energieprijzen direct compenseert. PvdA-Kamerlid Henk Nijboer vroeg aan minister Van Gennip van Sociale Zaken al waar de extra compensatie blijft voor ‘mensen in een tochtige huurwoning’. Het kabinet zegde eerder namelijk 200 miljoen euro toe voor lage inkomens. Na afloop van de ministerraad wilde vicepremier en minister van Financiën Sigrid Kaag niet vooruitlopen op een nieuwe compensatie. Zij liet wel doorschemeren dat het kabinet vooral de lage inkomens tegemoet wil komen. “Een compensatie voor iedereen is niet mogelijk zonder dat groepen erop achteruit gaan, of dat we de rekening doorschuiven naar onze kinderen en kleinkinderen.” Zulke extra uitgaven zouden volgens haar dus onherroepelijk leiden tot bezuinigingen op een ander terrein. Dit voorjaar kan het kabinet een nieuwe compensatie doorvoeren. Kaag wil eerst de macro-economische cijfers afwachten die op 9 maart komen. Er wachten de minister van financiën toch al intensieve maanden. In de Eerste Kamer worden komende week waarschijnlijk moties aangenomen die het kabinet oproepen om de bezuinigingen op de jeugdzorg terug te draaien en om de ontkoppeling tussen de AOW en het minimumloon te herzien. Als het kabinet die moties uitvoert, moet de begroting flink verbouwd worden. (bron: Trouw)

Overwegingen

Wij staan op een kruising van wegen, wij bevinden ons nog in de laatste fase van een ontwikkeling die ons, als gevolg van fossiele energie welvaart heeft gebracht. Dat is verleden tijd, de transitie ligt voor ons en daarachter gloort de toekomst. De komende periode zullen wij afscheid moeten nemen van veel wat vertrouwd aanvoelde, waar we aan gewend zijn geraakt, aan zekerheden in ons leven. Hoe lang de overgangsperiode gaat duren is nog onzeker en wordt mede bepaald door het beleid, dat politici gaan voeren. Er moet veel ballast worden opgeruimd voordat een nieuwe generatie met een schone lei kan beginnen te bouwen aan een nieuwe samenleving: die van morgen en overmorgen. Momenteel worden we geconfronteerd met rekenmodellen die niet meer werken en er zitten systeemfouten in de wijze waarop wij denken problemen op te kunnen lossen. Wij werken met Knappe Koppen (KK’s) die heel deskundig denken te zijn op één onderdeel van de samenleving, maar die met oogkleppen op naar de samenleving kijken. Ik geef enkele voorbeelden: corona, probleem waarover de nodige deskundigheid noodzakelijk is om te bestrijden. Dat ontbreekt in de Nederlandse politiek. Dus wordt een groep deskundige wetenschappers in stelling gebracht, het OMT, die het kabinet adviseren hoe het virus te bestrijden. Er komt een COVID-19 Red Team, die naar de sociaal/maatschappelijke gevolgen van het corona-beleid kijkt, maar die heft zich op 1 november 2021 weer op. De onafhankelijke experts die tijdens de coronacrisis de overheid adviseerden als team, heeft geen vertrouwen meer in het Outbreak Management Team (OMT) en de regering, luidt hun verantwoording. Maar in werkelijkheid verdwenen de adviezen van dit team in een la op het ministerie van VWS: het maakte het corona-beleid te complex, om die adviezen ook nog mee te kunnen nemen in het politieke beleid. 3½ maand verder oordeelt de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) die aspecten als een lacune in het beleid. En terecht. Het OMT adviseerde met oogkleppen op. De samenleving wordt opgezadeld met de problemen.

