UPDATE 18082018/440 De onmacht van de Argentijnse Centrale Bank

Deze week werd bekend dat de Nederlandse economie in het tweede kwartaal met 0,7% is gestegen. Dat is een beter groeipercentage dan dat in Duitsland (0,5%), Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, meldt het CBS. Goed nieuws zo op het eerste gezicht ondanks dat het economisch herstel zowel in de VS als in de EU plaatsvindt. Toch plaats ik kanttekeningen en vragen hoelang binnen de muntunie dat herstel nog doorloopt. Het Parool kopt “Hoogzomer in de economie voorbij”, maar Trouw is voorzichtiger met “zon, met hier en daar een wolk”. We zijn nu alweer over de top heen, volgend jaar zal de groei afnemen ten opzichte van dit jaar: van 2,8% naar 2,5%. Het zou prachtig zijn als wij dat kunnen waarmaken. Ook het CPB gaat voorbij aan een onzekere toekomst voor de euro, die gaat ontstaan zodra de opvolger van Mario Draghi zijn of haar visie op het monetaire beleid naar buiten gaat brengen. Dat kan grote onrust teweegbrengen op financiële markten als duidelijk wordt dat aan het ruim geld beleid met extreem lage rentetarieven een einde gaat komen, althans dat is mijn aanname. En hoe de reacties zullen zijn waarop de thans positieve ontwikkelingen van de economieën van de 19 eurolanden gaan reageren. Daarmee kan op slag veel schade kunnen worden toegebracht aan die economieën, die nu mooie groeicijfers laten zien, maar aan die hele positieve gang van zaken kan in één slag een einde komen. Ik begrijp wel dat instellingen die de regering adviseren niet met een doemscenario kunnen aankomen, maar daarbij, zal achteraf duidelijk worden, is het volk niet ‘eerlijk’ voorgelicht. De prijs daarvan is dat een run bij de banken op spaargeld wordt voorkomen. Een ander aspect is het enorme aantal vacatures in het bedrijfsleven: een kwart miljoen onder meer in de zorg, de horeca, de ICT en voor vrachtwagenchauffeurs. De verwachting zou terecht zijn als de lonen zouden stijgen, maar dat is nauwelijks het geval. In het vorige blog meldde ik al dat in juli de prijzen met 2,1% zijn gestegen, bij een gemiddelde loonstijging van 2,2%, met de aantekening dat de pensioenen van ouderen geen stijging vertonen. De politiek heeft decennia geleden besloten dat de marktpartijen, werkgevers en werknemers, verantwoordelijk zijn voor de loonontwikkeling. Dat was ooit goed, maar bij de verzwakte positie van de vakbonden werkt dat niet meer. De werkgevers kijken naar de ontwikkeling van de economie maar houden toch de hand op de knip. Alleen sluiten ze wel meer vaste contracten af: in de laatste 3 maanden kwamen er 159.000 bij. Een deel van de samenleving, ouderen en mensen met een laag inkomen, wordt momenteel geconfronteerd met een daling van de koopkracht en dat moet vanuit een sociaal perspectief worden gerepareerd. Die situatie wordt op 1 januari aanstaande nog erger als de BTW van 6% naar 9% wordt verhoogd. Netto-inkomens moeten dan worden verhoogd om te voorkomen dat de prijs van de BTW-verhoging niet eerlijk wordt verdeeld onder de gehele samenleving omdat werkgevers, pensioenfondsen en vakbonden hun verantwoordelijkheid niet nemen. Daarom pleit ik ervoor dat de regering besluit om verhoging van het inkomen van alle inwoners te compenseren met een inflatiecorrectie zodanig dat de koopkracht op peil blijft. Dat wordt een uitdaging voor het kabinet Rutte III, die zich inzet voor de mensen die aan het arbeidsproces deelnemen. De belangen van werkelozen, mensen met een fysieke dan wel psychische kwetsbaarheid en ouderen hebben geen prioriteit voor dit kabinet. Het is een schande voor ons land, maar onder leiding van de premier hebben de niet-werkenden weinig te verwachten. We zien deze week dat een daling van de euro ten opzichte van de dollar licht doorzet. Dat is positief voor de exporterende industrie maar minder voor de prijs van geïmporteerde goederen. Die ontwikkeling, mede in het licht van de handelsoorlogen die Trump voert met China, de EU en Turkije, kunnen onrust op de financieel/economische markten teweegbrengen. Wel een licht positief bericht daarover: de Chinese viceminister van Handel, Wang Shouwen, reist eind augustus naar de VS op uitnodiging van Washington voor overleg over de verstoorde handelsrelatie.

