UPDATE 17112018/453 Inflatie in de EU in oktober gestegen naar 2,2%

In blog 452 heb ik al geschreven dat het de hoogste tijd wordt dat het kabinet aan de slag moet met een plan van aanpak voor de overgang van eco 3.0 naar 4.0 en dat in een breed perspectief: politiek, financieel, sociaal/maatschappelijk, cultureel/ethisch, onderwijs, wetenschap, zorg, defensie, infrastructuur, milieu, klimaat, arbeid en inkomen. De vraag is of ons huidige kabinet onder aanvoering van Eerste Minister Mark Rutte daartoe ‘bekwaam’ is. U weet van mij dat ik daar geen vertrouwen in heb dat dat van de grond komt, zolang Rutte nog de scepter zwaait. Rutte is niet meer dan een veredelde ‘onderhoudsmonteur’ en tot weinig meer in staat. Een politicus zonder visie. Vorig weekend kwam aan de orde of er nieuwe verkiezingen zouden moeten komen als Rutte volgend jaar naar Brussel zou vertrekken? Wordt er aan hem getrokken voor een topfunctie zodra de Europese Verkiezingen achter de rug zijn? Als opvolger van Jean-Claude Juncker, de voorzitter van de Europese Commissie, dan wel van Donald Tusk, de President van de Europese Unie. Hij wordt in Brussel genoemd als een bemiddelaar bij het oplossen van ingewikkelde coalities. Maar hoe de poppetjes in Brussel verdeeld gaan worden ligt nog open. Zou hij de President van de Europese Unie worden dan wordt gevreesd dat hij de loopjongen wordt voor de uitvoering van de plannen van Merkel en Macron over versterking van de eurolanden. Daarover verschilt Rutte op hoofdlijnen met Macron. Als Frans Timmermans (PvdA) een topfunctie in Brussel krijgt zal Rutte niet meedingen voor een topbaan in de EU. Rutte zelf houdt alle speculaties af, ook al heeft de VVD al een opvolger voor het premierschap in te coulissen klaarstaan: Edith Schippers. Op zich zou dat, staatsrechtelijk, zonder nieuwe verkiezingen kunnen, maar het CDA en D66 voelen daar, op dit moment, niet voor. Een heel ander aspect is de toekomst van de Europese Unie. Hoe en waar komt die te staan in de transitie (= een structurele verandering, die het resultaat is van op elkaar inwerkende en elkaar versterkende ontwikkelingen op het gebied van bijvoorbeeld financiën, economie, cultuur, technologie, instituties en natuur en milieu) van eco 3.0 naar eco 4.0? Moet die herinrichting worden uitgevoerd door een technocraat dan wel een visionair? Een alfa dan wel een beta-georiënteerde man of vrouw? Blijven de Merkels, Ruttes en Macrons nog wel in beeld? Voor zo’n complexe uitdaging en uitwerking zie in Rutte niet toe in staat, zelfs niet alleen de aansturing van zo’n proces.

In België en in Frankrijk vonden herdenkingen plaats van het einde van de Eerste Wereldoorlog op 11 november 1918. In Lierse in aanwezigheid van het Belgische koningspaar, en in Compiègne, waar Merkel en Macron waren en in Parijs, waar 60 wereldleiders bij aanwezig waren als Macron, Merkel, Trump, Poetin, Erdogan, Trudeau, Rutte en Netanyahu, de herdenking van de 10 miljoen slachtoffers van WO1, waaronder 1,4 miljoen Franse en 1,8 miljoen Russische soldaten aan de |Geallieerde kant en 1,7 miljoen Duitse en 1,2 miljoen Oostenrijks/Hongaarse soldaten bij de Centralen, bij de Arc de Triomph. In de wandelgangen hadden Poetin en Trump weinig tijd voor elkaar. Daarna opende president Macron de eerste editie van het Vredesforum van Parijs. Het forum, dat drie dagen duurde, moet de vrede en internationale samenwerking tussen landen bevorderen. Het is opgebouwd rond vijf thema’s: vrede en veiligheid, milieu, ontwikkeling, digitalisering en nieuwe technologieën en inclusieve economie. Duizenden mensen zijn bij het forum aanwezig. Het gaat om vertegenwoordigers van regeringen, bedrijven, verenigingen, grote internationale organisaties, denktanks, vakbonden en milieuorganisaties. Het plan is om de conferentie elk jaar te houden. Bij de opening van het forum waren ook tientallen staatshoofden en regeringsleiders, onder wie de Duitse bondskanselier Merkel, de Russische president Poetin en VN-secretaris-generaal Guterres. Ook minister Blok van Buitenlandse Zaken was erbij. Opvallende afwezige was de Amerikaanse president Trump. Hij was op het moment van de opening van het Vredesforum bij een herdenking op de Amerikaanse begraafplaats in Suresnes, bij Parijs. Op die begraafplaats liggen 1541 Amerikanen die in de Eerste Wereldoorlog sneuvelden en 24 Amerikaanse slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. In de toespraak van Macron wees hij op het toenemende pattriotisme in zijn eigen land en nationalisme elders in Europa. Tegen Trump zei hij in verdekte termen “Wie zijn eigen belangen najaagt, zonder te denken over die van anderen, wist het meest kostbare van een natie uit: de morele waarden.” Merkel verwees naar de 30-er jaren. ‘De vrede in de EU staat op het spel.’ Zijn die uitspraken bedoelt als waarschuwingen en aan wiens adres? De Franse president Macron heeft eerder dit jaar uitgehaald naar Duitsland. Als het land een leidende rol wil blijven spelen binnen de Europese Unie, zal het op financieel en economisch gebied stappen moeten zetten. “Duitsland kan niet blijven vasthouden aan die eeuwige fetisj voor de begroting en handelsoverschotten”. Datzelfde geldt ook voor Nederland. “Een tweedeling tussen armere en rijkere landen, zoals er was tijdens de economische crisis, mag niet opnieuw de kop opsteken.” Macron en Merkel zijn het met elkaar eens als het gaat om zaken als migratie, defensie en veiligheid, maar op het gebied van economie en financiën is er geen eensgezindheid. Merkel is terughoudend als het gaat om het opzetten van een begroting voor de hele eurozone. Want dat zou ertoe kunnen leiden dat Duitsland meer moet betalen voor andere, minder rijke, landen in de eurozone. En dat wil ze de rijke Duitsers niet aandoen.

Een dozijn landen, waaronder China en de Verenigde Staten, vreest slechter af te zijn op het moment dat de Britten de Europese Unie verlaten. Ze eisen van Brussel een compensatieregeling om er zeker van te zijn dat ze er straks niet minder van worden als de brexit een feit is. Dat staat in documenten van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) die in handen zijn van persbureau Bloomberg. De opstellers van het document eisen van de EU onder meer zekerheid over de wijze waarop verantwoording wordt afgelegd voor de toekomstige handel tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU. Daarbij rekenen ze op een onderhandelingsresultaat, dat de kwaliteit van de handel tussen beide kampen verzekert. Vooral de toegang tot de markten is een punt van zorg dat de WTO-leden aankaarten. Lukt het bijvoorbeeld niet om de toegang op het huidige niveau te handhaven, dan zal de EU volgens de documenten met een ,,passende compensatie” over de brug moeten komen.

De economen Vermeend en van der Ploeg schrijven dit weekend in hun column op DFT over <citaat> alle signalen wijzen er op dat het kabinet Rutte III volgend jaar te maken krijgt met een economische neergang. Omdat het kabinet voor 2019 is uit gegaan van een economische groei van 2,6% levert deze lagere groei problemen op, zoals minder belastinginkomsten en minder banen. Het kabinet moet daarom nu al nadenken over deze tegenvaller. Bij internationale economische denktanks en analisten zien we momenteel een opvallende kentering. Alle optimistische voorspellingen over mooie economische groeicijfers voor 2019 zijn naar beneden bijgesteld. Daarnaast neemt het aantal goeroes toe dat waarschuwt voor een nieuwe economische crisis. Maar die werd vorig jaar ook al voorspeld en daarvan heeft niemand wakker gelegen. Bovendien weten we inmiddels dat economische en beursvoorspellingen een hoog glazenbolgehalte hebben. Toch zien we op dit moment wel een optelsom van signalen die voor de meeste landen wijzen op een lagere groei. Die zijn vooral het gevolg van de handelsoorlog tussen de VS en China, de hoogopgelopen schulden bij overheden, bedrijven en burgers, de oplopende rente [de 10 jaars rente in Nederland daalde sedert 20 oktober van 0,565% naar 0,502% nu] , banken en andere financiers die aan bedrijven minder geld uitlenen, investeerders die afhaken en beursontwikkelingen die zorgen baren. Daarnaast wordt in Europa de groei afgeremd door onzekerheden over de Brexit, de politieke toekomst van de EU en de feestbegroting van de Italiaanse regering. Deze week werd duidelijk dat we deze signalen serieus moeten gaan nemen. Duitsland, het trekpaard van de Europese economie, maakte bekend dat de economie het afgelopen kwartaal is gekrompen met 0,2%. De zorgen daarover worden onderstreept doordat de grootste economie van de EU op jaarbasis slechts met 1,1% groeit, tegen 2,3% in de voorgaande periode. Analisten menen dat er sprake is van een tijdelijke dip, maar dit optimisme past niet bij de gang van zaken in de hele eurozone: de groei is afgezakt tot 0,2%. Ook onze economie verliest vaart. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) meldde afgelopen woensdag dat de economie in het derde kwartaal ten opzichte van het voorgaande slechts met 0,2% is gegroeid, de kleinste groei in twee jaar. Op basis van ramingen van het Centraal Planbureau (CPB) gaat het kabinet Rutte III nog uit van een groei van 2,6% in 2019. Gezien de recente nationale en internationale economische ontwikkelingen is de kans groot dat deze groei lager zal uitvallen. Dit kan leiden tot lagere belastingontvangsten voor de schatkist en discussies binnen het kabinet over de geplande overheidsuitgaven, maar ook over de vraag of het niet wenselijk is de economie aan te jagen met extra stimulansen door de overheid. Deze discussie is toch al nodig vanwege de ontwikkelingen rond de Brexit. </citaat> Lees de hele column op https://www.telegraaf.nl/financieel/2809760/column-het-kabinet-krijgt-te-maken-met-economische-neergang Een andere ontwikkeling voor Nederland en de Europese Unie zijn de voorwaarden waaronder Groot-Brittanië de Europese Unie gaat verlaten, tenzij dat proces gaat worden afgeremd. Opnieuw Vermeend en van der Ploeg aan het woord: <citaat> afgelopen woensdagavond slaagde premier Theresa May er in om binnen haar kabinet een akkoord te bereiken over het ontwerp Brexit-akkoord dat ze met Brussel heeft gesloten. Daarna brak de politieke chaos uit. De premier werd geconfronteerd met ontslagbrieven van ministers, moties van wantrouwen vanuit haar eigen Conservatieve Partij en een Lagerhuis dat duidelijk maakte dat dit akkoord geen parlementaire goedkeuring zal krijgen. Het Brexit-akkoord omvat bijna 600 pagina’s met gedetailleerde afspraken tussen het VK en de EU over de wijze waarop het VK het EU-lidmaatschap beëindigt en na het vertrek nieuwe banden met de EU zal aangaan. De kern van het akkoord komt er ruw gezegd op neer dat er tussen de EU en het VK tot 31 december 2020 vrijwel niets zal veranderen. De Britten blijven in die periode via een zogenoemde douane-unie verbonden met de EU en zijn verplicht te voldoen aan Europese regels, zonder dat ze daarover kunnen meepraten, omdat ze formeel 29 maart 2019 de EU verlaten. Het akkoord maakt het mogelijk dat de douane-unie na 31 december 2020 wordt voorgezet. De kans daarop is zeer groot, omdat onderhandelingen over een nieuw handelsverdrag met de EU vele jaren vergen: experts gaan uit van 5-7 jaar. Het valt te begrijpen dat de aanvoerders van de Brexiteers ontploft zijn en daarom pogingen doen premier May af te zetten en te vervangen door een Brexiteer-premier [waarvoor de naam van Dominic Raab wordt genoemd] die het akkoord met de EU naar de prullenbak zal verwijzen. [veel onzekerheid dus, zowel in het VK als in Europa en met name de landen die een intensieve handelsrelatie onderhouden met de Britten, waaronder Nederland] Nederland is binnen de EU één van de belangrijkste handelspartners van de Britten, goed voor circa 10% van de Nederlandse export en [aan] 200.000 mensen die dit werk biedt. Bovendien zijn er meer dan 30.000 bedrijven in ons land die zaken doen met het VK. Daardoor zal Nederland in alle Brexitscenario’s economische schade ondervinden in de vorm van een lagere economische groei en een verlies aan banen. In 2016 becijferde het CPB dat bij een harde Brexit de kosten voor Nederland in 2030 kunnen oplopen tot 1,2% van ons bbp, wat neerkomt op ongeveer 10 mrd. Voor het VK worden door verschillende instanties veel hogere schades berekend die in 2030 kunnen oplopen tot 18% van het bbp, vergeleken met de situatie dat de Britten EU-lid zouden blijven. Dit komt neer op een kostenpost per werkende in het VK van in totaal ruim £11563. Na de berekeningen van het CPB zijn er nieuwe studies verschenen die voor Nederland wijzen op een veel slechter beeld. Een harde Brexit (zonder handelsafspraken) kan ons land tot 2030 ruim 4% economische groei kosten. Per werkende Nederlander komt dat, in totaal opgeteld, neer op ongeveer 4000. Door de werkgeversorganisaties en vanuit het kabinet zijn ondernemers die zaken doen met het VK ervoor gewaarschuwd dat de kans groot is dat in alle Brexitscenario’s de handel met het VK zal afnemen. Bij een harde Brexit is die afname verreweg het grootst, maar ook bij de uitvoering van het Brexit-akkoord is er schade. Stel dat premier May er in slaagt dit akkoord tot uitvoering te brengen [wat ik niet verwacht in de huidige concept-overeenkomst] dan krijgen we een langdurige periode van onderhandelingen over een nieuwe handelsrelatie. Die onzekerheid heeft negatieve gevolgen voor onze handelsbetrekkingen met de Britten en zal zeker leiden tot minder handel en investeringen over en weer. Voor verschillende ondernemers kan dit beteken dat ze dit ‘verlies’ moeten opvangen door op nieuwe markten actief te worden. Het kabinet Rutte III [zou nu al maatregelen moeten overwegen/nemen] om de verwachte economische neergang aan te pakken. </citaat>

Beleggers doen er goed aan enige voorzichtigheid in acht te nemen, vanwege de politieke onzekerheden en het gevaar van een economische groeivertraging in combinatie met oplopende rentes. Dit stelt Arjan Sweere, portefeuillemanager bij Antaurus. Vooral het tumult rond de Brexit hield de gemoederen van beleggers afgelopen week bezig. Door het enorme verzet tegen het principeakkoord dat premier May met de EU heeft uitonderhandeld, is de kans klein dat dit [in zijn huidige versie] door het parlement wordt goedgekeurd. De halsstarrigheid van de Italiaanse regering kwam het sentiment ook niet ten goede. Zij hield vast aan haar wankele begroting, waardoor een boete door de Europese Commissie dreigt. [of dat zo hoog gespeeld gaat worden door de Europese machthebbers, verwacht ik niet] Sweere waagt zich niet aan voorspellingen over de komende ontwikkelingen in het VK en Italië, maar benadrukt dat de onzekerheden drukken op de bedrijfsinvesteringen en de economische groei. Hij wijst voorts op het gevaar dat dat de economische groei in de VS volgend jaar vertraagt en de rente tegelijkertijd omhoog gaat. „De FED ziet zich hier mogelijk toe gedwongen als de looninflatie door de krappe arbeidsmarkt oploopt.” Voor Antaurus zijn deze bedreigingen aanleiding geweest het risico tot neutraal af te bouwen, laat Sweere weten. „Dat betekent dat we even sterk long als short zitten en het voor ons dus niet uitmaakt of de beurzen stijgen of dalen. Wij zitten short in industriële bedrijven, aangezien zij het meeste last hebben van de economische terugval in combinatie met de oplopende kosten.” (bron: DFT)

Centrale banken moeten de uitgifte van eigen cryptomunten als serieuze optie overwegen. Digitale valuta’s bieden namelijk veel voordelen, zoals bescherming en privacy van consumenten. Dat zei voorzitter Christine Lagarde van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) op een congres in Singapore. „Er zijn al centrale banken die hier onderzoek naar doen”, aldus Lagarde, die aangeeft dat er meer onderzoek nodig is. „Technologie verandert, dus moet de financiële structuur ook veranderen.” Cryptomunten als de bitcoin hebben nu vaak nog een louche imago. Omdat ze anonieme betalingen mogelijk maken, zijn ze een geliefd instrument voor witwasacties door criminelen en andere malafide personen. Volgens Lagarde kunnen centrale banken dit probleem oplossen door bij de uitgifte van crypto’s zelf uit te zoeken of gebruikers te goeder trouw zijn. [wij weten hoe die screening in de praktijk bij ING de afgelopen is verlopen] Hun identiteit zou dan niet worden gedeeld met overheden of bedrijven, tenzij dit wettelijk vereist is. De IMF-baas denkt dat crypto’s ook een zegen kunnen zijn voor armere gebieden, die nu nog vaak verstoken blijven van elektronische betalingssystemen van commerciële partijen als banken. De digitale munten bieden volgens Lagarde bovendien een nuttige achtervang als betalingssystemen wegvallen door storingen of hacks. [Ik had en heb er nog altijd zo mijn bedenkingen over. Ik vraag me nog steeds af, net zoals met de euro, wat de waarde van zo’n cryptomunt is? Voor mij is het niet meer dan lucht, waaraan geen enkele waarde kan worden toegekend: wat de marktwaarde dan ook moge zijn. Het vertrouwen in de bitcoin heeft een flinke knauw opgelopen. De koers daalde in één week met 13% naar $5613. Wat voor een supermunt zou de Bitcoin wel niet moeten zijn als die 5613 keer zoveel waard is als de USD. Wat zijn de onderliggende zekerheden van die cryptomunt, anders dan de goklust van casinospelers? Ik heb sterke twijfels of Lagarde wel weet wat de gevolgen kunnen zijn, het opblazen van het hele monetaire stelsel, van haar woorden. Ik dateer nog uit een periode dat DNB iedere woensdag de weekstaat publiceerde, waarin ze verantwoording aflegde over de dekking van het in omloop zijnde bankpapier. De waarde van geld is langere tijd gerelateerd geweest aan de stabiele waarden van de onderliggende dekking. Die tijd is, sinds Mario Draghi in Frankfurt het monetaire beleid voert, voorbij. En daar kan ik maar moeilijk aan wennen. Waarom zouden mensen nog sparen of nog pensioenpremie betalen voor hun oude dag, als er geen garantie kan worden gegeven over hoe de koopkracht zich in de komende decennia gaat ontwikkelen.]

De Italiaanse regering houdt vast aan de belangrijkste punten van haar omstreden begroting, waaronder een tekort van 2,4% van het bruto binnenlands product (bbp). [Is dat nu echt zo dramatisch als Brussel stelt? De Italiaanse staatsschuld is te hoog. Daar moet op de langere termijn aan gewerkt worden. De Grieken hebben daarvoor 40 jaar de tijd gekregen. Ik steun de Italiaanse regering als ze nu eerst de allerarmsten bad, bed en brood gaan geven. En de regeringsleiders moesten eerst maar financieel over de brug komen met een ruime vergoeding voor alle werk, inzet en kosten van de asielopvang van migranten, die via de Middellandse Zee of anderszins het land binnenkomen. Het is van een schande van de hoogste orde dat de rijke(re) EU-lidstaten, Nederland voorop, de arme Zuid-Europese landen opschepen met de migrantenproblematiek uit Syrië en Afrika.] “We passen de begroting niet enkel en alleen aan omdat Brussel ons wat brieven stuurt”, zei vicepremier Matteo Salvini. Hij zei verder dat over details onderhandeld kan worden, maar dat de begroting in de “basis niet verandert”. Op bepaalde punten zou het rechts populistische Italiaanse kabinet toch bereid zijn concessies te doen aan de Europese Commissie, die onlangs de ontwerpbegroting voor 2019 van de Italianen afkeurde. De regering matigt mogelijk de groeiraming van 1,5% voor de economie, die zou moeten voortvloeien uit extra overheidsuitgaven van 37 mrd. De EC zette eerder al vraagtekens bij die verwachting, evenals de Italiaanse rekenkamer en het nationale statistiekbureau Istat. Minister Giovanni Tria van Economische Zaken zou nog extra tegemoetkomingen overwegen. Volgens dagblad Il Messaggero denkt hij aan clausules in de begroting die bepalen dat Italië automatisch bezuinigingen doorvoert bij een begrotingstekort boven de 2,4%. Naar verluidt stelt Tria ook privatiseringen van staatsdeelnemingen voor. Als Rome geen of onaanvaardbare nieuwe cijfers stuurt, kan de commissie een strafprocedure in gang zetten waarin boetes tot 0,2% van het bbp kunnen worden opgelegd. Naar verwachting maakt de EC op 21 november haar volgende stappen bekend.

Premier Mark Rutte bemoeit zich sinds begin van deze week persoonlijk met de pensioenonderhandelingen. Maandagavond is hij aangeschoven bij een overleg van vakbonden, werkgevers en minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken, op diens ministerie. Naar verluidt heeft Rutte er bij de polderonderhandelaars op aangedrongen dat er snel een pensioenakkoord moet komen. De minister-president wilde van de vakbonden en werkgevers weten wat er nodig is voor een doorbraak. ‘s Middags hadden de drie vakbondsvoorzitters van FNV, CNV en VCP tijdens de lunch in Den Haag hun gezamenlijke inzet besproken. Daarna is er een overleg geweest van de voltallige vakbondsbesturen. De vakbonden maken zich grote zorgen over de financiële compensatie voor pensioenspaarders die schade hebben bij de overgang naar een nieuw stelsel. Niet alle pensioenfondsen hebben voldoende buffers om zelf die nadelige gevolgen op te vangen. Daarom eisen de vakbonden een garantie van Rutte en Koolmees dat zij financieel bijspringen als er mensen op achteruit dreigen te gaan. Tot nu toe ziet het kabinet dit als een verantwoordelijkheid voor sociale partners en pensioenfondsen. Verder is er grote ontevredenheid over de toezeggingen rond AOW en zware beroepen. Koolmees is bereid de AOW-leeftijd pas in 2023 naar 67 jaar te brengen, twee jaar later dan nu de planning is. Dat vinden de linkse partijen en de vakbonden veel te karig. Een andere koppeling met de levensverwachting voor de langere termijn wil hij niet maken. Dat moet een volgend kabinet bepalen. Om vervroegde uittreding van werknemers met een zwaar beroep mogelijk te maken, is Koolmees bereid de boete op vertrekregelingen voor ouderen te verlagen. De vakbonden willen dat die boete geheel wordt afgeschaft. Los daarvan speelt ook nog een pensioenopbouw voor zzp-ers in de bouw en in de zorg. Nu is het zo dat vrijwel geen enkele zzp-er daaraan doet. Enerzijds omdat nog geen enkel pensioenfonds daarvoor passende voorwaarden aanbiedt (er wordt in de bouw wel over nagedacht) maar anderzijds is de realiteit dan geen enkele zzp-er in de bouw zich vrijwillig zal aansluiten bij een pensioenfonds, dat wel maandelijks pensioenpremie van de deelnemende zzp-ers maar geen enkele garantie biedt over de hoogte van de uitkering op de pensioengerechtigde leeftijd. Ook de linkse politieke partijen praten nog mee. De SER komt met een nieuw pensioencontract dat nadrukkelijk naast bestaande contracten zal staan. In cao’s moet dan een keus worden gemaakt tussen het persoonlijke pensioenpotje zoals bij Shell en de nieuwe collectieve regeling waarbij risico’s worden gedeeld tussen generaties. In dat nieuwe contract wordt de premie vastgesteld, maar is de pensioenuitkomst onzeker. Koolmees is ermee akkoord dat de polder mee- en tegenvallers op het pensioen tien jaar kan uitsmeren. Zo wil de SER voorkomen dat tegenvallers een bepaalde generatie harder raken. Vorige week maakten de vakbonden zich opnieuw hard voor een hogere rekenrente die DNB moet hanteren om de pensioenverplichtingen te berekenen. Koolmees en DNB zijn hier faliekant op tegen, omdat zij vinden dat pensioenfondsen zich dan rijk rekenen. [dat is klinkklare nonsense. Dat zegt alleen maar iemand die niet weet hoe de wind waait. In een pensioenopbouw van 40 jaar zijn er ups en downs, tijden met een hoog rendement en tijden met een lagere opbrengst van het belegde pensioenvermogen. Momenteel is dat bedroevend laag en daar is de ECB en de 19 nationale centrale banken, waaronder DNB, aansprakelijk voor. Het standpunt dat DNB inneemt zou kunnen betekenen dat we in de komende decennia op een nulrente zouden blijven staan. Dat zou dramatisch zijn voor de waarde van de euro en ertoe leiden dat de waarde zwaar zal devalueren: dat er een gigantische geldvernietiging zal gaan plaatsvinden. Het beleid van DNB terzake van de vaststelling van de verrekenrente die pensioenfondsen wordt opgelegd, straalt onzekerheid uit over het toekomstige monetaire beleid, dat gaat uiteindelijk onrust veroorzaken. Waarom zouden, onder deze verwachtingen, nog pensioenpremie willen betalen? Na nachtelijk overleg van de vakbonden en de werkgeversorganisaties met de premier en de minister van Sociale Zaken tot vrijdagochtend 6 uur zijn partijen uiteen gegaan met nog drie ongeregelde onderwerpen: de AOW-leeftijd, pensioenopbouw voor de één miljoen zzp-ers dan wel een deel ervan en oegde pensionering voor werknemers met een ‘zwaar beroep’. Op het allergrootste probleem, werknemers premie laten betalen zonder daarvoor een garantie te geven op de pensioenuitkering na de pensioengerechtigde leeftijd schijnen partijen het eens te zijn. Een schande van de eerste orde.

De Nederlandse autoleasemaatschappij LeasePlan heeft in het derde kwartaal de winst flink zien dalen. Dat kwam door een forse afschrijving op de Turkse activiteiten vanwege de sterke waardedaling van de Turkse lira. LeasePlan kondigde begin oktober aan naar de beurzen in Amsterdam en Brussel te willen, maar een week later werden de plannen afgeblazen. Naar eigen zeggen was dat vanwege de slechte omstandigheden op de aandelenmarkten. Het in 1963 opgerichte LeasePlan is een van de grootste leasemaatschappijen in de wereld. De afschrijving in Turkije bedraagt €73 mln. Het nettoresultaat van LeasePlan zakte in de afgelopen periode op jaarbasis met 48% tot €67 mln. Onderliggend en exclusief de Turkse afschrijving verbeterde de nettowinst met 6% tot €47 mln. De vloot van LeasePlan groeide met bijna 7%tot ruim 1,8 miljoen voertuigen. (bron: DFT)

Op Prinsjesdag meldde het kabinet dat de lonen in 2019 gaan stijgen en dat ten goede komt aan de gepresenteerde koopplaatjes voor werkenden. Edoch vermogensbeheerder Nationale Nederlanden Investment Partners komt met een verwachting dat er geen forse loonstijgingen te verwachten zijn. De economie remt volgend jaar licht af. Maar 2019 wordt niet het jaar van de recessie. Voor werknemers zit er in Europa, ondanks een krappere arbeidsmarkt, geen sterke loonsverhoging in. ,,Komend jaar is er voldoende economische groei, maar niet genoeg om de inflatie drastisch te laten oplopen. Noch om lonen sterk te laten stijgen”, aldus Valentijn van Nieuwenhuijzen, chief investment officer van NN IP in een toelichting op de vooruitblik. NN IP voorziet wel oplopende krapte in de arbeidsmarkt. Werknemers zouden dus meer kunnen vragen, de afgelopen jaren tonen aan dat die loonstijging gematigd blijven. „We verwachten niet dat de inflatie scherp oploopt. Want zelfs in de VS waar het goed gat ligt de kerninflatie onder het doel van de Federal Reserve”, aldus Van Nieuwenhuijzen. ,,Er is dus nog voldoende ruimte om de productie te laten groeien, zonder dat de lonen sterk zullen stijgen.” ,,Er ontstaat volgend jaar een licht lagere economische groei, maar dat betekent zeker geen neergang van de duurzame groei in de wereld. De angst voor fors stijgende inflatie is overdreven. Het jaar 2019 zal ook nog niet de versnelde verkrapping van de rente door centrale bankiers geven”, zegt hij. De winstgevendheid van bedrijven zal niet langer, zoals dit jaar, in de dubbele cijfers liggen, „wel bovenin de single digit range”, voorziet de econoom, doelend op een stijging met 7 tot 10%. ,,Er is ook een gezond vertrouwen van bedrijven om te investeren. Daarom zullen de zorgen over bijvoorbeeld Italië en de handelsconflicten zeker niet leiden tot een significante aanpassing in het beleid van investeerders.” Uit een peiling voor NN IP onder institutionele investeerders blijkt dat beleggers Brexit momenteel als het kleinste risico zien. De voortzettende handelsoorlog en aantasting van economische groei en de gevolgen van inflatie zijn bij de investeerders de belangrijkste bron van zorg. Van Nieuwenhuijzen: ,,Brexit zal niet voor een grote vertraging van de economie zorgen. Wij hebben meer zorgen over restrictie van de wereldwijde handel.” ,,Het verbaast me momenteel toch dat er niet meer zorgen zijn over de gevolgen van dit handelsconflict. Maar ook dat ontwricht de economie straks niet in die mate dat we in een recessie terecht zullen komen. Dat de onzekerheden daarover groot zijn, maakt wel dat we er zeer scherp naar kijken”, duidt de directeur voor beleggingen de zorg van NN IP. Een significant risico noemt Van Nieuwenhuijzen dat het grootste deel van de Republikeinen de keuzes van Trump ondersteunt in zijn restrictieve handelsbeleid, de handelsoorlogen en het opschorten van handelsverdragen. Het is zeer onwaarschijnlijk dat het hoge tempo van de Amerikaanse groei in 2019 kan doorzetten, aldus Van Nieuwenhuijzen. Achterblijvers Europa en Japan, dat wel steeds verder oververhit raakt, komen met hun groei steeds meer in lijn met de Verenigde Staten. „De Europese groei blijft robuust.” De investeringen in duurzaamheid zorgen voor steeds meer rendement. NN kondigde een fonds in infrastructuurleningen aan, dat institutionele beleggers zoals pensioenfondsen en verzekeraars moet bewegen om via obligaties en langer lopende leningen vroeg betrokken te raken bij groenere en duurzamere investeringen. Afwachten hoe groot de belangstelling daarvoor zal zijn. Eerst zijn de 5 klimaattafels aan bod en daarna het kabinet. (bron: DFT)

De economische recessie in Argentinië houdt mogelijk nog even aan. Volgens het Internationaal Monetair Fonds (IMF) is er pas in het tweede kwartaal volgend jaar herstel te verwachten. Het dieptepunt moet nog komen voor de Argentijnen, is de prognose van het kredietfonds. Ik betaalde deze week voor een fles Pampas (75cl) €1,99 voor rood en wit. Argentinië gaat onder meer gebukt onder de stevige waardedaling van zijn munt, de peso, en een torenhoge inflatie. De Argentijnse overheid zag zich eerder dit jaar genoodzaakt om bij het IMF aan te kloppen voor een noodkrediet van $50 mrd. Later bleek die steun nog niet voldoende en stemde het fonds in met een verhoging van het bedrag tot meer dan $56 mrd. Volgens Roberto Cardarelli, de missiechef van het IMF in Argentinië, is de regering in Buenos Aires beleidsmatig nu wel op de goede weg. Ook de Argentijnse centrale bank heeft zijn koers inmiddels wat gewijzigd. Maar het duurt even voor dit alles effect heeft. Daarnaast zijn er nog veel risico’s. Mocht de inflatie in Argentinië niet zo snel dalen als voorzien, dan is het waarschijnlijk nodig om een langere tijd hardere monetaire maatregelen te nemen, aldus Cardarelli. De akkoorden van dit jaar betekenden een keerpunt in de relatie tussen Argentinië en het IMF. De Zuid-Amerikaanse republiek wilde lang geen zaken doen met het IMF. Veel Argentijnen vinden dat de economische crisis in het land in 2001-2002 kwam door de strenge maatregelen die waren opgelegd door het kredietfonds. Er was eerder dit jaar ook nog veel protest tegen het verzoek om steun.

Slotstand indices d.d. 16 november 2018; week 46: AEX 522,43; Bel20 3529,82; CAC40 5025,2; DAX30 11.341,0; FTSE 100 7.013,88; SMI 8907,02; RTS (Rusland) 1134,93; DJIA 25.413,22; NY-Nasdaq 100 6.867,02; Nikkei 21.680,34; Hang Seng 26.183,53; All Ords 5.822,806011,00; SSEC 2.679,11; €/$1,142054; BTC/USD $5613,0; 1 troy ounce goud $1221,10; dat is €34.351,86 per kilo; 3 maands Euribor -0,316% (1 weeks -0,376%, 1 mnds -0,369%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,502%; 10 jaar VS 3,0875%; 10 jaar Belgische Staat 0,806%, 10 jaar Duitse Staat 0,368%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 0,03%, 10 jaar Japan 0,1016%; 10 jaar Italië 3,471%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,339.

Dit bericht is geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink.