UPDATE 18/19042020/526 70.000 bedrijven halen het einde van het jaar niet

Dit is een gestripte versie van het blog. De USB stick, waarop de concept tekst van dit blog stond is defect. Als die tekst weer boven water komt zal ik die zeker een volgende keer meenemen, zo nodig tussentijds publiceren. Ik heb 2 artikelen moeten overhevelen naar het volgende blog: Ouderen dreigen de rekening gepresenteerd te krijgen van de economische ellende van onder meer het corona-virus en Economie moet een algemeen doel dienen. Wij zitten midden in een crisis en het Internationaal Monetair Fonds heeft ons deze week laten schrikken dat er een gitzwart toekomst aankomt voor onze economie. Nederland met zijn open economie staat in de top van landen die het zwaarst getroffen gaan worden. Het IMF prognosticeert, in het meest positieve scenario, een economische krimp van 9,1% voor Italië, 8,0% voor Spanje en 7,5% voor Nederland. Frankrijk 7,2%, Duitsland 7,0%, VK 6,5%, VS 5,9%, Rusland 5,5% en Japan 5,2%. In de modellen wordt een recessie bestreden met het activeren van de markten. De handel en consumptie moeten weer aantrekken. Maar die werking wordt vooralsnog geblokkeerd door de corona-crisis wereldwijd. Alle buffers worden momenteel ingezet om de enorme verliezen van het stilvallen van veel activiteiten op het gebied van de handel, sport, cultuur, toerisme en verkeer/transport, Daarbij komt nog dat de centrale banken, de EU, het IMF, de Wereldbanken, de nationale overheden en (investerings) banken ook enorme hoeveelheden vrijwel gratis geld in de markten pompen waardoor de waarde van het geld zal dalen. Kortom we zitten in dilemma met meerdere complexen ontwikkelingen op hetzelfde slagveld van gezondheid, financiën en economie.

Op Passie Zondag kreeg ik een Openbaring, waarover ik lang heb nagedacht of ik die moest delen dan wel voor mijzelf moest houden. Ik kwam tot de slotsom dat het de bedoeling van de afzender moet zijn geweest dat ik deze boodschap moest delen.

Mijn naam is Johannes. Ik bevind mij op een plek waar ik de hele wereld kan zien. Het is dag en ik zie dat zich overal donkere tyfonen ontwikkelen, waardoor het licht op aarde wegvalt. De tyfonen hebben een dreigende orkanische kracht, die toeneemt. Eerst verdwijnen er bomen en gebouwen in de trechters van de tyfonen: mensen en dieren zoeken beschutting, maar de zwaksten onder hen kunnen zich in onvoldoende mate teweerstellen tegen de enorme krachten die het natuurlijke geweld ontwikkelen. Veel verdwijnt in de enorme trechters van de tyfonen dat als as wordt uitgeworpen. Uiteindelijk houden ook de fundamenten van de samenlevingen geen stand. Dan nemen de krachten af en ontstaat er een weldadige rust. Het daglicht keert terug. De hele aarde is bedekt met zwarte as. Ik voel mij in de Hof van Eden en geniet daar van de vrede, rust en weldaad, die daar heerst. Als ik om mij heen kijk komt het eerste groen van de lente door het as heen. Dan krijg ik een goed gevoel. God zij met ons!

Wat zag ik, welke boodschap ontving ik? Ik kijk naar de wereld van vandaag en wat de wereld te wachten staat. Ik zie de corona-pandemie, die fors huishoudt. Die als een bedreiging wordt ervaren. Het virus houdt grote schoonmaak onder (oudere) mensen en onder de fundamenten waarop samenlevingen zijn gegrondvest. Het is een proces dat veel langer duurt dan wat wij nastreven. Politici zetten alle mogelijkheden in om te voorkomen dat de opgebouwde basiswaarden worden aangetast. Alles wat van waarde is wordt daarvoor ingezet. Dat zal de afbraak die het virus direct en indirect veroorzaakt niet tot stand brengen, integendeel het zal de chaos alleen maar verder vergroten. Wij zullen worden teruggeworpen naar daar waar het ooit begon. Krijgen wij daarna een herkansing aangeboden? Ergens ver weggestopt weten we dat ons leven zo niet verder kan met het klimaat, ons milieu en de natuur en dat we terug moeten naar ‘af’ zonder alle zekerheden die we hebben opgebouwd, maar de hebzucht, het egoïsme, het individualisme zullen worden afgestraft (geldhandelaren in Mattheus XXI, vers 12-13). Met noodplannen wereldwijd worden slechts verliezen gefinancierd, maar geen economische activiteiten, de gigantische hoeveelheden geld die in de markten worden gepompt zullen slechts ons geld waardeloos maken en een hyperinflatie veroorzaken. In feite is er nu al niets meer te redden, maar door al het gratis geld blijven de gokkers speculeren op de financiële markten. Het volk blijft straatarm achter om in een nieuw paradijs een nieuw leven op te bouwen.

Er daagt een beeld op zoals in Lucas 19,45-48 staat beschreven. De werkelijkheid is dat de laatste 20 jaar de financiële markten speelhallen/casino’s zijn verworden voor speculanten en gokkers. Hoe heeft dat zo kunnen gebeuren. De effectenmarkten waren een plaats waar goederen werden verhandeld op een prijs, die werd afgezet tegen de verwachtingen van een jaar verder. Dat kun je waarderen als gezond. Beleggers handelen tegenwoordig op de heel korte termijn. Dat is het gevolg van het feit dat dagdealers handelen op basis van deze seconde, deze minuut, deze dag, dan is er de handel die plaatsvindt door computers op basis van algoritmes. Maar deze software handelt niet op de langere termijn, maar op basis van nanoseconden. In feite vindt nog maar 5% van alle handel plaats door beleggers die verder kijken dan vandaag. Daarbij komt dat de laatste decennia de handel in derivaten extreme vormen heeft aangenomen. Met deze financiële producten worden verwachte winsten en verliezen beheerst. Dat gaat om gigantische hoeveelheden contracten die snel kunnen schakelen van winst naar verlies v.v. Al deze dubieuze handel maakt dat de risico’s groot zijn voor de stabiliteit van de banken en financiële instellingen. Dat hele casinospel wordt instant gehouden door de centrale banken die gigantische hoeveelheden gratis geld in de markt blijven pompen waardoor de waarde van het geld steeds verder daalt. Op enig moment loopt dat fout af.  Ik vrees ervoor dat er door die enorme hoeveelheden gratis geld, de waardedaling van geld een hyper inflatie zal veroorzaken, met alle geldvernietiging die daarmee gepaard gaat. 100 jaar geleden heeft zich in de Weimar Republiek (tegenwoordig Duitsland) ook zo’n ontwikkeling voorgedaan: eind 1921 kostte een brood daar 4 mark, in november 1923 201.000.000.000 mark. 

Frontberichten

De reisbranche verwacht tot 1 juni €1 mrd schade te lijden als gevolg van de coronacrisis. Boekingen blijven uit,tienduizenden reizen zijn geannuleerd of vroegtijdig afgebroken. Om ontslagen te voorkomen, is volgens de ANVR €400 mln nodig. De overheid heeft de sector compensatie beloofd. (bron: NOS)

De regering in de VS trekt $19 mrd uit voor steun aan boeren die door de coronacrisis zijn getroffen. Het leeuwendeel van dat bedrag gaat direct naar de boeren. Met de rest ($3 mrd) worden producten als zuivel en vlees opgekocht voor voedselbanken. Het aantal geregistreerde besmettingen in de VS steeg naar 700.282, een toename van 29.131. Er zijn 36.822 coronadoden.