Nederlanders houden meer over in de portemonnee. Mede dankzij de belastingplannen van het kabinet is de verwachting dat de koopkracht volgend jaar gemiddeld met 1,3% stijgt. Dit jaar is er een toename van 0,4%. Dat blijkt uit de economische ramingen die het Centraal Planbureau donderdag heeft gepubliceerd. Het ziet ernaar uit dat vrijwel iedereen in 2019 meer te besteden heeft. Vooral mensen met een baan gaan erop vooruit (1,4%), waarvan de topinkomens en alleenverdieners zelfs met 1,5%. Hoe hoog is de inflatie? En wat wordt verwacht van stijging van de lonen? Toch profiteren over het algemeen ook de gepensioneerden, met een plus van doorsnee 1,1%, en de uitkeringsgerechtigden, met 0,5%. De laagste inkomens kunnen uitzien naar zo’n 0,7% extra. Wat zijn de gevolgen voor de economische ontwikkelingen van het monetaire beleid van de ECB? Op basis van deze vooruitzichten zal het kabinet de komende weken de begroting voor volgend jaar voltooien, die wordt gepresenteerd op Prinsjesdag. Doorgaans wordt geprobeerd negatieve uitschieters in de koopkrachtcijfers te ondervangen door aanvullende maatregelen te treffen. De begroting van volgend jaar zal vooral in het teken staan van belastingmaatregelen. Door de lasten te verlichten hoopt het kabinet de koopkracht aan te jagen. Zo wordt de heffingskorting opgekrikt en wordt er een tweeschijvenstelsel doorgevoerd. Voor bedrijven wordt onder andere de vennootschapsbelasting vanaf 2019 in stappen verlaagd. Daarentegen gaat volgend jaar wel het lage BTW-tarief omhoog naar 9%. Ondanks deze extra overheidsuitgaven ziet het ernaar uit dat er volgend jaar nog een begrotingsoverschot is van 0,9%, wat neerkomt op ruim 7 miljard euro, waardoor de staatsschuld daalt naar 49%. De economische vooruitzichten zijn eveneens gunstig. De werkloosheid daalt in 2019 verder naar een historisch laag niveau van 3,5% en de economie groeit dit jaar met 2,8% en volgend jaar met 2,5%. De ontwikkeling komt echter wel iets lager uit dan de rekenmeesters in juni nog hadden voorzien: toen ging het planbureau nog uit van een groei van respectievelijk 2,9 en 2,7%. Desalniettemin spreekt CPB-directeur Laura van Geest van een ’mooie zomer’. Maar ze waarschuwt ook voor de risico’s: „Het is niet alleen maar zonneschijn. Onzekerheden rond Brexit, het handelsbeleid van de VS en het economisch beleid in Italië kunnen het beeld doen kantelen.” Nederlandse bedrijven zijn kwetsbaar voor een rentestijging, meer nog dan Nederlandse huishoudens. Tot die conclusie komt De Nederlandsche Bank (DNB) in een nieuwe studie. Nederlandse bedrijven en huishoudens hebben, vergeleken met de rest van de eurozone, hoge schulden. Voor huishoudens ging het in 2017 om 107% van het bruto binnenlandse product (bbp), tegen 58% in de eurozone. Voor niet-financiële bedrijven ging het om 113% respectievelijk 83%. Met de huidige lage rente is dat nog niet zo’n probleem, maar DNB vreest dat schulden steeds moeilijker te dragen worden als de rente gaat stijgen. En zeg ik, het kan niet anders zijn dat de rente gaat stijgen. Om te kijken of huishoudens en bedrijven bij een hogere rente niet kopje onder gaan door hun schuldenlast, keek de centrale bank naar de schuldfinancieringsratio’s. Dat is de verhouding tussen de totale schuldbetalingen, dus rente en aflossingen, en het bruto besteedbaar inkomen. Een hoge schuldfinancieringsratio houdt in dat een bedrijf of huishouden minder goed in staat is zijn schulden terug te betalen. Vooral bedrijven zijn kwetsbaar wanneer de rente snel stijgt. In de analyse ging DNB uit van een stijging van de rente met 200 basispunten (dus 2%punt) in twee jaar tijd. In de eurozone zitten bedrijven wat betreft hun schuldfinancieringsratio dan al gauw weer op het niveau van tijdens de eurocrisis (zie graphic). Zo hard lopen de schuldproblemen voor Nederlandse bedrijven niet op, maar de verbetering van de afgelopen jaren smelt dan weg. Huishoudens zijn minder gevoelig voor een hogere rente dan bedrijven, omdat hun schulden vaak in de vorm van een hypotheek zijn. Daarvan zijn de looptijden doorgaans lang en is de rente in veel gevallen voor meerdere jaren vastgezet. Een plotselinge rentestijging werkt dus niet gelijk door in de maandlasten. Bovendien hebben veel huishoudens sinds de crisis versneld afgelost op hun hypotheek. Een snelle rentestijging lijkt op dit moment bovendien niet heel waarschijnlijk, erkent ook DNB. „Maar aangezien de huidige renteniveaus dicht tegen de 0% aan zitten, lijkt het waarschijnlijker om te verwachten dat de rente gaat stijgen dan dat deze gaat dalen”, zegt een woordvoerder. „Het is niet de eerste keer dat we bedrijven en huishoudens waarschuwen daar rekening mee te houden.” Toch is het goed om voorbereid te zijn op een stijging van de rente. Dat zegt econoom Marcel Klok van ING. „Nu de rente nog laag is, kunnen bedrijven proberen voor een langere periode te lenen. En wie nu winst maakt, kan daarmee het eigen vermogen verhogen. Dat maakt het later makkelijker om hogere rentelasten op te brengen of een lening te krijgen.” Als de rente gaat stijgen, verwacht econoom Stefan Koopman van Rabobank dat dat geleidelijk zal gaan. „De verwachting is dat de Europese Centrale Bank (ECB) pas rond september 2019 (in november vertrekt Mario Draghi) de rente voor het eerst zal verhogen. Nu staat de depositorente nog op -0,4%. Onze verwachting is dat die niet voor maart 2020 op 0% staat. Bovendien zal de ECB renteverhogingen goed voorbereiden, zodat bedrijven en huishoudens daar rekening mee kunnen houden.” Ik verwacht niet dat een trage correctie van de rente over kwartalen en jaren door de markt zal worden geaccepteerd. Die pijn zal moeten worden genomen en moet niet over jaren worden uitgesmeerd.

De voorgenomen afschaffing van de dividendbelasting valt honderden miljoenen duurder uit dan gepland. Volgens bronnen in Den Haag loopt de rekening op in de richting van de 2 miljard euro, schrijven Laurens Kok en Jan Hoedeman in het Parool. Deze maatregel is van meet af aan zeer omstreden. Geen van de vier regeringspartijen had afschaffing van de dividendbelasting in het verkiezingsprogramma opgenomen. Desondanks besloot het kwartet tot afschaffing. De gevolgen die dat heeft opgeleverd bij de politieke achterban van drie coalitiepartijen, zie elders in dit blog bij de wekelijkse peiling van Maurice de Hond. Bij het aantreden van het kabinet gingen de coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie er nog vanuit dat het schrappen van de dividendbelasting 1,4 mrd aan inkomsten zou schelen. In mei bleek echter al dat dit bedrag te laag was ingeschat, omdat de opbrengsten in 2017 200 mln hoger waren. Aangejaagd door de economische groei en toegenomen winsten neemt het bedrag intussen alleen maar verder toe, stellen ingewijden. Voor de zomer werd de opbrengst in kabinetskringen over 2018 al op 1,9 mrd geschat, aldus een betrokkene: “Het kan zomaar zijn dat het meer dan 2 mrd wordt.” Het kabinet wil de dividendbelasting per 1 januari 2020 schrappen. Het wetsvoorstel dat de afschaffing regelt, komt echter komende Prinsjesdag al naar de Tweede Kamer, als onderdeel van een omvangrijk Belastingplan. In dat wetsvoorstel staat ook hoe groot de inkomstenderving is. Daarvoor heeft het ministerie van Financiën zich te baseren op de meest actuele cijfers. Voor elke euro bovenop de 1,4 mrd uit het regeerakkoord zal extra dekking moeten worden gevonden. “Hier staat veel druk op,” bevestigt een ingewijde. Minister-president Mark Rutte heeft de maatregel altijd fanatiek verdedigd omdat die zou leiden tot een beter Nederlands vestigingsklimaat. Handhaving van de dividendbelasting zou voor grote bedrijven een reden kunnen zijn om hun hoofdkantoor niet in Nederland te vestigen of te verplaatsen naar het buitenland.