Ander voorbeeld: de monetaire KK’s in Frankfurt. Het bestuur van de Europese Centrale Bank (ECB) en de 19 directeuren van de Centrale Banken van de eurolanden, in ons land Prof Dr Klaas Knot, een hele Knappe Kop op monetair terrein, maar ook mensen met oogkleppen op. In 2012/2016 wisselt de ECB haar doelstellingen. Niet langer is haar opdracht ‘de bescherming van de waarde van ons geld en het bewaren van de koopkracht’ maar ‘het stimuleren van de economie’. De negatieve gevolgen ervan raken de burgers: de rente op het spaargeld daalt naar 0% en de rendementen op beleggingen van ons opgebouwde pensioengeld dalen zover dat gepensioneerden al 8 jaar geen inflatiecorrectie meer krijgen. Christine Lagarde komt naar Nederland om de klachten te aanhoren. Haar reactie: dat is de prijs die betaald moet worden voor het monetaire beleid. De geld- en kapitaalmarkten worden overstroomd met grote hoeveelheden gratis geld. Gevolg: stijgende prijzen van koopwoningen en de daaraan gekoppelde WOZ-waarden van alle koopwoningen in Nederland, lage hypotheek-rentetarieven en ‘gratis’ geld voor de overheden en het grote bedrijfsleven. Dat gratis is maar beperkt want ook al was de rente negatief, de hoofdsom van de staatsleningen moet wel terugbetaald worden (door volgende generaties). Maar wat iedereen op zijn vingers kan natellen is dat als er veel meer geld in de markten gepompt wordt, er luchtbellen op de financiële markten gaan ontstaan (effecten stijgen sterk in waarde) en treedt geldontwaarding op. Mede als gevolg van de corona-pandemie ontstaat een inflatie, stijgende prijzen voor goederen en diensten, die alleen maar bestreden kan worden met hogere rentetarieven. Het geheel van deze ontwikkelingen vraagt om een kanteling van het financieel/monetaire beleid en een compensatie voor huishoudens met een lege portemonnee, omdat de energieprijzen, gas, stroom, benzine en verwarming, prijzen in de supermarkten en uitgaven als vliegtickets, vakanties, recreatie en de horeca zijn gestegen. Maar dan hebben Klaas Knot en de minister van Financiën Sigrid Kaag, ineens oogkleppen op en zien de sociaal/maatschappelijke gevolgen van de monetaire ontwikkelingen niet. Een stijging van de lonen voor de gestegen prijzen betekent een ramp voor het monetaire beleid (Knot) en een compensatie voor de stijgende prijzen van de kant van de overheid is op dit moment onbespreekbaar (Kaag): na de Voorjaarsnota (over 4 maanden) zien we wel, maar reken niet op volledige tegemoetkoming, zei ze in de Tweede Kamer. Alsof mensen bij de supermarkt op de lat kunt kopen.

De ECB treuzelt met het kantelen van de monetaire beleid: we moeten niet te vroeg de geld- en kapitaalmarkten gaan verkrappen en de rente gaan verhogen. Maar Klaas Knot zegt dat de inflatie wel tot medio volgend jaar kan duren. Verder als de FED ertoe overgaat de beleidsrente te verhogen zal de ECB moeten volgen om de pariteit van de euro met de dollar in evenwicht te houden. Maar wat de praeses van ECB ons voorhoudt is een dalende inflatie in het 4e kwartaal. Ja, dat kan heel goed zo zijn, maar dan daalt het inflatiecijfer dat gerelateerd wordt aan die van 12 maanden eerder, maar de feitelijke inflatie (dat de burger in zijn portemonnee voelt) blijft gewoon bestaan. Nu wordt de feitelijke inflatie getoetst aan de 1,7% van januari 2021, maar in november a.s. wordt de feitelijke inflatie getoetst aan de 5,9% van november vorig jaar. Als zich dit op deze wijze gepresenteerd gaat worden, de inflatie is gedaald onder het streefniveau van 2%, is dat een valse voorstelling van zaken. Maar ja, zo werkt het rekenmodel.

Wij zitten opgescheept met het kabinet Rutte IV, gevormd door dezelfde coalitiepartijen als Rutte III, die er eerder een enorme chaos van hebben gemaakt en die uitblonk in het instellen van werkgroepen, adviescomité’s en -raden en tafels, om vanuit de markt het kabinet te adviseren over het te voeren beleid. Waar wij nu achter komen is dat middels lobbyisten de belangen van het bedrijfsleven zo optimaal mogelijk werden en worden behartigd, zowel in ons land als in Brussel. Positieve rapporten over de haalbaarheid van projecten waren en zijn te koop. De 7 klimaattafels werden bemand door deskundigen die vooral de belangen van de bedrijven waar ze op de loonlijst stonden, behartigden. Voor de financiering van de kosten van huizen werd een nieuw concept gepresenteerd: een lening niet aan de huiseigenaar, geen hypotheek maar een lening aan het huis. De kosten van rente en aflossing moeten wel betaald worden door de huiseigenaar en als daar geen ruimte voor is, wat dan? Het kabinet Rutte IV is een noodgreep, dat zijn regeerperiode niet volmaakt. 4 coalitiepartijen die besluiten opnieuw 4 jaar samen door te gaan. Ze krijgen geen vertrouwen van het kiezersvolk en blijven achtervolgd worden door het desastreuze beleid van Rutte III.. Volgens de laatste peilingen verkiezen ze 23 zetels in de Tweede Kamer. Volt, BBB en JA21 rukken op en als Omzigt met Keijzer en van Dam) met een partij mee gaan doen aan de volgende verkiezingen dan vindt er een omwenteling plaats waarbij de conventionele regerende partijen van tafel worden geveegd.