President Trump riep op Twitter op tot het “bevrijden” van drie Democratische staten. Afgelopen week werd in Michigan, Minnesota en Virginia gedemonstreerd tegen coronabeperkingen. Ook Trump vindt de maatregelen daar te strikt. (bron: NOS) Het verbaast mij niet als Trump hier verkiezingsretoriek voert tegen de Democraten. Man is sluw en gemeen en schuwt geen enkel middel om tegenstanders neer te sabelen.

Het aantal vluchten op Schiphol is op zijn vroegst in 2023 terug op het oude niveau, zegt Schiphol-topman Benschop in Trouw. Wat hem betreft gaat het aantal vliegbewegingen na de corona-crisis niet meteen naar het maximum van 500.000. Hij wil met “gecontroleerd herstel” het debat over geluidsoverlast en de uitstoot van vliegtuigen vlot trekken. Ook wil hij onderzoeken hoe Schiphol kan verduurzamen en “een betere balans creëren met de omgeving”. De luchthaven bereidt zich voor op de anderhalve-meter-economie met onder meer strepen. “Maar het is de vraag hoe het gaat als er weer meer gevlogen wordt.” (bron: NOS)

Alle evenementen van deze zomer in het hele land moeten worden afgelast. Daar dringen burgemeesters van grote steden op aan bij het kabinet, melden bronnen aan de NOS. Burgemeesters vinden dat het kabinet een verbod zou moeten instellen tot 1 september of 1 oktober. De KNVB zou zich dan kunnen richten op het nieuwe voetbalseizoen,bijvoorbeeld met minder publiek in de stadions. Voor festivals is tijdige duidelijkheid belangrijk, bijvoorbeeld om artiesten af te kunnen zeggen en verzekeringen aan te kunnen spreken. Grote evenementen zijn nu tot 1 juni verboden.

In de Europese Unie zijn in maart 55% minder nieuwe auto’s verkocht ten opzichte van een jaar eerder, meldt branchevereniging ACEA. In maart werden 567.000 nieuwe auto’s verkocht, vorig jaar maart waren dat er 1,2 miljoen. In Spanje en Frankrijk daalden de verkopen met 70%, in Italië met meer dan 85%. In Nederland werden 23% minder auto’s verkocht.

De Volkswagen Group heeft in het eerste kwartaal ongeveer twee miljoen personenwagens verkocht, een daling van 23% ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder. Dat maakte het Duitse concern bekend. Vooral in maart viel de verkoop, vanwege de uitbraak van het corona-virus, lager uit. Vorige maand verkocht de groep, waartoe ook merken als Audi en SKODA behoren, zo’n 623.000 voertuigen. Dat komt neer op een terugval van 37,6%. In het eerste kwartaal daalde de operationele winst met 81% naar €900 mln. De Volkswagen Group is genoodzaakt zijn financiële verwachtingen voor 2020 bij te stellen, aangezien de geplande resultaten “niet meer te behalen zijn”, aldus het bedrijf. Het bedrijf had voor 2020 onder meer gerekend op een omzetgroei van 4%.

De Nederlandse tak van uitzendbureau voor de horeca Mise en Place heeft faillissement aangevraagd. Dat maakte de onderneming bekend. Het bedrijf levert personeel aan onder meer de Hilton-hotels, de Johan Cruijff ArenA en congrescentrum RAI Amsterdam. Door het faillissement verliezen 160 vaste medewerkers hun baan en ruim 3.500 uitzendkrachten moeten op zoek naar ander werk. “Mise en Place is zwaar getroffen door de huidige crisis ten gevolge van COVID-19”, zegt directeur Hubert Ummels. De omzet is als gevolg van de coronamaatregelen in één klap helemaal weggevallen. “Onze mensen kunnen alleen aan de slag als grote groepen mensen bij elkaar komen.” De overheidssteun is volgens het bedrijf niet toereikend om de huidige omstandigheden door te komen. Er is nog geprobeerd de medewerkers aan het werk te krijgen in distributiecentra en bij online supermarkten. “Helaas heeft dit niet het gewenste resultaat opgeleverd.” De salarissen van de studenten die voor het uitzendbureau werkten, zijn nog uitbetaald. Buiten Nederland is de Mise en Place-groep actief in België, Duitsland, Oostenrijk en het Verenigd Koninkrijk, met ruim 9.500 (flex)medewerkers en met diverse bedrijven zoals Staffable Payroll, Servicecenter 4Hospitality en Q-staff.

China heeft voor het eerst een krimp van de economie gemeld. Door corona kromp het bruto binnenlands product in het eerste kwartaal met 6,8% vergeleken met dezelfde periode in 2019. Het is de eerste krimp sinds ten minste 1992, het jaar van de eerste kwartaalmetingen. Sommige economen hielden rekening met een grotere krimp in China, na de VS de tweede economie van de wereld. In China werden al in januari corona-maatregelen van kracht, nadat het virus daar eind 2019 was opgedoken. Inmiddels zijn er ook al regels versoepeld. Er zijn nog wel nieuwe corona-besmettingen, volgens China vooral uit andere landen. Het IMF schatte deze week de economische groei voor heel 2020 in op 1,2%, ook voor India wordt een positief resultaat van 1,9% verwacht en voor Indonesië van 0,5%.

President Trump heeft richtlijnen gepresenteerd voor het afbouwen van de corona-maatregelen in de VS. De deelstaten krijgen veel vrijheid, maar mogen pas versoepelen als de verspreiding van het virus twee weken is afgenomen. Trump adviseert een versoepeling in drie fasen. In fase 1 openen stadions, restaurants en gebedshuizen, mits de afstandsregels worden nageleefd. In fase 2 gaan de scholen open en is reizen weer toegestaan. In de derde fase mogen mensen zonder restricties aan het werk. Trump zei dat 29 staten “relatief snel” open moeten kunnen. Hij wil met het plan de getroffen economie op gang helpen. Het is nu de vraag in welke mate en in welke snelheid de Republikeinse en Democratische gouverneurs de adviezen van de president zullen uitvoeren. Beleggers reageerden enthousiast op de voorzet. Van de 2,269.630 geregistreerde besmettingen worden er 710.272 in de VS gerapporteerd met 37.175 doden van de 155.205 wereldwijd. Het gaat hier om geregistreerde personen, de werkelijke aantallen zullen fors hoger liggen. Eerder deze week had Trump al laten weten dat de VS de bijdrage van $400 mln aan het Wereldgezondheidsorganisatie opschort. Hij schuift de zwarte piet naar de WHO, om daarmee de kritiek op zijn corona-beleid te verhullen. Kranten onthullen dat Trumps adviseurs hem eerder in het corona-proces smeekten om de dreiging serieus te nemen, maar dat hij het gevaar bagatelliseerde.” “Hij riep dat het voor de Pasen voorbij zou zijn. dat het virus ‘magisch zou verdwijnen’, op het moment dat in het Witte Huis memo’s circuleerden met doemscenario’s. De president was bang dat een negatieve toon de beurs zou beïnvloeden”, maar ook dat hett een negatieve invloed zou geven voor zijn verkiezingscampagne. Niet hij maar de media zouden vanaf het begin het virus onderschat hebben. “Om dat te bewijzen liet Trump tijdens de briefing een door zijn medewerkers gemonteerd filmpje zien. Met daarin de boodschap dat hij alle nodige maatregelen heeft genomen. En dat de pers het volk voorloog over de risico’s.” Vooral de NYT moest het ontgelden en hij wenste deze krant toe dat ze failliet zouden zijn aan het einde van zijn regeerperiode, Een journaliste van CBS, die kritische vragen stelde tijdens de briefing in de tuin van het Witte Huis, zette hij weg als ‘nep’.