Volgens het Centraal Planbureau is er echter geen hard bewijs dat de maatregel effect heeft en komt de opbrengst ten goede aan buitenlandse overheden. Ook ambtenaren van Financiën uitten in memo’s aan de formerende partijen grote twijfels over het nut van de maatregel.
De Amerikaanse president Trump heeft John Brennan, oud-directeur van de CIA, de toegang ontzegd tot vertrouwelijke dossiers van de inlichtingendiensten. Brennan, die als hoofd van de CIA diende tijdens de tweede termijn van president Obama, geldt als criticus van Trump en zijn regering. Als het aan de huidige Amerikaanse president ligt, krijgen ook andere oud-overheidsfunctionarissen geen inzage meer in vertrouwelijke documenten. In een verklaring, voorgelezen door woordvoerder Sarah Huckabee Sanders, zei Trump dat Brennan zijn toegang tot geheime informatie gebruikte om ‘chaos en verdeeldheid’ te zaaien. Brennan laat zich op Twitter en op televisie regelmatig scherp kritisch uit over het buitenlandbeleid van de president. Zo noemde hij Trump na zijn controversiële ontmoeting met de Russische president Poetin in Helsinki een landverrader. Trump had vorige maand al gedreigd met de maatregel die hij nu heeft genomen. Trump overweegt meer oud-overheidsfunctionarissen hun status te ontnemen. Onder hen zijn oud-nationaal veiligheidsadviseur Susan Rice, voormalig FBI-directeur James Comey en voormalig onderminister voor justitie Sally Yates. Allen zijn zij critici van Trump, oud-medewerkers van Obama of beide.

De week begon met een ingrijpen van de Turkse centrale bank. Deze centrale bank heeft de vereiste hoeveelheden lira’s en dollars die Turkse banken bij de toezichthouder moeten stallen, verlaagd. Zij kunnen zodoende beschikken over een extra 10 miljard lira’s, 6 miljard dollars en $3 miljard aan goud. Op de valutamarkten werd enigszins teleurgesteld gereageerd. De lira zakte zelfs in eerste instantie iets verder weg. Het is de vierde dag op rij dat de lira tegen de dollar en euro naar een volgend diepterecord zakte. De lira tegenover de euro noteerde op het dieptepunt naar 8,0908 maar verbeterde in de loop van deze week naar 6.8850854. Begin van de week kozen beleggers voor een switch naar de Zwitserse frank en de Japanse yen. Dat zien we terug aan de 10 jaarsrente van de Zwitserse frank met een hogere negatieve rente en de Japanse yen met een lagere rente. De Turkse centrale bank probeerde de val te remmen, maar in feite zegt de markt dat er is nog niet veel gebeurd is. Over een jaar bezien is de lira nu in waarde gehalveerd. Met een gierende inflatie van rond 15%, wordt het voor Turken steeds duurder om hun boodschappen te doen. Een renteverhoging, die de markten willen zien, werd door president Erdogan het afgelopen weekend afgehouden. Net als steun van het Internationaal Monetaire Fonds (IMF). Hij riep Turken voor de derde keer op hun vreemde valuta en goud van onder het kussen te halen en in te ruilen voor lira. Vorig weekend dreigde hij de band met de NAVO-partner, de VS, door te snijden en „nieuwe vrienden en bondgenoten te gaan zoeken”. Volgens Rabobank is het duidelijk dat „uitspraken van een centrale bank – die in de praktijk onder overheidstoezicht staat – weinig gewicht in de schaal leggen.” Wanneer het staatshoofd, tevens regeringsleider en de facto hoofd van de centrale bank „dan ook nog duidelijk maakt dat de markt niet op een renteverhoging hoeft te rekenen, dan is uitzicht op een echte oplossing ver weg”, stellen de bankeneconomen. Vreemd, want zelfs Erdogan zou zich moeten realiseren dat Turkije nu hard op weg is naar een totale economische ineenstorting. In dat geval zal Turkije zich linksom of rechtsom moeten laten dicteren door de eisen van geldschieters.” Kritiek vanuit media en marktanalisten zal Turkije niet accepteren, meldde het ministerie van Buitenlandse Zaken. Kritiek wordt gezien als aanval op de Turkse staat, die strafbaar is, zo waarschuwde president Erdogan. Van belang is dat een aantal banken, voornamelijk in Frankrijk en Italië (en in Nederland de ING), grote belangen heeft in Turkse leningen, waardoor ook de euro onder druk is gekomen. President Trump kondigde zijn verhoogde importheffingen aan in zijn poging om uitlevering van de gearresteerde Amerikaanse predikant Andrew Brunson af te dwingen. Turkije weigert hem vrij te laten. Andrew Brunson wordt gezien als handlanger van de politicus Gülen, die volgens Erdogan achter de coup van 15 juli 2016 zit. Het gaat om een protestantse dominee, die al 25 jaar in Turkije woont en een kerkgenootschap leidt met 25 kerkgangers. Hij zat 20 maanden gevangen maar is nu vrij, maar onder huisarrest. Hij wordt officieel beschuldigd van “politieke of militaire spionage” en “steun verlenen aan een gewapende terroristische organisatie”, de Koerdische PKK. Turkije voert, als tegenmaatregel, invoerheffingen in op onder andere Amerikaanse auto’s, tabak en alcohol. De maatregel is een reactie op “de opzettelijke aanvallen” van de regering-Trump op de Turkse economie, zegt Ankara. Eerder had Erdogan al opgeroepen tot een boycot van elektronica, zoals smartphones, uit de VS. De Amerikanen hebben hun iPhones van Apple, maar „aan de andere kant” is er Samsung, zei Erdogan deze week op de Turkse televisie. Over een datum en de omvang van de boycot deed Erdogan echter nog geen mededeling. Bloomberg wijst er al op dat veel smartphones in Turkije draaien op Qualcomm-chips en dat ook Google Android-software breed gebruikt wordt. Een boycot daarvan zal grote consequenties krijgen.

Dirk Rochtus doceert internationale politiek aan de KU Leuven/Campus Antwerpen. Hij schreef deze week in de Morgen onder meer: Nooit eerder heeft de Turkse president Recep Tayyip Erdogan zo een nederlaag moeten incasseren als op 10 augustus 2018, toen de Turkse lira 21% van haar waarde verloor. De grote leider van Turkije heeft sinds 2002, toen zijn AKP-partij de absolute meerderheid behaalde bij de nationale verkiezingen, vele triomfen gevierd, maar ook aardig wat tegenstand moeten overwinnen. Dat lukte hem telkens weer omdat politieke gevaren of dreigingen mits de sluwe of genadeloze inzet van politieke machtsmiddelen bedwongen kunnen worden. Deze keer ziet Erdogan zich geconfronteerd met de gevaarlijkste van alle maar denkbare tegenstanders: de financiële markten. Door de stijgende inflatie en het drastische verval van de Turkse munt glijdt de bodem onder Erdogan’s voeten weg. De markt is onverbiddelijk, zeker voor degene die niet wil luisteren naar de wetten van de economie. De Centrale Bank zou de rente moeten verhogen om de inflatie tegen te gaan, maar daar wil Erdogan absoluut niets van weten. Het duurder worden van kredieten zou volgens hem de groei afremmen, maar met de oververhitting van de economie en het overwicht van de import op de export werpen de donkerste schaduwen op dat economische model. Ook politieke factoren hebben de economische crisis in de hand gewerkt. Denk daarbij aan de heksenjacht op iedereen die ook maar iets te maken zou kunnen hebben met de invloedrijke Turkse islamitische denker en geleerde Fethullah Gülen, die sinds 1999 verblijft in ballingschap in Pennsylvenië, als vermeende opdrachtgever van de mislukte putsch van 15 juli 2016 en op de installatie van een autoritair presidentieel systeem in juni van dit jaar, dat maakt dat buitenlandse ondernemers en investeerders hun vertrouwen in een Turkse rechtsstaat waren beginnen te verliezen. De crisis is dus van eigen makelij, maar toch stelt Erdogan het zo voor dat het allemaal de schuld van het buitenland is. De ruzie met de Amerikaanse president Donald Trump heeft het hem daarbij gemakkelijk gemaakt. Washington dringt aan op de vrijlating van Andrew Brunson, een in Turkije levende Amerikaanse dominee. De man behoort tot dezelfde kerkgemeenschap als de Amerikaanse vicepresident Mike Pence. Die heeft de president gevraagd druk op de ketel te zetten omdat de achterban van Pence solidair willen zijn met die 25 Evangelische christenen in het Turkse Izmir. En Trump is zo gek dat hij daarvoor een handelsoorlog met een NAVO-bondgenoot ontketend. Welke waarde kan nu nog aan de deal die Juncker op 25 juli op het Witte Huis heeft gesloten. Als Trump iets niet zint draait hij de duimschroeven gewoon aan. Dan zal de tegenstander wel tot bezinning komen en tegemoet komen aan zijn eisen. Met tussenverkiezingen in november in de VS voor de deur willen de Republikeinen geen duimbreed toegeven tegenover Turkije. De twitterpresident goot 10 augustus gretig nog wat meer olie op het vuur door een verdubbeling van de importheffingen op Turks staal en aluminium aan te kondigen. Daardoor kreeg de Turkse lira nog zwaardere klappen. Maar waar Trump geen rekening mee had gehouden was dat deze aankondiging voor Erdogan, na de mislukte putsch van twee jaar geleden, een ‘Godsgeschenk’ was. Weer kan hij gewagen van een door buitenlandse machten aangestuurde samenzwering, ditmaal van een aanval door de ‘Amerikaans-zionistische rentenlobby’ op Turkije. Mogelijk zit zijn tegenstander Gülen, er achter. Weer kan hij het merendeel van de Turken achter zich scharen. De retoriek van ‘we zijn in oorlog’ past goed in dat plaatje. Wat er achter zijn woorden schuilgaat, verstaat elke Turk die zijn geschiedenis kent. Turkije is haast honderd jaar geleden geboren uit wat de Turken de Bevrijdingsoorlog tegen de Griekse invasietroepen en hun imperialistische beschermheren noemen. Erdogan staat als het ware op als een nieuwe Atatürk die in naam van Allah de eenheid van het land bezweert. Wie niet mee wil gaan in dat verhaal, maakt zich schuldig aan hoogverraad, het ergste waarvan je een Turk als gloeiende nationalist kan beschuldigen. Terwijl de media die onder controle staan van Erdogan, ferm uithalen naar die ‘wilde hond’, die ‘seniele trol’ van een Trump, verkondigen ze tegelijk dat het goed gaat met de economie en dat Turkije deze ‘dolkstoot’ in de rug door de buitenlandse vijand wel zal overleven. Niemand mag versagen. Het is niet alleen de regering die de plicht heeft om de natie te helpen overleven, maar ook de klasse van industriëlen en handelaars. Maar doordat de ondernemingen steeds meer lira zullen moeten ophoesten om hun deviezenschulden af te lossen, dreigen er massale ontslagen. Voor Erdogan zou dat een ‘fout’ zijn, wat aantoont dat de rede hem heeft verlaten. Daarbij speelt op de achtergrond mee dat Erdogan bij de Russen militair materiaal heeft besteld. En dat prikt Trump en de NATO.

De centrale bank van Argentinië heeft deze week ingegrepen om iets te doen aan de waardedaling van de peso. Die zakte naar het laagste niveau ooit. Het belangrijkste rentetarief in het Zuid-Amerikaanse land werd verhoogd van 40 naar 45%. Ook werd een dagelijkse verkoop van dollars afgeblazen en werd het einde aangekondigd van een programma van kortlopende leningen. Die leningen waren vanwege de korte looptijd en de waardedaling van de peso in de praktijk vooral een last voor Argentinië. Het was al de vierde onverwachte renteverhoging in Argentinië dit jaar. De Argentijnse munt is ondanks de ingrepen al meer dan een derde van zijn waarde verloren. Dat is de grootste waardedaling ter wereld, na die van de Turkse lira. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) verstrekte in juni een noodkrediet van $50 mrd aan Argentinië, het grootste in de geschiedenis van het IMF. Dat geld moet de economie ondersteunen. Het IMF reageerde positief op de plannen van de Argentijnse centrale bank om de korte leningen te schrappen. ,,Uitvoering van dit plan zou een belangrijke bron van kwetsbaarheid kunnen wegnemen.”