Wij zetten ons in voor economische ontwikkelingen en economische groei, met de hoogste prioriteit. Dat is een grote vergissing. Weliswaar streven centrale banken daar al jaren naar en offeren daaraan andere waarden op, maar aan het einde van de rit is economie de resultante van het gevoerde monetaire beleid. Wij zijn op een punt aangekomen dat centrale banken worden gedwongen ingrijpende maatregelen te gaan nemen om een einde te maken aan de geldontwaarding, door rentes weer te gaan verhogen, waardoor de inflatie weer binnen normen gebracht kan worden. Ik doel dan niet op de gepubliceerde inflatiecijfers, want die geven niet de feitelijke stand van zaken weer. Die geven slechts de mutatie aan ten opzichte van 1 jaar eerder. In dat rekenmodel is het mogelijk dat het inflatiecijfer een deflatie aangeeft, terwijl er sprake is van een feitelijke inflatie. Wij, als euroland, zijn in eerste instantie afhankelijk van het financieel/monetaire beleid zoals dat door de ECB in Frankfurt wordt uitgevoerd. Ik heb er weinig vertrouwen in dat de ECB met het aangegeven beleid ons uiteindelijk in rustiger vaarwater loost. Daarvoor herken ik geen visie over de ontwikkelingen, die wij kunnen verwachten. Het beeld dat Frankfurt ons meldt is dat van pappen en nathouden en zo lang mogelijk de in 2016 door Mario Draghi ingeslagen weg intact te houden. Ik zeg, vergeet dat: het leidt ons naar een situatie waarin chaos welig tiert. Volg de FED en kies voor ballast opruimen en een gezond monetair statuut bouwen, waarop komende generatie verder kunnen bouwen. Is zo een model momenteel beschikbaar. De actualiteit leert ons dat de luchtbellen op de effectenmarkten zijn begonnen leeg te lopen. En terecht, bomen zijn nooit eerder tot in de hemel gegroeid en zullen dat ook nooit doen. Vavuit het verleden zijn situaties van ‘utopia’ altijd, meestal op een hardleerse wijze, door de markte tot de orde geroepen.

Tot slot, wij staan aan de vooravond van de herinrichting van de samenleving, Op de agenda staan duurzaamheid, klimaat, natuur, milieu, ecologie, onderwijs en vele technische ontwikkelingen in quantum-computers, digitalisering, robotisering op basis van AI (kunstmatige intelligentie), alsmede een groot aantal technische ontwikkelingen gekoppeld aan sociaal/maatschappelijke onderwerpen. Allemaal zaken waaraan veel aandacht moet worden besteed, maar dat is pas mogelijk indien we eerst definitief afscheid hebben genomen van de macht van fossiele energie en fossiele basisproducten die de samenleving vervuilen. Ook kunnen de neo-liberale machtsinstituten als de lobbyisten, kapitaal en het daaraan gekoppelde monetaire beleid niet doorschuiven. Daar moet eerst afscheid van genomen worden. Het mag niet gebeuren dat factoren als arbeid, inkomen, opleiding, her- en omscholing, in handen komt van het grote bedrijfsleven, die andere normen hanteren dan sociaal wenselijk. Er mag geen onderklasse ontstaan, waarin sw moderne slaven van de samenleving worden gedumpt. En dan de maatschappelijke onderwerpen als wonen, zorg, privacy en veiligheid de positie van de burger meegewogen moet worden. En in dat hele proces moet de staatsinstrichting van Europa op de schop. In deze overgangsfase moeten systeemfouten uit het model worden gehaald en moet de behartiging van de belangen van burgers vorm worden gegeven. Het kan niet zo zijn dat de sociaal/maatschappelijke aspecten de sluitpost van de rekening zijn.

©2022 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 18 feb 2022, week 7: AEX 744,89; Bel 20 4.045,10; CAC40 6.929,63; DAX 15.042,51; FTSE 100 7.513,62; SMI 12.010,09; RTS (Rusland) 1.391,31; SXXP (Stoxx Europe) 460,81; DJIA 34.079,18; NY-Nasdaq 100 14.009,54; Nikkei 27.122,07; Hang Seng 24.300,34; All Ords 7.502,80; SSEC 3.490,76; €/$1.1322; BTC/USD (Bitcoin) $40.006,20; troy ounce goud $1.899,20, dat is €53.886,06 per kilo; 3 maands Euribor -0,528%; 1 weeks -0,568%; 1 mnds -0,557%; 10 jaar Duitse Staat 0,2%; 10 jaar Japan 0,2154%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 0,236%; 10 jarig Nederlandse Staat 0,352%; 10 jaar Belgische Staat 0,626%; 10 jaar Franse Staat 0,688%; 10 jaar Spanje 1,203%; 10 jaar VK 1,313%; Italië 1,833%; 10 jaar VS 1,939%. Een liter E10 hier aan de pomp €2,027.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen daalden deze week, ook het 10 jarig papier daalde, het 30-jarig steeg daarentegen. De euro noteerde vrij stabiel t/o de dollar. Goud steeg opnieuw sterk. De bitcoin daalde maar noteert nog wel >$40.000. Het aantal corona-besmettingen daalt en de maatregelen zijn weer wat versoepeld. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen stegen de tarieven: Zwitserland 0,286%; Duitsland 0,481%; Nederland 0,614%; Japan 0,9355%; Frankrijk 1,229%; VK 1,482%; Spanje 1,843%; Canada 2,166%; VS 2,2666%; Italië 2,493%. 5-jarige leningen: Duitsland -0.061; Zwitserland -0,16.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.