UPDATE 18-09-2021/599 Motie van afkeuring voor de minister Bijleveld (CDA) en over het Afghanistan beleid van het kabinet Rutte III, minister Kaag, minister van Buitenlandse Zaken en minister Bijleveld dienen hun ontslag in

GEEN DOORBRAAK IN DE INFORMATIE, OVER 8 DAGEN GAAN DE BESPREKINGEN VERDER

Pieter Omtzigt is blij om weer aan het werk te zijn, maar hij vond het woensdagmorgen toen hij het Kamergebouw binnenliep wel een beetje overweldigend. Fotografen, cameraploegen en journalisten wachtten hem op. “Normaal zou je na een burn-out rustig beginnen, met halve dagen. Maar dat kan hier moeilijk”, zei hij op zijn nieuwe werkkamer in de tijdelijke Tweede Kamer. 16 weken zat hij thuis. Ondertussen verliet hij zijn partij, het CDA, en dus keert hij terug als eenmansfractie; de Groep Omtzigt. In die 16 weken ziekteverlof heeft hij de politiek vanaf de bank wel gevolgd, inclusief de haperende formatie. “Wat ik zag, was weinig verheffend. Die beloofde nieuwe bestuurscultuur komt nog niet echt van de grond.” Zijn belangrijkste ambitie is het herstellen van het evenwicht tussen de overheid en de burgers. Om dat te bewerkstelligen, wil Omtzigt zich de komende tijd vooral richten op wetgeving. Zo wil hij een grondwetswijziging om voorstellen te kunnen toetsen aan de Grondwet. Ook denkt hij aan strengere regels voor oud-bewindslieden die gaan lobbyen voor belangenorganisaties en een nieuw kiesstelsel, waarbij Kamerleden meer op basis van hun regionale binding gekozen worden. Hij wil daarbij niet wachten op het kabinet, de Kamer moet wat Omtzigt betreft veel meer zelf het heft in handen nemen. “De Tweede Kamer is het hoogste orgaan. En het kabinet geeft ook niet vrijwillig een stukje macht op en zal dus niet zo gauw met dit soort voorstellen komen.” Op zijn eerste dag doet Omtzigt meteen mee aan het grote debat over de evacuaties uit Kabul. Zijn indruk is dat het kabinet slecht voorbereid was op de val van de Afghaanse hoofdstad, waardoor de evacuaties te laat op gang kwamen en er mensen zijn achtergebleven. “Ik wil weten welke lessen er zijn geleerd van Srebrenica.” Toen bleek volgens Omtzigt dat je je moet voorbereiden op het worstcasescenario. “Dat lijkt nu niet gebeurd.” Ondanks de ruim 340.000 voorkeurstemmen die Omtzigt bij de laatste Kamerverkiezingen kreeg, goed voor bijna vijf zetels, vormt hij volgens de regels van de Tweede Kamer een afsplitsing. Dat betekent dat hij maar recht heeft op één medewerker en in debatten maximaal 2 minuten spreektijd heeft. Ook krijgt hij als afsplitser een beperkt budget. “De werkdruk is idioot hoog, zeker voor een eenmansfractie”, zegt Omtzigt. Om het toch vol te kunnen houden, heeft hij zich voorgenomen veel vaker nee te zeggen tegen mediaverzoeken. Ayfer Koç, echtgenote Pieter Omtzigt, stopt bij de gemeenteraadsverkiezingen in 2022 als raadslid van de CDA in Enschede. (bron: nu) Pieter, we gaan je steunen!

Energierekening wordt onbetaalbaar voor lage en middeninkomens, kopt het AD. \De energietarieven stijgen zo hard dat gas en licht in 2022 onbetaalbaar dreigen te worden voor grote groepen Nederlanders. Energiebedrijven bevestigen de trend, schuldhulpverleners reageren bezorgd. Het goedkoopste energiepakket (1 jaar, vast) doet inmiddels bijna 2500. In juli was dat nog 460 minder. ,,Een gemiddeld huishouden is maandelijks al 200 kwijt aan gas en licht.” Energiebedrijven bevestigen de stijgingen en stellen dat die voorlopig aanhouden. Volgens Vattenfall is de toename ‘ongekend hoog’. ,,De prijzen stijgen inderdaad hard, dat zien we in heel Europa, dus ook in Nederland”. Voornaamste oorzaak van de fors stijgende tarieven is een aanzienlijk tekort aan gas in Europa, vertelt marktanalist Rick Marsman. ,,De prijs van aardgas is bepalend voor de energieprijzen.” Gevolg is dat de Nederlandse gasvoorraden momenteel voor slechts de helft gevuld zijn, normaal voor deze tijd van het jaar is 85%, ,Ondertussen is er in Europa weinig gas uit de grond gehaald doordat veel gasvelden tegelijk in onderhoud zijn.” Gas uit Rusland komt er eveneens weinig, mede door onderhoud door Gazprom. De nieuwe Nord Stream 2-pijpleiding, die Russisch gas naar Europa moet vervoeren, is daarnaast pas over vele maanden operationeel. Als dit doorzet is een gemiddeld gezin volgend jaar minimaal 400 extra kwijt voor gas. Ook is de vraag naar gas uit China en de rest van Azië momenteel hoog. De economie herstelde daar al veel sneller van de coronacrisis. ,,In Azië wordt meer betaald en dus varen schepen met extra vloeibaar gas daarheen”, zegt analist Marsman. Energievergelijker Gaslicht.com voorziet dat de energierekening volgend jaar nog eens honderden euro‘s zal stijgen. Sinds 2009 stegen de overheidsheffingen van gemiddeld 355 euro naar 755 dit jaar. Ook de netbeheerkosten gingen licht omhoog. ,,Vraag is wat er met Prinsjesdag gebeurt en of het kabinet energie nóg duurder gaat maken. De rekening van de klimaatdoelstellingen lijkt nu op alle fronten bij de burger terecht te komen.” De energievergelijker krijgt bijval van schuldhulpverleners en het Nibud. ,,De stijgende energieprijzen zijn ontzettend zorgwekkend”, stelt Marco Florijn, voorzitter van de vereniging van schuldhulpverleners NVVK. Hij legt uit dat er 3 bouwstenen zijn die de inkomenspositie van Nederlanders ondergraven: energie, zorg en huur. ,,Nu, de zorgkosten stijgen al jaren, terwijl de huren eveneens de pan uitrijzen. Energie komt daar dus bij.” Door deze ontwikkeling zien schuldhulpverleners steeds vaker mensen met relatief hogere inkomens bij hen aankloppen. ,,Hieronder veel kleine zelfstandigen die door de coronacrisis zwaar getroffen zijn. Voor ons is het dweilen met de kraan open.” De verduurzaming kost veel geld en die kosten worden bij burgers en bedrijven neergelegd. Volgens de NVVK moet de politiek hier dinsdag met Prinsjesdag dan ook stil bij staan, zeker nu de verduurzaming energie voorlopig ook niet goedkoper maakt. ,,Het bestaansminimum is al jaren niet aangepast, de bijstand moet omhoog. Ik wil niet overdramatiseren, maar ik zie een groot probleem. We creëren een kwetsbare klasse.” Het Nibud, dat adviezen over omgaan met geld geeft, pleit eveneens voor verhoging van de bijstand. ,,Uit eerder onderzoek bleek al dat 650.000 mensen moeite hebben met het betalen van hun energierekening, zij lijden aan energiearmoede”, zegt Gabriëlla Bettonville. ,,Door de stijgende energiekosten wordt die groep steeds groter.” Vattenfall zegt er ondertussen alles aan te doen om burgers en bedrijven dit najaar snel duidelijkheid te geven over de tarieven voor 2022. ,,Dat begint met informeren en inzicht geven in verbruik en hoe er energiebesparing mogelijk is.” (bron: AD) Hopelijk leest de Haagse politiek dit artikel ook.

Informatie-ontwikkelingen

CDA-leider Hoekstra wil doorgaan met de formatieonderhandelingen. In een speech op het partijcongres noemde hij de verleiding om in de oppositie te gaan groot, maar naar eigen zeggen wil hij liever verantwoordelijkheid nemen. Hoekstra erkende dat het een lastige periode is voor het CDA. “Maar als wij als partij dan zeggen: wij doen per definitie niet mee, dan maken we het nog moeilijker.” Ook zei hij dat CDA’ers met elkaar moeten praten,niet over elkaar. (bron: NOS)

CDA-leider Hoekstra blijft de deur openhouden voor Pieter Omtzigt, die in juni zijn CDA-lidmaatschap opzegde na felle kritiek van hem over de koers van de partij. Omtzigt heeft eerder al bevestigd dat hij definitief weg is bij het CDA. In een gesprek met het AD zei Hoekstra dat enorm jammer te vinden. Hoekstra zegt dat hij Omtzigt graag aan boord had willen houden. Omtzigt keerde woensdag na 16 weken terug in de Kamer en Hoekstra zegt “in goede harmonie” de samenwerking te blijven zoeken met hem. (bron: NOS) Remkes liet weten dat hij in het weekend gaat brainstormen op landhuis De Zwaluwenberg in Hilversum met de VVD, D66 en het CDA of er overeenstemming kan ontstaan ‘op de inhoud’. Het resultaat was teleurstellend, er werd niet gesproken over een mislukking, maar over ‘de besprekkingen gaan over 8 dagen verder en Sophie Hermans (VVD) gaat peilen in hoeverre de oppositie bereid is een minderheidskabinet te gedogen. PvdA en GL zullen daarop reageren met wij willen deelnemen aan een meerderheidskabinet, zo nodig zelfs met 6 partijen. VVD-leider Rutte zegt dat dat het niet is gelukt al concrete afspraken te maken. Het was volgens Rutte en Kaag “heel heftig” wat er tijdens de heisessie is gebeurd.