De waarde van de bitcoin zakte deze week even onder de $6000 naar het laagste niveau sinds begin juni, maar een andere crytomunt, ethereum, is sinds begin augustus ook fors in waarde gedaald. Ook voor beleggers in Litecoin zijn de druiven zuur. De eerdere twijfel bij de Amerikaanse beurstoezichthouder SEC over het toestaan van een zogeheten exchange traded fund (ETF), dat de waarde van de bitcoin volgt, heeft de koers van de digitale munt deze maand al fors onder druk gezet. De koers was in juli juist opgelopen op speculaties dat er ETF’s in de maak zouden zijn. Die zouden beleggen in de belangrijkste cryptomunt makkelijker moeten maken en daarmee de handel aanjagen. De SEC stelde vorige week zijn beslissing uit over het al dan niet toestaan van ETF-initiatieven voor bitcoin. Daarna verloor de munt rap aan waarde, maar steeg in de dagen erna weer. De Bitcoin versus de dollar sloot de week af op 6.360.

Er gebeurt van alles in de wereld waar wij geen grip op hebben. Neem Venezuela. De Venezolaanse president Nicolas Maduro heeft op hardhandige en opvallende wijze ingegrepen in de economie van het land. De wisselkoers in het land is nu vastgezet op de eigen cryptomunt, de petro. Maduro maakte de beslissingen 17 augustus j.l. bekend, meldt persbureau Reuters. De president stelde de waarde van de petro gelijk aan 60 dollar en ook aan 360 miljoen bolivar. Dat betekent dat de ’gewone’ munt van het land inmiddels 6 miljoen bolivar tegenover 1 dollar is. Een devaluatie van 96% ten opzichte van de officiële wisselkoers die nog op iets minder dan 250.000 bolivar stond. Op de zwarte markt kostte een dollar al ongeveer 6 miljoen bolivar. Over de cryptomunt die de Venezolanen graag willen gaan hanteren bestaan de nodige vraagtekens. Zo zijn er helemaal geen details bekend over hoe de munt precies moet gaan werken. En door sancties van de Verenigde Staten lijkt de munt over de landsgrenzen ook nutteloos. Maduro kondigde nog meer maatregelen aan. Zo zegde hij het minimumloon met zo’n 3000% te willen verhogen, uiteraard wel in petro’s. Ook moeten de belastingen voor bedrijven omhoog gekrikt worden en gaan de gasprijzen ook flink omhoog. Door economen wordt er nogal sceptisch op de plannen gereageerd. Venezuela verkeert al tijden in een zorgwekkende staat. Mensen ontvluchten het land, dat bijvoorbeeld geld tekortkomt om de straatlantaarns te laten schijnen en het loon van de eigen ambtenaren te betalen. De inflatiestand van het land stond medio dit jaar al op meer dan 80.000% en het Internationaal Monetair Fonds (IMF) voorspelt dat het voor het eind van dit jaar wel eens meer dan 1 miljoen procent zou kunnen zijn. Reuters schrijft dat Venezolanen dit weekend al op pad gingen om levensmiddelen in te slaan, omdat ze geen flauw idee hadden wat hun geld waard is als de maatregelen van Maduro maandag ingaan.