Een derde van de mensen met thuiszorg of hulp van een verpleegkundige, krijgt minder of geen zorg meer in verband met de corona-crisis. Het gaat onder meer om woonbegeleiding, wondzorg, hulp bij het wassen en aankleden en psychische zorg, heeft de Patiëntenfederatie onderzocht. Volgens de Patiëntenfederatie krijgen mensen minder zorg, omdat personeel ziek is. Maar het komt ook voor dat cliënten afzeggen, omdat ze tot een risicogroep behoren en het eng vinden een

verpleegkundige op bezoek te krijgen. Ook de situatie onder mantelzorgers is verslechterd: de helft geeft minder of geen ondersteuning meer.

De eerste hulp die de cultuursector krijgt bedraagt €300 mln heeft de regering besloten, omdat kunst ertoe doet juist in deze tijd om troost, afleiding en hoop te bieden. Het bedrag komt bovenop de eerder al aangekondigde steunmaatregelen voor ondernemers. De vraag is echter of er de komende maanden weer evenementen en festivals mogen plaatsvinden en muziekpodia, theaters, bioscopen en musea weer open mogen en onder welke voorwaarden. De 1½-meter-economie blokkeert voorlopig grote festiviteiten. Vanuit de sector komen positieve reacties, alhoewel gevreesd wordt dat de voorwaarden om in aanmerking te komen voor subsidies de uitvoering van activiteiten niet onmogelijk maken. Verder wordt extra steun gevraagd voor de 160.000 zzp’ers, die in de cultuursector werken. Voor vrije theaterproducenten, commerciële festivals en galeries wordt de mogelijkheid geopend voor leningen van de overheid.

Als er volgend jaar nog geen corona-vaccin is, gaan de Olympische Spelen weer niet door.

De coronacrisis zorgt voor een ongekende schok in de uitgaven van Nederlandse consumenten. Die dalen dit jaar met 5%, verwacht ABN Amro. Dat is een veel grotere daling dan de twee% van tijdens de financiële crisis. ABN Amro rekent met een scenario waarin de maatregelen zoals die nu van kracht zijn, de ‘intellligente lockdown’, in totaal twee maanden zullen duren. De maatregelen, waarbij onder meer horeca, sportscholen en kappers dicht moesten en grote evenementen niet meer door mogen gaan, zijn sinds 13 maart van kracht en duren in het scenario van de bank tot 12 mei. Dat zou voor een krimp van de uitgaven van 4,75% zorgen. Omdat de maatregelen stapsgewijs opgeheven zullen worden, zal ook daarna nog minder worden uitgegeven, goed voor een daling van 0,25%. Dat consumenten minder uitgeven is een van de belangrijkste redenen dat de Nederlandse economie in een recessie zal belanden dit jaar. De uitgaven van consumenten zijn goed voor 45% van het totale bbp, aldus de bank. De bank baseert de voorspelling van die ‘ongekende schok’ onder meer op het uitgavenpatroon tijdens het paasweekend. Normaal gesproken is dat een periode waarin flink wordt uitgegeven. In het afgelopen weekend daalden de consumentenuitgaven met 22% ten opzichte van vorig jaar. De grootste daling was te zien bij warenhuizen, waarschijnlijk omdat veel familiebezoek niet doorging en er dus geen noodzaak was tot het kopen van cadeaus en een kekke paasoutfit. De oproep om vooral niet naar een tuincentrum of bouwmarkt te gaan, is ook terug te zien: uitgaven aan huis, tuin en interieur daalden met 60%. De winnaars dan: supermarkten, niet alleen dankzij het gehamster. Omdat mensen thuiswerken en niet naar kroeg of restaurant kunnen, geven ze meer uit aan boodschappen. En daar profiteren ook voedingsspeciaalzaken van. Online eten bestellen verdubbelde in de afgelopen weken, zo meldt de bank. Maar de maaltijdbezorgmarkt staat met een geschatte omzet van 1,7 miljard euro in geen verhouding tot wat er normaal gesproken aan buiten de deur eten wordt uitgegeven. Die markt is goed voor €19 mrd, en de uitgaven daar daalden met 74%. (bron: DFT)

Op basis van de laatste berichten uit Europa lijkt het erop dat het coronavirus aan het inbinden is. Het aantal besmettingen daalt fors, het aantal doden ook en de bezettingsgraad van de IC’s in Nederland daalt gelukkig ook. Maar dat betekent nog niet dat het besmettingsgevaar nu is geweken en wij weer over kunnen gaan tot de orde van de dag. We moeten er ook rekening mee houden dat we nog moeilijke tijden tegemoetgaan als gevolg van de chaos die het virus op velerlei terreinen heeft aangericht en nog zal aanrichten.

Is Mark Rutte opgestaan als hoeder van de natie in crisistijd

Mark Rutte groeit in zijn rol als leider van een volk in crisistijd. De twijfels over zijn houdbaarheidsdatum zijn opeens weg. Zeven op de tien Nederlanders hebben vertrouwen in de premier. Hoe doet hij dat en is dat blijvend? ,,Straks kan hij zich niet meer verschuilen achter deskundigen. Dan kan de crisis als een boemerang terugslaan.’’, staat op https://www.ad.nl/politiek/mark-rutte-is-opgestaan-als-hoeder-van-de-natie-in-crisistijd~a38f5bed/ Het leiderschap van Rutte wordt in deze maanden ongenadig hard getest. ,,En in tijden van crisis is het lijntje tussen een lintje of wachtgeld flinterdun’’, zegt Paul ’t Hart, hoogleraar crisismanagement aan de Universiteit Utrecht. ,,Hij kan er enorm sterk uitkomen, maar je kunt ook zo worden gebroken als je de druk niet aankunt of verkeerde beslissingen neemt. Dan ben je als bestuurder meteen afgeserveerd.’’ Voorlopig rijst de ster van de minister-president, van wie nog niet zo lang geleden werd gezegd dat hij tegen zijn houdbaarheidsdatum aan zat. De peilingen van de afgelopen weken vormen het bewijs. 70% van de Nederlanders heeft op dit moment vertrouwen in zijn functioneren. In de jaren hiervoor schommelde het vertrouwen in Rutte tussen de 25 en 45%. In tijden van onzekerheid heeft het land behoefte aan een regering die zegt: we gaan díe kant op. Dat bleek al in de weken voordat de crisis in volle hevigheid losbarstte. Begin februari, toen er nog geen besmettingen in Nederland waren, maakte 44% van de mensen zich zorgen. Nadat toenmalig minister Bruno Bruins (toch niet echt de beste communicator van het kabinet) voor het eerst in de media verscheen, daalde dat percentage meteen naar 30%. Alleen al het geven van informatie is blijkbaar genoeg om ons gerust te stellen. Maar toen de crisis veel groter bleek dan de epidemiologen dachten (eind januari taxeerde de Wereldgezondheidsorganisatie nog dat het virus China niet zou verlaten) was er meer nodig. Rutte deed een stap naar voren en bereidde ons stap voor stap voor op ‘maatregelen die ongekend zijn voor landen in vredestijd’. ,,Natuurlijk is het de taak van een premier om in tijden van crisis naar voren te treden, maar vervolgens moet je het ook wel kúnnen. En Rutte bewijst tot nog toe dat hij hier heel goed in is’’, vindt Marco Zannoni van het Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement COT. ,,Er zijn ook regeringsleiders die nu door de mand vallen.’’ Fouten toegeven en zo je critici meteen een wapen uit handen nemen, is een van de vele ‘tools’ uit de gereedschapskist van Rutte als crisismanager. Toen Bruins het veld moest ruimen belde hij zelf met PvdA’er Martin van Rijn om hem als opvolger te vragen, omdat hij een pragmatische oplossing zocht voor de komende maanden. Een ander belangrijk instrument uit de ‘Rutte-doos’ is zijn taalgebruik. Rutte kiest zijn woorden nooit toevallig, hij denkt altijd goed na hoe over hij een onprettige boodschap presenteert. Zeker in het begin van de crisis wilde het kabinet voorkomen dat er paniek ontstond. Rutte sprak niet over een crisis maar over ‘de coronasituatie’. In zijn televisietoespraak zei hij, in tegenstelling tot regeringsleiders in andere landen, niet dat we ‘in oorlog waren met het virus’, maar zei hij hetzelfde met een omhaal waardoor het minder dreigend overkwam: ‘deze maatregelen zijn ongekend voor landen in vredestijd’. Hij nam Nederland mee in de verregaande maatregelen door ons niet als een strenge schoolmeester allerlei verboden op te leggen, maar door in zijn taalgebruik net te doen of hij een van ons is: ‘We blijven zo veel mogelijk thuis. We houden 1,5 meter afstand. We wassen onze handen stuk.’ Zo stelt hij zich met een taaltrucje niet bóven, maar náást de burger. Met zijn allen moeten we die crisis verslaan. Hij gaf ons voor Pasen zelfs huiswerk mee: we moeten maar vast eens gaan nadenken over de scenario’s van heropening van de 1,5 meter-samenleving-economie. En Rutte doet een beroep op ons verantwoordelijkheidsgevoel door alles te prijzen wat goed gaat. Daardoor hoeven wij in Nederland geen lockdown zoals in andere landen, zegt Rutte, maar hebben we een ‘intelligente lockdown’. In werkelijkheid wijken de regels hier amper af van die van andere landen. Het is vooral een andere toon die hier wordt aangeslagen, zei Van Dissel al eens. De belangrijkste deskundige op wiens adviezen Rutte leunt, is natuurlijk de Nederlands viroloog en infectioloog Jaap van Dissel, directeur van het Centrum Infectieziektebestrijding van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Tevens is hij hoogleraar aan de Universiteit Leiden. De twee hadden elkaar nooit ontmoet voor de crisis. Op zondag overleggen ze in het Catshuis, waarbij Rutte Van Dissel consequent aanspreekt met ‘professor’. Maar hij moet ook andere beleidsbeslissingen nemen dan die over corona, en dan kan hij niet terugvallen op het Outbreak Management Team (OMT). ,,En ook in deze crisis zijn vooraf verkeerde inschattingen gemaakt’’, zegt ’t Hart. ,,We waren duidelijk niet voorbereid op een pandemie. In veel veiligheidsregio’s lag geen scenario klaar. En er waren geen voorraden van medisch materiaal, die Finland bijvoorbeeld wel had. Dan kan Rutte nu nog zo populair zijn, straks na de crisis kan dit als een boemerang op hem terugslaan.’’ Het grote probleem is dat hij een bevoorrecht debater is en bevlogen spreker, zo een die praat als Brugman. Daarmee wekt hij de indruk dat hij betrouwbaar is, dat hij zijn zaakjes goed op orde heeft. Het volk neemt dat aan en vertrouwt hem in wat hij doet. Maar of dat ook zo is betwijfel ik want van veel onderwerpen moet hij en zijn kabinet terugvallen op ‘deskundigen’. Al zijn hele regeerperiode heeft ‘de polder’ problemen opgelost. Later zette hij 5 klimaattafels aan het werk over de Klimaatproblematiek, die kwamen met adviezen die vooral de bestaande belangen in stand hielden van de grootste CO2 vervuilers. Toen kwamen er noodwetten omdat de milieuvervuiling (stikstofuitstoot) te complex waren voor dit kabinet. Nu doen de virologen dat. Ik eis van een premier niet dat het een allesweter is, maar wel een manager, die zijn dossiers kent en beheert. Jaren geleden is hij al gewaarschuwd voor een komende pandemie, maar dat document is in de la blijven liggen. Rutte is een pragmaticus, investeringen moeten rendement opleveren, graag op de korte termijn. Een lange-termijn-denker is hij niet en daarover heeft hij altijd helder gecommuniceerd. ‘Visie is als de olifant die het uitzicht belemmert’ zei hij in de H.J. Schoo lezing op 3 september 2013 in de Rode Hoed. Een cultuurverandering is er nodig in Nederland, doceerde Mark Rutte. Hoe die eruit moet zien, daarover bleef hij tijdens zijn lezing in het vage. ‘Ik geloof niet in alomvattende blauwdrukken waarmee maatschappelijke problemen in één klap op te lossen zouden zijn. Daar word ik als liberaal altijd een beetje wantrouwend van. Een land, een samenleving past niet in een mal.’ Het vormde onderdeel van een principiële kritiek op visionair leiderschap: ‘Als visie een blauwdruk voor de toekomst betekent, dan verzet alles wat liberaal is in mij zich daartegen,’ zo stelde Rutte toentertijd. ‘Een land, een samenleving past niet in een mal,’ liet hij daar nog op volgen. Dat is duidelijke taal. Ik noem hem al langer een goed gebekte onderhoudsmonteur. De bestaande waarden en verdienmodellen beschermen maar zeker geen nieuwbouw ontwerpen voor de samenleving van komende generaties. Dat is zijn regeerstijl voor ons land en voor Europa. De schets die president Macron van hem geeft, zie elders in dit blog, is een leider zonder visie. De gemeenschappelijke markt is belangrijker dan een sterk Europa. Solidariteit met andere EU-landen beperkt hij: als het maar niet teveel geld kost. Dat gaat ons land opbreken. Binnenkort zal Nederland kleur moeten bekennen over de toekomst van de EU. Daarbij is de toekomst van onze jongeren in het geding. Dat is maar één thema waarover besluiten moeten worden genomen. Neem: het klimaat, het milieu, de natuur, de afbouw van het fossiele tijdperk, de verduurzaming van de maatschappij, de ontwerpen voor de bouw van een nieuwe samenleving die moet worden ingericht met robotisering, algoritmen, KI, internet of things, nieuwe machtsverhoudingen, een nieuwe vorm van democratie, sociale-, arbeids- en wooninrichtingen. Kortom onze en de Europese samenleving en staatsinrichting moeten volledig op de schop. Voor zo’n grote, zware en complexe opdracht is de onderhoudsmonteur ongeschikt, daar zijn bouwmeesters voor nodig.

Buitenhof

Deze zondag interviewde Twan Huys oud-D66-leider Jan Terlouw over regeren in crisistijd en de kwetsbare positie van zijn leeftijdgenoten, oud-CPB-directeur Coen Teulings en oud-DNB-directeur Lex Hoogduin over de gitzwarte economische voorspelling van het IMF. Daarna de acteur/schrijver Ramsey Nasr en de rol van kunst in coronatijd. https://www.vpro.nl/buitenhof/speel~POMS_AT_16089848~coen-teulings-lex-hoogduin-gitzwart-toekomst-scenario-imf~.html We stevenen af op de zwaarste crisis sinds de jaren ‘30. Met dit gitzwart toekomstscenario kwam het IMF deze week. De eerste tekenen zijn al zichtbaar: In de Verenigde Staten zijn er binnen vier weken 22 miljoen werklozen bijgekomen en de Chinese economie laat voor het eerst in dertig jaar een krimp zien. Wat betekent dit voor onze eigen economie? Een gesprek met oud-CPB-directeur Coen Teulings en oud-DNB directeur Lex Hoogduin. Ik kan het interview van harte aanbevelen. Hoogduin, hoogleraar economie aan de RUG, kijkt met het oog van een monetair autoriteit naar de huidige stand van zaken, maar doet geen exacte uitspraken over het verloop van de crisis, en terecht. Er zijn geen rekenmodellen aan de hand waarvan prognoses kunnen worden berekend. Toch hanteert hij dat we nog wel een jaar tot anderhalf jaar met de financieel/economische gevolgen zullen worden geconfronteerd, minimaal. Daarna zullen de staatsschulden zo hoog zijn opgelopen dat er een monetaire hervorming moeten plaatsvinden. Over de vraag of de Nederlandse grootbanken sterk genoeg zijn om deze crisis te overleven kan hij geen bevestigend antwoord geven. De uitgevoerde stresstests hebben nooit de huidige situatie getest. Of de buffers voldoende zijn zal de toekomst leren. Teulings, universiteitshoogleraar aan de UU, is ook al niet optimistisch. De gevolgen van de corona-crisis zijn nog niet vast te stellen omdat we geen idee hebben hoelang dat virus actief blijft. Daarnaast zegt hij dat het beleid van dit kabinet om de begrotingsoverschotten aan de wenden voor het terugbrengen van de staatsschuld slecht beleid is geweest. Hij heeft becijferd dat de staatsschuld jaarlijks wel met €15 mrd had mogen mogen. Jaren geleden heb ik er al voor gepleit dat die overschotten hadden moeten aangewend voor onderwijs in betavakken die refereren aan algoritmen en KI en de gevolgen van robotisering in technische maar ook in sociale zin. Beide heren onderkennen een probleem in het ontbreken van rekenmodellen over de berekening hoe de economie weer draaiende te krijgen als gevolg van het dilemma dat de markt moet worden gestimuleerd om uit de recessie te komen, maar dat dat geblokkeerd door de maatregelen voor beperking van besmetting door het corona-virus. Hoe lang dat gaat duren is bij benadering niet aan te geven, daarvoor zijn teveel ontwikkelingen van belang. Ik denk dan aan het verloren gaan aan overheidsgeld aan verliesfinanciering en dat de buffers afnemen om de markt te stimuleren. Tevens is het dan van belang hoe sterk de banken dan nog in hun schoenen staan. Het kan nog vele richtingen opgaan: positieve en negatieve. Ramsey Nasr sprak over de bijdrage die de kunst kan bijdragen aan het leefbaar houden van onze samenleving met het voorlezen van de verhalen uit de Decamerone van Giovanni Boccaccio (Certaldo of Florence, 1313 – Certaldo, 21 december 1375). Hij was een Florentijnse dichter, schrijver en humanist. Boccaccio balanceerde tussen twee werelden. In zijn vroege werken leunt hij nog volop aan bij de middeleeuwen, de ridderidealen en de hoofse literatuur die populair waren bij de adel. In zijn latere periode, onder meer onder invloed van zijn goede vriend Petrarca, hoort zijn werk bij de Italiaanse renaissance. Hij is vooral bekend voor zijn Decamerone, een raamvertelling met honderd verhalen, een werk dat bepalend was voor de Italiaanse prozaliteratuur en dat vandaag tot de belangrijkste werken uit de wereldliteratuur wordt gerekend. Het is 1348: de stad is getroffen door een pestepidemie, die genadeloos om zich heen grijpt. Zeven jonge vrouwen en drie jongemannen besluiten Florence te ontvluchten en trekken zich terug op het Toscaanse platteland in de bergen. Om de tijd te doden vertellen ze elkaar elke dag verhalen, die variëren van scabreus tot hoofs, van dramatisch tot komisch. Allemaal zijn ze een lofzang op het menselijk vernuft en op het rake woord, dat levens kan redden: de tien vertellers overleven de Zwarte Dood. Eén van die 100 verhalen wordt iedere avond voorgelezen in de Stadsschouwburg in Amsterdam (voor een lege zaal) door bekende acteurs als Ramsey Nasr, Hadewych Minis, Gijs Scholten van Aschat, Pierre Bokma, Karina Smulders, Chris Nietveld en Jacob Derwig. Te zien op https://ita.nl/nl/episodes/itas-decamerone/765119/?msclkid=1335b7f4e92113f4887ce968d4ad7eec&utm_source=bing&utm_medium=cpc&utm_campaign=ITA%27s%20Decamerone&utm_term=ramsey%20Nasr&utm_content=decamerone

Frans Timmermans: we moeten terug naar een koolstofarme economie

De coronacrisis is een kans voor systeemverandering. Het Europese herstelplan voor de economie moet een groen karakter krijgen, betoogt de Nederlandse Eurocommissaris Timmermans in een open brief, die in de NRC en zes andere Europese kranten is gepubliceerd. Hij sluit hiermee aan bij het Europees Parlement dat donderdag in een motie oproept om juist nu over te stappen op een groene economie. Timmermans zegt dat de focus op dit moment gericht moet zijn op het bestrijden van het virus en tegelijkertijd onze economie en financieel systeem overeind houdt. De Eurocommissaris kijkt echter ook een stapje verder. Zodra de onmiddellijke crisis voorbij is, zal de economie zo snel mogelijk moeten worden herstart. ‘Dat stelt ons voor de volgende keuze: wanhopig vechten om datgene dat we hadden terug te krijgen of proberen een betere situatie te verwezenlijken?’ https://www.nieuweoogst.nl/nieuws/2020/04/16/timmermans-niet-terug-naar-koolstofspuwende-economie Hij vraagt zich hardop af wat we hadden voor Covid-19. ‘Een logge, lineaire en koolstofspuwende economie die maar met grote moeite de werkgelegenheid en levenskwaliteit kon laten groeien, maar die wel natuurlijke bronnen uitputte, gevaarlijk afval en giftige vervuiling produceerde en daarmee de bevolking en industrie voor grote risico’s stelde – om het klimaat nog maar niet te noemen. Is dit werkelijk waar we naar terugverlangen?’ Volgens Timmermans bestaat er een andere weg. Europa zou zich kunnen richten op kwalitatieve groei. ‘Met een circulaire, duurzame en hoogst concurrerende economie. Hoe komen we daar? Door de oude, vervuilende infrastructuur te vervangen door een modern, schoon en efficiënt alternatief in alle sectoren: water, energie, bouw, mobiliteit, landbouw en industriële processen om er een paar te noemen. Hiermee kunnen we veel meer banen scheppen en ons bbp veel meer laten groeien dan op de oude wijze.’ Hij noemt het daarom een valse tegenstelling om te zeggen dat de Green Deal die Europa in 2050 klimaatneutraal moet maken een luxe is die we ons niet kunnen veroorloven. ‘Overstromingen, droogtes, bosbranden, zeespiegelstijging en woestijnvorming gaan ons hard raken. Bovendien zorgt een steeds kleinere natuurlijke omgeving en een dooiende permafrost ervoor dat we met meer onbekende virussen kunnen worden geconfronteerd.’

Alfredo Cuevas van het IMF over de Nederlandse economie

Door de corona-crisis kunnen landen hun productie terug naar eigen land halen, maar dat kan met name voor Nederland nadelig uitpakken. Daarvoor waarschuwt econoom Alfredo Cuevas, die voor het Internationaal Monetair Fonds de Nederlandse economie in de gaten houdt. Deze week kwam het IMF met een raming: de wereldwijde economie zal dit jaar met naar schatting 3% krimpen. Nederland kwam slecht uit de bus met een verwachte krimp van 7,5%, veel slechter dan tijdens de afgelopen crisis. Cuevas benadrukt dat het heel grove schattingen zijn, door de grote onzekerheden waarmee de corona-crisis gepaard gaat, maar dat er wel een paar specifieke risico’s zijn die de groei van de Nederlandse economie in de weg zitten. Een daarvan is onze grote afhankelijkheid van de handel met het buitenland. Ongeveer 60% van onze bedrijvigheid komt voort uit export naar de rest van de wereld. “Nederland is een van de meest internationaal verbonden economieën in de wereld”, zegt Cuevas. Doordat de handel nu voor een groot deel plat ligt, voelen wij de crisis sterk. Los van de klappen die we daardoor nu al krijgen, ligt er een toekomstig gevaar op de loer. De huidige crisis zou andere landen op het idee kunnen brengen om hun productie, die nu vaak over de hele wereld verspreid is, terug naar huis te halen. De econoom waarschuwt: “Een belangrijke bron van onzekerheid voor Nederland is de vraag of landen een stap terug zullen zetten in de globalisering.” Dat zou handelsland Nederland in het bijzonder raken. Het IMF is niet de enige organisatie die er op wijst dat productie die eerder werd uitbesteed aan het buitenland, mogelijk weer naar eigen land worden gehaald. Hoofdeconoom Laurence Boone van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) deed dat vorige maand al. Bij de presentatie van nieuwe economische vooruitzichten zei hij, bijna terloops: “In deze wereldwijd verbonden economie en samenleving zijn het corona-virus en de economische en sociale gevolgen daarvan ieders probleem. Zelfs als bedrijven straks besluiten om minder afhankelijk van anderen te worden en hun productie terug naar huis te halen.” Een ander typisch Nederlandse zorg zijn onze oudedagvoorzieningen. In tegenstelling tot veel andere landen zit een heel groot deel van het geld wat we verdienen in pensioenfondsen. “Het gaat om heel veel vermogen (€1800 mrd), ruim 200% van ons bruto binnenlands product (€830 mrd)”, zegt Cuevas. Omdat pensioenfondsen dat geld voor een deel in aandelen beleggen die door de crisis flink zijn gekelderd, krijgen ze flinke klappen. En een vooruitzicht op minder pensioen leidt ertoe dat we meer geld gaan sparen en dus minder uitgeven. Zo zit de Nederlander in elkaar, zegt Cuevas. “De Nederlandse consument denkt erg vooruit, die wil een goed pensioen.” Die hand op de knip zal het economisch herstel de komende tijd vertragen. Ook in de rest van Europa zal de economie flink te lijden krijgen. Voor Duitsland verwacht het IMF 7% krimp, voor Frankrijk 7,2%. Griekenland, Spanje en Italië zullen dit jaar nog slechter doorkomen met minnen tot 10%. Voor Nederland is er een lichtpuntje, volgens Cuevas. Hij wijst erop dat de Nederlandse overheid veel ruimte heeft op de begroting en de economie nu flink steunt. “De lijst van maatregelen die genomen worden, is elke week langer. De overheid houdt in de gaten waar de pijn zit en pakt die aan.” Hoe lang het duurt voordat de economie weer op het niveau van 2019 is, laat zich lastig voorspellen. Het IMF, dat de huidige wereldwijde neergang de grootste sinds de Grote Depressie in de jaren dertig van de vorige eeuw noemt, heeft er simpelweg de modellen niet voor. Het Fonds is zelf pas aan het eind van de Tweede Wereldoorlog opgericht en heeft een klap als deze dus nog nooit meegemaakt. Uiteindelijk is het vooral wachten op een vaccin tegen het corona-virus, dat overheden groen licht geeft om de economie weer helemaal open te gooien. “Uit de gesprekken met alle experts die wij spreken, maak ik op dat dat nog tot de tweede helft van volgend jaar zal duren”, zegt Cuevas. Hoeveel schade de economie tegen die tijd heeft opgelopen, is afhankelijk van hoe we de tijd tot dan doorkomen. (bron: NOS) Cuevas gaat ervan uit dat alle overheidssteun die wordt gegeven een positief effect kan opleveren voor ons land. Daar stel ik vragen bij, want veel steun zijn in feite verliesfinancieringen die geen economische activiteit opleveren. Iedere investering moet rendement opleveren, direct of indirect, anders is het weggegooid geld. En dat doet de overheid op dit moment met de opgebouwde financiële buffers uit het verleden. Een deel van de steunprogramma’s heeft een looptijd van 3 maanden, maar wat gaat er gebeuren als de corona-besmettingen dan nog niet onder controle zijn? En dat is een heel realistische optie! Misschien duurt het nog wel 6, misschien 12 of 18 maanden voordat de economie weer opveert. Er zijn geen rekenmodellen voorhanden die kunnen duiden op hoe lang een diepe recessie weer in een groei periode komt en al helemaal niet, zoals momenteel, een deel van de samenleving ‘plat’ ligt en meerdere sectoren in een bedreigende situatie verkeren. De 1½-meter-economie kan een enorme barrière opwerpen om economisch de zaken weer op orde te krijgen. Uit de historie weten we wat er kan gebeuren als overheden en financieel/monetaire autoriteiten een beleid voeren waarmee we steeds verder wegzakken en ons geld en ons vermogen steeds minder waard wordt. Ik kan daar niet genoeg voor waarschuwen.

Jens Weidmann waarschuwt

Overheden moeten nu geld uitgeven om hun economie te ondersteunen, maar niet vergeten de schulden daarna ook weer te verlagen. Dit zegt Jens Weidmann, de president van de Duitse centrale bank en lid van het bestuur van de Europese Centrale Bank (ECB), tegen persbureau Bloomberg. Weidmann prijst overheden vanwege de indrukwekkende stimuleringsprogramma’s voor het beperken van de economische impact van het coronavirus. Hij benadrukt ook dat de pandemie laat zien hoe belangrijk het is om solide overheidsfinanciën te hebben. “Extreem grote overheidsuitgaven zijn niet eeuwig vol te houden”, aldus Weidmann. “In de toekomst zullen alle landen moeten focussen op het verlagen van schuldratio’s.” In Europa hebben vrijwel alle landen plannen gemaakt om noodsteun te verstrekken. In sommige gevallen gaat het om honderden miljarden euro’s. Ook de Europese Unie heeft een flink programma opgezet om de Europese economie te ondersteunen. En de Europese Centrale Bank (ECB) gaat voor honderden miljarden euro’s aan extra staatsobligaties opkopen. (bron: DFT)

Macron zet hard in op Rutte: hier spreekt een staatsman

Aan de vooravond van de digitale EU-top komende week haalt de Franse president Macron hard uitde vier landen Nederland, Duitsland, Oostenrijk en Finland, die volgens hem niet solidair zijn met de zwakke Zuid-Europese landen, als Italië, Portugal en Spanje. Door koppig vast te houden aan oude begrotingseisen wordt de toekomst van Europa en de Europese Unie op het spel gezet, zegt Macron in een interview met het Britse dagblad Financial Times. “Dit is een moment van de waarheid. Zien we Europa als een politiek project of alleen maar als een gemeenschappelijke markt? Ik zie het als een politiek project. Dan ben je solidair met elkaar.” Reden voor de kritiek van de Franse president zijn de meningsverschillen over hulp aan Europese landen in de strijd tegen corona. Nederland en Duitsland verzetten zich tegen het Franse plan om voordelig Europese leningen, eurobonds, af te sluiten ten gunste van landen als Italië. Volgens Macron zijn die leningen een teken van solidariteit. Maar premier Rutte vindt dat Rome eerst zijn begroting op orde moet krijgen. Zo hoort het niet te gaan, zegt Macron. Het gaat volgens hem niet meer om de schulden en begrotingsproblemen van vroeger, maar om nu en de toekomst. Landen als Frankrijk, Duitsland en Nederland steunen nu massaal hun eigen industrie, zegt Macron, maar Italië, Spanje en Griekenland hebben daar geen geld voor. “Dat is niet rechtvaardig. Dat werkt verstorend. Dat is een probleem.” De Franse president zegt dat in ongewone tijden ook naar ongewone oplossingen moet worden gezocht. “Wat we nu beleven, had zes maanden geleden niemand kunnen bedenken.” Landen als Duitsland en Nederland moeten daarom een knop omzetten. “Ik heb continu contact met Angela Merkel en Mark Rutte. Zij maken zich zorgen, dat snap ik. Maar we moeten naar de toekomst kijken”, zegt Macron. “Als je denkt dat we oplossingen vinden door op de oude voet door te gaan, dan heb je last van cognitieve dissonantie (=een onaangename spanning die iemand ervaart bij tegenstrijdige overtuigingen, ideeën of opvattingen of bij handelen in strijd met de eigen overtuiging ).” Met die term uit de psychologie bedoelt de Franse president dat leiders als Rutte en Merkel vasthouden aan oude ideeën en volgens hem niet onder ogen willen zien dat de werkelijkheid is veranderd. “Europa en het idee van de Europese Unie staan op het spel. Dat is duidelijk.” Macron waarschuwt dat Europa moet slagen in het gezamenlijk aanpakken van de coronacrisis. “Anders zeggen de mensen morgen: waar dient Europa nog voor? Europa beschermt ons niet. Dan winnen de populisten. In Italië, in Spanje, misschien in Frankrijk en andere landen.” De president schroomt niet om grote woorden te gebruiken. Hij vergelijkt de situatie van nu met die van tussen de twee wereldoorlogen. “Na de Eerste Wereldoorlog zei Frankrijk tegen Duitsland: nu moeten jullie betalen: herstelbetalingen. Dat was een enorme fout. Het populisme in Duitsland groeide en daarna gebeurde het ergste wat je je kunt voorstellen.” Die fout moeten Nederland en Duitsland niet herhalen met landen als Italië, is de boodschap van Macron. “Je kunt niet tegen landen die fouten hebben gemaakt, blijven zeggen: nu moet je betalen.” Het is voor het eerst dat de Franse president zo hard uithaalt in de discussie over de Europese aanpak van corona. Het tijdstip is niet toevallig gekozen. Volgende week is er een Europese top waar nieuwe besluiten moeten worden genomen over steun aan landen als Italië. Een week geleden werd er al een eerste akkoord gesloten over een steunpakket van honderden miljarden. Dat was vooral bedoeld voor snelle help nu. Maar Frankrijk wil verder gaan en meer doen. Macron wil extra geld uitgeven door middel van leningen die de Europese Unie voordelig kan afsluiten en waarvoor de EU ook garant staat. Dat geld is bedoeld voor het herstel van de economieën na de coronacrisis. Nederland verzet zich tot nu toe met kracht tegen deze corona/eurobonds. In Den Haag wordt gevreesd dat rijke landen dan opdraaien voor de slechte begrotingsdiscipline van andere landen. (bron: NOS) Macron slaat de spijker op zijn kop, alhoewel hij ook een eigen belang heeft bij eurobonds, gezien de Franse staatsschuld net onder de 100% bbp ligt. Maar de hoogste prioriteit zou moeten hebben dat de 27 EU-lidstaten de handen ineen zouden moeten slaan om staande te blijven in deze moeilijke tijden. Maar voor Rutte is de gemeenschappelijke markt het enige wat hij nastreeft. Voor de rest doppen we onze boontjes zelf wel. Daarmee kijkt hij niet verder dan zijn neus lang is. Op 3 september 2013 zei Mark Rutte al in zijn H.J. Schoo-lezing in de Rode Hoed: ‘Visie is als de olifant die het uitzicht belemmert’. ‘Als visie een blauwdruk voor de toekomst betekent, dan verzet alles wat liberaal is in mij zich daartegen.’ Geen vergezichten dus. Dat breekt hem en de natie nu op.

Vermeend en van der Ploeg

De zogenoemde anderhalvemeter-economie zal voor de meeste bedrijven niet renderen. Veel ondernemers zullen daarom dit onwerkbare economische model niet overleven. Naar verwachting zal door de aangekondigde plannen van Donald Trump om de Amerikaanse economie open te gooien dit model naar de prullenbak worden verwezen. Om economische redenen zullen steeds meer landen, waaronder EU-landen, Trump gaan volgen. Als handelsland heeft Nederland geen andere optie dan met deze landen mee te doen. In de meeste internationale publicaties worden de alarmklokken geluid, terwijl in de Nederlandse berichtgeving de nadruk wordt gelegd op de onzekerheid van deze prognose die best nog kan meevallen zo wordt opgemerkt. We verbazen ons daarover omdat de voorspellingen van het IMF worden gepresenteerd als een mild scenario. Naarmate de crisis langer duurt wordt de schade een veelvoud, zo stelt deze denktank. Deze omvat onder meer extra overheidsuitgaven voor noodsteun aan bedrijven en burgers, hogere uitgaven voor de gezondheidszorg en kosten voor de oplopende werkloosheid en aan de inkomstenkant lagere belastinginkomsten. Vooral mensen zonder vaste arbeidscontracten en werknemers van bedrijven die omvallen worden hard getroffen. Inmiddels wordt steeds duidelijker dat de wereld moet uitgaan van het gitzwarte scenario van het IMF en dat er ook geen reden is voor optimisme over een snel economisch herstel in 2021. Zo meldde het Amerikaanse ministerie van arbeid afgelopen donderdag dat sinds de uitbraak van het coronavirus er in de VS 22 miljoen banen verloren zijn gegaan. Het Amerikaanse werkloosheidspercentage (13,5%) ligt daardoor hoger dan tijdens de wereldwijde kredietcrisis van 2008/2009 (circa 10%). Afgelopen woensdag presenteerde het IMF voor een aantal landen berekeningen over de gevolgen voor de overheidsfinanciën. Ze laten zien dat de begrotingstekorten en staatsschulden tot een ongekende hoogte zullen stijgen. Voor de VS verwacht het IMF in 2020 een begrotingstekort van ruim 15% bbp en een staatsschuld van 131% bbp. In de Europa vallen vooral Frankrijk en Spanje op met tekorten van ruim 9% en Italië en het VK met ruim 8%. China scoort slechter met een begrotingstekort van ruim 11%. In Europa is Italië koploper met een staatsschuld van ongeveer 155% van het bbp. En Griekenland dan? Voor de goede orde: het Groei- en Stabiliteitspact schrijft voor de EU-landen een max begrotingstekort voor van 3% en een max staatsschuld van 60% bbp. Het IMF waarschuwt dat de wereld nog jaren last van deze schuldenberg zal hebben. Na afloop van de corona-crisis moeten ze worden afgebouwd. Naast de overheidsschulden omvat deze berg ook nog de particuliere schulden van burgers en bedrijven die nog hoger liggen (bijna 230% van het mondiale bbp). We merken op dat deze afbouw de komende jaren de groei van de wereldeconomie zal afremmen. Vooral voor handelsland Nederland met een open economie dat sterk afhankelijk is van het buitenland heeft dit negatieve gevolgen voor de economie en werkgelegenheid. Nu al koersen we af op een werkloosheid die oploopt tot meer dan 500.000 werklozen, terwijl we straks een land zijn met een begrotingstekort en een hoge staatsschuld. We hebben nog niet de indruk dat dit in politiek Dan Haag al hoog op de agenda staat. Zowel binnen als buiten de politiek wordt vooral de veerkracht van onze economie benadrukt. Maar daar heb je weinig aan als je handel komt stil te liggen en bedrijven omvallen. Ook de diepe zakken van Wopke Hoekstra bieden dan geen redding meer. En hoelang blijven die zakken nog zo diep? Iedere dag Sinterklaas spelen is nog nooit iemand gelukt, behalve Trump dan , voor zolang dat nog duurt. Voor Nederland heeft het IMF geen berekeningen voor de overheidsfinanciën gemaakt. Maar op basis van de meest recente inzichten is het waarschijnlijk dat we voor 2020 te maken krijgen met een begrotingstekort dat oploopt tot 6% of meer en een staatsschuld boven de 60% bbp. Deze cijfers zullen hoger uitvallen als het kabinet geen werkbaar plan heeft om na 28 april 2020 met een versoepeling van de huidige ‘intelligente lockdown’ te komen. Op dit moment wordt er van alle kanten nagedacht over creatieve oplossingen voor de zogenoemde anderhalvemeter-economie. Ondanks de talloze vindingrijke ideeën die de afgelopen week vanuit verschillende bedrijfssectoren geopperd zijn, is de voorlopige conclusie dat voor de meeste bedrijven deze economie niet rendeert. Veel bedrijven zullen dit onwerkbare economische model niet overleven. Bij alle plannen voor de anderhalvemeter-samenleving bestaat bovendien het grote risico dat de huidige daling van het aantal coronapatiënten op de intensivecareafdelingen in Nederland weer snel zal omslaan in een forse toename. Mark Rutte maakte op zijn laatste persconferentie daarom duidelijk dat de kans groot is dat er voorlopig geen versoepelingen komen of dat volstaan moet worden met slechts een beperkt aantal specifieke verruimingen. Het RIVM heeft vandaag nog eens gewaarschuwd voor het versoepelen van de beperkingen op dit moment.

Niet alleen in Nederland, maar ook in andere landen wordt erop gewezen dat voor het herstel van de economieën een vaccin tegen Covid-19 nodig is of ten minste medicijnen die voorkomen dat corona-patiënten in een ziekenhuis terechtkomen. Op dit moment proberen veel landen met versoepelingen hun economieën te laten herstarten die vervolgens weer worden teruggedraaid bij een opleving van het corona-virus. Veel landen maken gebruik van testen om te zien welke mensen antistoffen hebben opgebouwd zodat ze weer kunnen gaan werken. Nederland zit hier in de achterhoede. In de VS heeft Trump heeft afgelopen donderdag aangekondigd dat hij , ondanks het risico van extra besmettingen, de economie gefaseerd en gecontroleerd wil opengooien. De bedoeling is dat rond half mei de Amerikaanse economie weer ‘normaal’ kan draaien. Als dit lukt is de kans groot dat steeds meer landen, ook in Europa, om economische redenen dit voorbeeld zullen volgen. Om economisch te kunnen ‘overleven’ heeft Nederland als handelsland geen andere optie dan met Europa mee te doen. Gezien de dramatische gevolgen van de lockdowns die in steeds meer landen de druk op regeringen verhogen om de economie van het slot te halen, neemt de kans toe dat Donald Trump met zijn aanpak een kettingreactie in gang zal zetten. Ook daarom is het nodig het testen op antistoffen in ons land verder te versnellen. (bron: DFT) De beide economen kiezen hier voor het beleid van de markt als ze stellen dat de wereld Trump gaat volgen met de intrekking van de corona-beperkingen. Zijn beleid heeft tot resultaat dat de VS veel minder besmettingen en doden heeft als in Europa. Daarmee zijn de problemen hier groter zijn en om een andere aanpak vragen. Virologen waarschuwingen ervoor dat het virus kan terugkomen zolang er geen werkend vaccin is. Verder neem ik niet aan dat het volk zonder reserves weer overgaat tot de orde van de dag als de beperkingen worden versoepeld.

Jaap van Duijn spreekt over solidariteit

In de column van Jaap van Duijn in de Telegraaf gaat het deze week over solidariteit. Ik heb in zijn algemeenheid grote waardering op zijn visies. Maar deze week niet. Ook Macron heeft zich uitgesproken over dit onderwerp, zie elders in dit blog. Wij bevinden ons in een overgangsperiode van een lange economische golf (1950-2008) naar een volgende golf voor komende generaties. Dan kijk je niet achterom en probeer je vast te houden wat is opgebouwd maar dan kijk je voorwaarts. Ik ontken niet dat de financiële situatie van een aantal Zuid-Europese (katholiek, bourgondisch) staten allerbelabberdst is en die van de Noordelijke landen (Calvinistisch, stijfjes) rijk. Maar Covid-19 is een pandemie die een beweging zal teweegbrengen van schuivende panelen op het gebied van debet en credit, van klimaat, milieu en natuur, van het einde van fossiel naar duurzaam, naar solidariteit, naar robotisering, KI, internet of things gepaard gaand met de herinrichting van de samenleving met aangepaste maatschappelijke waarden. Voor het Europa van de lidstaten, met 27 regeringsleiders (ieder met het recht van veto), 27 regeringen en 27 parlementen is geen plek meer. Iedere besluitvorming is het gevolg van compromissen, waarmee nationale belangen worden gezegeld. Dat is een kansloze exercitie. Als Europa niet snel een eenheid wordt, een politieke unie en een centraal gezag in Brussel, blijven wij het Avondland en laten wij anderen het beleid bepalen dat wij moeten uitvoeren.

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 17 april 2020; week 16: AEX 505,82; Bel20 3.015,41; CAC40 4.499,01; DAX30 10.625,78; FTSE 100 5.786,96; SMI 9.612,83; RTS (Rusland) 1178,69; DJIA 24.242,49; NY-Nasdaq 100 8.832,41; Nikkei 19.897,26; Hang Seng 24.380,00; All Ords 5.544,70; SSEC 2.838,49; €/$1,088; BTC/USD $7.045,21; 1 troy ounce goud $1686,50, dat is €49.808,54 per kilo; 3 maands Euribor -0,243%; 1 weeks -0,518%; 1 mnds -0,434%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,188% 10 jaar VS 0,6017%; 10 jaar Belgische Staat 0,092%; 10 jaar Duitse Staat -0,485%; Franse Staat 0012%; VK 0,295%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,477%; 10 jaar Japan -0,0114%; Spanje 0,799%; 10 jaar Italië 1,79%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,459.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden fors hoger op onduidelijke gronden (mogelijk de ruime liquiditeiten): zwarte economische verwachtingen en een komende recessie worden genegeerd en vliegen de koersen omhoog op een bericht dat een farmaceut voortgang zou boeken met corona-testen voor een vaccin, dat dan mogelijk nog wel een jaar duurt voordat het op de markt komt. De vraag is dan hoe groot de schade die dan is aangericht. De goudprijs bleef liggen, rentetarieven noteerden variabel. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,264%; Nederland 0043%; Duitsland -0,075%; Japan 0,4957%; Frankrijk 0,694%; GB 0,676%; Spanje 1,52%; Canada 1,2453%; VS 1,1994%; Italië2,555%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,6%; Duitsland -0,6712%; Denemarken -0,461%; Nederland -0,541%; Frankrijk -0,313%; België -0,282%; Japan -0,1039%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.