Op Trouw.nl schrijft Jan Kleinnijenhuis over een steeds groter wordende groep werkende armen, toenemende woningnood, een afbrokkelende rechtsstaat en een volstrekt verstoorde verhouding tussen overheid en burger. Dat is wat het teruggekeerde Kamerlid Pieter Omtzigt ziet als hij naar Nederland kijkt. En dat is in hoge mate te wijten aan overheidsbeleid dat alleen gericht is op beeldvorming, aldus Omtzigt tijdens een lezing in debatcentrum De Balie op 17 september 2021,, waar hij zijn plannen als Kamerlid uiteenzette. Volgens Omtzigt is er zelfs sprake van een ‘gecorrumpeerde en op beeldvorming gerichte bestuurscultuur’, die ontstaan is onder de voorgaande kabinetten onder leiding van premier Rutte. Daarin worden structurele problemen teruggebracht tot incidenten, zodat die niet opgelost worden, zoals de gaswinning in Groningen, of het toeslagenschandaal. Omtzigt zei in zijn lezing te kiezen voor een aantal onderwerpen waarop hij zich wil richten de komende jaren. De belangrijkste thema’s zijn bestaanszekerheid voor mensen, wonen, en een goed functionerende overheid en rechtsstaat ‘die burgers beschermt en er niet overheen walst’. Het voormalig CDA-Kamerlid hekelde de sturing op statistieken, bijvoorbeeld waar het gaat om de definitie van armoede of bestaanszekerheid. Hij wees op de verdubbeling van het aantal daklozen, terwijl officieel de armoedecijfers gedaald zouden zijn. Het belastingstelsel zou zo hervormd moeten worden dat er pas belasting geheven wordt als zeker is dat een huishouden genoeg heeft om van rond te komen. Op het terrein van de woningmarkt moet de overheid een centrale rol nemen om gebieden aan te wijzen waar grootschalig gebouwd kan worden – ook als dat op landbouwgrond is. De verhuurdersheffing voor woningcorporaties moet afgeschaft worden om hen in staat te stellen meer sociale huurwoningen te bouwen. Volgens Omtzigt gebeurt er al jaren niets, doordat plannen die nu gemaakt worden pas jaren later resultaat opleveren, zodat er voor politici weinig mee te winnen is bij de eerstvolgende verkiezingen. Om de verhouding tussen de overheid en de burger te herstellen, verwees Omtzigt naar de voorstellen die hij eerder deed in zijn boek ‘Een nieuw sociaal contract’ dat voor de verkiezingen verscheen. Daarin pleit hij onder meer naar een grondwettelijk hof waar wetsvoorstellen worden getoetst aan de Grondwet. Een nieuw kiesstelsel waarin zetels per provincie worden verdeeld, zou Kamerleden een sterkere positie moeten geven ten opzichte van partijen. Zo zouden zij hun controlerende en wetgevende taak beter kunnen invullen, los van partij- en coalitiedwang. Over de huidige formatie is Omtzigt niet positief. Hij bepleit een zogeheten extraparlementair kabinet, “bestaande uit bewindspersonen van verschillende politieke kleuren en niet gebonden aan een zeer gedetailleerd regeerakkoord”. De partijleiders blijven in dat geval allemaal in de Tweede Kamer, waar het kabinet op zoek moet naar meerderheden op verschillende onderwerpen. (bron: Trouw)

Het Planbureau voor de Leefomgeving trekt ook aan de bel van de politiek verantwoordelijke leiders voor de lange periode waarin nog geen voortgang is geboekt in het (in)formatieproces. Het PBL waarschuwt dat het halen van de klimaatdoelen in 2030 nog meer in gevaar komt .Om die doelen te halen, zijn sowieso al meer inspanningen nodig en dan is er nog geen rekening gehouden met de extra klimaateisen die de EU heeft opgesteld. Het belangrijkste probleem zit bij de stroomnetten, stelt het PBL. Er is straks veel meer stroom nodig, maar de netten kunnen dat nog niet aan. Er moeten nu snel besluiten worden genomen voor de aanleg van nieuwe hoogspanningsleidingen. Maar ook voor de infrastructuur van het gas en toekomstige waterstofnet moeten besluiten worden genomen. Ook waarschuwt het PBL voor te weinig en erg duur aardgas deze winter. (bron: NOS)

Financieel/economische berichten

Kees de Korte, macro-econoom, aan het woord bij BNR: Zeggen dat het Amerikaanse begrotingstekort fors is, is het understatement van het decennium, zegt de Kort. Want het gaat om welgeteld $2.700 mrd wat neerkomt op 14% á 15% van het bbp ‘dat over de economie heengesproeid is.’ ‘Dus ja, ik vind het niet gek dat de Amerikaanse economie het beter doet dan andere economieën.’ Het geheim van de smid? Iedereen heeft geld gekregen. Waar in Europa alleen die mensen en bedrijven geld kregen die het nodig hadden, daar maakten de Amerikanen geen onderscheid. Iedereen kreeg geld, ook degene die totaal geen last hadden van de coronamaatregelen. ‘Die mensen krijgen geld. En dan? Dan ga je lekker uitgeven. Daar komt dat hele groeiverhaal vandaan.’ En toch pakken donkere wolken zich samen en neemt het vertrouwen in de economie wat af. Uit een recente enquête blijkt dat respondenten niks geloven van het door de FED zo geambieerde inflatiecijfer van 2%. ‘Het publiek denkt dat de inflatie op 5% komt, dat is de resultante van het Amerikaanse beleid.’ (bron: BNR) De inflatie lag in augustus in de VS al >5% en zal niet zo snel dalen, hetgeen de FED wel aangeeft. Andere onderwerpen waar Kees de Korte aandacht aan besteedde: het gaat toch een keer kraken en de centrale banken faciliteren implosie economie.

Omdat de Europese Centrale Bank een flexibel opkoopprogramma heeft, kan de markt een beslissing om minder obligaties op te kopen niet aanwijzen als een kentering in het monetaire beleid, zoals bij de Federal Reserve. “The lady isn’t tapering”, zei voorzitter van de ECB Christine Lagarde onlangs in een toelichting op het rentebesluit. Daarmee parafraseerde ze de legendarische Britse premier Margaret Thatcher die in 1980 liet weten niet te buigen voor druk om haar economische beleid terug te draaien. Wat Lagarde naar eigen zeggen wel deed, is het opnieuw afstellen van de stimulering, op basis van de gunstigere indicatoren, met name op het vlak van de inflatie en de economische groei. Op basis daarvan kan in het komende kwartaal in een “bescheiden lager tempo” worden gekocht dan in het tweede en derde kwartaal. De maandelijkse obligatie-opkopen onder het PEPP-programma zullen vermoedelijk gaan verlaagd worden naar €60 mrd, nadat dit in het tweede en derde kwaal nog circa €80 mrd was, zo verwacht beleggingsstrateeg Joost van Leenders van Van Lanschot Kempen. De afgelopen twee kwartalen was het tempo van opkopen juist opgevoerd vanwege de matige economische vooruitzichten. Inmiddels is de economie van de eurozone in een verder gevorderd stadium van herstel. Volledig herstel zou echter nog kunnen worden vertraagd door de deltavariant van het coronavirus. Het pandemie-stimuleringsprogramma PEPP kan desgewenst weer worden opgevoerd als de omstandigheden daarom vragen, of juist verder worden afgebouwd als de situatie verder verbetert. Het programma loopt in elk geval tot en met maart 2022 en kan lager maar ook hoger uitvallen dan de aangegeven beoogde omvang van €1.850 mrd. Daarmee houdt de ECB alle opties open voor de vergadering in december, wanneer zal worden vergaderd over de afronding van het resterende pandemieprogramma. Dan zal ook ter sprake komen of de grenzen van het reguliere stimuleringsprogramma APP moeten worden bijgesteld, om na afloop van het pandemie-programma de economie te kunnen blijven stimuleren. De ECB dreigt de bovengrens van 33% van de uitstaande leningen van lidstaten te overschrijden. Dit reguliere programma heeft momenteel een omvang van €20 mrd per maand en zal doorlopen tot vlak voor het moment waarop de centrale bank de rente gaat verhogen. “De ECB heeft zijn eerste significante stap naar tapering gezet”, zei Seema Shah van Principal Global Investors. “Op kenmerkende wijze heeft de ECB zich niet vastgelegd op een specifiek tempo van opkopen, maar behoudt een element van flexibiliteit, dat behulpzaam zal zijn op het moment dat de financiële omstandigheden kunnen verkrappen nu de tapering van de FED naderbij komt”. De markt reageerde lauw op het rentebesluit. De centrale bank stelde zijn verwachting voor de inflatie dit jaar bij van 1,9% naar 2,2%, wat boven de doelstelling van 2% is. De hoge inflatie van 3% in augustus zal later in het jaar nog verder stijgen, maar volgend jaar weer dalen. De opwaartse inflatiedruk is daarmee volgens de ECB nog altijd “grotendeels van voorbijgaande aard”. Dit zou kunnen veranderen als de verstoringen van de aanvoerketens aanhouden én als dit ook doorwerkt in de lonen. In dat geval zou de huidige inflatiedruk meer blijvend kunnen zijn. Dit is belangrijk omdat een structureel hoge inflatie een verkrapping van het monetaire beleid tot gevolg behoort te hebben. De ECB paste eerder dit jaar zijn inflatiedoel aan van bijna 2% naar 2%, wat ruimte biedt om het accommoderende monetaire beleid nog wat langer aan te houden. Vooralsnog ziet Lagarde nog geen loondruk en is de verwachting dat die gematigd en bescheiden zal zijn, wanneer de lonen gaan stijgen. Voor 2022 gaat de ECB uit van 1,7% inflatie en voor 2023 van 1,5%, wat ruim onder de doelstelling is en voldoende reden is om de rente nog geruime tijd niet te verhogen. Wel liggen de inflatieverwachtingen hoger dan in juni. De economische groei schat de ECB dit jaar op 5,0% en voor 2022 op 4,6%. In 2023 zakt de groei dan terug naar 2,1%. Dat betekent dat de groeiverwachting voor dit jaar is gestegen, maar voor de jaren daarna ongeveer gelijk is gebleven. (bron: ABM Financial News) De vraag is hoe serieus de aannames van de ECB genomen moeten/kunnen worden. Een onderbouwing van de dalende inflatie voor de komende 2 jaar ontbreekt. Wat zijn de verwachte gevolgen van een wijziging van de inkoop van vastrentende waarden voor de ECB?

De Zuidas verliest veel van haar aantrekkingskracht doordat, nadat eerder APG, de investeringstak van pensioenfonds ABP, aankondigde met 500 werknemers te gaan verhuizen naar Sloterdijk, daarna volgde ABNAmro met een verhuizing en nu gaat De Brauw, Blackstone Westbroek De Rock, bij station Zuid, verlaten. Daarmee komt er 120.000 m2 van de 1.000.000 m2 vrij in de komende jaren.

Klanten van ABN AMRO die jarenlang een torenhoge variabele rente hebben betaald over hun doorlopend consumptief krediet krijgen een veel te lage compensatie van de bank. Deskundigen die Kassa raadpleegde, stellen dat de bank de compensatieregeling niet uitvoert in lijn met uitspraken van het Klachteninstituut Financiële Dienstverlening (Kifid). Klanten kunnen hierdoor vele duizenden euro’s mislopen.

Uit Europese cijfers blijkt dat de inflatie oploopt, met een stijging van de consumentenprijzen als gevolg. Macro-econoom en BNR-economiecommentator Kees de Kort wijst naar de Europese Centrale Bank (ECB). Hij vraagt zich af wat de ECB nog wil doen als de economische groei afzwakt. Volgens de laatste cijfers over de Europese inflatieontwikkeling stegen de consumentenprijzen in augustus met 3% op jaarbasis. De Kort: ‘Dat komt doordat producentenprijzen ook stijgen en zij zijn beter in staat om die door te berekenen aan de consument. De ECB heeft ooit gezegd: als de inflatie boven de 2% komt gaan wij wat doen. Toen dit gebeurde, hebben ze gezegd ‘het komt wel goed’. Ze hebben zichzelf buiten het speelveld geplaatst.’ De Kort heeft zoals altijd weinig vertrouwen in het beleid van de centrale banken. ‘Stel je voor dat de economische groei gaat afzwakken, wat kan de ECB dan nu nog doen om de economie te stimuleren? Wat de ECB doet maakt eigenlijk geen moer uit, want ze kunnen niks meer doen.’ Volgens de econoom gaat het door de steunmaatregelen allemaal best aardig, maar is onduidelijk wat de centrale bank zal doen als daar een einde aan komt en het door de stijgende inflatie wat minder wordt. Wat goed is voor de financiële markten, is niet per se goed voor de economie, besluit De Kort. (bron: BNR) De Korte stelt 2 zaken aan de orde: de gereedschapskist van de centrale bankiers is zo goed als leeg, alle ‘gebruikelijke’ tools zijn al ingezet en dus behoort nieuw beleid momenteel niet meer tot de mogelijkheden. Als de inflatie doorstijgt, en dat is helemaal niet ondenkbaar, dan wordt duidelijk, wat de Kort stelt, zal blijken dat de ECB alle monetair gereedschap al heeft gebruikt. Vandaar ook dat de ECB maar blijft zeggen dat de inflatiestijging maar van tijdelijke aard zal zijn en dat deze volgend jaar alweer zal dalen naar 1,7%. Zolang de markten daarin blijven geloven, tegen beter weten in, koopt de ECB tijd. Dus blijven de centrale banken goedkoop/gratis geld in de markten pompen. Maar wat er MOET gebeuren is dat ze moeten stoppen met de inkoop van financiële (vastrentende) waarden en daarna moet de rente weer omhoog naar een basiswaarde van stel 4% + inflatiecorrectie. Op dit moment zou dat dus 7% zijn. Maar die monetaire beweging kan niet worden uitgevoerd omdat dan het financieel/monetaire statuut instort.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

De Tweede Kamer vindt dat Tata Steel de fabriek in IJmuiden moet sluiten als hij niet wordt omgebouwd tot “groene en gezonde industrie”. Het kabinet moet nu ingrijpen en het bedrijf dwingen tot actie, zeggen verschillende partijen. Over hoe streng dat moet verschillen de partijen van mening. De VVD wil dat het kabinet samen met bedrijf een route vastlegt naar schonere productie. GL, SP en de PvdD vinden dat het meest vervuilende deel, de Kooks 2-fabriek, direct dicht moet. Daar worden cokes gemaakt, een brandstof die in hoogovens wordt gebruikt. Volgens de 3 partijen kan Tata die ook inkopen. De Tweede Kamer is bereid financiële steun te geven voor het plan van staalfabrikant Tata Steel om de productie in IJmuiden te verduurzamen. Een ruime meerderheid roept het kabinet op om per direct steunopties uit te werken. Ook het nemen van een belang in het bedrijf wordt niet uitgesloten. Voorwaarde is wel dat het geld niet mag weglekken naar de aandeelhouder in India. Woensdag maakte de directie van Tata Steel Nederland bekend te gaan stoppen met het gebruik van steenkolen bij de productie van staal, waardoor de uitstoot van fijnstof en CO2 verminderd wordt. In eerste instantie wil het bedrijf overstappen op aardgas en uiteindelijk op groene waterstof. In 2030 moeten de steenkolen niet meer nodig zijn. (bron: NOS) Betekent dit dat de prijs van aardgas voor huishoudens in de komende jaren verder stijgt?

Kolen, de meest vervuilende elektriciteitsbron, maken een comeback. Nederlandse kolencentrales produceerden in het eerste half jaar van 2021 bijna 50% meer stroom dan in dezelfde periode vorig jaar. Door torenhoge gasprijzen is de meest vervuilende bron van elektriciteit weer in trek. (bron: NOS) Dit stemt tot nadenken. In het 2e kwartaal lag de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen 11% hoger dan in dezelfde periode een jaar eerder. Dat melden het Centraal Bureau voor de Statistiek en het RIVM op basis van voorlopige cijfers. De totale uitstoot nadert bovendien het niveau van voor de coronacrisis. In sommige sectoren ligt de uitstoot inmiddels al hoger, waaronder in de industrie en de landbouw. De toename in de uitstoot van broeikasgassen komt vooral op het conto van het hogere aardgasverbruik. Dat was vanwege het koude weer voor huishoudens en kantoren nodig om te stoken, terwijl de glastuinbouw meer aardgas verbruikte voor de eigen warmtekrachtcentrales. Die worden aangedreven door een gasgestookte motor en zorgen voor warmte en elektriciteit. Het was namelijk minder zonnig, waardoor de belichting van kassen vaker ingezet moest worden. Ook de industrie zag de uitstoot toenemen. Er werd in het 2e kwartaal meer geproduceerd dan een jaar eerder, met hogere emissies als gevolg. De uitstoot van de elektriciteitssector viel weliswaar 2% hoger uit, maar blijft onder het niveau van voor de coronacrisis. Hetzelfde geldt voor de mobiliteitssector, al steeg de CO2-uitstoot vanwege de herstel van het vliegverkeer en de transportsector wel ten opzichte van dezelfde periode in 2020. Ook pakten huishoudens in het afgelopen kwartaal weer vaker de auto. (bron: nu)

Klimaatorganisaties kondigen het ‘grootste protest ooit’ aan. Een samenwerkingsverband van klimaatactiegroepen organiseert op 6 november een demonstratie in Amsterdam. Het protest vindt plaats tijdens de VN-klimaatconferentie in Glasgow. Het protest wordt georganiseerd door de Klimaatcrisis Coalitie, een samenwerking van onder meer Oxfam Novib, Fridays For Future, Greenpeace, Extinction Rebellion, FNV, Fossielvrij NL en Milieudefensie. De clubs stellen dat ‘klimaatverandering veel sneller gaat dan eerder werd voorspeld’ en dat de Nederlandse klimaatdoelen tot nu toe te ver achter blijven ‘om zeer ernstige klimaatontwrichting te voorkomen’. De demonstranten verzamelen op de Dam om vanuit daar een mars te lopen door Amsterdam. De details over de tocht worden later bekendgemaakt. In maart van dit jaar organiseerde de Klimaatcrisis Coalitie het Klimaatalarm, waar naar eigen zeggen ruim 35.000 mensen aan meededen, verspreid over 44 plaatsen in het land. “Toen hadden we ons vanwege de coronamaatregelen verspreid,” aldus een woordvoerster van de organisatie. “Nu hopen we weer met z’n allen samen te kunnen komen.” (bron: Parool) In de komende tijd komen wij hierop terug.

Boeren die te veel stikstof uitstoten in de buurt van natuurgebieden moeten hun vergunning kwijtraken. Dat adviseert de landsadvocaat. Het ministerie van Landbouw benadrukt dat het een advies is en dat er ook andere opties zijn. Als de vergunning wordt ingetrokken, moet een boer vrijwel meteen stoppen. Deze handeling gaat verder dan onteigening, een procedure die vaak jaren duurt. De landsadvocaat zegt dat een snelle maatregel nodig is omdat er op sommige plekken snel ruimte moet komen om wegen en huizen te bouwen. Boerenorganisatie LTO noemt het plan schandalig en een schending van de rechten van boeren. (bron: NOS) De landsadvocaat is een jurist die de overheid bijstaat in gedingen. De landsadvocaat is geen politiek adviseur in maatschappelijke onderwerpen. Mijn vraag is dan ook ‘in wiens opdracht heeft hij dat advies uitgebracht’?

Het kabinet heeft meerdere hulpvragen van de ambassade in Kabul genegeerd. Dat schrijft de Volkskrant. Den Haag zou klemmend zijn verzocht evacuatieplannen te maken voor lokaal ambassadepersoneel vanwege de Taliban-opmars. Volgens de krant kreeg het kabinet sinds begin 2020 signalen van bezorgde diplomaten. Toch duurde het tot 2 dagen voor de val van Kabul voordat het kabinet een evacuatiebesluit nam. Het ministerie van Buitenlandse Zaken is het oneens met de conclusies in het stuk. Alle 37 lokale medewerkers zijn zoals beloofd met hun “kerngezin” uit het land gehaald. Verder kwam de Kabul-val “onvoorzien snel”. (bron: NOS) De Kamer wil dat er onderzoek naar wordt ingesteld door een onafhankelijke instelling. Er is in ieder geval van alles fout gegaan bij de evacuatie. Insiders wisten wel degelijk dat de Taliban het zo goed als failliete Afghanistan in de schoot geworpen zou krijgen. Als je een leger hebt van 300.000 soldaten en je betaalt ze al 3 maanden geen soldij uit waarmee ze hun gezin moeten onderhouden, dan is er geen enkele twijfel aan dat het leger uiteen valt en de soldaten naar huis terugkeren. Daarbij komt dat de president en zijn regering corrupt en dus onbetrouwbaar waren, maar dat alles was de verantwoordelijke Westerse politici ontgaan. Zij dachten er zich op te kunnen beroepen dat het Afghaanse leger zwaar bewapend en getraind was, maar dat was een illusie.

We hadden een gehele blinde vlek’, aldus minister Kaag over de dramatisch verlopen evacuatie uit Afghanistan. Toch wil zij en de premier het woord ‘falen’ niet in de mond nemen. Wij hebben datgene gedaan wat veel bondgenoten ook deden. De formatie wordt er alleen niet makkelijker op. Vertrouwen minister-president Rutte en minister Kaag elkaar nog voldoende?”, wil Pieter Omtzigt weten. Het schemert al bijna als het voormalig CDA-Kamerlid aan de beurt is om zijn bijdrage aan het Afghanistan-debat te leveren, op zijn eerste dag na een lange afwezigheid. “Heeft hun verhouding, die toch ijzig lijkt als je op de bank zit in Enschede, geleid tot goede of minder goede samenwerking op dit dossier?” Het antwoord krijgt Omtzigt niet, maar hij legt de vinger op de zere plek. Op het gebrek aan regie rond de evacuatie uit Afghanistan waardoor mensenlevens onnodig in gevaar werden gebracht, én op de politieke gevolgen voor de formatie en de samenwerking tussen de hoofdrolspelers. Dat de vier ter verantwoording geroepen bewindspersonen het debat zullen overleven, lijkt in de eerste uren duidelijk, al zal het debat zich tot half drie voortzetten. Niet dat er geen harde kritiek is op Sigrid Kaag (D66, buitenlandse zaken), Ank Bijleveld (CDA, defensie), Ankie Broekers-Knol (VVD, asiel) en hun demissionaire baas Mark Rutte. Er ging ‘heel veel fout’, er was ‘gebrek aan regie’ en de Kamer is ‘onvoldoende geïnformeerd’, constateert CDA’er Derk Boswijk. Maar VVD, D66 en CDA zijn niet uit op de politieke scalp van hun partijgenoten in vak K. Daarvoor zijn de problemen rond de achtergebleven Afghanen en Nederlanders nog te groot, de verantwoordelijkheden te diffuus. Een motie van afkeuring over het door Kaag en Bijleveld gevoerde beleid werd door vrijwel de hele oppositie en de CU gesteund. (bron: Trouw) Het demissionaire kabinet haalde de eindstreep niet, maar bleef, voor de zoveelste keer, beschadigd achter. Het is opvallend dat de CU het coalitie-front verliet. En dan rijst de vraag of dit demissionaire kabinet Rutte III nog verder kan en in hoeverre een minderheidsregering kan rekenen op voldoende draagvlak in de beide Kamers. En wat deed minister Kaag, zij kreeg geen motie van afkeuring, maar trad wel af en Bijleveld, met een motie van afkeuring, blijft aan. En wat doet Rutte nu? De chaos is nu bijna compleet. Veel fracties in de Tweede Kamer uiten hun respect voor het besluit van D66-leider Kaag om op te stappen als minister van Buitenlandse Zaken. “Veel waardering voor deze zuivere keuze”, zegt GroenLinks-leider Klaver op Twitter. Ook PvdA, SP en Volt prijzen haar besluit. Premier Rutte spreekt van een groot verlies. Hij noemt Kaag “een grote mevrouw, wereldwijd erkend als een groot diplomaat.” (bron: NOS) Het aftreden van Sigrid Kaag levert verschillende reacties op in de media: De politieke verhoudingen aan het Binnenhof waren al ijzig, maar sinds het Afghanistandebat is de stemming gedaald tot ver beneden het vriespunt. Dat raakt ook de toch al sukkelende formatie, al zal het de positie van D66-leider Kaag niet verzwakken schrijft het Parool. Opgestapte Kaag gaat gehavend door, kopt Trouw en NRC schrijft: Kaag houdt woord, haar vertrek zal haar positie in de formatie niet verzwakken. Kabinet Rutte III valt definitief als los zand uit elkaar.

In het CDA heerst grote onrust over het aanblijven van minister Bijleveld van Defensie. Dat valt op te maken uit gesprekken met partijleden uit diverse geledingen. Ook in de CDA-fractie in de Tweede Kamer wordt gesproken over de politieke toekomst van Bijleveld. Partijleider Hoekstra is vrijdag voortijdig vertrokken uit de ministerraad voor crisisoverleg op het ministerie van Defensie. De CDA-ministers Grapperhaus en Bijleveld waren al niet aanwezig op het ministersberaad. Aangenomen wordt dat andere CDA-ministers en partijvoorzitter Van Rij daar ook zijn. Ank Bijleveld had al voor de stemming over de motie van afkeuring laten weten dat ze aan zou blijven. Demissionair minister van Defensie Bijleveld treedt toch af na crisisberaad van de CDA-top. Grapperhaus neemt tijdelijk waar op Defensie. Ik zie het besluit van Kaag als af te treden als minister als een principiële handeling die is voortgekomen uit haar stijl van communiceren en leidinggeven. Daarin staat ze diametraal tegenover Rutte (3x sorry en vervolgens gewoon doorgaan). Dat siert haar. In haar verdediging was ze transparant en eerlijk en daarmee legt zij haar papieren voor het leiderschap op tafel. Waar ik nog op wil duiden dat zij persoonlijk, in tegenstelling tot minister Bijleveld (CDA), geen motie van afkeuring aan haar broek kreeg. Zij trad af vanwege de motie van afkeuring over het Afghanistan/Kabul beleid van het kabinet, waarvoor in feite de premier verantwoordelijk was. Kamerlid Omtzigt stelde terecht de vraag of er door de ministerraad een crisismanager, voor dit dossier, was benoemd. De reactie was ontkennend en de premier zat erbij en hield zijn mond. Maar toen Omtzigt doorvroeg naar de samenvatting van de discussie daarover in de ministerraad antwoordde Kaag niet maar verwees naar Rutte. Die reageerde met ‘daar kom ik later op terug’. Omtzigt stelde vrijdag, nadat Kaag haar ontslag had aangekondigd met stop met deze informatie voor een minderheidskabinet en zet alle energie in voor een extra-parlementair kabinet, waarin Rutte, Kaag en Hoekstra fractievoorzitters worden in de Kamer. Van mij mag Kaag dat kabinet ook gaan leiden en Rutte en Hoekstra uit de politiek verdwijnen. De informatie uit welingelichte kringen wijst op een ‘‘incompatibilité d’humeur‘ tussen Kaag en Bijleveld. In ieder geval had voor de stemming over de drie moties van afkeuring Bijleveld al laten weten dat ze daar geen consequenties aan zou verbinden voor haarzelf. Toen Kaag haar ontslag aankondigde in de Kamer was Bijleveld vooraf niet over geïnformeerd. Hebben Kaag en Bijleveld tijdens de Kabulcrisis qua aanpak niet op één lijn gelegen? Het gevolg is nu dat er in het kabinet Rutte III al tien bewindslieden zijn opgestapt. Zondagmiddag weten we meer over de resultaten van het (informatie) beraad dit weekend ‘op de hei’ in Hilversum.

Nabil B., kroongetuige in het proces rond Ridouan Taghi, wilde financieel het maximale halen uit de deal die hij met het OM heeft gemaakt. Dat schrijft het AD, dat appjes kon lezen die B. in 2017 en 2018 uitwisselde met zijn vriendin, familieleden en een medegevangene. B. legde belastende verklaringen af in ruil voor strafvermindering, maar hij wilde ook geld van het OM. “Helemaal uitzuigen. Tot de laatste cent”, appte hij aan zijn vriendin. De advocaat van B. noemt het AD-artikel “tendentieus, vals en onjuist” en eiste in kort geding een publicatieverbod. De rechter wees die eis af, waarna het AD overging tot publicatie. Advocaat Inez Weski heeft de rechters in het liquidatieproces Marengo gewraakt. De rechtbank heeft volgens haar de schijn van vooringenomenheid gewekt bij het nemen van een beslissing over een presentatie die Weski wil houden. Die heeft te maken met appjes van Nabil B.,de kroongetuige. (bron: NOS) De positie van de ‘kroongetuige’ moet in heroverweging worden genomen, nu wordt het OM in de tang genomen door criminelen, die wil praten over andere criminelen.

Met de brede invoering van het coronatoegangsbewijs blijft testen op corona voorlopig gratis. Er komt extra geld voor handhaving. Minister De Jonge zei dat niemand gedwongen zal worden zich te laten vaccineren. Wel erkende hij dat ongevaccineerden meer beperkt zullen worden, omdat zij zich voor toegang moeten laten testen. De Jonge zei dat vaccineren een vrije keuze blijft, “maar de verstandige keuze is om het wel te doen”. Hij zei dat een vaccin voor 95% beschermt tegen een ziekenhuisopname (bij IC 97%). De Jonge benadrukte dat gevaccineerden het virus minder en korter doorgeven. (bron: NOS) Dit is het standpunt van het kabinet, maar is dit beleid wel uitvoerbaar, is het te handhaven en worden mensen erdoor juist wel gediscrimineerd. De Telegraaf meldde al dat de horeca daartoe niet bereid is de controlefunctie uit te voeren, de BOA’s zullen zich beperken tot het controleren of uitbaters die regel wel uitvoeren maar zij controleren dus niet of de aanwezigen in een restaurant, het terras en in het café beschikken over een legitieme coronapas. Wie vertelt aan iemand die komende vrijdag op een terras zit, dat als hij/zij de volgende dag alleen mag terugkomen als hij/zij een coronapas kan tonen.

De Europese Commissie heeft op de agenda gezet de wenselijkheid van het aanleggen van een register, waarin worden vastgelegd de bezittingen van alle 450.000 inwoners in de 27 EU-landen, niet alleen eigendommen in de vorm van onroerend goed, grond en aandelen worden opgenomen, maar ook bezittingen als edelmetalen, cryptomunten, sieraden, kunstwerken, auto’s en boten. Volgens de Europese Commissie is een dergelijk register noodzakelijk om belastingontduiking en witwassen te voorkomen. Het geeft de autoriteiten meer informatie om geldstromen in kaart te brengen. Uit de tekst van het voorstel: “Het verzamelen van gegevens en de onderlinge koppeling van registers is een belangrijk instrument in het kader van de EU-wetgeving om de toegang van de bevoegde autoriteiten tot financiële informatie te versnellen en grensoverschrijdende samenwerking te vergemakkelijken. In het kader van dit project worden verschillende mogelijkheden onderzocht voor het verzamelen van informatie met het oog op het opzetten van een activaregister dat vervolgens kan worden gebruikt voor een toekomstig beleidsinitiatief. Er zal worden nagegaan hoe men informatie uit verschillende bronnen over eigendom van activa (bv. kadasters, vennootschapsregisters, trust- en stichtingenregisters, centrale bewaarinstellingen voor effectenbezit, enz. ) kan analyseren en hoe het ontwerp, de reikwijdte en de uitdagingen van een dergelijk vermogensregister van de Unie eruit kan zien. Ook zal worden nagegaan of gegevens over de eigendom van andere activa, zoals cryptomunten, kunstwerken, onroerend goed en goud, in het register kunnen worden opgenomen.” Hoewel het slechts een voorstel betreft is dit een bijzonder zorgelijke ontwikkeling. Het geeft overheden nog meer inzicht in het vermogen van burgers, bovenop de informatie die ze nu al verzamelen. Opvallend is dat het voorstel alleen belangen van overheden, toezichthouders, banken en NGO’s belicht en geen rekening houdt met belangen van Europese burgers. Ook maakt het voorstel niet duidelijk waarom een meer gedetailleerde registratie van bezittingen noodzakelijk is. Onder het mom van witwassen en terrorisme wordt de vrijheid en privacy van burgers met een dergelijk register verder aangetast. Overheden gebruiken het als excuus om meer controle uit te kunnen oefenen op de eigen bevolking. Uit verschillende hoeken klinkt dan ook felle kritiek op het voorstel. Volgens de Duitse politicus Markus Ferber gaat de Europese Commissie haar boekje voorbij. “Deze plannen zijn totaal disproportioneel. De relatie tussen de burger en de staat doet me bij dit soort plannen denken aan China, niet aan EU lidstaten”. De Duitse krant Die Welt concludeert dat met dit register alle bezittingen van goud en bitcoins traceerbaar worden, terwijl het de Oostenrijkse krant Die Press doet denken aan een hoofdstuk uit Orwell 1984. Volgens de Oostenrijkse Kroner Zeitung is een dergelijke registratie van bezittingen in de praktijk onuitvoerbaar en bovendien zeer kostbaar. Volgens het Duitse tijdschrift Focus wil de EU het vermogen van alle mensen tot op de laatste zin kaart brengen: “Als dit register tot stand zou komen, dan liggen de gevolgen voor de hand. Voor politiek onwelgevallige burgers – en daar vallen niet alleen criminelen onder – wordt het in de toekomst bijvoorbeeld veel moeilijker om hun activiteiten voort te zetten. Het kan bijvoorbeeld gaan om onderzoeksjournalisten of klokkenluiders, die met meer gerichte represailles worden bedreigd. De controle van geldstromen, investeringen en activa is in strijd met de menselijke waardigheid. Onder het mom van het voorkomen van witwaspraktijken worden we allemaal doorgelicht. Nu is het tijd voor burgerlijke ongehoorzaamheid. De mensen moeten de straat op, zoals de gele hesjes in Frankrijk.” Het in kaart brengen van vermogens is een volgende stap in het verscherpen van de controle op burgers. Eerder pleitte de Europese Commissie al voor strenger toezicht op aanbieders van cryptovaluta. Ze wil alle crypto adressen registreren, zodat er een einde komt aan anonieme transacties. Ook heeft de Europese Commissie deze zomer een richtlijn opgesteld om transacties van meer dan €10.000 in contanten in de hele Europese Unie te verbieden. Een zorgwekkende ontwikkeling, ook voor spaarders die niks te verbergen hebben. (bron: Geotrendlines)

Het elektriciteitsnet blijkt overvol in veel meer delen van de hoofdstad dan gedacht. Daardoor kunnen bedrijven geen stroomaansluiting krijgen. Amsterdam waarschuwt politiek Den Haag dat ook de bouw van tienduizenden woningen hierdoor vijf tot zeven jaar vertraging oploopt. Het deel van de stad waar het elektriciteitsnet aan zijn taks zit breidt zich snel uit. Voor de zomer gold dat al voor een deel van het Westelijk Havengebied en de Buiksloterham in Noord. Donderdagmorgen heeft netwerkbedrijf Liander ‘congestie’ aangekondigd in grote delen van Amsterdam-West en Amsterdam-Noord. Daar is geen capaciteit meer om bedrijven die veel stroom verbruiken aan te sluiten op het stroomnet. In West gaat het onder meer om de Houthavens en Minervahaven, maar ook om het Centraal Station. Boven het IJ is het elektriciteitsnet in de hele westelijke helft van stadsdeel Noord overvol, maar ook in de gemeenten Oostzaan en Landsmeer. Zolang het net niet is uitgebreid, is hier geen ruimte op het net voor nieuwe grootverbruikers, zoals supermarkten, grootschalige horeca, kantoren en fabrieken. Liander schat dat het hier nog 4 tot 6 jaar duurt voordat extra elektriciteitsstations zijn bijgebouwd. Grootverbruikers die zich hier willen vestigen krijgen al die tijd geen stroom, maar het kan ook betekenen dat uitbreidingsplannen van bestaande bedrijven stuklopen. Liander noemt geen namen van bedrijven die nu op de wachtlijst zijn beland, maar het gaat onder meer om horeca, grootschalige laadvoorzieningen voor elektrisch vervoer, datacenters en onderwijsinstellingen. Voor de zomer bleek al dat een distributiecentrum zijn uitbreidingsplannen in de ijskast moest zetten. Het bedrijfsleven stond toen al op zijn achterste benen, vanwege de gevolgen voor de economie en de energietransitie. (bron: Parool)

Corona berichten

55% vindt het terecht dat je in de horeca moet aantonen dat je bent ingeënt, negatief bent getest of hersteld bent. Bij bioscopen is dat 59%. Bij mensen die niet zijn ingeënt ligt dat heel anders, blijkt uit onderzoek van I&O Research in opdracht van de NOS. Slechts in die groep heeft maar 7% er begrip voor. Een ruime meerderheid van de mensen vindt verder dat vaccineren een vrije keus moet zijn (60%). Van de mensen die zich niet laten inenten ervaart 61% ‘sterke dwang’ om dat toch te laten doen. Vanaf 25 september vervalt de regel om 1,5 meter afstand van elkaar te houden, heeft het kabinet bekendgemaakt. De vaccinatiegraad is daarvoor hoog genoeg. Er blijft wel een ‘dringend advies’ overeind om afstand te houden. Daarnaast zal er wel vaker gevraagd worden om een coronatoegangsbewijs. Dat bewijs gaat gelden in alle horeca, bij evenementen (festivals, concerten, sportwedstrijden) en in bioscopen en theaters.1 november wordt geëvalueerd. De sluitingstijd voor horeca blijft 00.00 uur, buitenevenementen mogen wel langer ‘open’. Evenementen binnen zonder vaste zitplaats mogen 75% vol zitten. (bron: NOS) Dit onderzoek is uitgevoerd voor de persconferentie van 14 september 2021 door het duo Rutte/De Jonge. Toen de exacte regels bekend werden gemaakt over de grote verschillen in aanpak tussen grootschalige evenementen als de F1-race in Zandvoort, de voetbalstadions die weer volledig open mogen en festivals slechts mogen plaatsvinden met een ¾ bezetting. Vaccinatie is geen must, maar werkgevers mogen wel vastleggen welk personeel is gevaccineerd. Is dat geen schending van de privacy.

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 1777, aantal opgenomen mensen in het ziekenhuis 450 + 208 op de IC, maandag 2041, 430, 203, dinsdag 2402, 400, 200, woensdag 2130, 378, 202, donderdag 2172, 372, 194, vrijdag 2051, 359, 192 en zaterdag 1694, 364 en 195.

Wat betreft het aantal ziekenhuis opnamen is het interessant te melden dat Nederland in 2019 116 ziekenhuislocaties telde waaronder 8 Universitaire medische centra’s. Bij de huidige stand van zaken liggen er dan ca 5 coronazieken in elk ziekenhuis en waar praten we dan nog over?

Heel Nederland blijft de komende week op rood staan op de coronakaart van Europa. Dat komt doordat nog altijd meer dan 5% van alle tests positief is. Maandag was het percentage gedaald naar 7,4. Als de daling doorzet, zou de waarschuwingskleur binnenkort kunnen veranderen op de kaart van het Europese gezondheidsinstituut ECDC. Het ECDC publiceert de kaart elke donderdag. Er wordt gekeken naar het aantal vastgestelde besmettingen en het percentage positieve tests in de twee vorige weken. De kaart heeft vier kleuren: groen, oranje, rood en donkerrood. Friesland heeft Flevoland ingehaald en is nu de grootste brandhaard. In de afgelopen twee weken zijn meer dan 1800 Friezen positief getest, omgerekend 277 op elke 100.000 mensen. Dat is 9 procent meer dan op de kaart van vorige week. In Limburg en Zeeland is een lichte stijging te zien, in Drenthe blijft het aantal positieve tests gelijk. (bron: NOS)

Eyeliners

Omtzigt richt zijn pijlen op Rutte en Hoekstra

Kabinet en OMT kiezen met loslaten 1,5 meter voor ‘het risicovolste scenario’

Boa’s gaan vanaf zaterdag 25 september handhaven of horecaondernemers en andere uitbaters controleren op de coronapas bij hun bezoekers.

Kabinet op ramkoers met vaccinweigeraars

Geld is op voor 2e hands elektrische autos

De WAB (Wet arbeidsmarkt in balans) heeft het tegendeel bereikt als het doel van die wet. 77.000 flexwerkers zitten nu in de WW. Het doel was de flexibilisering van de arbeidsmarkt terugbrengen, maar werkgevers werkte tegengesteld

Zorgstelsel op den duur onhoudbaar

Zwak tegenspel van de achterban van het CDA op congressen

AEX breekt record na record, hoe lang nog?

Griep kan hard toeslaan in de winter

Frontberichten

Via Brussel krijgt het bedrijfsleven wel heel makkelijk de politiek mee. Het bedrijfsleven beïnvloedt beleidsmakers in Brussel vaak al jaren voordat de Tweede Kamer over deze plannen hoort. En dat gaat heel gewiekst, schrijft Romana Abels in Trouw. Journaliste Lise Witteman nam in 2018 ontslag bij De Telegraaf en vertrok op goed geluk naar Brussel. Ze zou verhalen leveren voor Follow the Money en De Groene Amsterdammer, als freelancer. Eenmaal daar viel ze van de ene verbazing in de andere: via Brussel weet het bedrijfsleven wel héél makkelijk het beleid te beïnvloeden. Sluiproute Brussel heet haar boek dan ook. Witteman: “Zo ontdekte ik dat diplomaten allerlei voordeeltjes kunnen krijgen, zoals korting op een nieuwe auto. En er was die keer dat ik naar een bijeenkomst ging, georganiseerd door de Permanente Vertegenwoordiging van Nederland in Brussel en gesponsord door Heineken. Ik vond dat maf. Maar ik was helemaal verbluft toen ik ontdekte hoe het werkt met congressen.” “Een voorbeeld. Je hebt een bijeenkomst, Eurofi, waar sprekers komen uit de politiek. Die wordt steeds gehouden rond het moment dat de ministers van financiën bij elkaar komen. Allerlei hotshots uit de bankensector betalen grof geld om daarheen te mogen. Journalisten zijn niet welkom. De organisatie, de bankensector, bepaalt de agenda en zo kunnen ze heel slinks een redenering inslijpen.” Dat deden ze bijvoorbeeld bij zogenoemde ‘securisaties’, vertelt Witteman. “Dat is precies het beleggingsproduct waardoor de Amerikaanse bankensector in 2008 is ingestort.” Witteman ontdekte dat de bankensector via de Eurofi-congressen langzaam de geesten rijp wist te maken tegen het plan om die securisaties aan banden te leggen. “Het werd daar vanaf 2010 heel erg gepromoot in allerlei panels. Het verhaal was daar steeds: ‘securisaties zijn nodig om de Europese economie er weer bovenop te helpen. Daardoor krijgen de banken weer geld’.” “Niemand zei: ‘Is dat wel zo? Is er niet een beter verdienmodel?’ Kijk, misschien hebben ze wel gelijk, maar het komt niet eens aan de orde. In Brussel wemelt het van dit soort conferentietjes, waar je als vertegenwoordiger van een sector een politicus kunt aanschieten zonder dat dat wordt geregistreerd in het lobbyregister. Ze maken de geesten rijp.” “Het meest verontwaardigd was ik over het zogeheten innovatieprincipe. Dat bestond tot voor kort niet, maar is door het bedrijfsleven, specifiek de chemie en de tabaksindustrie, ingestoken. Het was zo: als Brusselse beleidsmakers de veiligheid van een product niet helemaal konden overzien, dan kwam het er niet. Dat heette het voorzorgsprincipe. Onder druk van lobbyisten kwam daar iets tegenover te staan. Een ander principe, waarmee de beleidsmakers ‘innovatie niet afremmen’. Wie wil dat nu niet? Maar het is bedacht door de tabaksfabrikanten, zodat hun producten aan zo min mogelijk regels hoeven te voldoen.” “Het is zo vernuftig gedaan. Iedereen trapt erin, zeker Nederland dat erg voor innovatie is. Uiteindelijk kijkt niemand meer waar zoiets vandaan komt. Zo’n lobby voor een nieuw principe kan decennia doorgaan. Want terwijl het hele bedrijfsleven in Nederland al zei: ‘innovatieprincipe, dat moeten we doen’, was de Tweede Kamer überhaupt nog niet op de hoogte dat men hiermee bezig was, laat staan dat ze wisten wat de achterliggende agenda was.” “Telkens als ik iets vond, dacht ik: goh, interessant, hoe zit Nederland erin? Het was vaak helemaal niet zo evident wanneer Nederland met een onderwerp te maken kreeg. Vaak, als ik goed ging kijken, was dat vele malen eerder dan de Tweede Kamer erover werd geïnformeerd.” IIk heb allerlei gevallen samengebracht in mijn boek uit de afgelopen tien jaar, precies de periode waarin Rutte premier was. Ik vraag me af: zou er altijd een Kamermeerderheid zijn geweest voor het beleid dat door hem in Brussel is gevoerd? Er is nooit discussie over geweest in de Tweede Kamer. Ik vraag me af of het dan terecht is dat de VVD met 34 zetels het beleid kan bepalen voor iedereen. Je kunt pas een democratie hebben waarin mensen geïnformeerd hun stem uitbrengen als ze weten wat er gaande is.” Het boek Sluiproute Brussel., de Europese lobby voor de bv Nederland kost € 20,99. (bron: Trouw) Interessant om te lezen hoe het neoliberalisme werkt en waar Mark Rutte en Wopke Hoekstra de hoofdlakeien van zijn.

Luchtvaartmaatschappijen zoals KLM zijn woedend over plannen van Schiphol om de tarieven te verhogen. Ze overwegen juridische stappen tegen de luchthaven, zegt hun belangenorganisatie in het FD. Schiphol heeft sinds de coronacrisis

721 mln verlies geleden en van het kabinet mag het dat deels verhalen op luchtvaartmaatschappijen. Zo komen er hogere havengelden, die worden betaald voor het gebruik van de luchthaven. Volgens het FD wil Schiphol de tarieven

met 40% verhogen. Belangenclub Barin vindt dat misbruik door een monopolist. “Ze laten ons betalen voor diensten, die ze niet geleverd hebben”. Barin overweegt juridische stappen om de coronaheffing te voorkomen. Het kabinet heeft eerder toestemming gegeven om vanaf 2023 een deel van die verliezen te verrekenen met luchtvaartmaatschappijen. Die zijn daar fel tegen. Bij de maatschappijen is er ook onvrede, omdat Schiphol meer kosten maakt voor de aanleg van een nieuwe pier. Die had al anderhalf jaar open moeten zijn, maar de bouw is uitgesteld en de kosten lopen op. Voor die bouwkosten komt er een aparte verhoging van de havengelden aan. (bron: NOS)

Overwegingen

De Hoge Raad moet nog oordelen of de box 3-heffing wel door de beugel kan, maar die uitspraak wil de Belastingdienst niet afwachten. De fiscus eist dat mensen hun individuele bezwaar nu al doorzetten óf intrekken, schrijft Rick van de Lustgraaf in Trouw. Hoe staat de belastingbetaler hierin? De tienduizenden mensen die de laatste jaren bezwaar maakten tegen de spaartaks, officieel de box 3-heffing, wachten nog op een uitspraak van de Hoge Raad. Die moet voor iedereen in een keer duidelijk maken of die gehate spaartaks, waarin mensen worden belast alsof ze rendement halen uit hun vermogen, door de beugel kan óf inderdaad in strijd is met het recht. Het duurt nog wel even voordat die uitspraak komt, maar daar gaat de Belastingdienst niet op wachten. De fiscus eist namelijk dat al die bezwaarmakers nu al hun individuele bezwaar doorzetten. Ze moeten laten zien waarom zij voor zichzelf vinden dat ze te veel hebben betaald. Dat konden ze tot uiterlijk dit weekend doen, anders trekt de fiscus hun bewaar weer in. Tot ongenoegen van de Bond voor Belastingbetalers. De fiscus zou moeten wachten op het oordeel over de heffing van de Hoge Raad, stelt voorzitter Jurgen de Vries. Vier vragen over de spaartaks. Wat is de spaartaks precies? De fiscus gaat ervan uit dat mensen hun geld vanaf een bepaalde vermogensgrens, sinds dit jaar staat die op €50.000, beleggen. En daar dus rendement aan overhouden. Over dat veronderstelde inkomen moeten zij vervolgens belasting betalen. Het punt is dat lang niet iedereen belegt. Veel mensen stallen hun spaargeld gewoon op een spaarrekening. En daar valt tegenwoordig helemaal geen rendement uit te halen, nu spaarrente iets uit het verleden is. De inkomsten uit het vermogen van deze spaarders zijn dus veel lager als waarvan de fiscus uitgaat. Dus betalen zij in werkelijkheid te veel belasting. Vanwege de massale onvrede hierover heeft het ministerie van financiën samen met de Bond voor Belastingbetalers zes van de tienduizenden mensen die de voorbije jaren bezwaar maakten tegen de spaartaks geselecteerd. Die zes zaken zullen helemaal worden doorgeprocedeerd tot de hoogste rechter, de Hoge Raad, om eens en voor altijd duidelijk te maken of deze manier van belastingheffing wel mag. De fiscus onderscheidt de bezwaren in twee delen: de algemene rechtsvraag of de spaartaks wel mag en de individuele vraag of de heffing inderdaad een ‘buitensporige last’ is voor de bezwaarmaker. De Belastingdienst wil vraag twee nu al beoordelen, nog voordat de Hoge Raad zich heeft uitgesproken over vraag een. Mensen konden tot uiterlijk dit weekend laten weten of ze hun eigen bezwaar doorzetten of intrekken. De Belastingbond vindt dat de fiscus moet wachten op het oordeel van de Hoge Raad. Bezwaarmakers worden nu voor het blok gezet, vindt de bond. Waarom vindt de Bond dat de fiscus de zaken moet aanhouden? Mensen komen voor een lastig dilemma: individueel procederen is moeilijk, kost veel tijd en loopt misschien ook wel uit op een rechtszaak, met alle kosten van dien. Dus gezamenlijk heeft de voorkeur. Maar het bezwaar intrekken is ook niet ideaal. Want stel nou dat de Hoge Raad over een tijdje oordeelt dat de spaartaks inderdaad in strijd is met bijvoorbeeld het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, wat een reële kans is. Dan is het nog geen uitgemaakte zaak dat de belastingplichtigen ook hebben gewonnen. Want ook de wet zal moeten veranderen. En op de stoel van de wetgever gaat de Hoge Raad niet zitten, verwacht de belastingbond. In dat geval, zegt voorzitter De Vries, zou het rechtsorgaan mensen kunnen adviseren om hun eigen bezwaar door te zetten, met het oordeel van de Hoge Raad als steuntje in de rug. Maar dat kan dan niet meer, als hun eigen bezwaar al is ingetrokken. Die vrees is niet onterecht. 2 jaar geleden zei de Hoge Raad in een andere zaak tegen de heffing al dat de spaartaks oneerlijk is, maar dat betekende niet dat mensen ook hun te veel betaalde geld terugkregen. Ja. De fiscus beroept zich op de Algemene wet bestuursrecht en zegt niet anders te kunnen dan de bezwaren zo snel mogelijk te behandelen. Sympathiek is het misschien niet, zegt Edwin Heithuis, hoogleraar fiscale economie aan de Universiteit van Amsterdam. De fiscus zou de bezwaren ook mogen aanhouden tot na het oordeel van de Hoge Raad, aldus Heithuis. Misschien is het dan helemaal niet meer nodig dat mensen individueel bezwaar maken.

Een nieuwe financiële crisis? Daar zijn we goed op voorbereid, vinden Nederlandse banken. Er is voldoende geld in huis om de klappen van een crisis op te vangen. Sterker, als de buffers van banken nóg verder worden verhoogd, kan dat zelfs negatieve gevolgen hebben, waarschuwde de branchevereniging van banken NVB eerder deze week. Want als banken over meer eigen vermogen beschikken, kunnen de rentes worden verhoogd. En dan moeten klanten meer betalen voor leningen. Dat is onnodig, aldus de NVB, die vindt dat buffers daarom vooral niet hoger moeten worden dan ze al zijn. De branchevereniging loopt vast vooruit op dit najaar, als de regels voor het eigen vermogen van banken worden aangescherpt. Die aanscherping is al in 2017 bepaald door een comité van meerdere bankentoezichthouders die bijeen kwamen in het Zwitserse Bazel. Zij vonden destijds dat banken beter voorbereid moeten zijn op een nieuwe crisis. Banken als ABN Amro en de Rabobank moesten hun buffers met miljarden verhogen. Volgens hoogleraar bankwezen en financiering Harald Benink van de Universiteit Tilburg moeten de regels juist nóg verder worden aangescherpt. Benink zegt dat Nederlandse banken ‘buitengewoon kwetsbaar’ blijven als er een nieuwe financiële crisis uitbreekt. Zo zijn er uiteenlopende meningen. Hier vijf vragen. Wat verandert dit najaar voor de banken? Wat nu vooral verandert is dat Bazel meer risicovolle kredieten (bijvoorbeeld hypotheken) strenger gaat beoordelen. En Nederlandse banken zijn wereldkampioen hypotheekverstrekker – ook nog eens op een relatief risicovolle manier. Want terwijl je hier vaak 100% van de woningprijs leent, is dat in het buitenland soms maar 80%, en moet je de rest zelf bijleggen. Met andere woorden: de kredieten lopen meer risico, dus moeten de buffers van Nederlandse banken in verhouding hoger zijn. En daar wringt het, want Nederlandse banken schatten de risico’s lager in. Zijn Nederlandse banken nu voorbereid op een nieuwe financiële crisis? Nee, zegt hoogleraar Benink. Ze voldoen aan de Bazel-eisen, maar dat is niet genoeg, ziet hij. Simpel gezegd: banken hebben een eigen vermogen van 7% van het uitstaande krediet, maar eigenlijk hebben ze minimaal 10% nodig, aldus Benink. “Bazel is een heel mooie stap, maar wereldwijd zijn wetenschappers het erover eens dat de buffers eigenlijk hoger moeten. Dat blijkt uit onderzoek.” Toezichthouder De Nederlandse Bank houdt zich in een reactie op de vlakte, maar zegt wel dat de aangescherpte regels een ‘belangrijke verbetering’ zijn. Historisch gezien, aldus Benink, potten banken zelfs 15% eigen vermogen op, maar zijn ze die buffers gaan terugbrengen sinds duidelijk werd dat overheden wel te hulp schieten als banken kopje onder dreigen te gaan (zoals in Nederland gebeurde met de overname van ABN Amro). Bovendien staat de overheid sinds enige tijd garant voor een deel van de spaargelden, mocht een bank omvallen. Banken dachten door die ‘overheidshulp‘ hun buffers verder te kunnen verlagen, aldus Benink. En dat argument van de NVB, dat hogere buffers voor hogere rentes kunnen zorgen? De branchevereniging baseert zich op een deze week verschenen rapport van het Centraal Planbureau (CPB), dat zegt dat te hoge buffers bij banken kunnen leiden tot hogere rentetarieven voor klanten. “Maar hoe erg is dat?”, vraagt Benink zich af. “De rente staat historisch zó laag dat dat nog wel even zo blijft. Daarbij zou het misschien wel gezond zijn als lenen iets meer wordt ontmoedigd.” Komt er een nieuwe financiële crisis? Misschien niet volgend jaar, maar wereldwijd maakt men zich wel zorgen over een nieuwe financiële crisis, merkt Benink om zich heen. Ga maar na: aandelenkoersen, huizenprijzen, bedrijfswinsten, alles gaat de lucht in, terwijl de rentes nihil zijn. Het risico op een ‘vertrouwensschok’ neemt toe, ziet Benink, terwijl banken hun buffers alleen maar willen afbouwen. (bron: Trouw) Ik steun de ongerustheid van Benink wel. Wij verkeren momenteel in een geheel nieuwe situatie nu ons geld niet meer is gekoppeld aan onderliggende waarden en nu is gekoppeld aan een inflatie van net onder de 2%. Maar op basis van stijgende prijzen stijgt de inflatie en ik verwacht dat aan die stijging op korte termijn geen einde komt (in ieder geval >2% blijft). Dat betekent dat de centrale banken hun monetaire beleid (geld uit de markt halen, waardoor de rente weer gaat stijgen) moeten kantelen. Maar de tools die daarvoor nodig zijn, ontbreken. Dit kan grote gevolgen hebben voor de stabiliteit van het bankwezen, vandaar dat de buffers omhoog moeten. En als dat tot gevolg zou hebben dat spaarders weer een redelijke rente krijgen op hun spaargeld en als de rente op kredieten weer stijgt is dat maatschappelijk een gezonde ontwikkeling. Ik betwijfel of de stelling van Benink dat de overheid sinds enige tijd garant staat voor een deel van de spaargelden juist is. Ik doe daar onderzoek naar maar DNB komt nog niet met de gevraagde informatie. Inderdaad zet DNB die uitspraak wel op haar website onder ‘consumenten informatie’ maar of dat correct is, betwijfel ik. De overheid heeft de taak, in het kader van het Europese Depositie Garantie Stelsel, om nationale wetgeving te ‘regelen’ waarin gelden van €0,01 tot €100.000 bij deelnemende banken worden ‘gegarandeerd’. Maar nog de Europese Unie, de Europese Centra Bank, nog de Nederlandse overheid, nog De Nederlandsche Bank stellen zich garant voor de betalingsverplichtingen voortvloeiend uit het Deposito Garantie Stelsel. Later meer hierover.

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 17 sep 2021, week 37: AEX 789,49; Bel 20 4.133,21; CAC40 6.570,19; DAX 15.490,17; FTSE 100 6.963,64; SMI 11.935,53; RTS (Rusland) 1.745,04; SXXP (Stoxx Europe) 461,84; DJIA 34.584,88; NY-Nasdaq 100 15.333,47; Nikkei 30.500,05; Hang Seng 24.884,666.183,71; All Ords 7.702,90; SSEC 3.613,97; €/$1.1727; BTC/USD $48.305,10; troy ounce goud $1.753,80, dat is €48.046,49 per kilo; 3 maands Euribor -0,548%; 1 weeks -0,563%; 1 mnds -0,562%; 10 jaar Duitse Staat -0,272%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,237%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,157%; 10 jaar Belgische Staat -0,034%; 10 jaar Franse Staat 0,058%; 10 jaar Japan 0,045%; 10 jaar Spanje 0,368%; 10 jaar VK 0,761%; Italië 0,738%; 10 jaar VS 1,3779%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,842.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden vrijwel allemaal lager, behalve in Japan, de beurs in Hong Kong daalde fors, daarentegen steeg de AEX deze week even boven de 800 op 803,70, de rentetarieven stegen. De euro daalde versus de dollar. De bitcoin, evenals een aantal andere crypto’s stegen weer. Oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en onzekere verwachtingen voor het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van de lockdown als gevolg van de corona-pandemie bepalen nog altijd de sfeer, de centrale banken spreken geruststellende woorden alhoewel ………., dankzij een stabiele inflatie (waar ik vraagtekens bij zet), maar wel met een ongeruste ondertoon. De ECB heeft nu ook aangekondigd dat de inkoop van vastrente waarden wordt afgebouwd. Er dreigt in het najaar/winter een griepgolf, verwachten de ziekenhuizen. Maar premier Rutte versoepelde de coronaregels. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,013%; Duitsland 0,226%; Nederland 0,304%; Japan 0,65%; Frankrijk 0,851%; VK 1,162%; Spanje 1,266%; Italië 1,732%; Canada 1,8232%; VS 1,9197%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,606%; Nederland -0,582%; Zwitserland -0,487%; België -0,521%; Denemarken -0,455%; Frankrijk -0,399%; Spanje -0,343%; Japan -0,0998%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.