In de wekelijkse peiling van de Hond zien we grote verschuivingen hebben plaatsgevonden in het politieke spectrum. Nog maar 16% van de Nederlanders is voor afschaffing van de dividendbelasting. In april was dat nog 26% voor afschaffing. Voor wat betreft de huidige zetelverdeling in de Tweede Kamer versus de peiling van 19 augustus scoort de VVD van 33 naar 29, het CDA van 19 naar 12, D66 van 19 naar 13 en de CU van 5 naar 6. Dat betekent dat de coalitie van 76 naar 60 zetels daalt. Binnen de oppositie scoort GL van 14 naar 16, de PvdA gaat van 9 naar 11, de SP van 14 naar 12, de PvdD van 5 naar 7, de linkse oppositie gaat van 42 naar 46 zetels. Het FvD van Thierry Baudet stijgt van 2 naar 15, de Pvv van Wilders daalt van 20 naar 15, DENK van 3 naar 6, 50+ van 4 naar 5 en de SGP blijft staan op 3. Deze oppositiepartijen stijgen van 32 naar 44 zetels. De totale oppositie stijgt van 74 naar 90. Dat kan na het zomerreces nog best forse discussies opleveren met het kabinet. De steun voor het kabinetsvoorstel om de dividendbelasting af te schaffen daalde fors naar 15%. Op 5 november 2017 was nog 24% voor het afschaffen van de dividendbelasting, waarvan 58% van de VVD, 50% van het CDA en 31% van D66, nu scoort de achterban van de VVD nog maar 35%, het CDA 17% en D66 12%.

In Trouw schreef Charlot Verlouw een artikel over belastingparadijzen die een cruciale rol spelen bij de ontbossing van de Braziliaanse Amazonegebieden en bij illegale visserij. Dat concludeert het Stockholm Resilience Centre (SRC), gespecialiseerd in duurzame ontwikkeling en milieu, in een onderzoek, schrijft ze. Ook de Universiteit van Amsterdam werkte mee aan het onderzoek. Dat belastingparadijzen als Panama, de Bahama’s en Belize gunstig zijn voor grote bedrijven en de rijken der aarde, is geen nieuws. Maar dat belastingparadijzen indirect een significante milieu-impact hebben, is volgens de onderzoekers niet eerder aangetoond. Belastingontwijking is niet illegaal, maar door het gebrek aan transparantie kunnen bedrijven ongehinderd hun schadelijke activiteiten verbloemen, zegt het SRC. Het Zweedse onderzoeksinstituut onderzocht de vijf grootste producenten van soja, zoals het Amerikaanse Cargill, en de vijf grootste producenten van vlees en leer, zoals het Braziliaanse Bertin. Van de buitenlandse geldstromen naar deze bedrijven kwam tussen 2000 en 2011 68% uit belastingparadijzen, met name van de Kaaimaneilanden en de Nederlandse Antillen. Het zou gaan om meer dan 18 miljard dollar aan investeringen in vleesproductie en sojaplantages in de Braziliaanse Amazonegebieden, twee grote veroorzakers van ontbossing: het oerwoud moet wijken voor soja en stallen en voer voor vee. Daarnaast concludeert het onderzoeksinstituut dat 70% van de vaartuigen waarvan bekend is dat ze zich bezighouden of bezig hebben gehouden met illegale visserij, varen onder de vlag van een belastingparadijs. De overheden van deze landen – Belize en Panama zijn het vaakst vertegenwoordigd – vervolgen die schepen niet actief. Verder worden producten via de belastingparadijzen geëxporteerd, wat belastingvoordelen oplevert.

SRC vindt dat het verlies aan belastinginkomsten moet worden gezien als indirecte subsidie aan economische activiteiten met een negatieve impact op het milieu. “Willen we hier iets aan doen”, schrijven zij, “dan moeten we belastingontwijking niet alleen als een politiek en sociaal probleem zien, maar ook als een milieuprobleem”. Mijn vraag is ‘in hoeverre het belastingparadijs Nederland hiermee kan worden geconfronteerd’.

© 2018 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 17 augustus 2018; week 33: AEX 552,95; Bel20 3768,50; CAC40 5344,93; DAX 30 12.210,55; FTSE 100 7.558,59; SMI 9004,52; RTS (Rusland) 1052,74; DJIA 25.669,32; NY-Nasdaq 100 7377,54; Nikkei 22.270,38; Hang Seng 27.213,41; All Ords 6426,20; SSEC 2.668,97; €/$1,144852; BTC/USD volatile: $6393,41; 1 troy ounce goud $1184,60; dat is €33.267,92 per kilo; 3 maands Euribor -0,319% (1 weeks -0,377%, 1 mnds -0,37%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,41%; 10 jaar VS 2,8578%; Belgische Staat 0,682%, 10 jaar Duitse Staat 0,298%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,12%, Japan 0,0897%; Italië 3,512%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,299, elders €1339.

Dit bericht is geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink.