UPDATE 17-04 2021/578 Rutte heeft de empathie van een mug

Prof Paul van Lange, Nederlands psycholoog die bekend staat om zijn onderzoek naar samenwerking en vertrouwen in menselijke samenlevingen, schrijft in een oriënterend artikel in het Parool over ‘democratie is gediend met tijdige wisselingen van de macht’ en de positie van premier Mark Rutte in dat proces. Veel bestuurlijke organisaties doen het. In de Verenigde Staten doen ze het. Maar Nederland niet, tenminste niet in de nationale politiek. Een Nederlandse minister-president (MP) kan aanblijven zolang er steun is voor de partij die hij vertegenwoordigt. Zo kan Mark Rutte (VVD) dus zijn vierde termijn als MP ingaan, misschien volgen er zelfs een vijfde en zesde. De psychologie kent tal van mechanismen waarom een zittende MP steun krijgt – vooral in tijden dat mensen zoeken naar houvast. Allereerst is er de status quo bias: weerstand tegen verandering. Ook al weet je niet direct wat je aan Rutte hebt, dat hij blijft werkt geruststellend. Er komt geen grote verandering onder Rutte, en kabbelen vinden velen plezierig. Een MP van wie je geen grote ingrepen verwacht, maar die wel (financieel) ondersteunend overkomt, is juist nu voor velen geruststellend. Ten tweede is er het positieve effect van vertrouwdheid. Denk maar eens aan de grapjes en formuleringen (‘gaaf’), zijn vriendelijkheid en zijn gezicht. Eigenlijk is na ruim 10 jaar bij Rutte alles vertrouwd, behalve het vergezicht. Hij blust vele brandjes, gaat privé nooit over de schreef, steekt veel energie in het land, en is communicatief zo sterk en behendig dat het lijkt alsof hij alles onder controle heeft. Maar schijn bedriegt. Vluchtelingencrisis? Allerminst voorbereid. Stikstofcrisis? Het overkwam hem. Toeslagenaffaire? We zijn het alweer bijna vergeten. En weet iemand wat de precieze plannen zijn voor de klimaatcrisis? Maar ook belangrijk: we hebben al snel de indruk dat Rutte Covid-19 goed heeft gemanaged. Dat is een illusie, zoals de statistieken laten zien. In Duitsland en andere nabije landen zijn er vaak minder besmettingen en slachtoffers dan in Nederland. En laten we over de vaccinaties maar niet uitweiden: Ik kan me niet herinneren dat Nederland op enige moment in de recente geschiedenis zo hopeloos achterliep op andere landen, ook al zijn de verschillen binnen Europa klein. Deze feiten en cijfers sneeuwen snel onder als de MP (misschien niet eens bewust) inspeelt op onze weerstand tegen verandering en onze behoefte aan een vertrouwde en vriendelijke MP. Zo’n MP maakt over vier jaar wéér een kans om herkozen te worden. En zelfs over acht jaar is die uitkomst niet ondenkbeeldig. Al of niet bewust is de psychologie één van de beste vrienden van Rutte. Concrete informatie als een prettige communicatiestijl en een geruststellende vriendelijkheid springen meer in het oog dan abstract feitenmateriaal. Ook onze cultuur past goed bij hem. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat Nederlanders niet houden van strenge regels, maar juist van een leider die de verantwoordelijkheid bij de burger legt. Een burger die autonomie en vrijheden hoog op het verlanglijstje heeft staan. En dan is onze MP óók nog geruststellend en vriendelijk. Wat wil je nog meer, zou je zeggen. Maar willen we een leider die aantoonbaar vaak achter de feiten aanloopt? Geruststellen, vriendelijkheid, goed communiceren zijn niet genoeg, zeker niet voor nóg eens vier jaar. De grote vragen gaan over onze toekomst en die van onze (klein)kinderen. Of ze gaan over internationale vraagstukken zoals vluchtelingen of misbruik van digitale informatie. Ook gaan de grote vragen over democratie, over macht en tegenmacht, zoals op de agenda geplaatst door Pieter Omtzigt (CDA). Als voorschot op het antwoord is mijn pleidooi even simpel als duidelijk: laten we een maximumtermijn voor een MP instellen van twee termijnen, acht jaar. Democratie wordt niet alleen ingegeven door 2 miljoen stemmen in een land met zo veel politieke partijen. Democratie is óók gediend met spreiding en daarmee tijdige wisselingen van de macht – en tegenmacht. Zo hebben we in één of twee termijnen voordeel van een uitstekende communicatiestijl en in de volgende één of twee termijnen van toekomstgericht beleid. Ook is het risico van ‘groepsdenken’ minder groot: dat een regering met een lang zittende MP (en vertrouwelingen) niet openstaat voor alle informatie of alle mogelijke verbeteringen. Misschien heeft dit gespeeld bij de toeslagenaffaire. Democratie betekent ook dat een regering, met een MP als leider, zich inzet voor stabiliteit, nieuwe inzichten én verfrissende vergezichten. Zodat we beter voorbereid zijn op nieuwe bedreigingen van infecties, klimaatverandering, of een cyberoorlog. En zodat we beter in staat zijn om sommige kansen (denk aan vluchtelingen of verbetering van ons welbevinden in Nederland) beter weten te benutten. Niet alles hoeft ons zo maar te overkomen. (bron: Parool) De schets van onze premier deel ik: hij is een briljant speker, maar een leider die bezig is met het oplossen van de problemen van gisteren en geen visie heeft voor onze (klein)kinderen in een sterk in beweging zijnde samenleving wereldwijd. Verder leven wij in een wereld waarin de waarde van geld sterk gedevalueerd is, zoveel zelfs dat geld gratis en in grote hoeveelheden te krijgen is bij de centrale banken. Rutte III heeft het afgelopen jaar royaal giften aangeboden aan bedrijven die in financieel/economische problemen raakten als gevolg van een krimpende economie en de wereldwijde gevolgen van de corona-pandemie. Ik schat dat de overheid daardoor €100 mrd zal verliezen, die ooit door volgende generaties zal moeten worden terugbetaald. De financiële wereld is keihard als het gaat om het terugbetalen van geleende gelden. Rutte III voert korte termijn beleid in de trant van ‘na ons de zondvloed’. Er moeten nu nieuwe leiders komen die gaan bouwen aan de samenleving van morgen.

De waarschuwing van Jerome Powell, de president van de Federal Reserve, trof mij deze week. Hij maakt zich zorgen over grote hacks. De komst van de cryptodollar is een optie voor hem, schrijft Trouw op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/1224/articles/1333834/15/2 De kans op een financiële crisis, waarbij de overheid banken moet redden is ‘zeer, zeer klein’, aldus Jerome Powell, president van de Federal Reserve (Fed) in het Amerikaanse actualiteitenprogramma 60 Minutes. De Amerikaanse koepel van centrale banken vreest een grootschalige cyberaanval veel meer. “De wereld verandert en risico’s veranderen mee”, aldus Powell. Volgens hem worden de zorgen van de Fed gedeeld door meerdere overheden en bedrijven, met name in de financiële sector. Volgens Powell zijn het juist banken en dergelijke die ook het meest investeren om hacks en andere aanvallen tegen te gaan. Het risico op een cyberaanval reikt verder dan alleen een hack bij banken. Volgens Powell houdt de Fed rekening met verschillende scenario’s waarbij banken niet direct doelwit zijn, maar wel last hebben van een cyberaanval. Zo kan een grote betalingsdienstverlener getroffen worden waardoor het hele betalingssysteem plat komt te liggen. In het interview gaf Powell ook zijn mening over de mogelijke creatie van een eigen digitale munteenheid door de centrale bank, een soort cryptodollar. China deed dat vorige maand al. De Fed is ook met die ontwikkeling bezig, maar onderzoekt ook nog hoe dat zou gaan werken. “We vinden dat het onze plicht is om het volledig te begrijpen. Hoe zou het werken? Welke functies moet het hebben?” De bitcoin noteert op 13 april 2021 $62900 . Daarmee lag de waarde weer rond het recordniveau dat de cryptomunt half maart aantikte. Daarna zakte de koers terug tot zo’n $51.000 om vervolgens weer langzaam op te lopen. Waarschijnlijk zijn beleggers de laatste tijd vooral enthousiaster over de bitcoin omdat Coinbase, het grootste Amerikaanse handelsplatform voor digitale valuta’s, binnenkort naar de beurs gaat. De prijs van cryptomunten stijgt ook nu grote bedrijven deze steeds meer accepteren. Onder andere Tesla en ook betalingsbedrijven als Mastercard, Visa en PayPal omarmden de digitale valuta. Kenners stelden eerder dat de koers van digitale valuta’s ook een zetje zou krijgen van het forse coronasteunpakket van de Amerikaanse president Joe Biden. Daardoor zouden beleggers weer in meer speculatieve beleggingen zoals bitcoins durven te stappen. Analisten denken dat de waarde van de bitcoin nog veel verder kan stijgen. Met zijn aanstaande beursgang hoopt Coinbase te profiteren van dit optimisme. De waarde van het bedrijf wordt geschat op tientallen miljarden dollars. Een beslissing over een eigen virtuele munt door de centrale bank van Amerika komt pas als de Fed echt begrijpt wat de gevolgen van zo’n introductie zouden zijn. “De dollar is de reservemunt van de wereld en is zo belangrijk”, verklaarde Powell. “We hoeven niet de eersten te zijn. We willen het goed doen.” (bron: ANP) Ik heb wel begrip over de zorgen van de FED-baas. De opkomst van cyber-criminaliteit, die over een hoger niveau van ict-intelligentie beschikken dan die bij overheden, instellingen en goedwillende ondernemingen. We zien vrijwel dagelijks meldingen in de media dat de privacy van burgers is gehackt, ook bij Facebook, de GGD en het CBR om er maar enkele te noemen. Tot dusverre is in de financiële wereld nog opgeschrikt met ‘grote hacks’, zoals de FED-topman het noemt. We hebben nog geen idee hoe veilig de blockchains in het crypoverkeer zijn en hoelang blijft die toestand nog bestaan. De crypto handel is vrij en kent geen Toezichthouders die toezien op de wijze waarin de belangen van de beleggers crypto’s (waaronder de bitcoins en honderden anderen cryptoproducten. Op zich is dat een levensgevaarlijke situatie, een ideaal speelveld voor cyber-criminelen in de hele wereld. De FED-baas heeft gelijk als hij voor de gevaren waarschuwt, maar de vraag is wie zich actief daarvoor gaat inzetten. Vooralsnog niemand. Twee weken geleden kondigde de ECB-baas Christine Lagarde ook aan te werken aan een digitale euro-munt, die over een jaar of vier werkelijkheid kan zijn. Ik heb toen gesteld dat er nog veel inhoudelijke vragen zijn over dit project en weinig antwoorden. Een van die vragen is de beveiliging van het systeem en waartoe het hacken van data kan leiden. We leven nu in de stilte voor de storm en weten niet hoe de wereld eruit zal zijn als de orkaan is stilgevallen.

De Autoriteit Financiële Markten is bezorgd over de aanhoudende stijging van de beurskoersen. “De aandelenmarkten breken records en lijken zich los te zingen van de reële economie”, zegt AFM-voorzitter Laura van Geest. Ze is ook bezorgd over de verhitte woningmarkt, Volgens haar halen mensen die voor het eerst een huis kopen alles uit de kast om een woning te bemachtigen, met nog hogere prijzen tot gevolg. “Wie al een huis heeft, is spekkoper.” Meer dan de helft van de startende beleggers is tussen de 18 en 34 jaar, vaker hoger opgeleid dan de ervaren belegger en vaker vrouw, zegt de AFM. (bron: NOS) Met de constatering dat de AFM zich nu pas in de media komt meteen waarschuwing voor de almaar doorgaande stijging van de woonhuizen en de koersen op de effectenmarkten. Deze ontwikkeling loopt al jaren en is het gevolg van het monetaire beleid van de Europese Centrale Bank (ECB): het inkoopprogramma van vastrentende staats- en bedrijfsobligaties, die een enorme overliquiditeit hebben veroorzaakt waardoor we ons bevinden in een periode van gratis geld (op spaargeld wordt geen rente meer betaald en de pensioenfondsen hebben steeds grotere de dekkingsgraad binnen de normen te houden).

De Belastingdienst moet zich gaan klaarmaken om snel knopen door te hakken over de schuldenberg die ondernemers het afgelopen jaar hebben opgebouwd. Krijgen bedrijven nog eens uitstel, moeten ze gaan betalen of is het te laat en kan de schuld beter worden afgeschreven? De fiscus moet ‘kordaat’ antwoord gaan geven op die vraag, adviseert de Autoriteit Financiële Markten. “Lever snelle hulp of doe het niet”, vat Laura van Geest, bestuursvoorzitter van de AFM, het kernachtig samen. “Banken hebben hun afdelingen bijzonder beheer opgeschaald, dat zouden ze bij de Belastingdienst ook moeten doen.” Op dit moment hebben zo’n 250.000 bedrijven een gezamenlijke schuld van €16 mrd openstaan bij de fiscus aan belastingen. Vanwege de coronacrisis heeft het kabinet besloten dat bedrijven hun belastingen later mogen betalen. Met het zicht op economisch herstel wordt de vraag ‘wanneer houdt de coulance van de fiscus op?’ steeds urgenter. De twee belangrijkste ondernemersverenigingen, VNO-NCW en MKB Nederland pleiten ervoor om bedrijven ruim de tijd te geven om hun schulden terug te betalen. Nog mooier zou het natuurlijk zijn voor de bedrijven als zij de achterstallige belastingen helemaal niet meer hoeven te betalen, omdat deze worden kwijtgescholden. Demissionair minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) is daar vooralsnog geen fan van, liet hij weten. Maar volgens de AFM is er in sommige gevallen geen andere optie, net als bij faillissementen. “Het beleid is erop gericht om mensen door de crisis heen te helpen en dan moet je het ook snel regelen als het niet goed gaat”, legt Van Geest uit. “Hoe langer mensen in onzekerheid zitten, hoe meer stress en hoe langer het herstel duurt.” Ze pleit er daarom voor om snel te beslissen over het eventuele herstructureren van schulden bij bedrijven die ernstig in de problemen zitten. “Anders blijft dat als een enorm zwaard van Damocles boven hun hoofd hangen, dat maakt mensen niet gelukkiger”, zegt Van Geest. De fiscus zou net als banken voorbereidingen moeten treffen om snel te kunnen handelen bij bedrijven als ‘we constateren dat van deze kale kip niets te plukken is’. Daar is maatwerk voor nodig, want de nood is niet even hoog bij alle bedrijven die uitstel van belasting hebben aangevraagd. En juist daarom moet de fiscus snel met een plan van aanpak komen, benadrukt Van Geest. “Dat vraagt veel van de uitvoering en dat is lastig, hebben we geleerd”, zegt zij. “De fiscus is vooral goed in innen, maar moet nu snel nagaan of het mensen moet helpen met een steuntje in de rug of juist snel afwikkelen als dat niet kan.” (bron: DFT) Drs Laura van Geest (1962) is econoom en bestuurskundige en afgestudeerd aan de Erasmus. Zij vervulde, als ambtenaar, een aantal functies op ‘financiële’ posten. Zij was van 2013 directeur van het Centraal Planbureau en sedert 1 februari 2020 bestuursvoorzitter van de Autoriteit Financiële Markten. Het is de vraag of zij haar mandaat niet overschrijft want het ‘probleem’ wat zij aan de orde stelt is geen onderdeel van de ‘financiële markten’. Het is wel een zaak waarover NVW/VNO en MKB Nederland, werkgevers zich zorgen maken. Het is een maatschappelijk probleem waarover het parlement een oordeel zal moeten vellen, als onderdeel van het regeerakkoord van het volgende kabinet. Want het voorstel van van Geest zal, bij uitvoering, moeten worden gefinancierd en wat misschien nog veel moeilijker zal worden, ambtenaren op Financiën zullen voor alle aanvragen voor kwijtschelding van achterstallige belastingschulden, maatwerk moeten gaan leveren. Ik vrees dat dat een mission impossible wordt, want de ondernemers zullen hun verzoek wel cijfermatig moeten ondersteunen met accountants rapporten over de jaren 2019 en 2020 en mogelijk halfjaarcijfers 2021. Probeer dat maar eens af te handelen voordat de bedrijven failliet zijn verklaard dan wel de ondernemers het bijltje erbij neergegooid hebben.

Financieel/economische berichten

De Chinese economie lijkt de coronacrisis grotendeels te hebben overwonnen en begon het nieuwe jaar met een recordgroei. De op een na grootste economie van de wereld groeide het eerste kwartaal met 18,3% in vergelijking met de eerste drie maanden van 2020. Het is de grootste toename sinds het land ruim 30 jaar geleden is begonnen met het bijhouden van de kwartaalcijfers. De ongewoon sterke groei is te verklaren door het feit dat de Chinese economie begin vorig jaar instortte door de coronapandemie. Op dat moment lag het land enkele weken bijna stil. De Chinese regering voerde een “nul-covid-strategie”. Een rigoureuze lockdown en strikte toegangscontroles zorgden ervoor dat, afgezien van kleine lokale uitbraken, sinds een jaar slechts weinig nieuwe coronagevallen zijn geregistreerd. Sindsdien is de economie aan het herstellen. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) schat dat de economie dit jaar met nog eens 8,1% zou kunnen groeien. De Chinese regering is voorzichtiger en heeft haar officiële groeidoelstelling op het Volkscongres, dat net is afgelopen in Peking, vastgesteld op een waarde van “meer dan 6%”. Vooral de sterke buitenlandse handel heeft de Chinese economie onlangs een boost gegeven. De Chinese fabrieken produceren op grote schaal medische goederen zoals coronatests en beschermende mondmaskers die naar andere landen worden geëxporteerd. Ook nieuwe laptops en andere thuiskantoorapparatuur komen vaak uit China. Net als tijdens de wereldwijde financiële crisis van 2008 helpt China de wereldeconomie een nieuwe impuls te geven. Duitse autofabrikanten en vele andere bedrijven die op de Chinese markt actief zijn, konden zich daar onlangs verheugen op royale winsten. (bron: NOS)

De Europese Unie loopt door de coronacrisis ongeveer twee jaar aan economische groei mis. Dat zegt directielid van de Europese Centrale Bank Fabio Panetta in een interview met de Spaanse krant El Pais. De Europese economie zal volgens hem trager herstellen van de coronacrisis dan de Amerikaanse economie. In het interview zegt Panetta dat de Amerikaanse economie waarschijnlijk dit jaar al het niveau van voor de coronacrisis bereikt. In Europa zal dat waarschijnlijk pas halverwege 2022 zo zijn. “Daardoor hebben we misschien twee jaar aan groei verloren”, zegt hij. Om de economie zo goed mogelijk door de crisis heen te helpen, vindt Panetta dat de EU de economie nog verder moet steunen. “Het is goed voor de werkgelegenheid, investeringen en de productiviteit om de economie warm te houden”, zegt hij. “We moeten rekening houden met nieuwe fiscale impulsen, zodat de vraag sneller terugkeert naar zijn potentieel.” De Europese economie is afgelopen jaar hard geraakt door de coronacrisis. Het bruto binnenlands product (bbp) van de eurozone daalde volgens een voorlopige raming van Eurostat met 6,4%. Vanwege de coronacrisis werd in het tweede kwartaal van vorig jaar de grootste bbp-daling (-11,4%) in de EU sinds 1995 geregistreerd. In dat jaar werd begonnen met het bijhouden van deze gegevens. (bron: nu) Dat is EU als gevolg van de economische krimp door onder meer de corona-pandemie wereldwijd slechts 2 jaar economische groei mist valt nog mee. De prijs die daarvoor betaald moet worden zijn enorme bedragen aan financiële steun van de ECB, de EU en de 27 nationale staten, met als gevolg dat volgende generaties worden opgezadeld met hoge terugbetalings lasten dan wel een zware belasting op onze waarden. Elders benoem ik het risico dat zich dreigt te ontstaan van een stijgende inflatie als gevolg van het maar blijven pompen van geld in de geld- en kapitaalmarkten.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

Nederland staat in de top-5 van EU-landen die bijdragen aan ontbossing. Het Wereld Natuur Fonds (WNF) meldt in een rapport dat de 8 grootste economieën van de EU samen goed zijn voor 80% van de ontbossing die wordt veroorzaakt door grondstoffenimport door de EU. Het zijn vooral soja, palmolie en vlees, die geproduceerd worden ten koste van oerwouden en andere tropische natuur. De geïmporteerde soja is in Europa voor het grootste deel bestemd voor veevoer. Volgens het WNF is de EU op deze manier medeverantwoordelijk voor vernietiging van 5 miljoen hectare tropisch bos per jaar. Het WNF wil strengere wetgeving.(bron: NOS) Wat ook meespeelt, zeker in ons land, is bio-massa in de vorm van hout, dat in de VS en de Baltische staten wordt gekapt en naar hier wordt vervoerd om opgestookt te worden in energiecentrales. Dat is nooit de bedoeling geweest dat hiervoor oerbossen worden ontworteld. Het is altijd de bedoeling geweest dat het om afvalproducten zou gaan.

Het Outbreak Management Team (OMT) is bezorgd over de proefevenementen met publiek die in de komende tijd worden georganiseerd. Volgens het OMT leiden ze tot duidelijk meer besmettingen en dus tot meer ziekenhuisopnames. Het hoge aantal van 200.000 verwachte deelnemers leidt volgens het OMT tot veel extra reisbewegingen. Bovendien is het bron- en contactonderzoek lastiger. Het OMT wil aanpassingen, zoals een sneltest vooraf voor de deelnemers die niet ouder is dan 24 uur en een tweede test na afloop van het evenement. Dat zou het bron- en contactonderzoek makkelijker maken. (bron: NOS) Er dient een kort geding van 24 testbedrijven tegen de stichting Open Nederland en de Nederlandse Staat, om af te dwingen dat zij deze maand ook tests mogen afnemen voor de evenementen en activiteiten die bij wijze van proef opengesteld worden voor mensen die negatief getest zijn. Tot 1 mei staan 445 evenementen op het programma met in totaal 232.000 deelnemers. Het alleenrecht om die te mogen testen ligt bij één commercieel testbureau, Lead Health. De Stichting Open Nederland heeft voor het hele project met proefevenementen, dat tot eind augustus duurt, €925 mln ter beschikking. Er is ophef ontstaan naar aanleiding van een artikel van onderzoeksplatform Follow The Money over mogelijk gebrekkig toezicht op de stichting en het feit dat de opdracht aan Lead Health niet openbaar was aanbesteed. Hoeveel Lead Health krijgt voor de testen wil het bedrijf niet kwijt. De voorwaarden die per 1 mei gelden voor alle testbedrijven die willen meedingen stonden tot vanmorgen op de website van de Stichting Open Nederland. Daaruit bleek dat testbedrijven de benodigde sneltesten straks niet zelf mogen leveren, maar verplicht moeten afnemen bij de Dienst Testen van de overheid. Die testen worden een op een vergoed. De testbedrijven krijgen een vergoeding van €11.610 per dag met 30 afnamepunten voor het beschikbaar stellen van de voorzieningen.

Daarnaast krijgen de bedrijven een vergoeding voor de kosten, zoals personeel en beschermingsmiddelen. Op basis van een capaciteit van 4800 testen per locatie komt de totale vergoeding uit op €42.810 per dag, rekent de Stichting Open Nederland voor. (bron: NOS) Rutte moest en zou een deel van het volk tegemoetkomen om zijn imago op te poetsen. De overheid staat vanaf 1 juli grotendeels garant voor de gemaakte kosten als een concert, festival, sportwedstrijd of congres toch niet kan doorgaan als gevolg van coronabeperkingen. Daarvoor zet het demissionaire kabinet €385 mln opzij. Staatssecretaris Mona Keijzer (Economische Zaken) en minister Ingrid van Engelshoven (Cultuur) komen daarom met een regeling om die risico’s te ondervangen. Bij annulering krijgen ondernemers 80% van de kosten vergoed, voor de overige 20% kunnen zij een lening krijgen. De verwachting is dat begin juli alle volwassenen die gevaccineerd willen worden, minstens één prik hebben gehad. Het kabinet gaat ervan uit dat daarmee veel van de beperkende maatregelen tegen het coronavirus kunnen worden versoepeld, al is het “niet denkbaar” dat dan al evenementen mogelijk zijn zoals voor corona. “Niet alleen de organisatoren, ook het publiek hunkert weer naar een concert, een festival, een voetbalwedstrijd”, zegt Keijzer. Maar het plannen ervan kost tijd en brengt momenteel veel onzekerheid met zich mee. “Met de garantie die met deze regeling gegeven wordt willen we die onzekerheid wegnemen.” Van Engelshoven gaat ervan uit dat ondernemers nu aan de slag kunnen met de organisatie van zomer- en najaarsfestivals. Zij hoopt dat straks veel bezoekers zich weer kunnen vermaken “met muziek en al die andere vormen van cultuur die we nu zo moeten missen.” Het is heel ondoorzichtig hoe Lead Health aan de licentie is gekomen en wie heeft die afgegeven? Ook de taak van Stichting Open Nederland is niet transparant. Hopelijk schept de rechter daar meer duidelijkheid in.

Door een fout van de Belastingdienst hebben zo’n 200 mensen de afgelopen tijd ten onrechte te horen gekregen dat ze duizenden euro’s aan toeslagen terug moesten betalen. De Belastingdienst bevestigt een bericht daarover van het Leidsch Dagblad en De Telegraaf. In een automatisch aangemaakte brief stond dat de toeslagen over 2014 tot 2020 werden teruggevorderd. Vorige week kwam de fout aan het licht; gegevens van de IND waren niet goed verwerkt. SP-Kamerlid Leijten reageert verbolgen. Volgens haar heeft de Belastingdienst niets geleerd van de toeslagenaffaire en is de werkwijze niet aangepast. (bron: NOS)

Wachtwoorden en privégegevens van 3,6 miljoen Nederlanders zijn openbaar door een hack bij Allekabels.nl. De data zijn ingezien en geverifieerd door RTL Nieuws. Het zou het grootste datalek tot nu toe zijn in Nederland waarbij ook wachtwoorden zijn gehackt. De gestolen database werd eind januari te koop aangeboden op een hackersforum voor zeker €15.000. (bron: RTL Nieuws)

Door gerecyclede grond is het milieu bij minstens tien dijk-, weg- en waterprojecten mogelijk verontreinigd, melden Trouw en EenVandaag. Bij 4 projecten is al vastgesteld dat er stoffen als arseen en benzeen in de grond zitten, waardoor grondwater en oppervlaktewater vervuild zijn geraakt. Tegen recyclebedrijf Afvalstoffen Terminal Moerdijk, dat de grond heeft gereinigd, loopt een strafzaak. Het gaat om thermisch gereinigde grond. Hierbij wordt grond met bijvoorbeeld asfalt onder extreem hoge temperaturen schoongemaakt, waardoor deze opnieuw kan worden gebruikt als “industriegrond”. (bron: NOS)

Waarom is er meer dan een miljard uitgetrokken voor het opzetten van commerciële teststraten? De Kamer heeft veel vragen over de controle en het toezicht door minister Hugo de Jonge. De Tweede Kamer is kritisch op de manier waarop demissionair minister Hugo de Jonge (volksgezondheid) de komende maanden proeven met commerciële sneltesten wil inzetten. Het is duur, er is te weinig controle op en heeft wat verschillende partijen betreft een stuk minder prioriteit dan, bijvoorbeeld, het weer openen van het hoger onderwijs. (bron: Trouw)

Een harde schijf met daarop gegevens van 30.000 mensen is gestolen uit een gebouw van de dienst Belastingen van de gemeente Amsterdam. Het gaat onder meer om bsn-nummers,kopieën van ID-bewijzen, huurcontracten en financiële gegevens. Er is aangifte gedaan en de gemeente heeft het als datalek gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Betrokkenen worden per brief ingelicht, belooft het stadsbestuur. Dat zegt dat de schijf is voorzien van extra beveiliging, waardoor die niet zomaar te lezen zou zijn. De gemeente roept gedupeerden op om alert te zijn op berichten, telefoontjes en facturen van bekenden en onbekenden. (bron: NOS)

Corona berichten

Bij het RIVM zijn tot zondagmorgen 10.00 uur 8600 nieuwe bevestigde coronabesmettingen gemeld. Dat zijn er 299 meer dan een dag eerder. Gemiddeld stijgt het aantal positieve tests. De afgelopen week waren er per dag gemiddeld 7633 positieve tests. Dat is 10% meer dan een week eerder. In de ziekenhuizen nam de bezetting toe tot 1670 coronapatiënten, waarvan er 808 de IC liggen (een dag eerder 802). (bron: NOS)

Een groep huisartsen plakte 11 april j.l. symbolisch een motie van afkeuring op de deur van de Gezondheidsraad, meldde Nieuwsuur. Ze zijn boos over het besluit om het AstraZeneca-vaccin niet meer te geven aan mensen jonger dan 60 jaar. Volgens de huisartsen van de actiegroep ‘Het Roer Gaat Om’ leidt het besluit van het kabinet, gebaseerd op een advies van de Gezondheidsraad, onnodig tot paniek. Ze zeggen dat de kans op complicaties bij AstraZeneca heel klein is en dat het besluit veel meer gezondheidsschade veroorzaakt. De huisartsen willen samen met hun patiënten kunnen beslissen over het gebruik van AstraZeneca. (bron: NOS) Om hoeveel huisartsen gaat het, dan wel hoeveel huisartsen steunen dit initiatief. Dit soort acties kunnen ook zijn geïnitieerd door de fabrikant, die omzet ziet wegvallen en dat wil verhinderen.

Coronaprotesten verstoren de openbare orde ernstiger dan betogingen in de laatste decennia, zegt terreurwaakhond NCTV, die spreekt van een trendbreuk. De NCTV ziet dat het ongenoegen in de maatschappij sinds corona is verhard. Volgens de dienst leiden de protesten “op een on-Nederlandse manier” tot ordeverstoring, waardoor de ME afgelopen tijd veel vaker nodig was dan normaal. De NCTV onderscheidt een vasthoudende bovenlaag die protesteert en een kleine groep die neigt naar radicale acties. De kans op een terreuraanslag blijft “aanzienlijk”. Het dreigingsniveau staat nog steeds op 3, op een schaal van 1-5. (bron: NOS) Een deel van het volk lijkt ongedisciplineerd te reageren op de lockdown en de beperkingen van hun privacy en vrijheid van handelen. Dat is een volksaard, wij zijn een volk van de koopman en de dominee. Ieder voor zich en God voor ons allen. Wij kennen niet, zoals de Duitsers en de Engelsen, een strakke discipline in moeilijke tijden. Het gebrek aan solidariteit bij jongeren, die willen weer de kroeg in, op vakantie en naar festivals, breekt ons nu op. Het is maar zeer de vraag of na corona die cultuur blijft bestaan.

Vakbond FNV en werkgeversorganisatie VNO-NCW willen dat de seunmaatregelen vanwege corona worden verlengd tot het einde van het jaar, schrijven ze in een brief aan het demissionaire kabinet, de Tweede Kamer en de informateur. Ook moet er volgens de werkgevers en de vakbond een nationaal herstelplan komen voor de komende 2,5 jaar. Dat plan moet uiterlijk 1 juni klaar zijn. Er zou in moeten staan dat er geen bezuinigingen en geen lastenverhogingen komen. De huidige steunmaatregelen lopen op 1 juli af. Volgens de FNV en VNO-NCW leidt dat tot veel onzekerheid bij werknemers en werkgevers. (bron: NOS) Dat deze oproep wordt door werkgevers en werknemers is begrijpelijk. In delen van de samenleving is schade ontstaan door de economisch krimp onder meer als gevolg van de corona-pandemie wereldwijd en zijn in het bedrijfsleven grote verliezen geleden onder meer in de luchtvaart, recreatie, de vakantiesector, horeca en cultuur. Bedrijven hebben forse schulden bij onder meer de banken, de fiscus en huurachterstanden. Maar er is ook een andere realiteit en dat is dat de overheid waarschijnlijk €100 mrd aan gratis steun aan het bedrijfsleven heeft gegeven. En dat konden we omdat we een rijk land waren/zijn en flinke buffers hadden. Maar die zijn op en de schulden verder op laten lopen, die komende generaties terug zullen moeten betalen, is een ethische zaak, waarover niet het demissionaire kabinet Rutte III moet beslissen, maar een volgend kabinet met een breed politiek draagvlak in de samenleving.

Bij pandemieën zou de minister van VWS moeten worden bijgestaan door een Chief Medical Officer. Dat zegt OMT-lid Anja Schreijer, werkzaam bij de GGD in Amsterdam, in het Nederlands Dagblad. Volgens haar ontbreekt het nu in Den Haag, “ondanks de beste bedoelingen”, aan kennis en gezag. Als voorbeeld noemt ze het opschorten van de vaccinaties met AstraZeneca. Schreijer spreekt van een paniekreactie die het vaccinatiebeleid roekeloos doorkruist, met mogelijk extra sterfte als gevolg. Een CMO kan volgens Schreijer “keuzes bewaken en adviseren vanuit inhoud”. Ze zou dat zelf wel willen doen, zegt ze. (bron: NOS)

Frontberichten

Stevenen de VS en China af op een koude oorlog? En botsen wij straks met Poetin? Voor politiek wetenschapper Sven Biscop is het hoog tijd dat de EU spierballen kweekt tussen mondiale rivalen die een steeds gevaarlijker spel spelen. Het artikel in De Morgen staat te lezen op https://www.topics.nl/politiek-wetenschapper-sven-biscop-europa-is-een-gehandicapte-grootmacht-a15816138demorgen/?context=mijn-nieuws/ Enkele citaten: Wanneer we prof. dr. Sven Biscop (45) ontmoeten in zijn kantoor in het Egmont Koninklijk Instituut voor Internationale Betrekkingen in Brussel, heeft hij pas de laatste hand gelegd aan zijn nieuwste boek ‘Hoe de grootmachten de koers van de wereldpolitiek bepalen’. Vandaag zijn dat de VS, ‘de gevestigde grootmacht; Rusland, ‘de tanende grootmacht’; China, ‘de opkomende grootmacht’; en de EU, ‘die niet zeker is of ze wel een grootmacht wil zijn’. Cruciaal om de wereld van vandaag te begrijpen is het doorgronden van hun grand strategy – de vitale doelstellingen die ze willen bereiken om het voortbestaan van hun samenleving (hun ‘way of life’) te garanderen. Daarvan maakt Biscop in zijn boek een vlijmscherpe analyse. Zijn belangrijkste vaststelling: de grootmachten doen nu aan samenwerking en competitie tegelijk, maar sinds de 21ste eeuw zijn de vier elkaar in steeds antagonistischer (tegenstrijdige werking van krachten ) termen gaan zien — niet alleen als concurrenten, maar ook als rivalen. En dat maakt onze wereld een veel gevaarlijker plek. Wat ontbeert de EU dat andere grootmachten wél hebben? “Naast een gecentraliseerde besluitvorming vooral een slagkrachtige militaire macht. We investeren weliswaar veel in defensie – in absolute cijfers zijn we met de 27 samen nummer 2 na de VS – maar we zijn te inefficiënt wat inzetbaarheid betreft. Wat we nu weer aan het leren zijn, is hoe je moet omgaan met andere grootmachten, waarvan sommige niet aarzelen om militaire macht te gebruiken. “Ik denk dat we te lang in een soort cocon geleefd hebben. Binnen de EU voeren we geen oorlog meer, maar we hebben te lang gedacht dat de rest van de wereld ook zo zou evolueren. Quod non. “In ons buitenlands beleid werd vroeger het woordje ‘belangen’ bijna als een vies woord beschouwd. Het buitenlands beleid van de EU was er alleen ten dienste van anderen, om ze te helpen. Maar zo werkt de internationale politiek natuurlijk niet. Als je niet voor je eigen belangen durft op te komen, word je gewoon van tafel gespeeld. Daarin is de EU nu fel geëvolueerd. “Markant is wel dat ze een ander soort strategie probeert te voeren dan de andere grootmachten. We willen voorkomen dat de concurrentie escaleert tot een permanente rivaliteit. De EU probeert zich wat af te zetten tegen het verhaal van onontkoombare nieuwe grootmachtenconflicten. Commissievoorzitter Ursula van der Leijen en Josep Borrell proberen nu een eigen verhaal te schrijven: samenwerken waar het kan, maar terugduwen waar het moet. Natuurlijk hangt dat niet alleen van ons af, ook van hoe de anderen zich opstellen. Ik vind het moedig en nodig dat de EU zich als ‘bemiddelende grootmacht’ probeert op te stellen.” U schrijft nog: ‘Europa moet opletten dat het niet het Oostenrijk-Hongarije van de 21ste eeuw wordt: meer machtsattributen dan reële macht, en met zo’n ingewikkelde besluitvorming dat het uiteindelijk ondergeschikt is aan zijn voornaamste bondgenoot – keizerlijk Duitsland destijds voor Wenen, de VS voor Brussel.’ Dat zien we ook. Als puntje bij paaltje komt, schuilen veel lidstaten graag onder de Amerikaanse paraplu. Zijn we op dat vlak te naïef? “Inderdaad. Veel mensen in de ‘strategische gemeenschap’ van Europa zijn te onderdanig tegenover de VS. Misschien nemen ze te veel hun wensen voor werkelijkheid. De VS redeneren namelijk wél vanuit hun nationale belangen. Uiteraard vallen onze belangen dikwijls samen. Uiteraard is een stabiel en welvarend Europa in hun belang, maar die belangen overlappen niet volledig. De VS kijken met een heel andere blik naar de wereld. Zij zien zichzelf als de machtigste onder de grootmachten. Ze zijn Number One en ze willen dat blijven. Daarom kijken ze ook vanuit een heel ander perspectief naar China dan wij. “Het idee dat de VS altijd onze problemen zullen komen oplossen, is volledig achterhaald. Sommige mensen willen dat gewoonweg niet zien. Let wel, dit is zeker geen pleidooi tegen een alliantie met de VS. Maar ook binnen een alliantie moet je voor je eigen belangen durven opkomen.” Verandert er onder Joe Biden dan niet zo veel tegenover Donald Trump? Verandert alleen de stijl? “De VS zullen evenzeer voor hun eigen belang blijven opkomen in de NAVO. Je ziet zelfs dat Biden er niet voor terugschrikt om met sancties te dreigen als wij dingen doen die hem niet aanstaan – met de Nordstream II-gaspijplijn tussen Rusland en Duitsland bijvoorbeeld. Net als Trump, en zelfs tegen een bondgenoot. Dat is eigenlijk heel verregaand. (bron: De Morgen) Is dat de nieuwe vriendschap van de Amerikanen. Ik denk dat de VS Europa toch ziet als het kleine broertje, dat zich ten dienste moet opstellen van Big Brother.

Het is een mijlpaal in de geschiedenis van de Europese Unie: de geboorte van de ‘Bank Brussel’ met triple A-status, die Europees Commissaris Hahn (Budget) presenteerde waarmee de financiële structuur waarmee de Commissie komende jaren ruim 800 mrd lenen om lidstaten uit de coronarecessie te trekken. Uit de nog vertrouwelijke plannen blijkt dat ‘Bank Brussel’ tot eind 2026 zo’n 150 tot €200 mrd per jaar uit de kapitaalmarkt zal halen. Natuurlijk mag de financiële structuur zo niet genoemd worden, dat ligt politiek in onder meer Nederland veel te gevoelig. Met de lening is ze met één klap net zo’n grote speler op de geldmarkt als Duitsland. De Commissie leent via de uitgifte van EU-bonds en EU-bills, lang- en kortlopend Europees schuldpapier dat verdacht veel lijkt op de in Nederland en Duitsland taboe verklaarde eurobonds. ‘Bank Brussel’ is het resultaat van de marathontop vorige zomer toen de Europese regeringsleiders na vier dagen en nacht vergaderen instemden met een Europees herstelfonds van 750 mrd. Premier Rutte ging knarsetandend akkoord, onder de strikte voorwaarde dat dit fonds eenmalig zou zijn en gebruikt zou worden voor economische hervormingen.

De financieringsstrategie die Hahn lanceert, is niettemin ook na 2026 heel goed bruikbaar. In de schaduw van de vaccin-misère hebben zijn ambtenaren een strakke organisatie uitgewerkt. De Commissie weet: dit mag niet mislukken. De miljarden zijn bikkelhard nodig om de economische en sociale schade van de recessie te repareren. En als de eurozone verder moet integreren, dan is dit herstelfonds een unieke katalysator. In totaal verwacht de Commissie de komende 5 jaar 806 mrdte lenen: het vorig jaar afgesproken bedrag van 750 mrd plus inflatie. Dat is veel meer dan de Commissie tot voor kort leende (enkele miljarden per jaar), vandaar de geheel nieuwe financieringsopzet. De uitgifte van het EU-schuldpapier verloopt via een ‘dealernetwerk’ van naar verwachting 50 tot 80 betrouwbare banken. De miljarden gaan vervolgens naar de lidstaten als subsidie (407,5 mrd), als goedkope lening (386 mrd) en naar specifieke EU-programma’s (onderzoek, humanitaire hulp). Die geldstromen lopen via een rekening bij de ECB. De kracht van ‘Bank Brussel’ is dat de lidstaten (via de EU-begroting) garant staan voor de terugbetaling, waardoor de Commissie als triple A-lener een lagere rente kan bedingen. Goedkoop en veilig lenen dus, waardoor het zeker voor Italië, Spanje, Portugal en Griekenland maar ook voor een land als Oostenrijk  interessant is om via de Commissie te lenen. Nederland en Duitsland genieten al van ultra-lage (soms zelfs negatieve) rente, zij zullen naar verwachting alleen het subsidiegeld aanpakken. Nieuw is de chief risk officer, een hoge ambtenaar bij de Commissie die toeziet of het geld zonder fraude en risico’s geleend en besteed wordt. Geen eenvoudige zaak: de uitbetaling aan lidstaten gebeurt immers niet in één keer maar beetje bij beetje, afhankelijk van de voortgang van hun hervormingen. Dat was een harde eis van Rutte. (bron: VK) Het sprookje van Rutte is voorbij. Zijn Nederlands-Duitse strijd tegen EU-financiering middels eurobonds is gewonnen, maar toch verloren, want Brussel gaat nu EU-bonds en EU-bills uitgeven. Het verschil is dat de eurobonds gedragen zouden worden door de 19 eurolanden en dat het EU-papier door de 27 EU-lidstaten. De kogel is door de kerk: de financiële belangen van de rijke en rijkere lidstaten worden ondergeschikt gemaakt aan die van de armere landen. Met andere woorden voor de schulden die Brussel gaat maken voor financiering en subsidieverlening aan de 27 lidstaten zijn alle 27 landen aanspreekbaar voor de betaling van alle rente- en aflossingsverplichtingen. In feite staan de rijk(ere) landen daarvoor garant. Politieke partijen hebben zich daartegen verzet, maar uittreden uit de eurozone en de EU is niet meer mogelijk gezien de lopende financiële verplichtingen die Nederland is aangegaan. Is er ooit een optie geweest voor een zelfstandig Nederland in Europa met zijn open economie? Mijn antwoord is: nee. De Europese Centrale Bank kan in feite niet functioneren met rijke en arme landen die beiden om een aangepast monetair regime vragen. Voor ons is de euro te goedkoop en voor de armere landen te duur. Op termijn komt daar nu een einde aan, als Brussel in de geldbehoeften (leningen en subsidies) gaat voorzien. De rijke landen worden wat minder rijk en de armere landen wat minder arm. En dat wordt dan het nieuwe Europa, op termijn.

Winkeliers zijn woedend op Rutte, schrijft het AD. ‘Hij heeft de empathie van een mug’ Winkeliers zijn furieus op premier Mark Rutte die deze week liet doorschemeren dat het versoepelen van de coronamaatregelen op 28 april waarschijnlijk geen haalbare kaart is. Brancheverenging INretail meldt begrip te hebben voor winkeliers die de deuren toch opengooien. ,,Wij houden ze niet meer tegen.’’ Het plan was om op 28 april de avondklok te schrappen, de horeca buiten (terrassen) te heropenen, net als de detailhandel, mits de cijfers het toelieten. Maar doordat de besmettingen te hoog blijven, moest Rutte de verwachtingen temperen en naar medie mei verschuiven. ,,We gaan echt geen onverantwoorde dingen doen’’, zei hij. Dit weekend is er weer een Catshuisoverleg. INretail, branchevereniging van de winkeliers, reageert geschokt op de opmerking van Rutte. ,,Ik heb net een aantal ondernemers gesproken en ze zijn furieus‘’, aldus INretail-directeur Jan Meerman. ,Rutte heeft compleet lak aan onze situatie. Hij zegt dat zorgmedewerkers op hun tandvlees lopen, maar veel winkeliers hebben geen tandvlees meer over en gaan failliet. Onze premier mag nooit meer zeggen dat hij ons begrijpt, hij heeft geen idee wat hij losmaakt met zijn opmerking die hij naar mijn mening uit de losse pols doet. Hij heeft de empathie van een mug.’’ Volgens Meerman is het ondanks het hoge aantal besmettingen mogelijk dat de winkels helemaal opengaan. ,,Dat kan op een veilige manier. Ik denk eerlijk gezegd dat dit ook massaal gaat gebeuren op 28 april. Steeds meer ondernemers nemen het risico op een boete voor lief, want anders hoeven ze helemaal niet meer open. Ik hou ze niet meer tegen.’’ Hema-topman Tjeerd Jegen vindt dat de winkels in ons land helemaal niet dicht hadden gemoeten. Dat zei hij bij radiozender BNR. Uit de RIVM-analyses zou volgens Jegen blijken dat er nauwelijks infecties aan winkelbezoek te wijten waren. „De klantcontacten zijn zo kort, de regels hadden we zo goed uitgevoerd, in mijn ogen was het gewoon ’over the top’ om winkels te sluiten.” Nederland kent een van de langste winkelsluitingen van Europa. (bron: AD) Ik heb hier weinig commentaar op. Ik kan mij heel goed voorstellen dat kleine ondernemers op de rand van de afgrond verkeren en dan is het niet relevant hoeveel boetes je krijgt als je ze toch niet kan betalen. Ik kan niet beoordelen hoe groot de kans van besmetting met het corona-virus is in winkels.

Overwegingen

Diederik Gommers, de voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care, is boos: kabinet speelt ondernemers, horeca en ziekenhuizen tegen elkaar uit. Hij ziet de versoepelingsplannen van het kabinet met lede ogen aan. ‘Mark Rutte en Hugo de Jonge blijven maar polderen.’, schrijft Robin Goudsmit op https://www.trouw.nl/binnenland/ic-voorzitter-diederik-gommers-is-boos-kabinet-speelt-ondernemers-horeca-en-ziekenhuizen-tegen-elkaar-uit~bede93a8/ U uitte al behoorlijke kritiek op de versoepelingsplannen van het kabinet. Waarom? Waar ik een beetje geïrriteerd over raak, is dat de minister-president woorden gebruikt als: ‘We zitten er bovenop’ en ‘We kijken van week tot week’. Dat is vast niet gelogen, maar vervolgens zegt minister Hugo de Jonge: ‘We kunnen pas versoepelen als we de piek gehad hebben en we in een daling zitten’. Maar in de grafieken is gewoon te zien dat de piek eind april komt! Ze wéten al dat de prognoses zo zijn, dat er zonder een wonder niet versoepeld kan worden. Maar dát horen we niet.” Misschien wil het kabinet de mensen een beetje perspectief bieden door toch versoepelingsdata te noemen. “Tja, maar schets dan het juiste perspectief. Het kabinet doet de hele tijd beloftes die dan weer worden ingetrokken. Ik vind het ook te gemakkelijk dat het kabinet nu zegt: ‘Als de ziekenhuizen het toelaten, kan alles weer open’. Je moet mensen niet tegen elkaar uitspelen. Ik merk echt dat de bevolking een beetje bozig begint te worden op ziekenhuizen, zo van: waarom hebben jullie het niet beter voor elkaar. Die polarisatie, dat moet je niet willen.” U pleit ervoor pas te versoepelen als alle 60-plussers zijn gevaccineerd. Maar is er niet ook een kans dat dan de ic’s vol komen te liggen met vijftigers? Alle 60-plussers vaccineren is het meest safe. Als die groep wegblijft van de ic’s, betekent dat een afname van het aantal covidpatiënten met 65%. Dat geeft zoveel meer ruimte, dan kan het land open. Jonge mensen zullen nog wel een tijdje op de ic blijven komen, maar dat kun je dan aan. De boodschap die achter deze stelling zit is ook: wil je per se versoepelingen, neem dan de bijbehorende risico’s en benoem die. En als je geen risico wilt nemen omdat er zestig mensen kunnen sterven aan de bijwerkingen van vaccins, zoals Hugo de Jonge zegt, accepteer dan dat de terrassen en winkels nog een maand dicht moeten blijven.” Ziet u iets in een strengere lockdown, zoals in Groot-Brittannië?Johnson is een goed voorbeeld omdat hij één lijn trok. Hij vond het corona maar onzin tot hij zelf ziek werd. Toen heeft hij een ongelooflijk strenge lockdown ingesteld waarbij er ook als een gek is gevaccineerd. Daar zat een idee achter. Mark Rutte en Hugo de Jonge blijven maar polderen.” U lijkt nooit een interview of talkshowtafel over te slaan, toch lijkt het alsof veel mensen nog niet doordrongen zijn van het feit dat het op de ic’s niet de goede kant opgaat. Hoe verklaart u dat? Je kunt misschien wel zeggen dat men klaar is met Diederik Gommers. Maar de werkelijkheid buiten en in de ziekenhuizen is echt anders. Ik heb regelmatig discussies met verpleegkundigen die zeggen: het gaat niet meer, we kunnen het niet meer. Dan zeg ik: we zijn in het zicht van de finish, we gaan het toch doen. Andere mensen kunnen namelijk óók niet meer. “‘De terrassen open” heeft ook olie op het vuur gegooid. Die uitspraak staat symbool voor het feit dat we klaar zijn met covid. Ook de experimenten die worden gedaan, zoals wedstrijden en concerten, krijgen die functie. Maar je moet die zaken echt blijven zien voor wat ze zijn: experimenten. Mensen moeten niet gaan denken: het is voorbij.” (bron: Trouw) Een roepende in de woestijn. Gommers heeft gelijk als hij een zwalkend beleid van Rutte en de Jonge aan de orde stelt. De premier probeert de rust onder het volk te bewaren door hen ‘betere tijden’ te schetsen en de Jonge schetst meer de realiteit en de tegenslagen die er ook zijn. Rutte voert een regime van pappen en nathouden. Hij heeft al veel vertrouwen verloren met zijn zogenaamde vergeetachtigheid en probeert dat te herstellen door aan te kondigen dat de lockdown versoepeld gaat worden maar alleen als er in de ziekenhuizen weer enige ruimte ontstaat (en zover is het nog niet). Daardoor schuift hij de verantwoordelijkheid voor versoepeling van de regels naar de zorg en daar reageert Gommers op, terecht!

Het zou monetair econoom Edin Mujagic, hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer en gespecialiseerd in (de gevolgen van) het beleid van de centrale banken, niet verbazen als er de komende maanden inflatie-angst ontstaat. “Speculatie over een koerswijziging van de Fed kan voor meer volatiliteit op de aandelenmarkten en opwaartse druk op de langetermijnrentes zorgen.” Ik weet niet welke drie macro-economische variabelen voor beleggers het belangrijkste zijn, maar ik durf te wedden dat inflatie er zeker eentje is. Inflatie en inflatieverwachtingen zijn bepalend voor de langetermijnrentes, voor de inschatting van het toekomstige beleid van de centrale banken, voor het berekenen van de reële rendementen op beleggingen, en nog veel meer. Kortom, inflatiecijfers zijn best belangrijk. Inflatie is al jarenlang geen bron van zorg voor beleggers. De geldontwaarding is laag, zo laag zelfs dat centrale banken zoals de Fed en de ECB er werkelijk alles aan doen om die op te krikken. Pas wanneer de inflatie naar 2%, en het liefst iets meer dan dat, is opgelopen én prijsstijgingen op dat niveau blijven hangen, zullen centrale banken gaan praten over het moment waarop weer op de rem wordt getrapt. Naast de eerdergenoemde redenen waarom inflatiecijfers op veel beleggersbelangstelling kunnen rekenen, is er sinds de Grote Financiële Crisis van 2007 nog een belangrijke reden bijgekomen: de hoge waarderingen op de beurs. Het zeer ruime monetaire beleid is dé belangrijkste reden voor de stijging van aandelen- en obligatiekoersen in de afgelopen jaren. Als de kans zou toenemen dat de Fed dat zeer ruime beleid minder ruim zal gaan maken, zou dat dan ook zomaar tot een daling van de aandelen- en obligatieprijzen kunnen leiden, misschien zelfs een forse. De laatste maanden is de inflatie in zowel de VS als de eurozone aan het klimmen. De Amerikaanse inflatie is in maart uitgekomen op 2,6%, meldde het Amerikaanse bureau voor de statistiek eerder deze week. Hoewel dat cijfer aanmerkelijk boven de richtlijn van de Fed ligt, hoeft niemand ervoor te vrezen dat Jerome Powell en de zijnen nu in crisismodus verkeren, dus nadenken over renteverhogingen. De beleidsmakers van de Fed hebben duidelijk aangegeven dat ze er geen problemen mee hebben als de jaarlijkse inflatie een tijdlang behoorlijk hoger dan 2% ligt. De beleidsmakers van de Fed hebben duidelijk aangegeven dat ze er geen problemen mee hebben als de jaarlijkse inflatie een tijdlang behoorlijk hoger dan 2% ligt. Beleggers verwachten ook dat de Fed geen andere koers zal varen omdat de recente inflatiestijging van voorbijgaande aard lijkt te zijn. Vooral de gestegen olieprijs drijft de inflatiestijging, maar voor een aanhoudende stijging met meer dan 2% zou de olieprijs verder moeten stijgen. Het gevaar van een olieprijs van $100 of meer schat de markt laag, niet te zeggen nihil in. Daarnaast geldt dat de prijzen in maart en in de komende maanden vergeleken worden met dezelfde maanden vorig jaar. Het voorjaar van 2020 was de periode waarin het coronavirus in Europa en de VS hard toesloeg, waardoor prijzen terugvielen. Dit statistisch effect is al genoeg voor opwaartse inflatiedruk in de komend tijd. Jaar-op-jaar cijfers werken in dit geval vertroebelend. Het is de reden dat ik mijn focus inmiddels heb verlegd naar de prijsstijgingen ten opzichte van een maand eerder. Het krachtige statistische effect waar ik net aan refereerde, speelt namelijk níet bij maandcijfers! Het zijn de maandcijfers die mij helpen beter in te schatten hoe het met de onderliggende inflatie gesteld is, en belangrijker, om in te schatten of de recente inflatiestijging structurele trekjes vertoont. Als dat het geval is, dan zou de Fed wel eens eerder dan gedacht, kunnen praten over de noodzaak voor een minder ruim beleid. In maart zijn de Amerikaanse prijzen met 0,6% gestegen vergeleken met februari. Optisch oogt dat vrij weinig, zeker naast die 2,6% stijging op jaarbasis. Toch is die klim van 0,6% de grootste stijging op maandbasis sinds augustus 2012. Met het heropenen van de economie in het verschiet, neemt de kans ook toe dat winkeliers hun prijzen zullen verhogen. Enerzijds om de geleden schade te compenseren en anderzijds omdat zij zelf te maken hebben met hogere kosten, zoals uit de stijging van de producentenprijsindex blijkt. De producentenprijsindex (ppi) steeg in maart met 4,2%, de sterkste toename sinds september 2011. Ervaring leert dat er een vertraging zit tussen de stijging van de ppi en consumenteninflatie. Bij dit alles moet niet vergeten worden dat de Amerikanen de afgelopen maanden veel minder geconsumeerd hebben, waardoor een inhaalslag mogelijk is. Volgens schattingen gaat het om zo’n $1.500 mrd die kan worden uitgegeven. Dat de Amerikaanse burger onlangs $1.400 heeft gekregen van de overheid zal de consumptiedrift verder aanjagen. Al met al zou het mij niet verbazen als er de komende maanden enige inflatieangst ontstaat. De kans is klein dat de Fed serieus zal overwegen de monetaire koers te wijzigen, maar op de financiële markten kan enige speculatie daarover ontstaan, wat voor meer volatiliteit op de aandelenmarkten en opwaartse druk op de langetermijnrentes kan zorgen. Edin Mujagic schrijft op persoonlijke titel. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. (bron: IEX Prof) Ik volg wel de overwegingen die de columnist hier geeft over inflatie en de gevolgen van het monetaire beleid. Alleen ben ik nog kritischer over mogelijke gevolgen. Het ruime liquiditeitsbeleid van de centrale banken en de ontwikkeling van inflatie zijn aan elkaar gekoppeld. Dat zowel de Fed als de ECB hebben aangekondigd de norm van 2% inflatie te hanteren voor hun beleid maar dat de inflatie ook hoger mag zijn, zonder dat te preciseren, is een teken aan de wand. Want dat kan betekenen dat de financiële markten moeten kunnen blijven rekenen op goedkoop geld van de centrale banken, om niet in een positie te worden gemanoeuvreerd van dalende koersen op de effectenmarkten. Ik vrees dat het gevoerde monetaire beleid de autoriteiten niet toestaat de kapitaalmarkten te verkrappen zonder zelf in grote problemen te komen. Dat kan ertoe leiden dat er nog maar één route is en dat is doorgaan op de ingeslagen route. Maar dat ertoe dat geld steeds meer waardeloos wordt, dat effecten en crypto-producten steeds verder kunnen stijgen en de waarde van ‘steen’ zal blijven stijgen. De achterkant van deze medaille is dat de inflatie veel meer zal stijgen van de norm van 2% en dan bedoel ik niet 3% of 4% meer meer, misschien wel 20% en dat het rendement op spaargeld steeds verder negatief zal worden (ook door het gevoerde fiscale beleid in box 3). We bevinden ons in een ontwikkeling waarvan de toekomst onzeker is.

Nederland is de laatste vijftig jaar veel rijker geworden. Nederlanders zijn dat dus ook, al wordt vaak gedacht dat dit niet zo is, schrijft Koos Schartz op https://www.trouw.nl/economie/de-nederlander-is-in-vijftig-jaar-alleen-maar-rijker-geworden~b07c8be6/ Het beeld is er, en al lang ook: dat de gemiddelde Nederlander er de afgelopen decennia qua inkomen weinig mee is opgeschoten. Dat de economische groei vooral ten goede is gekomen aan bedrijven. Maar kijk om je heen. Er zijn veel meer auto’s dan vijftig jaar geleden; het huizenbezit is toegenomen; in die huizen staan veel meer apparaten, in huurhuizen ook; we eten vaker buiten de deur en gaan vaker en verder met vakantie, althans voordat corona die pret bedierf. Klopt dat beeld van die Nederlander die weinig wijzer is geworden van de groei dan wel? Nee, dat beeld klopt niet. Het klopt helemaal niet, stelt Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), die onderzocht hoe het de inkomens verging tussen 1969 en 2020; een lange periode met meerdere crises én jaren van groei. In 2020 kwam het bruto binnenlands product (bbp), alles wat in Nederland werd verdiend, uit op €799 mrd. Dat is €45.793 per persoon. In 1969 was dat 44.500 gulden. In vijftig jaar steeg het bbp per persoon met 126%. In 1969 kon een Nederlander gemiddeld fl 22.600 vrij besteden. Vijftig jaar later was dat inkomen (inkomsten uit loon, uitkering, pensioen en dividend minus belastingen en premies) opgelopen tot €21.852, een stijging van 112%. De Nederlander ging er dus fors op vooruit, want Van Mulligen corrigeerde de gegevens voor prijsstijgingen. Zie die auto’s, apparaten en vakanties. Maar waar komt dat beeld dan vandaan? Dat komt deels, zegt Van Mulligen, doordat in eerdere studies is gekeken naar de inkomens van huishoudens. Dat vertekent, zegt hij. Sinds 1969 verdubbelde het aantal eenpersoonshuishoudens, terwijl het aantal inwoners met 36% toenam. Wie het bbp deelt door het aantal huishoudens krijgt een ander zicht dan wie het bbp deelt door het aantal inwoners. Er speelt nog iets. Tussen 2001 en 2015 ging de Nederlander er inderdaad nauwelijks op vooruit. Dat is een lange periode én nog niet lang geleden. Niet zo gek dat het beeld ontstond en beklijfde. Maar Van Mulligen heeft twee kanttekeningen. Tussen 2001 en 2008 steeg het bbp wel, maar bleef het vrij beschikbaar inkomen hangen rond de €20.400. Maar het waren niet de bedrijven die van de groei profiteerden. Tijdens de vier kabinetten-Balkenende gingen de belastingen fors omhoog. In 2008 haalde de overheid 49% meer inkomsten uit loonbelastingen dan in 2001 en 38% meer uit premies. Dat extra geld ging grotendeels naar de zorg. Daarvan, tekent Van Mulligen aan, profiteerden ook de burgers. Hun vrij besteedbaar inkomen steeg niet, maar ze kregen daar zorg voor terug. In 2015 lag het vrij besteedbaar inkomen nog net zo hoog als in 2008. Maar, zegt Van Mulligen, in die jaren groeide het bbp per persoon ook niet. Dat kwam door de financiële crisis, waar bedrijven ook veel last van hadden. Na 2013 stegen het bbp en het vrij besteedbaar inkomen ongeveer net zo snel. Tot aan coronatijd. Nederland werd in vijftig jaar veel rijker en Nederlanders profiteerden vrijwel navenant mee, concludeert Van Mulligen. Een conclusie die hem verbaasde, want net als veel beleidsmakers dacht ook hij dat dat andere beeld klopte. Voor het coronajaar 2020 klopt het trouwens ook niet. Dat is een apart jaar met een dalend bbp, maar stijgende inkomens. En de kloof tussen rijk en arm? Groeide die ook niet? Dat onderwerp maakte geen deel uit van Van Mulligen’s studie. Al wijst hij op eerder CBS-onderzoek waaruit bleek dat het met die groeiende kloof meeviel. “Armoede is een probleem. Maar vroeger ook. Nu leeft zo’n 8% onder de armoedegrens. In het begin van de jaren tachtig was dat 18%.” (bron: Trouw) En dat zijn niet alle kanttekeningen, die te maken zijn. Een deel van de welvaart is te herleiden tot een gigantische groei in schulden van particulieren, als kopen op afbetaling, leasing, rood staan bij banken en creditcard bedrijven, consumptieve kredietverlening en flitskredieten. Een deel van ons volk leeft op de pof voor nieuwe tv’s, wit en bruingoed, vakanties, auto’s en koopwoningen. Mede als gevolg daarvan is de waarde van ons geld in die 50 jaar, de gulden toen en nu de euro, sterk in omvang toegenomen, maar ook sterk in waarde gedaald. Ik kocht ruim 50 jaar geleden mijn eerste rijtjeshoekhuis met garage voor fl 40.000 (=€18.180) dat nu een WOZ-waarde heeft van €290.000, dat is bijna 16 keer over de kop, Mijn zoon kocht ruim 3 jaar geleden een rijtjeshuis voor €360.000, dat per 1 januari 2020 een WOZ-waarde heeft van €520.000 en nu waarschijnlijk >€550.000 opbrengt bij verkoop. Een vriend van mij investeerde vorig jaar €25.000 in een cryptofonds, alleen vannacht al was die belegging €70.000 in waarde gestegen. De volgende dag daalde de waarde van 1 bitcoin van $62.000 naar $54.000. Het kan allemaal heel snel gaan in de cryptowereld en de centrale banken veroorzaken dat door hun monetaire beleid van enorme hoeveelheden gratis geld in de markten te pompen.

Er zijn 2 artikelen blijven liggen: ons ingrijpen in Afghanistan was hoogmoedig en overbelaste politici hebben niet door dat ze fouten maken. Naar volgend blog.

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 16 apr 2021, week 15: AEX 716,80; Bel 20 3.978,43; CAC40 6.287,07; DAX 15.459,75; FTSE 100 7.019,53; SMI 11.262,97; RTS (Rusland) 1.497,05; SXXP (Stoxx Europe) 4442,49; DJIA 34.200,67; NY-Nasdaq 100 14.041,91; Nikkei 29.683,37; Hang Seng 29.007,87; All Ords 7.325,80; SSEC 3.426,62; €/$1.1985; BTC/USD $60.250,00; 1 troy ounce goud $1.776,50, dat is €47.617,44 per kilo; 3 maands Euribor -0,538%; 1 weeks -0,558%; 1 mnds -0,553%; 10 jaar Duitse Staat -0,267%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,255%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,127%; 10 jaar Franse Staat -0,013%; 10 jaar Belgische Staat 0,049%; 10 jaar Japan 0,0854%; 10 jaar Spanje 0,388%; Italië 0,751%; 10 jaar VK 0,762%; 10 jaar VS 1,5702%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,689.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen trokken deze week verder aan, terwijl de rente licht blijft stijgen. De dollar verzwakte. De bitcoin steeg weer verder op $60.000. Nieuws vanuit getroffen sectoren in het bedrijfsleven, zoals de luchtvaart, de reiswereld en kunst en cultuur, verlenging van de lockdown en de avondklok, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en slechte verwachtingen voor de werkgelegenheid, en het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van het voortdurende krimp-scenario, mede als gevolg van het stijgende aantal corona-besmettingen, bepalen nog altijd de sfeer, de centrale banken spreken geruststellende woorden. de aandelenkoersen stegen door als gevolg van onder meer het lage rentebeleid van de centrale banken. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,001%; Duitsland 0,29%; Nederland 0,36%; Japan 0,6492%; Frankrijk 0,837%; VK 1,299%; Spanje 1,322%; Italië 1,767%; Canada 1,9499%; VS 2,3259%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,613%; Nederland -0,61%; Zwitserland -0,5872%; Frankrijk -0,556%; België -0,467%; Denemarken -0,465%; Spanje -0,242%; Japan -0,1048%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.