UPDATE 16-10-2021/603 Gas, stroom, benzine, boodschappen: honderden of zelfs duizenden euro’s duurder

Prijzen voor je volle tank en winkelwagen of een lekker warm huis rijzen de pan uit. Hinderlijk is dat het vooral om kosten gaat die maar lastig te vermijden zijn op korte termijn. Bekijk hier hoeveel duurder het leven wordt. Waarschuwing: dit artikel kan als schokkend worden ervaren. Lees het artikel op: https://www.rtlnieuws.nl/economie/artikel/5260605/inflatie-duurder-gas-energie-autorijden-eten

De operatie om gedupeerde ouders van het kinderopvangtoeslagenschandaal te compenseren zit in zwaar weer, zegt de Nationale ombudsman. Ouders lopen vast, het herstel gaat te traag en volgens de ombudsman is het systeem te complex. Ouders die een klacht indienen, moeten volgens ombudsman Van Zutphen vaak te lang op een antwoord wachten en krijgen te weinig informatie over wanneer hun klacht wordt behandeld. Hij concludeerde in mei ook al dat dit niet goed loopt. “Ik zie geen verbetering”, schrijft hij. Van Zutphen wil ingrijpende besluiten en maatregelen van het kabinet. “Op deze manier komen we er niet”, zegt hij. (bron: NOS) Staatssecretaris Van Huffelen erkent dat de afhandeling van klachten in het toeslagenschandaal tekort schiet. De toegang tot het klachtenteam moet wat de bewindsvrouw betreft beter. Van Huffelen reageert op het rapport van ombudsman Van Zutphen. De bewindsvrouw wijt de problemen onder meer aan personele veranderingen. Een klachtenteam keerde in de zomer terug naar de fiscus. Een nieuw team kon de toestroom van veel meer klachten niet aan. Van Huffelen laat nu onderzoeken hoe het herstelproces kan worden versneld. (bron: NOS) Tjonge jonge jonge, hoe lang heeft de regering nog nodig om de toeslagenaffaire af te wikkelen? De behandeling moet weggehaald worden bij de fiscus en in handen worden gesteld bij een derde partij die de zaak moet afhandelen op een zo kort mogelijke termijn. Dit is een dikke onvoldoende voor de staatssecretaris. Ook staatssecretaris Alexandra van Huffelen vindt dat er een ‘andere route’ moet komen om toeslagenouders te helpen. Maar een plan daarvoor is er nog niet, bleek dinsdag in de Tweede Kamer, schrijft Jan Kleinnijenhuis in Trouw. De Belastingdienst heeft nog altijd geen idee hoe de vastgelopen hersteloperatie van gedupeerde ouders in de toeslagenaffaire moet worden vlotgetrokken. Al voor de zomer kondigde demissionair staatssecretaris Van Huffelen aan de hersteloperatie te willen ‘herijken’, maar dat proces bevindt zich pas in de ‘beeldvormende fase’. Dinsdag debatteerde de Tweede Kamer met Van Huffelen over de afhandeling van de toeslagenaffaire. Een dag eerder had de Nationale Ombudsman al alarm geslagen. Voor duizenden ouders is de wettelijke termijn voor herstel binnen één jaar al verlopen, maar zij hebben geen enkel perspectief over wanneer zij geholpen worden. Tot nog toe is nog geen 10% van de 47.000 mensen die zich als gedupeerden hebben gemeld, volledig beoordeeld en gecompenseerd. De Tweede Kamer wilde, in navolging van de debatten die het afgelopen jaar over de hersteloperatie plaatsvonden, weten hoe het kabinet gaat zorgen voor versnelling. Een plan daarvoor is er nog niet, erkende Van Huffelen. Vorige week vond er een ‘herijkingsdag’ plaats, waarin de Belastingdienst ‘betrokkenen en stakeholders’ vroeg om ideeën over hoe het anders en beter kan. Aanwezigen vertellen dat zij voor die dag opnieuw gevraagd zijn alle signalen waar het misgaat door te geven, terwijl zij met diezelfde signalen al maandenlang tevergeefs aankloppen bij de Belastingdienst. De volgende herijkingsdag staat gepland voor 3 november. ‘In november’ moet de herijking worden afgerond, maar wanneer er een plan moet liggen om de hersteloperatie daadwerkelijk anders vorm te geven, is niet bekend. Gouden oplossingen bestaan niet, hield Van Huffelen de Tweede Kamer voor. Zij erkende ‘niet tevreden’ te zijn met hoe het nu gaat. “We moeten een andere route kiezen, anders zijn we nog heel lang bezig.” Onlangs zei Van Huffelen dat het nog jaren zal duren voordat ouders geholpen gaan worden. Voor ouders die niet door een eerste ‘lichte’ toets komen, betekent dat dat ook hun schulden niet langer gepauzeerd zijn en deurwaarders zich weer melden. Een groep advocaten van gedupeerde ouders ziet de aanpak van de Belastingdienst niet langer zitten, en stuurde deze week een brandbrief naar de Tweede Kamer. Nog altijd krijgen zij geen dossiers van ouders, duurt het weken voordat zij contact krijgen met de herstelorganisatie en is er onduidelijkheid over hoe schade berekend wordt. De Nederlandse Orde van Advocaten ondersteunt de oproep van de groep, en zegt samen met hen te werken aan een veel eenvoudiger aanpak. Intussen is de hersteloperatie al grotendeels uit handen van de Belastingdienst geraakt: bijna driekwart van de bijna 800 werknemers van herstelorganisatie UHT bestaat uit extern ingehuurd personeel. Betrokkenen laten weten e-mails te ontvangen van consultancybureaus als Accenture en Boston Consulting Group, uit naam van UHT. Het aantal eigen medewerkers van de Belastingdienst is teruggelopen van bijna 300 begin dit jaar naar ruim 200 vorige maand. Tweede Kamerlid Farid Azarkan (Denk) zei in het debat verhalen te horen van mensen die tot €200.000 per jaar kunnen verdienen als zij zich laten detacheren bij UHT.

Verschillende fracties in de Tweede Kamer drongen er bij Van Huffelen op aan dat zij expliciet een eindtijd moet formuleren waarbij alle gedupeerden geholpen zijn, maar daar wil de demissionair staatssecretaris niet aan. Voorstellen om de schadevergoeding minder gedetailleerd en juridisch ingewikkeld te maken, en wellicht meer met forfaitaire bedragen te werken, worden meegenomen in de ‘herijking’, aldus Van Huffelen. (bron: Trouw) Ik blijf bij mijn eerdere uitspraak dat deze staatssecretaris niet in staat is dit complexe probleem zodanig te versimpelen dat het snel kan worden opgelost. Minister Hoekstra moet nu de regie overnemen en de zaak zo aanpakken dat de >42.000 gemelde slachtoffers schadeloos worden gesteld, ook als dat betekent dat er mensen tussen zitten die de zaak hebben belazerd. Hij heeft zelf met zijn beleggingen in belastingparadijzen ook geen schoon blazoen. En dat Financiën €2 ton betaalt voor ingehuurde ‘consultants’ die niet in staat zijn oplossingen en snelheid te brengen zegt ook iets over de procedures die worden gevolgd.

Om een nieuwe toeslagenaffaire te voorkomen zijn verregaande hervormingen nodig in wetgeving, uitvoering en rechtspraak. Dat stelt de Raad van Europa in een nog vertrouwelijk rapport over de democratie en rechtstaat in Nederland, melden RTL Nieuws en Trouw. In het rapport wordt veel kritiek geuit op de ambtelijke en politieke cultuur in Nederland. Kamerleden worden in hun werk gehinderd door coalitiedwang, zegt de Raad. Die vindt dat dat anders moet. De Raad van Europa verwijt de Tweede Kamer niet genoeg te hebben gelet op de basisprincipes van behoorlijk bestuur bij het opstellen van de toeslagenwet. (bron: NOS) Vooral de positie van het parlement en individuele Kamerleden moet worden versterkt. De Raad is een internationale organisatie waarvan 47 Europese landen lid zijn, gericht op het bevorderen van democratie, mensenrechten en de rechtstaat. De zogeheten Venetië-commissie van de Raad deed op verzoek van de Tweede Kamer onderzoek naar het functioneren van de rechtsbescherming in Nederland, naar aanleiding van de toeslagenaffaire. Vooral de politieke en bestuurlijke cultuur van informatie achterhouden en het frustreren van Kamerleden uit coalitiepartijen moeten het ontgelden. “Het zou als acceptabel en eigenlijk als normaal moeten worden gezien dat Kamerleden van coalitiepartijen het parlement als instituut vertegenwoordigen en dat het deelnemen aan parlementaire controle geen daad van deloyaliteit is”, schrijft de commissie. In de toeslagenaffaire werd in de ministerraad juist gemopperd over het optreden van zowel oppositie- als coalitie-kamerleden. Voormalig CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt werd door het kabinet, waaronder bewindslieden van het CDA, tegengewerkt in zijn vragen over het schandaal. Om tegenwicht te bieden aan de macht van het kabinet en de regering moeten Kamerleden en parlementaire commissies veel meer geld en ondersteuning krijgen. Het recht op informatie voor de Tweede Kamer, vastgelegd in artikel 68 van de Grondwet, zou ‘praktisch en effectief’ versterkt moeten worden. Daarnaast zou ook een minderheid van de Tweede Kamer genoeg moeten zijn om hoorzittingen en parlementair onderzoek in gang te zetten. De informatiehuishouding van de overheid moet worden versterkt, en kritische geluiden binnen de overheid moeten niet weg gemanoeuvreerd worden, maar juist op het hoogste niveau terechtkomen. De Raad van Europa is echter ook kritisch op het functioneren van de Tweede Kamer als medewetgever. Bij de totstandkoming van de wet onder het toeslagenstelsel is onvoldoende gelet op basisprincipes van behoorlijk bestuur, zoals redelijkheid en billijkheid. Dat zou standaard onderdeel moeten worden van nieuwe wetgeving, evenals het opnemen van zogeheten hardheidsclausules, zodat uitvoeringsorganisaties van wetten kunnen afwijken als die onredelijk uitpakken voor burgers. Opvallend is dat de Raad van Europa waarschuwt voor het gebruik van algoritmes en kunstmatige intelligentie waar het gaat om besluitvorming door de overheid. Bij de toeslagenaffaire werd gewerkt met een risicomodel dat door de Autoriteit Persoonsgegevens als discriminerend werd betiteld en sinds de zomer van 2020 uit de lucht is gehaald. Wat betreft de rechtspraak, stelt de commissie dat het goed zou zijn als die jaarlijks rapporteert aan regering en de Tweede Kamer over mogelijke misstanden die zij signaleert. Eerder concludeerden bestuursrechters al dat zij ernstig tekortgeschoten waren in de bescherming van burgers in de toeslagenaffaire. Een soortgelijk onderzoek door de Raad van State volgt binnenkort. De Raad van Europa doet een voorzichtige oproep om te kijken naar de mogelijkheid voor rechters om wetten te toetsen aan de Grondwet. Artikel 120 van de Grondwet verbiedt dat nu. Een aanpassing daarvan lost niet alles op, stelt de commissie echter, dus zou het beter zijn te kijken naar alle mogelijkheden om de rechtsbescherming van burgers te verbeteren door eventuele grondwetswijzigingen. De Venetië-commissie schreef eerder harde rapporten over de staat van de democratie en de bescherming van mensenrechten in Polen, Hongarije en Malta. Hoewel de commissie zich kritisch toont over veel aspecten van de Nederlandse politieke en bestuurlijke cultuur, spreekt zij ook vertrouwen uit. Toen het kabinet in januari aftrad vanwege de uitvoering van de toeslagenaffaire werden al veel hervormingen aangekondigd die zullen leiden tot verbetering, luidt de conclusie. (bron: Trouw) Dit rapport zou kunnen dienen als een middel om het vertrouwen in de politiek te herstellen als de regering besluit invulling en uitvoering te geven aan de aanbevelingen. Hier ligt een grote uitdaging voor het volgende kabinet. Ik maak nog wel een kritische kanttekening over de wijze waarop premier Rutte en zijn kabinet Rutte III de begin dit jaar gedane voornemens tot dusverre hebben uitgevoerd. Ook de gedane toezeggingen aan de slachtoffers van de toeslagenaffaires over een ‘snelle afhandeling’ blijken niet uitvoerbaar.

Dit (hoofd)redactioneel artikel stond donderdag in Trouw. Een jaar nadat de politiek beloofde dat de gedupeerde ouders van het toeslagendrama zouden worden gecompenseerd, is het overgrote deel nog steeds niet geholpen. Dat is gekmakend en meer dan beschamend te noemen. De ouders raken gefrustreerd en wanhopig. Want ondanks de belofte worden ze nog steeds aan het lijntje gehouden en krijgen ze nauwelijks informatie of hulp. Er is nog geen 10% van de zaken afgerond, van de 47.000 ouders die zich als toeslaggedupeerde voor compensatie hebben gemeld. En in plaats van in de versnelling te gaan, zoals was beloofd, behandelt de Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT) juist steeds minder zaken. De organisatie is aan het vastlopen, zei de Nationale Ombudsman deze week. Hij noemt het fout te denken dat je deze ellende kunt herstellen met hetzelfde systeem dat de toeslagenouders juist in de ellende heeft gestort. Een complexe organisatie als de Belastingdienst leert traag, en het helpt niet om dan dure externe consultants (van €200.000 per jaar) in te huren. De ouders krijgen te horen dat ze voor ‘onbepaalde tijd’ moeten wachten op informatie of behandeling van hun zaak. Ze krijgen hun dossier niet in te zien en zelfs de advocaten komen er bij de Belastingdienst niet door, zo bleek uit hun alarmbrief deze week. (advocaten, die de dossiers van hun cliiënten willen inzien staan op een wachtlijst die tot 24 maanden kan duren en krijgen niet het volledige dossier maar een zwartgelakte versie) Dat de Belastingdienst grote systeemproblemen heeft, is bekend. De informatiehuishouding is er niet op orde. Dossiers zijn niet compleet, omdat brieven, mails, memo’s, toeslagbesluiten en verslagen van overleg niet systematisch worden bewaard. Tegelijkertijd zijn de werkprocessen zo strak ingericht, dat medewerkers nauwelijks ruimte krijgen ouders te helpen. En met signalen dat er iets fout gaat, wordt weinig gedaan. Medewerkers vrezen zelfs repercussies als ze de klok willen luiden. Ook de raadspersonen van de Belastingdienst stelden deze week in hun eindverslag dat de werkwijze te veel is gericht op ‘snel en veel’ produceren, met te weinig aandacht voor de mensen om wie het gaat. Deze krant schreef in het voorjaar al over de interne angstcultuur en het vastlopen van de schadeafhandeling. Verantwoordelijk staatssecretaris Alexandra van Huffelen wuifde dit toen weg. Maar deze zomer kondigde ze aan toch op te zoek te gaan naar een andere werkwijze, één die wel voor een snellere compensatie kan zorgen. Maar daarin zit ook geen schot, want de eerste brainstormdag vond pas vorige week plaats. Het is duidelijk dat het zo niet langer kan. Een rigoureus andere werkwijze is nodig om de ouders recht te doen. Het kabinet-Rutte III is afgetreden vanwege deze toeslagenaffaire. Straks treedt de coalitie opnieuw aan, terwijl de ouders nog niet zijn geholpen. Dat kan niet de bedoeling zijn. Noblesse oblige. (bron: Trouw) Adel verplicht! ‘dat kan niet de bedoeling zijn’ is een nogal simpele bedoeling. De aangerichte schade aan de slachtoffers van de kindertoeslagenaffaire is dermate groot, dat het met de gebruikelijke procesvoering niet meer opgelost moet worden. Er zit kennelijk zoveel fout in de oorspronkelijke (jarenlange) behandeling van deze dossiers, dat er nu knopen moeten worden doorgehakt. Staatssecretaris Alexandra van Huffelen wikt en weegt nog steeds om een oplossing te vinden zonder nog meer schade aan te richten, behalve dan dat de tienduizenden slachtoffers, wiens dossiers nog altijd niet zijn behandeld, daarvan de dupe worden. Wopke Hoekstra is als minister van Financiën de hoofdverantwoordelijke, maar hem zien we nauwelijks in beeld.

Informatie-ontwikkelingenEr vinden, volgend de Hond verschuivingen plaats in de zetelverdeling in de Tweede Kamer ten opzichte van de verkiezingen van maart dit jaar. De 2 grote verliezers zijn D66 met 7 zetels en het CDA met 10 zetels. De grootste winnaar is de BoerenBurgerBeweging (BBB) met Caroline van der Plas met 6 zetels, gevolgd door Volt met 3, de PvdA en de PvdD met 2 zetels. Dat betekent dat de huidige coalitie (VVD, D66, CDA, CU) nog slechts 62 zetels hebben en de oppositie 88. Dat stemt tot bezinning. Ik sluit niet uit dat de reden daarvan gezocht moet worden in de trage voortgang van de informatie. Is het wel zo verstandig dat de ‘oude wijn in ouwe zakken’ (de ouwe mislukte meuk) aan het stuur van de Staat blijft staan? Of er sprake is van enige voortgang in de informatie is onduidelijk. Alhoewel zowel D66 en het CDA stellen dat nieuwe verkiezingen geen andere mogelijkheden zou gaan bieden voor de vorming van een nieuw kabinet, betwijfel ik sterk. De geest is uit de fles en dan moeten nieuwe leiders het stuur overnemen. Wel is duidelijk geworden dat Kaag en Segers zij aan zij optrekken in de besprekingen.

Vaccineren, vaccineren, vaccineren ……………………. Minister De Jonge gaat ervan uit dat de corona-pas nog niet in de eerste week van november wordt afgeschaft. “Ik denk dat we die toegangsbewijzen nog wat langer nodig hebben”, zei hij bij OP1 (NPO1). De Jonge zei daar dat er voor verdere versoepelingen eerst wordt gekeken naar regels die “daadwerkelijk economisch belemmerend” zijn, zoals de sluiting om middernacht in de horeca en de beperkte capaciteit voor bepaalde evenementen. Begin november besluit het kabinet over eventuele versoepelingen. De uitkomst hangt af van het volgende OMT-advies. De experts vinden verdere versoepelingen nu niet slim, omdat de cijfers oplopen. (bron: NOS) Ik vrees steeds meer dat uit de evaluatie van het door het kabinet Rutte III gevoerde coronabeleid zal blijken dat er op hoofdlijnen foute aannames zijn gepleegd en een beleid is gevoerd dat veel geld heeft gekost, terwijl de lockdown’s juist het tegenovergestelde resultaat hebben gehad dan werd aangenomen. Natuurlijk zijn 11,9% van de 168.687 overledenen in 2020 gestorven aan COVID-19, dat zijn er 20.000. Maar daarvan waren veruit de meesten ouderen, veelal met een kwetsbare gezondheid: tussen de 70-80 25%; tussen 80-90 43% en boven de 90 jaar 20%. Overigens stierven er 27,9% aan kanker en 21,7% aan hart- en vaatziekten. Als ik kijk naar de aantallen patiënten met COVID-19 die zijn opgenomen zijn dat er nog maar 500 in meer dan 100 ziekenhuizen. Ik ontken niet dat besmette patiënten over langere tijd problemen hebben met een herstart, maar dat heeft een flinke griep epidemie ook. En ook dan krijgen mensen problemen met de longen. En schieten we echt wel op met vaccineren, waarvan niet vaststaat welke gevaren op de middellange en langere termijn kunnen optreden, of maken we het alleen maar erger? Ik heb het antwoord niet, maar wetenschappers waarschuwen daar wel voor. Misschien zeggen we achteraf wel dat dat de beste aanpak zou zijn geweest geen vaccins, maar gewoon iedereen die besmet raakte uit laten zieken en zelf de antistoffen aan laten maken. Misschien zouden de gezonde, sterke mensen dan overleven, zoals dat ook in het dierenleven geschiedt. Omdat een groep in de samenleving niet in aanmerking komt voor de corona-pas levert dat ook economische schade op, maar daar gaat De Jonge aan voorbij. Maar al degenen die wel een pas hebben (die geen garantie geeft dat je niet besmet kunt raken) en ook na middernacht nog in een (nacht)café mogen verblijven, wat is daar het maatschappelijke nut of onnut van? De Jonge denkt alleen maar in economische schade, niet aan de volksgezondheid. Een minister van het CDA onwaardig!

Demissionair premier Mark Rutte is niet van plan de zakelijke belangen van toekomstige ministers en staatssecretarissen openbaar te maken. Een groot deel van de Tweede Kamer dringt daar met het oog op een nieuwe bestuurscultuur wel op aan. Maar volgens Rutte maakt het openbaar maken van de financiële belangen teveel inbreuk op de privacy van nieuwe bewindslieden. Dit stelde de demissionair premier Mark Rutte tijdens een debat over de begroting van Algemene Zaken. Het is in zijn ogen voldoende dat aan de Tweede Kamer wordt gemeld dát betrokkenen afstand hebben gedaan van hun belangen of die op afstand hebben geplaatst, zodat ze geen invloed meer kunnen uitoefenen. Onder meer D66 dringt erop aan om de Kamer meer informatie te geven, zoals over bezit van onroerende zaken in het buitenland, de namen van ondernemingen waarbij zij betrokken waren en de manier waarop afstand is gedaan van hun belangen. Maar Rutte vindt al die details niet nodig, onder meer omdat nieuwe bewindspersonen juist afstand hebben gedaan van hun belangen. Onlangs kwam minister van Financiën Wopke Hoekstra in opspraak, vanwege investeringen die hij eerder had gedaan in een bedrijf via de Britse Maagdeneilanden, een belastingparadijs. Dat had hij wel afgestoten toen hij aantrad als minister van Financiën. Hoekstra besloot alsnog openheid te geven in de Kamer. Een groot deel van de Tweede Kamer drong aan op meer openheid van het kabinet, in het kader van de gewenste nieuwe bestuurscultuur. Ook moet volgens meerdere partijen meer gedaan worden om de kans op belangenverstrengeling en corruptie tegen te gaan. Ze verwijzen naar het anticorruptieorgaan van de Raad van Europa (GRECO), dat al in 2019 flinke kritiek leverde op het kabinet. Het zou niet genoeg doen aan de bescherming tegen belangenverstrengeling en corruptie. GRECO adviseerde onder meer dat bewindspersonen publiekelijk inzicht geven in hun belangen. De oppositie bekritiseerde ook de recente overstap van oud-minister Cora van Nieuwenhuizen van Infrastructuur naar de energiebranche, vooral omdat zij nog bij overleggen zat die raakten aan haar toekomstige baan. Dat kan niet door de beugel, stellen meerdere partijen. Maar Rutte vindt niet dat hier sprake is van een integriteitsschending, omdat het zogenoemde Blauwe Boek met regels voor bewindspersonen niet is overtreden. Wel had hij het “wenselijk gevonden” dat hij vooraf van de sollicitatie op de hoogte was gesteld. De premier heeft dat opnieuw onder de aandacht gebracht in de resterende kabinetsploeg. Die buigt zich over mogelijk scherpere en dwingender gedragsregels voor bewindspersonen. Alle goedbedoelde toezeggingen van de premier, na het aftreden van het kabinet in januari over de kindertoeslagen zaak, over meer transparantie en openheid van zaken in de relatie tussen de overheid en het parlement ten spijt, hij valt toch weer terug op oud beleid. Kennelijk heeft hij op de achterhand al namen van toekomstige VVD-ministers, die mogelijk de toets der kritiek niet kunnen doorstaan. Zoiets moet je bij Rutte nooit uitsluiten. Maar dat hij Hoekstra opnam in zijn kabinet, met een verleden als een (kleine) beleggers op een belastingparadijs, wil de Kamer nooit meer meemaken.

Financieel/economische berichten

De Belastingdienst gaat achter in de rij van schuldeisers staan als gezonde bedrijven in de schuldsanering komen nu veel coronasteunmaatregelen gestopt zijn. Het kabinet hoopt zo te bevorderen dat ze sneller uit de problemen zijn. Als een in de kern gezonde onderneming het niet redt, kan het in een traject van schuldsanering komen. Normaliter is belastingschuld dan de eerste die moet worden afgelost. De fiscus geeft die positie in deze gevallen nu op. Tijdens de crisis kregen veel bedrijven belastinguitstel. Vanaf volgend jaar moeten ze beginnen met het aflossen van eventuele belastingschulden. (bron: NOS) Of dit een verstandig besluit is van het kabinet Rutte III, hangt helemaal af van de normen worden gehanteerd voor een ‘gezond bedrijf’. Vanuit mijn optiek is een gezond bedrijf een onderneming die voorbereid is voor het bedrijf van de toekomst en NIET een bedrijf dat de transitie van fossiel naar duurzaam niet zal overleven. Een bedrijf dat op het terrein van duurzaamheid met de tijd zal meegaan, die ‘schone’ producten maakt en een sociaal arbeidsbeleid voert en participeert in ‘klimaat, milieu, natuur biodiversiteit en dierenwelzijn’. Dat een deel van de bedrijven die in de schuldsanering terechtkomen aan die formule niet zullen voldoen is een constatering, maar een sanering is dringend noodzakelijk.

4 op de 10 bedrijven met 2 of meer medewerkers heeft in de afgelopen 1½ jaar minstens één periode coronasteun ontvangen, meldt het CBS. In totaal gaat het om 162.000 bedrijven die loonsteun of een tegemoetkoming voor de vaste lasten ontvangen hebben. 6% van de bedrijven kregen continu steun. Vooral horeca, theaters, bioscopen en de reissector ontvingen langdurige tijd steun. De generieke steunpakketten eindigden op 1 oktober. Wel lopen er een aantal steunmaatregelen door die bedoeld zijn voor de evenementenbranche en de nachthoreca. (bron: NOS)

Bedrijven hebben voor bijna €20 mrd aan achterstand staan bij de Belastingdienst. Het kabinet wil coulance voor in de kern gezonde bedrijven die gebukt gaan onder hun coronaschuld, schrijft Lukas van der Storm in Trouw. Stel, je hebt een kledingwinkel die door de coronacrisis bijna stillag. Klanten bleven weg, modecollecties waren alleen nog met verlies te verkopen. Gelukkig was er de overheid die ondersteuning bood. Door bij te springen bij het betalen van de vaste lasten (TVL) en het in dienst houden van personeel (NOW). Maar ook via uitstel bij het betalen van belastingen. Loonheffing, inkomensheffing en omzetbelasting: tijdens de pandemie mocht de afdracht daarvan tijdelijk op de lange baan worden geschoven. Sinds 1 oktober is dat niet meer zo: bedrijven moeten in beginsel weer gewoon belasting betalen. Maar dat betekent niet dat alles vanaf nu weer normaal is. Wat resteert zijn ongeveer 270.000 bedrijven die een belastingschuld hebben opgebouwd voor een totaalbedrag van bijna €20.000 mln. Ze krijgen ruim de tijd om die af te lossen: voor 1 oktober 2022 moet het begin zijn gemaakt, in 2027 moet de corona-achterstand zijn ingelopen. Het overgrote deel van de bedrijven krijgt daarmee genoeg respijt, verwacht het demissionaire kabinet. Maar ook de ruime aflossingstermijn – in eerste instantie was 3 jaar nog de norm – zal niet elk bedrijf kunnen redden. Met een faillissementsgolfje bij afbouw van de steun wordt al maanden rekening gehouden. Sommige bedrijven die eigenlijk te zwak zijn om het te redden, hebben dankzij de steunmaatregelen toch kunnen overleven. Het aantal faillissementen lag daardoor tijdens de crisis veel lager dan normaal. Maar, schrijft demissionair staatssecretaris Hans Vijlbrief aan de Tweede Kamer, dan nog blijft er een groep bedrijven over die extra aandacht behoeft. Zo zijn er ondernemingen die in de kern economisch gezond zijn, maar die een maandelijks aflossingsbedrag aan de Belastingdienst er toch niet bij kunnen hebben. In die gevallen wil het kabinet een faillissement proberen te voorkomen door schuldsanering makkelijker te maken. Dat gebeurt – kort gezegd – doordat de Belastingdienst bij zo’n saneringstraject genoegen neemt met minder geld dan onder normale omstandigheden gebruikelijk is. Op die manier wordt een akkoord aantrekkelijker voor andere schuldeisers en kan een faillissement toch voorkomen worden. Ondernemersorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland zijn blij met de extra aandacht voor knelgevallen. “Het kabinet doet iets extra’s voor de relatief kleine groep bedrijven die in de kern gezond zijn, maar problematischer schulden hebben”, formuleert een woordvoerder van de twee organisaties. Om welke bedrijven het hierbij vooral gaat, is nog lastig te zeggen. Bekend is dat vooral veel bioscopen, theaters, cafés, restaurants, reisorganisaties en winkels steun ontvingen. Of dat ook de branches zijn die moeite krijgen met aflossen, is nog niet te zeggen. (bron: Trouw) In principe is een saneringsproces in de economie geen proces om dat te voorkomen. Wat de overheid hier doet is bedrijven die niet zijn meegegroeid met de tand des tijds en zich kunnen opmaken voor de nieuwe uitdagingen waarvoor zij komen te staan, zo lang mogelijk in leven te houden. Dat is onverstandig, maar het past volkomen in het beleid van Rutte: vasthouden wat we hebben opgebouwd en dat laten betalen door volgende generaties. Het is het ontkennen dat we op een kruispunt van wegen staan. Het oude is voorbij (b.v. fossiel) en nieuwe tijd ligt voor ons.

De hoge prijzen voor onder meer gas en benzine zetten een rem op de groei van de economie. Niet alleen huishoudens hebben last van een hoge energierekening, maar ook bedrijven worstelen ermee. Rabobank houdt er dan ook rekening mee dat de economie volgend jaar een stuk minder hard groeit. De marktprijzen voor gas zijn momenteel torenhoog. Daardoor moeten veel consumenten straks niet alleen meer betalen voor gas, maar ook voor stroom, omdat dit vaak met gas wordt geproduceerd. Daar komt bij dat automobilisten aan de pomp meer dan ooit betalen. Zo was de gemiddelde landelijke adviesprijs voor benzine vrijdag €2,077 per liter, de hoogste stand ooit. Ondertussen hebben ook grote levensmiddelenfabrikanten besloten hun prijzen te verhogen. Als de gasprijzen zo hoog blijven als nu, is een gemiddeld huishouden dat binnenkort een nieuw contract moet afsluiten, volgend jaar ongeveer €900 meer kwijt aan energie. Weliswaar komt het kabinet met een tegemoetkoming, maar die is gemiddeld €400 euro per huishouden; dat is niet genoeg om de gestegen kosten volledig te dekken. Door al die prijsstijgingen kan de inflatie oplopen, verwacht Rabobank-econoom Hugo Erken. Hij houdt er rekening met dat de inflatie volgend jaar 1% hoger uitvalt dan eerder gedacht. “En dan lever je 0,6% economische groei in.” (bron: NU) 2 kanttekeningen: ik verwacht een stijging van de inflatie naar misschien wel 6% en het aanbod voor een tegemoetkoming voor alle huishoudens van €400 is a-sociaal. Teveel voor de rijken en te weinig voor de armen.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

De hoge energieprijzen zorgen ervoor dat subsidies voor de aanleg van zonnepanelen en windturbines niet meer nodig zijn. Dat schrijft het FD. Iedere Nederlander betaalt een extra heffing bij zijn energierekening. Die heffing komt in een subsidiepot waaruit schone energie wordt gesubsidieerd. Maar ‘grijze energie’ (gas en olie) is nu zo duur dat er geen subsidie nodig is om bedrijven en gezinnen over te halen in wind en zon te investeren. De explosieve stijging van de energieprijzen maakt de subsidie van groene stroom dus niet langer noodzakelijk. Politiek Den Haag beraadt zich er nu over of de energieheffing toch niet omlaag kan. Op het moment dat er een nieuwe technologie in beeld komt, dan weet je dat dat in het begin heel duur is. Dat je op dat moment subsidie toepast, daar is heel veel voor te zeggen. Maar naarmate deze groene technologie efficiënter wordt, en de kostprijs van stroom die wordt opgewekt met groene energie niet veel meer afwijkt van de prijs van energie die wordt opgewekt met grijze energie, dan moet je stoppen met de subsidie”, zei econoom Edin Mujagić in Goedemorgen Nederland op NPO 1. (bron: WNL)

Door de coronacrisis zijn nog vele duizenden mensen in Nederland dagelijks in nood: zelfstandigen en alleenstaande moeders leven bijvoorbeeld in armoede en zijn afhankelijk van voedselhulp, schrijft Marcia Nieuwenhuis in het AD. Volgens hulporganisatie Rode Kruis gaat het in Nederland om naar schatting ruim 19.000 mensen die het nog niet alleen redden. Vooral gezinnen, mensen met lage inkomens en alleenstaande moeders zijn door corona in de problemen geraakt. ‘Behoefte aan voedsel’ blijft volgens het de hulporganisatie voor veel kwetsbare mensen ‘een grote zorg’. Op hygiëne wordt volgens het Rode Kruis vaak bezuinigd, hoewel dit ook een eerste levensbehoefte is. Directeur Rode Kruis Nederland Marieke van Schaik: ,,We zien dat mensen de keuze moeten maken tussen voedsel, zeep of luiers. Kwetsbare mensen hebben vaak geen geld voor essentiële verzorgingsproducten, zoals maandverband, incontinentieproducten, luiers, tandpasta of wasmiddelen. Als mensen zichzelf en hun huishouden niet goed kunnen verzorgen, maakt dat het voor hen vaak moeilijker om uit hun penibele situatie te komen.” Hoewel de versoepelingen zorgen voor meer werkgelegenheid, zoals bijvoorbeeld voor de (particuliere) schoonmaakbranche en voor horecapersoneel, start het werk voor anderen maar langzaam op. Mensen hebben noodgedwongen informele schulden gemaakt. Het Rode Kruis deelt al enige tijd voedselpakketten uit aan mensen die hard getroffen zijn door de coronacrisis. In de taxibranche vielen door corona harde klappen. De Amstelveense taxichauffeur Marco is één van de mensen die niet rond kan komen. ,,Als ik geluk heb moet ik het nu doen met één, misschien twee ritjes op een avond. Dat is gekmakend. En ondertussen doet de hele wereld net of corona al bijna voorbij is, maar voor mij is er nog niets veranderd.’’ Het Rode Kruis roept op om deze zelfstandigen, (alleenstaande) ouders, ouderen en gezinnen niet te vergeten en ze ook tijdens de nasleep van de coronacrisis te ondersteunen. Het Rode Kruis ondersteunt wekelijks mensen die buiten de reguliere hulp vallen met boodschappenkaarten. Van Schaik: ,,Wij laten deze mensen niet zitten en willen hen zeker tot het einde van dit jaar ondersteunen met eerste basislevensbehoeften. Om dat te kunnen blijven doen is hulp hard nodig.” (bron: AD)

Huizenkopers nemen op de oververhitte huizenmarkt steeds meer risico bij de aankoop van een huis. Vooral starters lenen steeds vaker maximaal ten opzichte van hun inkomen, concludeert De Nederlandsche Bank (DNB). Meer dan de helft van de starters sluit nu een hypotheek af van meer dan 450% van het bruto jaarinkomen. De centrale bank waarschuwt voor het risico. Als de huizenprijzen ooit dalen, komen huizen snel onder water te staan. De hypotheek is dan hoger dan de woningwaarde. DNB zegt dat gekeken moet worden naar onder meer het maximale leenbedrag en de afbouw van de hypotheekrenteaftrek. Huiseigenaren moeten vermogensbelasting gaan betalen over de waarde van hun woning. Op die manier kan de overheid de problemen op de huizenmarkt aanpakken, schrijft De Nederlandsche Bank in een analyse. In ruil voor de hogere vermogensbelasting moet de inkomensbelasting omlaag. Het is uiteindelijk aan de politiek om te beslissen of het de geopperde oplossingen ook wil doorvoeren. Nu is het nog zo dat huiseigenaren verschillende fiscale cadeautjes krijgen. Ze mogen hun hypotheekrente aftrekken van hun inkomstenbelasting. Dat kost de schatkist dit jaar 9 mrd. Daarnaast hoeven ze nauwelijks vermogensbelasting te betalen over de overwaarde van hun woning, terwijl huurders bijvoorbeeld wel belasting betalen over hun hele vermogen boven de 50.000. De Nederlandsche Bank stelt dan ook voor om een “gelijk speelveld te creëren” en de cadeautjes af te schaffen in ruil voor een lagere inkomensbelasting voor iedereen. Dat remt bovendien de almaar stijgende huizenprijzen, waardoor een eigen woning bereikbaarder moet worden voor koopstarters. Lees visie van De Nederlandsche Bank op https://www.dnb.nl/actueel/algemeen-nieuws/dnbulletin-2021/vier-ingredienten-voor-een-evenwichtigere-woningmarkt/ (bron: NOS) De waarschuwing is terecht, maar de vraag is hoe dichtbij ‘ooit’ is. De fors gestegen huizenprijzen kunnen op termijn een enorm maatschappelijk probleem veroorzaken, zodra de ‘luchtbel’ in de huizenprijzen gaat leeglopen. Maar het is ook de vraag in welke mate DNB mede verantwoordelijk is voor de huizenbubbel? De huizenprijzen stegen het afgelopen jaar met 19%. Is die niet het gevolg van het door de Europese Centrale Bank (ECB) gevoerde monetaire geld van het scheppen van grote bergen gratis geld, waardoor de waarde van ons geld daalt (spaarders krijgen geen rente meer op hun spaargeld en pensioenfondsen kennen nog grotere problemen) en burgers dan liever kiezen voor een te duur huis. De waarde van ‘steen’ wordt hoger geschat dan van ‘geld’. Ik betwijfel of de huizenprijzen gaan dalen als de hypotheekrente zo laag blijft en de inflatie blijft stijgen.

Nederland gaat proberen ruim 2.100 mensen uit Afghanistan te evacueren, schrijft demissionair minister Ben Knapen (Buitenlandse Zaken) aan de Kamer. Het gaat om onder anderen zo’n 300 Nederlanders, tolken, medewerkers van ngo’s, medewerkers van de Nederlandse missies, fixers van journalisten en kerngezinnen. Tot dusver zei het demissionaire kabinet dat naast de Nederlanders die nog in het land vastzitten en de tolken ongeveer zeventig Afghanen recht zouden hebben op evacuatie naar Nederland. Zij stonden al op de evacuatielijst, maar konden eind augustus het vliegveld niet op tijd bereiken. (bron: NU) Dat is een heel sociale beslissing van het kabinet, lijkt het op het eerste gezicht. Maar er staat niet dat er nog 2.000 mensen uit Afghanistan naar Nederland komen en kunnen blijven. Want het is zeer de vraag in hoeverre die operatie gaat slagen en in welke mate wij in staat zijn die mensen te op te vangen en te huisvesten? Ik ben heel kritisch gestemd, ik geloof niet dat Rutte ook maar één moment overwogen heeft dit voornemen uit te voeren. Mogelijk is het een voorzet van de coalitie de oppositie mild te stemmen. De eerste 26 Afghanen zijn in Pakistan aangekomen.

Het kabinet wil niet iedere Afghaan opvangen die zich vanwege een onveilig gevoel bij het ministerie heeft gemeld, zei demissionair minister Ben Knapen van Buitenlandse Zaken tegen de Tweede Kamer. Zonder selectie door het hanteren van criteria komt Nederland volgens Knapen terecht “in een situatie die juridisch onhoudbaar, bestuursrechtelijk onverantwoordelijk en praktisch onuitvoerbaar is”. Het demissionaire kabinet zei zich in te spannen voor de evacuatie van nog eens 2.100 mensen uit Afghanistan. Het gaat om Afghanen die voldoen aan nieuwe opgestelde criteria. Zij moeten minstens een jaar hebben gewerkt voor een Nederlandse missie of sinds 2018 minstens een jaar hebben gewerkt voor Nederlandse ngo’s. Ook moeten de Afghanen een zichtbare functie hebben vervuld. (bron: NOS/nu) De Kamer reageerde enthousiast, maar de vraag hoe en waar deze asielzoekers kunnen worden opgevangen en in een latere fase kunnen worden gehuisvest kwam niet aan de orde. De daarvoor verantwoordelijke staatssecretaris, Mr Ankie Broekers-Knol (VVD), slaagt er tot dusverre nog niet in opvang te regelen om het overvolle COA-centrum in Ter Apel, waar asielzoekers op de grond of in stoelen moeten slapen, te verlichten. De besluitvorming van de politiek moet ook wel uitvoerbaar zijn, maar het binnenhalen van politieke doelstellingen schijnt een grotere prioriteit te hebben. Ik ben er zeker niet op tegen dat wij onze humane verplichtingen nakomen, maar maak daar dan geen chaos van. De Pakistaanse luchtvaartmaatschappij (PIA) onderhoud geen lijndiensten meer met Afghanistan.

Bij ruim een derde van bezoeken aan horeca, bioscopen en andere gelegenheden wordt niet gecontroleerd op een coronatoegangsbewijs, de QR-code met bewijs van vaccinatie, een negatieve test of herstel van het coronavirus. Dat blijkt uit een gepubliceerd onderzoek van peilbureau I&O Research in opdracht van de NOS. I&O Research deed een representatieve steekproef onder ruim 2.200 Nederlanders van 18 jaar en ouder. Driekwart van de ondervraagden maakt gebruik van de QR-code, lagere inkomensgroepen doen dat minder vaak dan hogere inkomensgroepen. Onderzoeker Peter Kanne laat weten dat de ondervraagden overwegend positief zijn over het gebruik van de corona-pas. „Maar dan moet het eigenlijk wel waterdicht zijn. Anders ervaren ze het als schijnveiligheid,” voegt Kanne daaraan toe. Dat is het ook want volgens het RIVM was in oktober 40% van de besmette personen volledig gevaccineerd. De corona-pas geeft dus slechts een schijnveiligheid. De verschillen tussen de gelegenheden zijn groot: bioscopen, muziekevenementen en theaters controleren in meer dan 80% van de gevallen. Sportkantines en café’s daarentegen controleren veel minder vaak, respectievelijk in 30% en 55% van de gevallen. Sinds 25 september is het voor een bezoek aan onder meer de horeca, bioscopen en sportkantines verplicht om een coronatoegangspas te tonen. Het demissionaire kabinet trok extra geld uit voor toezicht op de controle van coronatoegangsbewijzen door gemeenten. Gemeenten lieten afgelopen maand echter weten niet direct straffen uit te delen aan bedrijven of gasten die bezoekers niet controleren op het coronatoegangsbewijs. (bron: NOS) Stop helemaal met de corona-pas.

Een op de 4 Amsterdammers kampt met schulden. Om hen eerder te kunnen helpen gaat de gemeente samenwerken met Amsterdamse werkgevers. Die zien eerder wanneer een werknemer in de financiële problemen zit. ‘Ze zijn bezig met overleven.’ Vragen om meer uren te werken, een voorschot willen of vaker ziek melden: voor een werkgever zijn dit allemaal signalen om te zien of iemand in de financiële problemen zit. Bij loonbeslag is het al helemaal duidelijk dat een werknemer met schulden kampt. De werkgever moet dan een deel van het salaris direct aan de schuldeiser overmaken. Om te voorkomen dat de schulden van deze Amsterdammers verder oplopen gaat de gemeente samenwerken met werkgevers in de stad. Bedrijven moeten zich bij de gemeente kunnen melden, zodat hun werknemers met schulden van hulp en advies voorzien worden. Ook moet het voor bedrijven mogelijk worden om werknemers door te verwijzen naar schuldhulpverleningsorganisaties, zodat zij direct geholpen kunnen worden. Volgens de recentste cijfers van de dienst Onderzoek, Informatie en Statistiek (OIS) kampt 25% van de Amsterdammers met schulden. Zo’n 50.000 van hen beschouwen hun schulden als problematisch. Ongeveer 25.000 inwoners lukt het niet om de vaste lasten maandelijks te betalen. Deze cijfers zijn nog zonder de invloed van de coronacrisis. De verwachting is dat veel meer Amsterdammers in de schulden raken. Amsterdammers in de horeca, schoonmaak, transport, bouw, industrie en logistiek hebben vaakst te maken met openstaande rekeningen. Het speelt mee dat sommige van deze werknemers relatief vaak niet kunnen lezen en schrijven: 18 procent van de Amsterdammers is ongeletterd, waardoor rekeningen sneller oplopen. De gemeente zal daarom in eerste instantie in gesprek gaan met bedrijven waar vooral praktisch opgeleide Amsterdammers werken. Onderzoek van Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) laat zien dat 62% van de werkgevers medewerkers met schulden heeft. Een derde van de werkgevers kiest ervoor om een contract niet te verlengen als zij van de schulden afweten. Tegelijkertijd is acht op de tien werkgevers wél bereid om werknemers met financiële problemen te ondersteunen. Deze nieuwe aanpak moet daarom ook ervoor zorgen dat werknemers minder snel ontslagen worden. Bedrijven krijgen vaak de eerste signalen binnen van de schulden, terwijl het gemiddeld vijf jaar duurt voordat deze mensen zich bij de gemeente melden. El Mouden zegt dat de gemeente goed op weg is nu bedrijven handvatten krijgen om op een ‘integere en juiste manier’ medewerkers te ondersteunen met een directe lijn naar schuldhulpverlening, maar zou graag nog verder gaan. “De stap naar de gemeente blijft voor veel werknemers groot wegens de schaamte. Het zou mooi zijn als werkgevers die stap voor ze kunnen nemen.” De samenwerking tussen gemeente en bedrijven is een voorstel van D66 en ChristenUnie en sluit aan op het beleid waar de gemeente al jaren op inzet – zo vroeg mogelijk schulden herkennen bij Amsterdammers. In 2020 maakte wethouder Marjolein Moorman (Armoede) met belangrijkste schuldeisers, zoals woningcorporaties, energiebedrijven en de telecomsector, afspraken dat zij direct akkoord gaan met betalingsregelingen van klanten die in het rood staan. De gemeente voerde vorig jaar ook de zogenoemde pauzeknop in: bij Amsterdammers die hulp inschakelen, worden schulden nu bevroren zodat die niet tot problematische hoogte oplopen. (bron: Parool)

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 2275, 359 aantal opgenomen mensen in het ziekenhuis + 138 op de IC; maandag 2914, 374, 138; dinsdag 3746, 387, 137; woensdag 3662, 394, 140; donderdag 3736, 406, 137; vrijdag 3737, 408, 138; zaterdag 3703, 411, 142.

In de afgelopen week van 5 tot en met 12 oktober 2021 is het aantal gemelde positieve coronatesten met 48% gestegen ten opzichte van de week ervoor. Het percentage mensen met een positieve testuitslag steeg naar 10,3%. (bron: NU)

Het waarschuwingsniveau van Nederland gaat omhoog op de coronakaart van Europa. Limburg gaat donderdag als eerste provincie van oranje naar rood, Utrecht volgt op de voet. Overijssel is de snelste stijger. Daar zijn in de afgelopen twee weken meer dan 1950 mensen positief getest, bijna 38% meer dan bij de coronakaart van vorige week. In Gelderland steeg het aantal positieve tests met 35% en in Drenthe met 30%.

Ziekenhuizen moeten zich voorbereiden op een overbelasting van de IC’s als gevolg van een coronabesmettingspiek. Dat zeggen Jacco Wallinga en Jaap van Dissel van het RIVM tegen de NOS. Toch vindt het OMT, waar Van Dissel ook in zit, het nog niet noodzakelijk om de coronamaatregelen aan te scherpen. Maar versoepelingen zijn voorlopig ook niet aan de orde. De piek in het aantal ziekenhuisopnames wordt verwacht in januari, maar hoe hoog die wordt is volgens het RIVM moeilijk te voorspellen. Dat ligt onder meer aan de vaccinatiegraad. Volgens Van Dissel gaat het daarmee “redelijk goed”. (bron: NOS) Bij deze laatste uitspraak zet ik vraagtekens. Als er 3.600 besmettingen per dag zijn, zijn er er 1.440 personen daarvan al volledig gevaccineerd. Waarom loopt van Dissel vooruit met informatie, die uitsluitend wordt onderbouwd met aannames over een verder oplopend aantal besmettingen (terwijl 74% van de bevolking al is gevaccineerd en 2 miljoen mensen al besmet zijn geweest) en of we een flinke griepepidemie krijgen weet nog niemand.

1½ jaar na de start van de coronacrisis is het grote evalueren van de pandemie begonnen. In het VK verscheen een vernietigend rapport van een parlementaire onderzoekscommissie waarin de corona-aanpak van de regering-Johnson „een van de grootste mislukkingen” op het gebied van volksgezondheid in de historie van het land werd genoemd. In Nederland komt de Onderzoeksraad voor Veiligheid naar verwachting begin volgend jaar met een eerste rapport over de coronabestrijding, later volgt een parlementaire enquête. Adviesbureau KPMG loopt daarop vooruit met een eigen, tussentijdse evaluatie van de coronacrisis van maart 2020 tot juli 2021. In het rapport “Dit zijn de lessen van anderhalf jaar coronacrisis”, is KPMG zeer kritisch over de door het kabinet gevolgde strategie en de resultaten daarvan. Het adviesbureau deed een uitgebreide literatuurstudie van openbare bronnen en analyseerde wereldwijd beschikbare data. Er zijn in Nederland meer doden gevallen, omdat er beleid werd gemaakt op basis van hoeveel mensen er in het ziekenhuis lagen in plaats van het aantal besmettingen, stelt het adviesbureau. Daardoor werd er vaak te laat ingegrepen. In vergelijking met Noorwegen, Denemarken en Finland „blijkt dat Nederland zowel op de economische groei als op oversterfte beduidend minder goed in staat was de pandemie te managen”, schrijft KPMG. Het verder ophogen van de IC-capaciteit, wat de Nederlandse ziekenhuizen tevergeefs probeerden, was achteraf volgens KPMG geen betere strategie geweest. Tegen de exponentiële groei van virussen is volgens het adviesbureau „geen enkele capaciteit opgewassen” en bovendien had het beschikbaar hebben van meer IC-bedden waarschijnlijk tot nóg meer gezondheidsschade geleid, zegt arts en gezondheidseconoom David Ikkersheim van KPMG Health. „Als je pas ingrijpt als de bedden vol liggen, leidt dat met meer capaciteit paradoxaal genoeg tot nog meer gezondheidsschade, en naar verwachting een substantieel hogere oversterfte.” Volgens KPMG hebben landen die wel ingrepen als het aantal besmettingen steeg het veel beter gedaan. Daarbij heeft Ikkersheim gekeken naar oversterfecijfers. Die zijn doorgaans moeilijk te vergelijken, omdat factoren als klimaat, bevolkingsopbouw en hoe dicht mensen op elkaar wonen ook invloed hebben. Ze geven volgens Ikkersheim wel een grof inzicht in hoe effectief het beleid was: in Nederland overleden zo’n 24.000 mensen meer dan verwacht terwijl landen als Denemarken, Noorwegen en Finland niet of nauwelijks oversterfte hadden. Die landen gingen eerder in lockdown en hadden direct strengere grenscontroles en quarantaineregels. Volgens KPMG hebben landen die een strenger beleid voerden geen extra economische schade opgelopen. Extra vrijheid, stelt Ikkersheim, was „een tijdelijk snoepje”: als de cijfers opliepen moesten er toch weer beperkende maatregelen worden genomen. Ook in Nederland was dat het geval: in de winter was een strenge lockdown en een avondklok nodig om de cijfers te drukken. In vergelijking met andere Europese landen deed Nederland het op economisch gebied „redelijk”, mede dankzij de royale steunpakketten. Tegelijkertijd noteerde Nederland een krimp van 0,2%, terwijl een aantal Scandinavische landen groei liet zien. KPMG verbaast zich in het rapport over wat het „Nederlands exceptionalisme” noemt: het Nederlandse beleid week bij een aantal grote beslissingen af van wat internationaal werd geadviseerd. Te vaak werd daardoor het voorzorgsprincipe niet toegepast. Dat begon met het negeren van het WHO-advies om in te dammen. Verder werd in Nederland eerst heel weinig getest, terwijl het adagium van de WHO ‘testen, testen, testen’ was. Ook was er maandenlang debat over de noodzaak van een mondkapjesplicht, terwijl veel andere Europese landen die al hadden ingevoerd. De invoering van de avondklok in januari 2021 vindt Ikkersheim een voorbeeld van hoe het voorzorgsprincipe door Nederland wél succesvol werd ingezet. „Toen is preventief gehandeld vanwege de dreiging van de Britse variant. Dat pakte goed uit en heeft mogelijk ‘code zwart’ voorkomen. In een volgende pandemie moet je deze attitude structureel hanteren.” Het kabinet gebruikte regelmatig de mantra „zorgvuldigheid boven snelheid”, bijvoorbeeld als argument om later dan andere Europese landen te beginnen met vaccineren. In een pandemie is dat een schijntegenstelling, zegt Ikkersheim. „Iets niet 100% goed doen maar wel snel, is in een crisis veel waard.” Bij de voorbereiding van de vaccinatiecampagne viel het KPMG op dat er geen goede draaiboeken klaarlagen en er niet met diverse scenario’s was gewerkt. Ikkersheim: „Nederland rekende erop dat AstraZeneca eerst kwam, met distributie via de huisartsen. Het werd Pfizer, met een andere koelmethode, en het moest plots via de GGD. Al die zaken waren te voorzien, kijk maar naar hoe het VK dat gedaan heeft.” KPMG constateert dat Nederland uiteindelijk wel een inhaalslag maakte met vaccineren en dat de huidige vaccinatiegraad „bovengemiddeld” hoog is. KPMG vindt het opvallend dat minister De Jonge erover klaagde dat zijn departement niet genoeg centrale regie kon voeren over de GGD’s en de huisartsen. De huidige Wet publieke gezondheid geeft de minister in een pandemie juist vergaande bevoegdheden als een ziekte de A-status krijgt. KPMG beveelt een goede juridische analyse aan „naar welke instrumenten de status A-ziekte biedt, en deze waar nodig te verduidelijken”. Als les voor een volgende pandemie suggereert KPMG ook in het OMT buitenlandse expertise toe te voegen, omdat binnen Europa de OMT’s hun regeringen soms heel anders adviseerden. „Tegengeluid kan het groepsdenken zoveel mogelijk voorkomen.” (bron: NRC) Interessante studie, die inzicht geeft over het handelen van het kabinet Rutte III. Veel kritiek, maar over de gang van zaken op het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport zegt KPMG weinig. En over het feit dat de vaccins alleen zijn getest op bijwerkingen na de injectie en niet op die op de kortere, middellange en langere termijn. Daar was geen tijd voor en de politiek accepteerde dat.

Verduurzaming

Op een VN-top in Kunming (China) is door ruim 100 landen toegezegd dat ze zich meer gaan inzetten voor het behoud van dier- en plantsoorten. In 2030 moet 30% van land en zee beschermd zijn. Nederland is ook op de top. De Chinese klimaatminister zegt dat de verklaring niet bindend is, maar dat die is bedoeld om politieke wil te tonen. In 2010 was er een soortgelijk akkoord. De 20 doelen die daarin waren opgenomen, zijn allemaal niet gehaald. China heeft ruim €200 mln voor bescherming van biodiversiteit beloofd. In het voorjaar wordt bepaald waar dat geld precies naartoe moet. (bron: NOS)

Hoewel het gebruik van zonne- en windenergie in rap tempo toeneemt, groeit het wereldwijde gebruik van kolen dit jaar ook sterk. Zelfs in zo’n mate dat de uitstoot van koolstofdioxide (CO2) nog maar één keer eerder harder groeide dan nu het geval is. Dat meldt het Internationaal Energieagentschap (IEA) in zijn jaarlijkse rapportage. De vooruitgang die wordt geboekt op het gebied van schone energie, het gebruik van elektrische auto’s en andere technieken met weinig uitstoot, is volgens het agentschap dan ook nog onvoldoende om tijdig de klimaatdoelen te halen. Het IEA stelt dat zijn nieuwe rapport als gids kan dienen bij de aanstaande klimaattop in Glasgow. Ook al neemt het gebruik van andere bronnen dan fossiele toe, in het huidige tempo zal de CO2-uitstoot volgens het rapport in 2030 maar met 1/5 zijn teruggebracht ten opzichte van wat het zou moeten zijn om het doel van geen uitstoot in 2050 te halen.

Twee weken voor de klimaattop in Glasgow blijken wereldwijde plannen om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen ruim onvoldoende om sterke opwarming te voorkomen. Waar ligt dat aan? Het probleem is niet alleen dat veel landen proberen zo min mogelijk moeite te doen, maar ook dat het omgekeerde ontbreekt: een groep landen die met de vuist op tafel slaat. Dat zegt klimaatdiplomaat Yvo de Boer. Dat de diplomatieke druk niet hoog is, blijkt uit de frustaties van de Britse koningin Elizabeth. De gastvrouw voor de conferentie in Glasgow mopperde dat ze nog steeds niet weet welke wereldleiders komen. Dat terwijl het om de belangrijkste klimaattop in jaren gaat: als de wereld niet op koers ligt voor het Parijsakkoord, zouden landen vóór ‘Glasgow’ hun klimaatdoelen aanscherpen. Die nieuwe doelen blijken veel te zwak om die ambitie waar te maken: in 2030 realiseren landen volgens hun nationale plannen slechts 1/8 van de benodigde uitstootverlaging om de opwarming onder 1½ graden te houden, berichtte NU.nl op basis van doorrekening van het Planbureau voor de Leefomgeving. Dat is áls die nieuwe klimaatdoelen voor 2030 al worden waargemaakt, voegt De Boer eraan toe. “Want in de echte wereld gaat de CO2-uitstoot momenteel zelfs scherp omhoog.” “We zitten dus in een spagaat tussen beloften en de werkelijkheid, en het is de vraag hoe we die kloof op de klimaattop in Glasgow gaan overbruggen.” (bron: NU)

Eyeliners

Evergrande worstelt met een betaling van $150 mln, maar zit met een schuldenberg van $300.000 mln

Kees de Kort, econoom, vindt het ongelooflijk dat president Klaas Knot van de Nederlandsche Bank in zo weinig tijd zo veel onzin kan uitkramen. ‘Klaas praat poep op een verschrikkelijke manier. Ontsla die vent.’

De overheid niet meer de eerste schuldeiser als gezonde bedrijven in de schuldsanering terechtkomen

Kaag en Segers lopen nog zij aan zij in de informatie

Prijzen in de supermarkten gaan snel verder stijgen

Kabinet én Kamer lijken grip op afhandeling toeslagenaffaire kwijt

Het grote aflossen van coronaschulden aan de fiscus begint: bedrijven hebben 6 jaar de tijd voor €20 miljard

Adviesbureau KPMG is zeer kritisch over de door het kabinet gevolgde strategie tijdens de coronacrisis en de resultaten daarvan

Dit kwartaal waren de huurprijzen in de vrije sector per vierkante meter 2,5% hoger dan vorig jaar

QR-code wordt in ruim een derde van de gevallen niet gecontroleerd’ Namaak QR-passen in omloop

Boodschappen fors duurder: ‘Gemiddeld huishouden honderden euro’s extra kwijt’

Boodschappen zijn tijdens de eerste negen maanden van dit jaar flink duurder geworden: vooral frisdrank, bier, conserven, verzorgingsproducten en schoonmaakartikelen stegen fors in prijs.

Premier Rutte wil de zakelijke belangen van de nieuwe regeringsploeg niet openbaar maken

Nederland kleurt weer rood op Europese coronakaart – Limburg gaat aan kop met besmettingen, Utrecht volgt

Bank of America voorziet de komende 10 jaar nauwelijks rendement op de beurs

Gas, stroom, benzine, boodschappen: honderden of zelfs duizenden euro’s duurder

De Europese Unie is bezorgd over de toenemende energie-armoede

Frontberichten

Het demissionaire kabinet trekt de portemonnee om een deel van de stijgende energierekening te compenseren. Huishoudens kunnen rekenen op gemiddeld ruim 400 euro compensatie, zo laat demissionair staatssecretaris Yeşilgöz zojuist weten. De tegemoetkoming geldt voor één jaar en kost in totaal 3.200 mln (€2.700 mln voor de huishoudens en €500 mln voor het MKB). Of het bedrijfsleven ook wordt gesteund en op welke wijze is nog niet bekend. ,,We gaan de energiebelasting fors verlagen’’, zegt demissionair staatssecretaris Dilan Yeşilgöz (Energie). ,,Dat doen we door de belastingvermindering op de energierekening te verhogen met 230 euro.’’ Die belastingvermindering is nu ruim 460 euro en wordt dus zo’n 690 euro. Yeşilgöz: ,,Ook gaan we de tarieven op elektriciteit verlagen. Daarmee kunnen we de stijging enigszins beperken.’’ Een algemene belastingmaatregel dus, waardoor huishoudens gemiddeld ruim 400 euro minder kwijt zijn aan de energienota. ,,Het geld gaat ook terecht komen bij mensen die het niet nodig hebben’’, zegt de staatssecretaris erbij. (bron: AD) Het is in deze vorm een a-sociaal beleid. Het zou rechtvaardiger zijn geweest als de mensen met een inkomen, waaruit de hogere energielasten niet betaald zouden kunnen worden, volledig zouden worden gecompenseerd en de mensen die die financiële niet hebben niet zouden worden gecompenseerd.

Overwegingen

De werkcultuur bij de Belastingdienst weerhoudt ambtenaren ervan om misstanden te melden, staat in een nog ongepubliceerd rapport waar NRC over schreef. Zo zouden werknemers bang zijn dat ze door kritiek te uiten hun loopbaan in gevaar brengen. Ook krijgen medewerkers van de BelastingTelefoon die schrijnende verhalen doorgeven aan leidinggevenden te horen dat “de wet en regelgeving nou eenmaal zo is”.

Macro-econoom en BNR-commentator Kees de Korte: Knot waarschuwt voor instabiliteit van de financiële markten. ‘Zijn verhaal is gebaseerd op de financiële markten, wat is het probleem als de koersen dalen? Dat is niet leuk, dat snappen we, maar wat is daar het probleem van? Te veel geld als oorzaak van het huizenprobleem? Wat dacht Klaas ervan om de rente verhogen? Dan wordt het voor beleggers interessant om te kijken of ze een huis kopen of obligaties.’ ‘De kern van het probleem is niet de jubelton (een schenking van max €105.302 (2021) van b.v. ouders , waarover geen schenkbelasting hoeft te worden betaald, onder voorwaarde dat de begiftigde tussen de 18 en 40 jaar is of de partner is tussen de 18 en 40 jaar en de schenking wordt gebruikt om een eigen woning te kopen of te verbouwen en/of de hypotheek of restschuld van uw eigen woning af te lossen) en aftrekposten, de kern van het probleem is hogere rente. En dat kan weer niet vanwege de financiële markten. Blijkbaar is de angst voor koersdaling allesbepalend voor Klaas Knot en zijn monetaire beleid. En dan dat onwaarschijnlijke gelul over klimaatrisico. Denk je echt dat verzekeraars daar geen rekening mee houden? Denk je nou echt dat die verrast gaan worden als er een keer een overstrominkje is? Wat denk je dat het werk van verzekeren is? Dat is nadenken over risico’s, onder andere klimaatrisico’s en dat wordt verdisconteerd in de premies.’ ‘Mijn persoonlijke bullshitmeter is gecrasht na één minuut Klaas Knot. Dat is niet erg, maar Klaas is niet een of andere wappie. Als een wappie totale onzin uitslaat, dan zegt je: ga jij eens even een boek lezen. Maar dit is een verantwoordelijke autoriteit van een belangrijk instituut. Dat biedt weinig vertrouwen. Alle problemen die er zijn worden veroorzaakt door gratis geld. Hij draait overal omheen, de rente moet omhoog. Ontsla die vent.’ (bron: BNR)

De oplopende inflatie en een economische groei die niet overal even stevig doorzet vormen samen een belemmering voor de groei van de wereldeconomie. Dat stelt het Internationaal Monetair Fonds (IMF) in het rapport ‘Vooruitzichten voor de wereldeconomie en de financiële stabiliteit’. De groeiverwachting voor dit jaar is verlaagd van 6% naar 5,9% en die voor 2022 is teruggebracht naar 4,9%, maar voor armere landen valt de verwachting beduidend lager uit. In de eerste helft van dit jaar stuwde optimisme over het economische herstel markten wereldwijd nog op. In de zomer echter namen de zorgen en onzekerheid over de economische vooruitzichten toe, onder meer door het stijgende aantal besmettingen. Het is ook de vraag of het economische herstel wel zo sterk is als gedacht en of vooral de armere landen en opkomende markten mee kunnen komen. De hoge inflatie, als gevolg van hogere energie- en voedselprijzen, lijkt van langere duur en trekt een wissel op de economische groei. Aanhoudende hogere inflatie leidt tot snelle stijging van de rente en veroorzaakt problemen voor landen met schulden. De extreem ruime steun- en hulprogramma’s met lage rente en biljoenen euro’s door overheden en centrale banken maskeren de grotere financiële kwetsbaarheid van bedrijven, banken, beurzen en huishoudens. De steun heeft naast economische groei en weinig faillissementen ook gezorgd voor overtrokken waarderingen en overspannen prijzen op financiële markten en in het vastgoed. Met de afbouw van de steun neemt de kwetsbaarheid daarom toe, immers bij laag water komen de wrakken boven. Inflatie en stijgende rente gooien er nog een schep problemen bovenop. De Nederlandsche Bank waarschuwde daar ook voor in haar jongste rapport over de financiële stabiliteit. Gaandeweg de crisis is per saldo de financiële positie van veel bedrijven en huishoudens verbeterd. De balans van bedrijven is sterker, de omzet groter en de winstgevendheid beter. Huishoudens staan er net als banken financieel sterker en beter voor dan tijdens de financiële crisis van 10 jaar geleden. Banken speelden een belangrijke rol in de kredietverlening tijdens de crisis en kunnen dat ook blijven spelen in de transitie naar een duurzame economie. In het rijtje van onzekerheden zet het IMF onder meer de opkomst van cryptovaluta in beleggingen en het betalingsverkeer. De toegenomen handel in crypto’s in opkomende markten kan leiden tot verstoring van de gewone kapitaalstromen en vraagt om meer toezicht en regelgeving. (bron: NU) Ik vind het een optimistisch verhaal, de groei van de wereldeconomie komt mij hoog voor, maar ik verklaar dat ook vanwege het monetaire beleid van de centrale banken, dat kunstmatig groei genereert en tegelijk inflatoire ontwikkelingen. Dat de financiële positie van huishoudens is versterkt, is zeker in Nederland geen algemene regel. Op Prinsjesdag werd voor 2022 een verwaarloosbare stijging van gemiddeld 0,1% aangekondigd, maar de ouderen gaan er zeker op achteruit. En gezien de enorme stijging van de energieprijzen en de daaraan gekoppelde stijging van de inflatie zal de koopkracht zeker gaan dalen. Ook het feit dat spaarders geen rente meer krijgen op hun spaargeld telt mee. En of de financiële stabiliteit van het bankwezen is versterkt, zet ik vraagtekens bij. Het rapport van het IMF schetst een illusoir beeld van de financiële stand van zaken.

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 15 okt 2021, week 41: AEX 800,41; Bel 20 4.205,30; CAC40 6.727,52; DAX 15.587,36; FTSE 100 7.234,03; SMI 11.961,34; RTS (Rusland) 1.891,56; SXXP (Stoxx Europe) 469,39; DJIA 35.294,76; NY-Nasdaq 100 15.146,92; Nikkei 29.068,63; Hang Seng 25.288,76; All Ords 7.674,20; SSEC 3.572,37; €/$1.1601; BTC/USD (Bitcoin) $61.215,90; troy ounce goud $1.767,40, dat is €48.987,30 per kilo; 3 maands Euribor -0,548%; 1 weeks -0,567%; 1 mnds -0,564%; 10 jaar Duitse Staat -0,174%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,134%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,048%; 10 jaar Belgische Staat 0,131%; 10 jaar Japan 0,0756%; 10 jaar Franse Staat 0,166%; 10 jaar Spanje 0,46%; 10 jaar VK 0,995%; Italië 0,863%; 10 jaar VS 1,5608%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,932.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden fors stijgend. In tegenstelling met deze trend noteerden de rentetarieven flat. De euro steeg versus de dollar licht, op lagere rentetarieven in de VS. De bitcoin spoot opnieuw omhoog evenals andere crypto’s. Het lijkt er steeds meer op dat beleggers niet meer gaan voor rendement, maar voor illusies. De centrale banken spreken geruststellende woorden alhoewel de onrust vanwege stijgende inflatiecijfers toeneemt. De ECB heeft nu ook aangekondigd dat de inkoop van vastrente waarden wordt afgebouwd. Maar in welke mate? Ziekenhuizen bereiden zich voor op een griepgolf en stijgende corona-besmettingen. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland 0,001%; Duitsland 0,247%; Nederland 0,343%; Japan 0,6858%; Frankrijk 0,886%; Spanje 1,296%; VK 1,361%; Italië 1,799%; Canada 1,9955%; VS 2,0488%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,523%; Zwitserland -0,528%; Nederland -0,495%; België -0,448%; Denemarken -0,439%; Frankrijk -0,318%; Spanje -0,289%; Japan -0,0862%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.