UPDATE 16022019/466 Is er nog toekomst voor de Europese Unie?

In het vorige blog heb ik uit een artikel van Arie Elshout, in de VK, geciteerd dat onder meer handelt over “Grote groepen kiezers werden na de kredietcrisis van 2008 getroffen door inkomensdalingen en bezuinigingen terwijl de aanstichters van de ellende, de banken, met belastinggeld werden gered. Die kiezers hebben het gevoel overgeleverd te zijn aan ongrijpbare krachten. Zoals de technologie, die via automatisering hun baan bedreigt. Of de technocratie, die in de vorm van niet-gekozen, achter onbestemde afkortingen schuilgaande instanties als centrale banken, toezichthouders en hoeders van internationale verdragen, diep ingrijpt in hun leven terwijl ze er niets tegen kunnen doen. Aan de politiek hebben ze niks, vinden ze, want die stelt zich graag verdekt op achter zulke anonieme instanties en staat meer open voor gevestigde belangen en grote bedrijven dan voor hen. Ze mogen niet zeggen dat immigranten voor hen vooral concurrenten zijn in de strijd om de kleiner wordende stukjes van de taart. Dit alles kweekt gevoelens van onrechtvaardigheid, ongelijkheid, onzekerheid en onmacht. Met als allesoverheersend sentiment: het is niet eerlijk. Het besef van onrecht kent vele gradaties, maar dit is het meest basale, dat zich al vroeg, op de kleuterschool, bij mensen vormt. Wie zich oneerlijk behandeld voelt, zet het op een schreeuwen en bijt van zich af. Dat is wat een deel van de kiezers nu doet, met het stemmen op populistische politici, het steunen van alles wat gevestigde structuren wil doorbreken en het zich afzetten tegen het taalgebruik, de mores en de smaak van wat gezien wordt als het establishment. Het is een door machteloze verontwaardiging gevoede radicalisering.” Verwezen wordt naar de massale acties van de ‘Gele hesjes’ in Frankrijk en de demonstraties in België van scholieren tegen het Klimaatbeleid van de regering. “De politiek zit vastgevroren in een stelsel van afspraken, zowel nationaal, Europees als internationaal, zoals in Nederland het regeerakkoord, waarin het beleid voor de komende vier jaar is vastgelegd en dat wordt uitgevoerd, waardoor beleid inflexibel is geworden. Daardoor kan niet worden ingespeeld op actuele ontwikkelingen. In feite is het regeringsbeleid vier jaar ‘dood’. Het contact met het kiezersvolk is voor een groot deel verloren. Het beleid dat wordt gevoerd door technocraten bereikt niet meer het gewone volk. De hele samenleving wordt steeds ingewikkelder, de overheid heeft zichzelf in structuren vastgezet waarin geen toegang meer is met de samenleving. Alles wordt vastgelegd in regeltjes en de uitzonderingen zijn voor het gewone volk niet meer te behappen. Daarvoor moet je dure specialisten inhuren.” Over het beleid gesproken van de twee christelijke partijen in de coalitie, het CDA en de CU, die afgelopen weekend een partijcongres hielden bij de start van de verkiezingstournee voor de komende verkiezingen voor Provinciale Staten op 21 maart aanstaande. Beide partijleiders klopten zich op de borst over het openbreken van de ‘kinderpardon’. Maar is daar wel reden voor? Stelt de deal wel iets voor of hebben de drie partijen zich door de VVD het bos in laten sturen? Staatssecretaris Harbers heeft namelijk laten weten dat hij, gezien de onderzoeken die nog plaats gaan vinden over de kinderen die zich voor dit pardon hebben aangemeld, daarvoor in aanmerking komen, dit hele jaar nog nodig heeft. Buma, hij heeft zijn langste tijd gehad als partijleider, profileerde zich vooral als een middenpartij. Hij haalde vooral uit naar de ‘politieke flanken’, maar hij gaf niet aan waar het succes van de PVV en FvD, beiden groter in de peilingen dan het CDA, vandaan komt: de onvrede van een meerderheid van het volk. Daarbij heb ik dan meegeteld die oppositiepartijen die meer zetels in de peiling van de Hond hebben, als het CDA. Buma wijt de bijna halvering van de zetels in de peiling aan het feit dat zijn partij in de coalitie meeregeert en daarvoor wordt gestraft. Maar het CDA neemt zijn verantwoordelijkheid en staat niet aan de zijlijn kritiek te leveren. Ik zou mijzelf kunnen rekenen tot de achterban van de ChristenUnie, maar ik zal bij de volgende verkiezingen daarop geen stem uitbrengen. Gert-Jan Seghers stelde dat ‘wij willen een ambitieus klimaatakkoord waarin we echt streven naar minder opwarming’. Dat is een mooie christelijke doelstelling, die ik onderschrijf. Maar ik mis daarbij drie kernpunten: een eerlijke verdeling van de lasten, de haalbaarheid van de doelstellingen binnen de afgesproken termijnen en het draagvlak en betaalbaarheid voor de klimaatplannen. Het is een non-issue om te stellen dat het piepkleine Nederland een voortrekkersrol moet nemen met betrekking tot de energietransities. Wij, Gekke Henkie, moeten aan een traject gaan werken waarvan we in de verste verten nog geen beeld hebben hoe dat gaat verlopen, wat het gaat kosten, wie het gaan betalen en zijn niet geduldig genoeg om even af te wachten waarmee de wetenschap, de techniek en de bedrijven gaan komen. Hopelijk komen de beide planbureaus binnenkort met de eerste resultaten van de doorrekening van het zogenaamde Klimaat Akkoord. Voor huishoudens is het van belang hoe groot de kapitaalvernietiging is van de transitie van gas naar ?, wat de kosten daarvan kunnen zijn waarin ook zijn meegenomen die van de isolatie van oudere woningen en hoe dat door ‘iedereen’ kan worden gefinancierd? En wat gaan de maandelijkse kosten bedragen voor huishoudens voor verwarming, warm water in de keuken en voor te koken? Het laatste wat ik daarover lees is dat die kosten extreem veel hoger zullen zijn dan nu. Aanname: stel dat die kosten, inclusief de financieringskosten van de transitie, meer dan verdubbelen, dan komen miljoenen huishoudens in financiële problemen en zal de koopkracht sterk dalen, evenals in andere EU-landen, waardoor een recessie zal ontstaan die lang zal voortduren. Vermindering van de CO2-uitstoot moeten we geen dag meer uitstellen, CO2 tax instellen, windmolens bouwen, zonnepanelen plaatsen (mits op rendabele voorwaarden) zonder dat de stroomprijs stijgt. Prima, maar wat betreft de energietransitie ‘even gas terugnemen’. Ik zeg maar iets geks: ‘stel dat we Russisch gas zo kunnen bewerken dat de CO2 uitstoot halveert, wat dan?

Hoe groot is het vertrouwen in beleid van de Nederlandse regering? Ik las een artikel over het Deltaplan Biodiversiteitsherstel, dat is opgesteld door wetenschappers en 19 organisaties van supermarkten, tot banken en boeren. Maar de politiek en de ambtenaren hebben daarin niet geparticipeerd. Het probleem is dat het aantal insecten hard achteruitloopt. De zorg over de insectensterfte neemt wereldwijd toe. Chinese en Australische wetenschappers hebben daarover gepubliceerd in het tijdschrift Biological Conservation. Mondiaal wordt 40% van de insecten bedreigd met uitsterven, als gevolg van verlies van leefgebied, gebruik van bestrijdingsmiddelen en ander menselijk ingrijpen. De grote afname van weidevogels wordt hieraan toegeschreven. Een Duitse studie van 25 jaar toont aan dat de hoeveelheid insecten met 75% was teruggelopen. Die studie werd uitgevoerd in kleine natuurgebieden in de nabijheid van landbouwgebieden. Onze uiterst actieve minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, Carola Schouten, omarmt het Deltaplan. Ze gaat steun verlenen met geld en steun aan de initiatiefnemers. Zij gaat ook aansluiting zoeken met haar eigen biodiversiteitsplan waarmee ze over tien jaar haar kringloopplannen op de rails heeft, waarmee ze het gebruik van kunstmest en chemische bestrijdingsmiddelen drastisch gaat verminderen.

Churchill-lezing: assertievere Europese Unie; spierballentaal

In een lezing voor het Europa Instituut in Zürich heeft premier Rutte zich op 13 februari hard gemaakt voor een versterkte Europese Unie, die de onderlinge verdeeldheid achter zich moet laten. “De EU moet een wereldmacht worden om rekening mee te houden”, zei Rutte in de zogeheten Churchill-lezing. Een van de manieren om de slagvaardigheid te vergroten, is een effectiever sanctiebeleid. Rutte wil af van het vetorecht voor elke lidstaat, zoals dat nu bestaat: “We moeten besluiten over sancties tegen landen voortaan met een gekwalificeerde meerderheid nemen.” De EU laat het nu nog te vaak afweten, meent Rutte. “In het verleden konden we onder de veilige paraplu van de Verenigde Staten, met onze morele hoge standaarden, anderen op hun fouten wijzen.” Maar die tijd van zelfgenoegzaamheid is volgens hem voorbij. “De EU moet minder naïef zijn en meer realisme tonen. Het gaat in de wereld om macht en macht is geen vies woord.” Volgens de premier leert de Brexit met alle chaos ons dat er geen tijd meer is voor ‘splendid isolation’. In de buitenlandse politiek spelen sancties een steeds grotere rol. Nu is de unie nog te weinig slagvaardig, zegt Rutte. “We moeten meer onze tanden laten zien. Nu kan elk land een sanctie met een veto tegenhouden. Ik ben voor meerderheidsbesluiten als het om deze vorm van buitenlandse politiek gaat.” Als het moet kan de EU wel snel besluiten sancties in te stellen, zoals in het geval van de gifgasaanval op de Russische oud-spion Sergej Skripal of na de cyberaanval op de OPCW in Den Haag. Rutte zou die eensgezindheid graag vaker zien. Vorige week nog werden de EU-ministers van Buitenlandse Zaken het niet eens over Venezuela, omdat Italië als enige land dwars lag. “Ik wil dat sancties indruk gaan maken. Kijk naar de Verenigde Staten, daar hebben sancties tegen andere landen effect. Bij overtreding heb je geen toegang tot hun markt. Je financiën worden geblokkeerd als je in overtreding bent. Kortom: als je de sancties ontduikt dan heb je een groot probleem. Daar moeten we in de EU ook naar toe.” Nederland is overigens niet op alle terreinen voor het afschaffen van de unanimiteit. Recentelijk presenteerde de Europese Commissie een plan om bij belastingregels over te gaan tot meerderheidsbesluiten, maar daarbij is Nederland juist één van de felste tegenstanders. (bron: NOS)

Ik heb mij afgevraagd in hoeverre ik deze uitspraken van onze premier serieus moet nemen. Rutte is de man van het ‘woord’, niet van de ‘daad’. Hij doet het achter een spreekgestoelte welsprekend, je kunt hem een redenaar noemen. Ook hier in Zurich. Maar als we kijken naar de prestaties van hemzelf en zijn kabinetten zien we een heel ander beeld. De man met grote ambities slaagt er nauwelijks in die te realiseren. Als we kijken naar de gerealiseerde klimaatdoelstellingen in de Europese landen, bungelen we onderaan. We moeten altijd in de toekomst nog een tandje bijschakelen als het gaat om de doelstellingen te halen. Dat is Rutte: grote ambities, lage resultaten. Hij spreekt als een staatsman die aangeeft welke richting de Europese Unie op moet, maar als ik kijk naar welk beleid door hem geblokkeerd is, heeft hij vrijwel alles gedaan waarvan hij nu over stelt dat we wel die richting op moeten. Zoals een politieke unie waarover hij al jaren dwarsligt. Rutte is een man van woorden die hij niet kan omzetten in daden. Het is een ‘staatsman’ zonder visie. Wat mij erg steekt is dat hij de vriendschapsbanden met Trump wil versterken, maar Trump heeft geen vrienden. De vrienden van Trump zijn zijn tegenstanders, die hij wil uitmelken en ze inzetten voor de realisatie van zijn (dwingende) eisen. Zo liet hij, net voor de publicatie van dit blog, weten dat hij ruim 800 IS-strijders heeft die door het Amerikaanse leger in Syrië gevangen zijn genomen en als Europese landen als Groot-Brittannië, Frankrijk en Duitsland ze niet overnemen om ze te berechten hij ze vrij zal laten. Nu kun je je profileren ‘pak die straatvechter aan met spierballentaal’, Mark! Dat Rutte zich afzet tegen de Russen is al net zo onwerkelijk. Hou de Russen te vriend, drijf handel met ze, versterk de culturele banden maar blijf op je tellen passen. Maar dat moet je altijd doen want een oorlog wordt nog steeds uitgevoerd met spionnen, alleen vandaag de dag wordt dat in de cyberomgeving uitgevoerd. Hij is een voorstander van sancties, maar dat is een negatieve handeling. Je moet in je contacten zover gaan dat je een positievere benadering kunt geven.

Lijstrekkersdebat I

Zondagochtend ging het eerste Verkiezingsdebat voor de verkiezingen voor Provinciale Staten, op 20 maart, van start op WNL met als gespreksleider Rick Nieman. Daaraan namen deel de lijsttrekkers in de Eerste Kamer: Annemarie Jorritsma (VVD), Ben Knapen (CDA), Henk Otten (FvD), Annelien Bredenoord (D66), Paul Rosenmöller (GL) en Mei Li Vos (PvdA). Drie coalitiepartijen tegenover drie oppositiepartijen. Voor mij was Paul Rosenmöller de sterkste debater en Ben Knapen de minst aansprekende. Henk Otten verwees bij meerdere van de zes thema’s naar ‘immigratie’, maar hij deed wel twee krachtige uitspraken die goed zullen zijn gevallen bij veel ontevreden kiezers. Hij haalde de argumentatie van GL onderuit dat er een eerlijker verdeling van de Klimaatlasten moet komen tussen het bedrijfsleven en de huishoudens door de invoering van een CO2-tax. Daarmee wordt de kiezer voor de gek gehouden want als die tax wordt ingesteld zullen die kosten worden doorgerekend in de goederen, die ze produceren. En zo betalen de burgers toch deze klimaatkosten. Daar heeft FvD wel een punt mee. Het argument dat daarom het Klimaatverdrag van tafel moet, deel ik niet, maar er moet wel worden nagedacht of de Nederlandse bijdrage aan het terugbrengen van de CO2 uitstoot slechts een effect heeft van 0,00007% van de wereldwijde uitstoot. De grootste uitstoters zijn de VS, Trump doet daaraan niet mee, China en India, daar moet de winst vandaan komen. Het Klimaatverdrag moet wel worden uitgevoerd maar zeker NIET in het tempo dat door linkse partijen wordt nagestreefd. Misschien heeft Baudet wel een punt als hij zegt dat wij als voortrekkers aan de slag willen met de energietransitie als een ‘gekke Henkie’ die ons uiteindelijk €1000 mrd gaat kosten en dat we achteraf tot de conclusie moeten komen dat wij met veel geld hebben gesmeten, omdat andere landen veel minder voortvarend van start zijn gegaan en daarom hebben kunnen profiteren van nieuwe technische ontwikkelingen, die veel minder kostbaar waren. CDA nijgt ook naar een vorm van vertraging bij de uitvoering. Voor mij moet de uitvoering van de gastransitie naar een ander verwarmingsmiddel zeker 5 jaar naar achteren worden geschoven. Verder deed het FvD nog twee uitspraken: ze willen niet uit de EU (Nexit) maar terug naar de EEG (dat wilden de Engelsen ook voor de Brexit) en om het koopkrachtverlies van mensen met lage inkomens en gepensioneerden, met pensioenuitkeringen die niet geïndexeerd zijn, te compenseren willen ze de belastingvrije voet verhogen naar €20.000 en de belastingverlaging in de hoogste tariefgroep terugdraaien. Dat is wat de 1,4 miljoen (bron: Rijksoverheid) Nederlanders (8% van de bevolking), met financiële problemen, willen horen van de politiek. Maurice de Hond peilde deze week de koopkracht in de maand januari ten opzichte van een maand eerder: de uitslag verbaast mij niet: gestegen 16%, gelijk 22%, gedaald 51% en weet niet 11%. Lees meer op https://nos.nl/artikel/2272339-klimaat-belangrijk-thema-in-lijsttrekkersdebat-eerste-kamer.html

Klimaat Akkoord

De zogeheten ‘klimaatspijbelaars’ gaan binnenkort weer actievoeren. Youth For Climate, de beweging die vorige week een grote klimaatmars organiseerde, stelt een goed gesprek te hebben gehad met premier Mark Rutte. Ze zijn echter nog niet tevreden. “Daarom komen ze op 14 maart weer met een nieuwe demonstratie op het Malieveld. Zes leden van Youth For Climate hadden deze week ruim een uur een gesprek met Rutte en minister Eric Wiebes (Klimaat). Daarin lieten ze weten meer maatregelen tegen klimaatverandering te willen. Rutte spreekt van een “pittig” gesprek. De jongeren waren volgens hem “kritisch en boos”, omdat Nederland eerdere klimaatdoelen niet heeft gehaald. “Daar hebben ze natuurlijk ook gelijk in”, aldus de premier. En dat werd bevestigd dat in Nederland slechts 6,6% van alle opgewekte energie kwam van wind, zon, water en biomassa. Als Nederland zich aan de Europese doelen houdt, moet volgend jaar 14% van alle opgewekt energie hernieuwbaar zijn. Maar kijken we naar het percentage van 2017, het meest actuele cijfer dat het Eurostat publiceerde, zijn we daar nog lang niet. Geen enkel ander Europees land staat zo ver van zijn doelen af als Nederland. Premier Rutte wil opnieuw met de scholieren aan tafel als de doorrekeningen van het concept Klimaat Akkoord gepubliceerd zijn.

Kunnen we, als Nederland van het aardgas af gaat, het bestaande gasnet gebruiken voor groene waterstof? Spelers als de Gasunie en netbeheerders maar ook producenten van windenergie zien hierin een nieuwe kans voor Nederland. Het bestaande gasnet lijkt namelijk een zeer geschikte manier om waterstof in op te slaan en te transporteren. Voor huizen in oude binnensteden, die niet over kunnen gaan op een warmtepomp, kan waterstof uitkomst bieden als een alternatieve, schone brandstof. Wanneer we over willen stappen op een schoon energiesysteem, dan moet er snel een ‘deltaplan waterstof’ komen. Wat moet er gebeuren om dit werkelijkheid te maken, vroeg de Tegenlicht-redactie zich af? Ja en nee, stel ik voorlopig. In Friesland experimenteren ze er succesvol mee. Het probleem is als je waterstof wilt maken we over veel te weinig duurzame energie beschikken. Kleinschalig kan dat hier en daar wellicht lukken maar als de industrie en de huishoudens willen overschakelen van fossiele energie naar een duurzame vorm van waterstof, komen we grote hoeveelheden zon-energie tekort. Dat kunnen we op termijn wel importeren vanuit de Sahara en verwerken op de boortorens in de Noordzee en vervolgens de waterstof middels buizen naar het vaste land brengen, maar dan is de kostprijs zo hoog gestegen dat het voor huishoudens onbetaalbaar is geworden. Een mooi plan maar er moet eerst nog wel goed over nagedacht gaan worden voordat we een Deltaplan kunnen gaan uitwerken.

Financieel/Economisch nieuws

AkzoNobel heeft vorig jaar minder verf verkocht. Dat is onder meer te wijten aan afnemende verkopen in China na een bijzonder sterk 2017. Met prijsstijgingen wist het verfconcern stijgende materiaalkosten grotendeels te compenseren. Daarentegen zaten wisselkoerseffecten Akzo dwars. In China had Akzo eind 2017 een bijzonder sterk kwartaal, met name bij de decoratieve verf- en laksoorten. De verkopen in het Aziatische land zijn nu weer terug op het niveau van 2016. Ook de ruwe materiaalkosten stegen vorig jaar door. Wel zwakte de stijging van grondstofkosten tegen het einde van het jaar af. AkzoNobel kon met prijsstijgingen tegenwicht bieden aan de hogere kosten en zo zijn winstmarge op peil houden. De materiaalkosten stijgen in het eerste half jaar van dit jaar vermoedelijk nog verder, al gaat dat minder hard dan in het afgelopen jaar. Een vorig kwartaal aangekondigd kostenbesparingsprogramma moet €200 mln besparen. Onder meer een aantal IT-systemen zijn onlangs vervangen door één nieuw systeem. Verder wil Akzo dubbelingen in de leveringsketen aanpakken. De jaaromzet van AkzoNobel kwam 4% lager uit op bijna €9,3 mrd. Zonder wisselkoerseffecten was dat echter een stijging van 1% ten opzichte van een jaar eerder. Daar hield de verfmaker, die afgelopen jaar de verkoop van de bedrijfstak Specialty Chemicals afrondde, onder de streep €410 mln van over bij zijn voortgezette activiteiten. Dat was in 2017 nog €443 mln. Uit de afgestoten activiteiten haalde Akzo een winst van €6,3 mrd.

ABN Amro: slecht resultaat in het vierde kwartaal 2018. De bank maakte dinsdag de resultaten bekend. Over heel 2018 heeft ABN een nettowinst gemaakt van €2,3 mrd. In 2017 maakte de bank nog €2,8 mrd winst. Ondanks de lagere winst wil de bank het dividend voor aandeelhouders gelijk houden ten opzichte van een jaar eerder. Er is uiteindelijk besloten om een extra dividend uit te keren in aanvulling op de beoogde 50% van de winst, waardoor het dividend over heel 2018 uitkomt op 1,45 euro per aandeel. Dat is een opsteker voor de Nederlandse staat, die nog voor meer dan de helft eigenaar is van de bank. Maar in feite is het een gotspe om de aandeelhouders te bevoordelen bij lagere resultaten als gevolg van onder meer hogere kredietvoorzieningen. Verder gaat Dé Bank, van vroeger, flink uitbreiden op zijn onderdeel dat witwassen controleert. De bank heeft er veel geld voor opzijgezet. Maar dat ging wel ten koste van het resultaat over het afgelopen jaar. De bank boekte in het vierde kwartaal een nettowinst van €316 mln. Die valt €85 mln lager uit, vooral omdat ABN heel veel kosten heeft gemaakt om klanten beter te screenen. De bank heeft in het vierde kwartaal van 2018 een fors lagere omzet behaald dan een jaar daarvoor. Ook de winst daalde hard, met ruim 40% in de laatste maanden van vorig jaar. Dat kwam onder meer door extra kosten in verband met bezuinigingsinspanningen en hogere kredietvoorzieningen in bepaalde sectoren. Er werd €135 mln apart gezet voor wanbetalers in de diamanten- en de offshoresector. Inmiddels zijn dit geen ’eenmalige posten’ meer, maar gewoon grote problemen die de dalende kosten bij ABN laten verbleken.”Operationeel zagen de resultaten er wel solide uit, zegt de bank, die naar eigen op koers ligt met zijn financiële doelen voor 2020.

Nibud-directeur Arjan Vliegenthart meent dat er nog veel moet gebeuren om dit jaar meer koopkracht voor Nederlanders voor elkaar te krijgen. En: waarom merken gepensioneerden zo weinig van de aantrekkende economie en de belofte dat ook hun koopkracht meegroeit? De rekenmeesters van dit kabinet en het kabinet zelf hebben de gevolgen van BTW stijging van 6 naar 9%, de gevolgen van hogere energiebelastingen, de hogere zorglasten en alle stijgingen van lagere (semi)overheidslasten, onderschat, waardoor de lagere loonbelastingen wegvallen tegen de fors hogere inflatie van 2,2%. Doordat gepensioneerden al 9 jaar geen inflatiecorrectie op hun pensioenuitkeringen hebben ontvangen leveren die alleen maar in.

Akkoord begroting VS 2019 op hoofdlijnen

De Republikeinen en Democraten in het Amerikaanse Congres zijn tot een akkoord gekomen over de financiering van de grensbeveiliging. Volgens de Republikeinse senator Richard Shelby is er een principeakkoord bereikt door de onderhandelaars uit het Congres. In de komende dagen wordt de overeenkomst verder uitgewerkt. Shelby wil geen details over het akkoord geven totdat het plan volledig is opgesteld. Wel liet hij doorschemeren dat de onderhandelaars het eens zijn over de financiering van de grensbeveiliging. Volgens Nita Lowey, een afgevaardigde van de Democraten, kan het plan snel al zijn uitgewerkt. Er zou $1,375 mrd zijn vrijgemaakt op de begroting voor dit jaar voor de bouw van een hekwerk van 88 kilometer tussen Mexico en de regio Rio Grande Valley in de staat Texas, in plaats van de Muur van Trump, die in totaal 2000 km lang moet worden. President Donald Trump, die nog wel moet instemmen met het plan, had eerder al gedreigd met een nieuwe ‘shutdown’, als hij zijn gevraagde $5,7 mrd voor het eerste tracé van 320 km voor de bouw van de grensmuur niet krijgt. Met het akkoord hopen de onderhandelaars van beide partijen een nieuwe ‘shutdown’ te voorkomen. In een eerste reactie liet Trump weten dat hij de details van het akkoord nog niet kent. “Maar dat je het weet, we gaan die muur toch bouwen”, zei hij in de grensstad El Paso in Texas, waar hij een toespraak hield over hoe een muur op de grens met Mexico Amerikanen moet gaan beschermen. Maar wat als een deel van de Republikeinen in het Congres dit voorstel gaan steunen en er een meerderheid voor ontstaat. De Republikeinen worstelen met de prioriteit: dienen ze het belang van het vaderland dan wel dat van de president. Het Amerikaanse wetsvoorstel voor de financiering van veiligheidsmaatregelen aan de grens met Mexico is aangenomen door het Huis van Afgevaardigden. Trump moet de wet nog ondertekenen en voorkomt daarmee een volgende shutdown. De financiering voor de grensmuur is niet opgenomen in het nieuwe akkoord. Om de bouw van die muur te realiseren gaat Trump de noodtoestand afkondigen. In het akkoord staat dat nieuwe barrières in het grensgebied gebouwd kunnen worden, voortbouwend op de bestaande barrières die op ongeveer de helft van de grens tussen Mexico en de VS staan. De 5,7 miljard dollar (ruim 5 miljard euro) die Trump wil hebben voor het bouwen van de grensmuur, is dus niet opgenomen in de nieuwe wet. Op 15 februari heeft Trump de Wet Begroting 2019 ondertekend, maar tegelijkertijd heeft hij de ‘nationale noodtoestand’ afgekondigd, omdat hij de $8 mrd voor het bouwen van het eerste tracé van zijn Muur aan de Mexicaanse grens niet heeft gekregen van het Congres. Maar er zijn veel twijfels of er wel sprake is van een noodtoestand vanwege ‘veiligheidsbedreigingen’ vanuit Mexico. De invoer van drugs vindt overwegend plaats via vliegverkeer, het aantal mensen dat illegaal de grens oversteekt ligt op een historisch laag niveau en van criminaliteit van immigranten zonder papieren is nauwelijks sprake. Daarbij komt dat voor het afkondigen van de noodtoestand sprake moet zijn van een acuut probleem dat om krachtdadige besluiten vraagt, zoals bij een grote natuurramp of een oorlog of oorlogsdreigingen, waardoor de president het Congres mag passeren. Maar dat is er helemaal niet, ondanks dat Trump al ruim een maand zijn politieke tegenstanders heeft gedreigd met het uitroepen van de noodtoestand om zijn zin door te kunnen drijven met de bouw van een Muur, waarvoor geen dringende gronden aanwezig zijn. De Republikeinse Senaatsleider Mitch McConnell zei echter na een gesprek met Trump dat hij het besluit over de noodtoestand zal steunen. De president van Amerika kan zonder toestemming van anderen de noodtoestand uitroepen. Volgens hem is er langs de grens sprake van een crisis. De goede staat van de Amerikaanse economie zou grote aantallen migranten aantrekken die makkelijk de grens kunnen passeren. Nancy Pelosi, de Democratische leider in het Huis van Afgevaardigden, veroordeelt de maatregel van de president en zegt dat juridische stappen een mogelijkheid zijn. Volgens Pelosi heeft Trump de noodtoestand aan de grens zelf gecreëerd. De Democraten zien het nut en de noodzaak van de muur niet in en zeggen dat de president feiten verdraait om zijn plan erdoor te drukken. Dan is er nog een ander aspect waaraan tot dusverre niet wordt gesproken. Trump ondertekent de begroting 2019, hij is het er dus mee eens, en direct daarna ondergraaft hij die Wet door de noodtoestand af te kondigen. De eerste rechtszaak is al aanhangig gemaakt door de Staat New York. De procureur-generaal van deze deelstaat, de democrate Letitia James, stelt ‘dat deze vorm van machtsmisbruik door de president niet getolereerd kan worden’. Het Congres kan de afkondiging van de noodtoestand door de president terugdraaien maar dan moeten een aantal Republikeinse senatoren met de Democraten meestemmen voor het bereiken van een 2/3 meerderheid. Op het eerste oog blijven de Republikeinen wel achter hun president staan, maar …………….. als uiteindelijk door het Hooggerechtshof zou gaan besluiten dat de het beleid van de president binnen de grenzen van de Wet valt, dat in een latere fase dus ook kan betekenen dat een Democratische president gaat besluiten dat het vrije wapenbezit van burgers, een kroonjuweel van de Republikeinen, kan worden beperkt. Verder is de vraag of Trump volgend jaar wordt herkozen als president tot 2024. Dat proces is nog lang geen gelopen race en dan zou het zomaar zo kunnen zijn dat zijn opvolger wordt opgescheept met deze rechtszaak.

De Amerikaanse president Donald Trump heeft een uitstekende gezondheid. Dat zegt Ronny Jackson, de arts van het Witte Huis. Trump heeft onlangs drie uur allerlei medische testen gedaan in het Walter Reed National Military Medical Center in Bethesda. De medische onderzoeken volgden op zorgen die zijn gerezen nadat Trump moeite had om woorden goed uit te spreken tijdens een belangrijke toespraak. In het spraakmakend boek Fire and Fury dat over Trumps Witte Huis verscheen, wordt hij neergezet als ongeconcentreerd en kinderlijk. Ik stel dat hij lijdt aan stress in de vorm van dwang neurose: hij moet en zal zijn zin krijgen met de bouw van een 2000 km lange Muur aan de grens met Mexico.

Brexit

Over 40 dagen loopt het lidmaatschap van het Verenigd Koninkrijk met de Europese Unie af. Maar al eerder moet duidelijk zijn op welke wijze Continentaal Europa+Ierland en Engeland afscheid van elkaar nemen. Voor beide partijen, ook voor Nederland, staat er veel op het spel. Theresa May speelt hoog spel en de 27 EU-landen lijken niet bereid tot concessies, terwijl er op de korte termijn alleen maar verliezers zullen zijn. Het enige waartoe May, in deze fase, nog toe in staat is, is wachten, uitstellen, vertragen waarmee ze hoopt haar eigen hachje nog te kunnen redden. Het gaat haar allang niet meer om het bereiken van het beste resultaat voor de Engelsen. Ze is al meerdere keren door de Europese regeringsleiders en de Brusselse autoriteiten vernederd, tot op het bot. Maar ze blijft doorgaan in de hoop dat het Lagerhuis haar Brexit-deal, bij gebrek aan een alternatief en de vrees voor de gevolgen van een ‘harde Brexit’. Maar een prijs voor haar optreden zal ze nooit krijgen. De kans is groot dat de Torries bij de volgende verkiezingen voor het gevoerde beleid van de premier zwaar zullen worden afgestraft. En terecht. De Conservatieven haar May al veel eerder met ziekteverlof moeten wegsturen en een time-out met Europa moeten afdwingen. Het is nog niet te laat maar de tijd dringt en dringt en dringt.

Financieel/economische overwegingen

Econoom Paul Krugman, winnaar van de Nobelprijs voor de Economie in 2008, denkt dat er een goede kans is dat de wereldeconomie eind dit jaar of volgend jaar in een recessie belandt. Een reeks aan problemen speelt economieën wereldwijd parten. Vooral de eurozone lijkt al tegen een recessie aan te zitten, zei de econoom op een conferentie in Dubai tegen persbureau Bloomberg. Hij benadrukt dat het wel heel moeilijk is om een recessie te voorspellen. “Er lijkt een accumulatie te zijn van kleine problemen”, zegt de econoom. Tegelijk hebben centrale banken en overheden volgens Krugman maar weinig ruimte om de economie weer aan te jagen. Zo staat het belangrijkste rentetarief van de Europese Centrale Bank op 0% en is er dus weinig ruimte om die verder te verlagen. De Amerikaanse centrale bank heeft de laatste jaren de rente maar beperkt kunnen verhogen. Overheidsschulden zijn sinds de vorige crisis verder gestegen. Een herhaling van de crisis in 2008 is niet waarschijnlijk, zegt hij. “Maar we zijn slechter in staat om om te gaan met wat we op ons pad vinden dan tien jaar geleden.” Wereldwijd koelen economieën sinds eind vorig jaar af. Zo ontliep de Duitse economie nipt een recessie door in het laatste kwartaal met 0,1% te groeien, [maar houden ze die groei wel vast] maar is de Italiaanse economie wel in een kleine recessie beland door twee kwartalen achter elkaar te krimpen. Ondertussen noteerde de Chinese economie vorig jaar het laagste groeicijfer sinds 2009 (6,5%) en daalt dat cijfer dit jaar mogelijk naar 6%. Vergeleken met andere economieën is dat nog steeds een hoog groeicijfer, maar voor China is dat percentage juist laag. ‘De situatie kan ook niet altijd zo zijn als in 2017’. Ook de Amerikaanse economie koelt af, maar zal volgens de laatste voorspellingen dit jaar waarschijnlijk met ruim 2% groeien. Beleidsmakers erkennen dat de wereldeconomie een beetje in het slop is geraakt, maar benadrukken dat het om een tijdelijke dip lijkt te gaan die waarschijnlijk niet zal omslaan in een recessie. Eerder stelde Klaas Knot, de president van de Nederlandse centrale bank DNB, dat hij het na de tegenvallende economische cijfers voorbarig vond om over een recessie te spreken. “De Europese economie doet het behoorlijk goed. De situatie kan ook niet altijd zo zijn als in 2017”, zei hij onlangs. (bron: Nu.nl)

De Europese Centrale Bank (ECB) moet de afbouw van zijn obligatie-opkoopprogramma niet verder doorzetten en even pas op de plaats maken. Dan kan de ECB kijken hoe het nu echt met de economie staat, zegt president Klaas Knot van DNB in een interview met het Britse zakenblad FT. Knot’s standpunt is opmerkelijk omdat hij vorig jaar zei dat de ECB al moest praten over wanneer het de rentes wilde verhogen. De huidige economische data maken hem echter voorzichtiger. “We hebben nu een paar kwartalen waar de groei wat achterblijft. Dat betekent dat de inflatiedruk ook wat later op gang komt”, legt hij uit. [als de economische groei afneemt wordt dat op enige afstand altijd gevolgd door een dalende inflatie] Praten over een recessie in Europa is echter “nog duidelijk te vroeg”. [de realiteit is dat de economische groei in Europa terugloopt, maar om bij een rente van 0% de enorme geldhoeveelheden instant te houden is ook een onwerkelijkheid. De situatie waarin we zijn gemanoeuvreerd door de ECB (en andere grote centrale banken) is niet houdbaar. De economische groei neemt niet toe in een toestand waarin geld tegen bijna 0% kan worden geleend. Daarvoor zijn andere ontwikkelingen, dan financieel/monetaire, noodzakelijk. De ECB is uitgespeeld, eerst moet de rente omhoog om in een gezonder monetair klimaat te komen. Voor de goede orde: de inflatie in de eurozone is in januari gestegen met 1,4% en in Nederland met 2,0%] Knot wordt als een outsider gezien voor de opvolging van ECB-president Mario Draghi. De DNB-baas houdt echter nog in het midden of hij die functie ambieert. “Als ik gevraagd word of ik beschikbaar ben, dan formuleer ik een antwoord op die vraag.” Ik acht zijn kans heel klein.

Het IMF laat ook weten dat de hoogtijdagen van de Nederlandse economie voorbij lijken te zijn. Volgens het Internationaal Monetair Fonds zal de Nederlandse economie de komende jaren nog wel groeien, maar raakt de vaart er een beetje uit. Voor 2018 rekent het IMF op een groei van 2,6%. Daarmee is sprake van een daling van 0,3% ten opzichte van 2017. Dit jaar zal het tempo verder vertragen tot 2,2% en voor volgend jaar houdt het fonds rekening met 2,1% groei. Deze prognoses zijn veel optimistischer dan de laatste van de EC, ECB en DNB. Het IMF benadrukt dat de Nederlandse economie de voorbije jaren op stoom was, geholpen door de binnenlandse vraag en de export. Ook de arbeidsmarkt, fiscaal beleid en de “booming” woningmarkt speelden de groei in de kaart. Ook de bankensector is daarbij de voorbije jaren financieel gezonder geworden. Onder meer handelsspanningen en de aanstaande Brexit zetten, volgens het IMF, een rem op de groei. Ook wijst het IMF weer op de relatief hoge schuldenlast die Nederlandse huishoudens in doorsnee hebben [en die ons de das om gaan doen bij de financiering van de energie-transitie lasten].

Nederlandse consumenten betaalden in januari 2,2% meer voor goederen en diensten dan een jaar eerder, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek. De verhoging van het lage btw-tarief aan het begin van de maand had een opwaartse druk op de prijzen van onder meer voeding, boeken en het openbaar vervoer. Het is de grootste prijsstijging na september 2013, aldus het CBS. In december gingen de prijzen op jaarbasis nog met 2% omhoog. Begin januari 2019 ging het lage btw-tarief van 6% naar 9%. Van alle consumentengoederen en -diensten valt 22,5% onder het lage btw-tarief. Ten opzichte van een jaar eerder waren voedingsmiddelen in januari 3,3% duurder, in december was het verschil op jaarbasis 1,2%. Ook de hogere belasting op en de hogere leveringskosten voor gas en elektriciteit hadden een opwaartse druk op de consumentenprijzen. In januari was energie 17,4% duurder dan een jaar eerder. In december lag de prijs 13,5% hoger dan in de laatste maand van 2017. De prijsontwikkeling van de thuiszorg had een verlagend effect op de prijsstijging van de consumentenprijzen, merkt het CBS verder op. Dat komt onder meer doordat de eigen bijdrage van de thuiszorg is verlaagd. De consumentenprijsindex is een belangrijke indicator van inflatie, maar is niet hetzelfde. De index geeft de prijsontwikkeling weer van een pakket goederen en diensten, zoals de dagelijkse boodschappen, kleding, benzine, huur en verzekeringspremies. Inflatie is breder, want bijvoorbeeld ook industriële producten, aandelen en grondstoffen veranderen van prijs. Naast de consumentenprijsindex berekende het CBS ook de Europees geharmoniseerde consumentenprijsindex, waarbij geen rekening wordt gehouden met bepaalde woonlasten. Volgens deze methode lagen de prijzen in Nederland in januari 2% hoger dan een jaar eerder, tegen een stijging van 1,8% in december. Dat is veel meer dan in de eurozone als geheel, waar de consumentenprijzen in de eerste maand van het jaar met gemiddeld 1,4% omhoog gingen.

De productie van de industrie in het eurogebied is in december met 0,9% gedaald ten opzichte van een maand eerder. Dat meldt het Europees statistiekbureau Eurostat. De daling volgt op de stevige neergang een maand eerder van 1,7%. Volgens Eurostat was in de slotmaand van 2018 alleen bij de duurzame goederen op maandbasis sprake van een toename. De productie van kapitaalgoederen en niet-duurzame goederen daalden het hardst. In de gehele Europese Unie nam de industriële productie met 0,5% af, na een daling met 1,2% in de voorgaande maand. Eerder bleek al dat de Duitse industriële productie was gedaald in december. Ook in Nederland was sprake van een krimp van de industriële productie.

EWCB: veel kritiek op het gevoerde ECB-beleid

Het programma van Draghi kreeg in de loop der jaren veel kritiek, met name uit Noord-Europese landen. Zij vreesden dat de ‘sterke’ landen de rekening moesten betalen van de ‘zwakke’ broeders, die te weinig zouden doen om hun begroting op orde te krijgen. DNB-directeur Klaas Knot noemt het programma in januari 2015 “een abnormaal instrument” en “een paardenmiddel”. “Als je al van mening bent dat het in de Verenigde Staten heeft gewerkt, is dat vermeende succes niet zomaar te projecteren op de eurozone”, stelt Knot na de aankondiging van het opkoopprogramma QE in Buitenhof. “QE zal uiteindelijk eindigen in een ramp”, stelde Wolfgang Schäuble, Duitse oud-minister van Financiën. Hij is ook geen fan van het ECB-beleid. Hij verwacht dat QE “uiteindelijk zal eindigen in een ramp”. Schäuble geeft Draghi’s beleid zelfs de schuld van de opkomst van de rechts-populistische partij Alternative für Deutschland in Duitsland. Critici van het programma benadrukken de schaduwzijde van QE, zoals de gevolgen voor spaarders en pensioenfondsen. Door de lage rente levert spaargeld weinig op, terwijl pensioenfondsen erdoor in de problemen zijn gekomen. Een lage rente heeft ongunstige gevolgen voor de dekkingsgraden van de fondsen. Maar …… “QE heeft geleid tot negen mln banen, waarvan 240.000 in Nederland”, zegt Mario Draghi. Toch heeft het opkoopprogramma Nederland geholpen, stelt Wim Boonstra, top-econoom bij de RABO. “Financieel zwakkere landen zijn door QE overeind gehouden.” “Het feit dat die zwakkere landen werden geholpen, heeft veel bijgedragen aan het herstel van Nederland en Duitsland: het zijn namelijk onze belangrijkste exportmarkten”, vervolgt Boonstra. Draghi draait nu de geldkraan dicht op het moment dat de groei afremt. Eind december waarschuwde de ECB nog voor een vertraging van de economische groei. Is het dan wel een goed moment om te stoppen met QE? “Er zijn altijd wel redenen om iets niet te doen. Onzekerheid, financiële markten, maar tegelijkertijd is de situatie met QE er eentje die niet oneindig houdbaar is”, legt Boonstra uit. Het opbergen van het geldkanon zal ook niet meteen leiden tot het verdampen van de economische vooruitgang van de afgelopen jaren, stelt de Rabobank-econoom. “Je kunt niet zeggen dat alle verbeteringen op de financiële markten komen door QE, want mede door het opkoopprogramma staat de echte economie er een stuk beter voor dan een paar jaar geleden. Lang niet alles wat er aan prijsstijgingen is geweest op de financiële markten, is een zeepbel.” Pas wanneer de vertraging van de wereldeconomie omslaat in een krimp van de economie, kunnen er echt problemen ontstaan. “De centrale bank heeft zijn kruit wel een beetje [ik zou ‘een beetje’ hier weglaten] verschoten, veel meer dan dit wordt het niet. De beleidsrente kunnen ze niet verder verlagen dan hij nu is. De ECB zou weer door kunnen gaan met QE, maar het draagvlak hiervoor is niet zo groot”, vertelt Boonstra. De bal ligt volgens de econoom bij de overheden. “Maar die zijn vergeten om hun kruit weer op te bouwen”, stelt de hoogleraar. “Het enige wat dan nog kan helpen, is een expansief begrotingsbeleid van overheden. Maar de meeste landen hebben het herstel van de afgelopen jaren niet gebruikt om die ruimte te creëren, slechts een paar landen, waaronder Duitsland en Nederland, kunnen dit.” [dit standpunt van de professor deel ik wel, maar ik zou dat prominenter in beeld hebben gebracht] Boonstra ziet echter nog geen reden om al te pessimistisch te denken. “Ondanks alle onzekerheden groeit de economie wereldwijd, de werkloosheid daalt in landen waar die hoog is en in landen zoals Duitsland en Nederland is de werkloosheid gewoon al erg laag.” “In de kern zijn we in Europa gemiddeld erg rijk en dit maakt ons redelijk weerbaar”, vertelt Boonstra afsluitend. “We leven op een heel hoog welvaartsniveau, dus eigenlijk is er geen reden om pessimistisch te zijn.” [die laatste stelling deel ik niet. Er zijn wel degelijk redenen om ons zorgen te maken over het economische beleid dat de ECB heeft overgenomen van de 19 eurolanden en dat terug moet naar waar het thuishoort (bij de EU dan wel naar de 19 eurolanden) en de gevolgen daarover voor de overliquiditeiten en een stijging van de rente, over het financieel/monetaire en economische beleid in de komende tien jaar, over de financiering van de Klimaatdoelstellingen, over de economische transitie van eco 3.0 naar 4.0, om maar wat te noemen] (bron: nu.nl)

Vermeend&van der Ploeg

Deze beide economen schrijven dit weekend in hun column op DFT over ‘belastingontduiking/ontwijking. Enkele citaten: <citaat> De beroemde Amerikaans econoom en Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz schreef deze week in de Britse krant The Guardian dat het onverteerbaar is dat Amerikaanse multinationals, zoals Apple, Google en Starbucks, nauwelijks winstbelasting betalen. In sommige landen zelfs minder dan 1% van hun winst. Ze maken legaal gebruik van verouderde belastingsystemen die niet zijn toegerust om internationale digitale transacties effectief te belasten. Daarnaast profiteren deze bedrijven van de harde concurrentiestrijd tussen landen die met lage winstbelastingen en fiscale faciliteiten internationale bedrijven naar hun land lokken. Ze doen dit voor extra werkgelegenheid, maar ook voor slimme innovaties op allerlei terreinen, zoals kunstmatige intelligentie en het internet of things. Stiglitz meent dat Europa en de VS het voortouw moeten nemen om nieuwe belastingsystemen te ontwikkelen waarmee in de digitale wereld op een eerlijke manier belasting kan worden geheven. Daarbij zouden banen die gecreëerd worden, het extra belasten van digitale transacties en hogere omzetbelastingen een rol moeten spelen. Stiglitz heeft gelijk en staat daarin niet alleen. De meeste belastingstelsels in de wereld zijn ontworpen voor de ’oude’ economie toen de digitale wereld nog niet bestond. Door internationale denktanks zijn er al verschillende voorstellen gedaan om deze stelsels te moderniseren. Voorbeelden zijn belastingen op data, op digitale transacties, op flitskapitaal, op het gebruik van grondstoffen en hogere omzetbelastingen. Maar die kunnen slecht uitpakken voor lagere inkomens. Deze modernisering komt niet van de grond, omdat veel landen daaraan niet meewerken. Ze willen hun eigen fiscale bevoegdheden niet opgeven en hechten vooral aan de huidige mogelijkheid om met fiscale instrumenten hun eigen economie en werkgelegenheid te bevorderen. In veel landen neemt de onvrede over de huidige belastingstelsels toe. Burgers klagen over de stijgende lastendruk en vinden ook dat er onvoldoende rekening wordt gehouden met draagkracht. Daarnaast menen ze dat de stelsels te weinig doen aan een rechtvaardige verdeling van de lastendruk over bedrijven en burgers. De praktijk leert dat vooral internationale bedrijven, maar ook rijke burgers in de huidige digitale wereld veel mogelijkheden hebben om weinig belasting te betalen en deze trend wordt sterker. De traditionele politieke partijen nemen de onvrede niet weg. Populistische partijen roepen dat ze dit wel gaan doen en verwachten daarmee goed te gaan scoren bij de Europese verkiezingen in mei dit jaar. De meeste landen gebruiken hun belastingstelsel niet alleen als inkomstenbron, maar ook bij de wereldwijde concurrentie. Ze lokken internationale bedrijven en talenten (vooral op tech-gebied) naar hun land met belastingverlagingen en andere (fiscale) faciliteiten. Een voorbeeld is de spectaculaire belastinghervorming van Donald Trump, waarmee hij ondernemers wil overhalen om in de VS te investeren. Inmiddels wordt al zichtbaar dat ook Europese bedrijven en talenten aan de lokroep van Trump gehoor geven. Europa valt op door een gebrek aan een eigen innovatief beleid. In Brussel ligt de nadruk op maatregelen om belastingontduiking door met name Amerikaanse multinationals aan te pakken. Deze aanpak is weinig succesvol omdat de meeste Europese landen hun eigen fiscale beleid willen bepalen en ook geen ruzie met de VS riskeren. Bovendien worden ze op dit moment geconfronteerd met een afnemende economische groei. Om die aan te jagen kiezen ze er voor om ondernemers te paaien met belastingverlagingen en andere faciliteiten. </citaat> <citaat> Belastingontduiking binnen de EU kan alleen effectief worden aangepakt met de invoering van een Europese winstbelasting met een vast minimum belastingtarief voor grote internationale bedrijven. Alle andere maatregelen zijn lapmiddelen.</citaat> De column is verder te lezen op https://www.telegraaf.nl/financieel/3163498/column-internationale-belastingoorlog-neemt-toe

Slotstand indices d.d. 15 februari 2019; week 7: AEX 539,62; Bel20 3567,98; CAC40 5153,19; DAX30 11.299,8; FTSE 100 7.236,68; SMI 9241,22; RTS (Rusland) 1177,5; DJIA 25.883,25; NY-Nasdaq 100 7.055,18; Nikkei 20.900,63; Hang Seng 27.900,84; All Ords 6.148,6; SSEC 2.682,38; €/$1,129649; BTC/USD $3.614,8799; 1 troy ounce goud $1321,14; dat is €37.619,58 per kilo; 3 maands Euribor -0,308% (1 weeks -0,372%, 1 mnds -0,368%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,205%; 10 jaar VS 2,6545%; 10 jaar Belgische Staat 0,552%, 10 jaar Duitse Staat 0,103%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,29%, 10 jaar Japan min 0,0262%; 10 jaar Italië 2,801%. Een liter Euro95 hier aan de pomp €1,509.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.