UPDATE 15-05-2022/632 Bloedbad op de beurzen houdt aan: “Zelfs wanneer een recessie wordt vermeden, ziet de toekomst er niet rooskleurig uit” Beurskoersen herstelden de laatste 2 dagen

In blog 631 van vorig weekend heb ik aan de orde gesteld de relatie tussen de recente monetaire besluiten en de ontwikkelingen op de effectenmarkten. Hoe dramatisch is een daling van de AEX in 5 beursdagen? De media spreken dan al snel van dieprood, maar verontrustend zou ik dat niet willen noemen in een periode van dalende koopkracht, een mogelijke recessie en het bedrijfsleven dat kampt met een tekort aan technische onderdelen en stijgende productiekosten door hogere energieprijzen. Waar ik mij wel bezorgd over maak is het monetaire beleid van de Europese Centrale Bank (ECB) waarbij er stapjes worden gezet richting een trage verhoging van de beleidsrente in het 3e kwartaal, waarbij de economische belangen worden beschermd. Dit is het beleid van angsthazen, als gevolg van het sinds 2016 gevoerde beleid van het scheppen van veel goedkoop geld. De economie is veel te sterk gestimuleerd er hebben zich grote zeepbellen gevormd op financiële markten, waaronder aandelen, obligaties, grondstoffen en woningen. In feite moet nu al dat ongezonde overtollige geld worden vernietigd, maar dan storten de markten in, niet met een paar stapjes, maar met grote stappen. Maar dat gebeurt nog niet, want de centrale banken zetten maar kleine stapjes in een traag tempo met als gevolg het blijven herbeleggen van uit afgeloste staatsleningen vrijgekomen geld. Die beschikbare gelden zijn vele maken groter dan het opkoopprogramma’s. Per eind april 2022 was de portefeuille van in positie zijnde staatsobligaties t/o een maand eerder met 1,2% gestegen naar €3.218,528 miljard. Het gevolg is dat ons geld steeds minder waard wordt (door de inflatie, de (spaar)rente van 0% en de dalende pariteit van de euro, het laatste jaar met 14% vs de USD) Als ik terugkijk naar de sociaal/maatschappelijk gevolgen van het gevoerde monetair/financieel beleid zie ik een gigantische waardedaling van ons (spaar)geld uitgedrukt in euro’s. Ons geld bracht geen rendement meer op en de koopkracht is gedaald, terwijl de prijs van koophuizen steeg fors. Verder heeft er verschuiving plaatsgevonden die onder de regie van de centrale banken uitgevoerd van arm naar rijk. Christine Lagarde heeft over de 0% rente op spaargeld eerder gezegd ‘dit is de prijs die de spaarders in de rijke eurolanden moeten betalen om de zwakke Zuid-Europese landen overeind te houden. Anderzijds zie ik ook dat geld verschuift van het volk naar het grote geld (kapitalisme). In dier voege stel ik dat het monetaire beleid zich ten dienste heeft gesteld van het neoliberalisme en nog steeds stelt.

Algemeen

De inflatie in Nederland kwam in april uit op 9,6%, heeft het Centraal Bureau voor de Statistiek becijferd. Dat is marginaal lager dan in maart, toen de prijzen 9,7% hoger lagen dan een jaar eerder. De prijzen van voedingsmiddelen als vlees en groente lopen snel op en dragen steeds meer bij aan de hoge inflatie. Voeding was in april 8,5% duurder dan een jaar eerder. In maart was die stijging nog 6,2%. Aanvankelijk liep de inflatie vooral op door de hoge energieprijzen, maar inmiddels zijn de prijzen van veel meer producten aan het stijgen. Groenten (+12,6%), vlees (+10,5%), koffie, thee en cacao (+13,9%) en bier (+13,2%) horen inmiddels bij de grote stijgers. Andere uitgaven die duurder worden zijn bijvoorbeeld het huren van bungalowhuisjes, klein gereedschap en meubelen. In april werden de brandstofaccijnzen verlaagd om de pijn van de inflatie te dempen, maar dat had beperkt effect. Om de inflatie te beperken, heeft het kabinet de accijnzen op brandstoffen vorige maand verlaagd. Daardoor was de prijsstijging op jaarbasis minder groot dan in maart, maar energie was nog altijd 136% duurder dan in 2021. Deze inflatiecijfers zijn gerelateerd aan die van een jaar geleden (1,9% apr 21). (bron: NOS) De berekening van de inflatiecijfers moet op de schop omdat de schijn bedriegt, zowel in positieve als in negatieve zin. Wij hanteren 2 rekenmethodes: de Europese (HICP) en de Nederlandse (CPI), die beiden worden gerelateerd aan de inflatiegetallen van één jaar eerder. Maar ik bereken niet de getallen (HICP) maar het prijspeil eerst per februari en dan per april in Nederland. Het prijspeil was in februari een jaar geleden 1,9 en dit jaar 7,3 = een prijsstijging van 9,2. In april waren die getallen gestegen 1,7 en 11,2 = 12,9. In 2 maanden tijd dus 5,6. Als straks in november de cijfers van een jaar geleden gaan stijgen zouden zuiver getalsmatig de inflatie kunnen gaan dalen, maar dat behoeft kan nog geen verbetering van de koopkracht op te leveren.

Het is volatiliteit troef op de beurzen. Sinds de jongste rentevergadering van de Federal Reserve kleurden maandag de koerstabellen bloedrood. Beleggers weten niet goed wat de toekomst zal brengen. David Kostin, strateeg bij Goldman Sachs, is alvast niet optimistisch: “Zelfs zonder recessie zien we een neerwaarts risico op de beurzen.” De Europese beurzen hebben de handelsweek in mineur gestart. De BEL 20 sloot de eerste beursdag van deze week op 3.883,77 ( 3,4%) in het rood, waardoor het onder de symbolische grens van 4.000 punten is gedoken. De Eurostoxx50 verloor 2,7% op 3,573,76. De AEX daalde 2,35%, de DAX 2,15%, de FTSE 2,32%, de FTSE Eurotop100 2,79% en de CAC40 1,73. Ook de Amerikaanse beurzen delen opnieuw in de klappen. De S&P500 en de Dow Jones sloten de handelsdag respectievelijk 3,2% en 1,99% in het rood af. De Nasdaq sloot met een verlies van 4,29% af, daarmee werd er een vervolg gegeven aan de neerwaardse tendens die eind vorige week werd ingezet, na de rentevergadering van de Federal Reserve.

We zien soortgelijke taferelen op de cryptomarkt. Voor 1 Bitcoin (BTC) betaal je op dit moment 31.602. De Amerikaanse centrale bank kondigde vorige week een renteverhoging van 50 basispunten aan. Jerome Powell, voorzitter van de FED, voegde eraan toe dat er onder de bestuurders een brede consensus bestaat om ook op de twee volgende vergaderingen de rente in dat tempo te verhogen. Verder start de toezichthouder met het afbouwen van de balans in juni. Dat alles baart de beleggers zorgen. Een forse renteverhoging is namelijk nadelig voor aandelen, en in het bijzonder voor groeiaandelen, waaronder tech. Op dit moment bedraagt de Amerikaanse tienjaarsrente 3,125%. Ter vergelijking: begin dit jaar was dat 1,6%.

Voorts maken beleggers zich zorgen dat een te snelle verkrapping van het beleid zal zorgen voor een recessie. “Ook als er geen recessie komt, ziet de toekomst er niet rooskleurig uit voor de aandelenmarkten”, merkt Kostin op in een memo aan de klanten van Goldman Sachs. “Zelfs het meest gunstige scenario voor de economie zal gepaard gaan met een bescheiden rendement op aandelen.”

De schommelingen zullen groot blijven totdat er duidelijkheid is over het inflatiepad”, klinkt het. “De verkrappende financiële voorwaarden en de slechte marktliquiditeit maken het moeilijk om te pleiten voor een kortetermijnrally van vergelijkbare omvang als die van eind maart.” Toen kwamen de beurzen de correctie na de start van de oorlog in Oekraïne vrij snel te boven. Kostin voegt er wel aan toe dat het meeste slechte nieuws nu waarschijnlijk in de koers zit, wat suggereert dat “er een extreem grote negatieve schok nodig is om de aandelenkoersen in de nabije toekomst substantieel lager te drijven.” Toch deelt niet iedereen die overtuiging. Zo liet Philippe Gijsels, hoofdstrateeg bij BNP Paribas Fortis, eind vorige week nog weten dat een nieuwe bodem nog niet is bereikt. (bron: Source: BusinessAM) De teneur op de financiële markten verschuift toch naar terughoudender en dalende rendementen. Die verwachtingen heb ik al geuit aan het begin van de Russische inval in Oekraïne op 24 februari j.l. Er zijn 3 bewegingen gaande: nog altijd de logistieke problemen vanuit het Verre Oosten als gevolg van de corona-pandemie; de hoge inflatie en de stijgende kapitaalmarktrentes alles in relatie tot voornemens het monetaire beleid aan te gaan passen. Met als stok achter de deur: een economische recessie en een traag reagerend bestuur van de Europese Centrale Bank. In de mogelijkheid van en de inflatie te bestrijden en de economie te blijven stimuleren geloof ik in deze fase niet. Ik verwacht uiteindelijk een forse reactie op de financiële markten. Wat ik zie gebeuren is dat de waarde van de euro verder wegzakt. Het is nog maar de vraag in hoeverre het Dagelijks Bestuur van de ECB in staat blijkt de regie te blijven voeren. Een vervroegd vertrek van Lagarde c.s. acht ik niet onmogelijk.

Oekraïne conflict

President Poetin heeft in Moskou bij de viering van de overwinning van het Sovjetleger op de nazi’s in WO II de Russische inval in Oekraïne verdedigd. Hij zei dat de NAVO landen rond Rusland heeft “geallieerd” en daardoor een bedreiging vormde. Een clash was volgens hem onvermijdelijk nadat het Westen niet was ingegaan op Russisch eisen. Poetin trok een directe vergelijking tussen de strijd tegen de nazi’s in WOII en de oorlog in Oekraïne. De inval was volgens hem preventief, om de veiligheid van Rusland te waarborgen. President Zelensky trekt juist een parallel tussen Hitler en Poetin. (bron: NOS) Geen oorlogsverklaring en geen woord van Poetin over het vervolg van de invasie in Oekraïne. Bij de herdenking van de overwinning op nazi-Duitsland heeft president Poetin militairen geroemd die een overwinning moeten binnenhalen in Oekraïne. ‘Jullie vechten voor de toekomst van het moederland, zodat niemand de lessen van de Tweede Wereldoorlog vergeet’, zei Poetin op het Rode Plein. (bron: VK)

Een steunpakket van $40 mrd van de Verenigde Staten aan Oekraïne is voorlopig geblokkeerd door een senator uit Kentucky. De Republikein Rand Paul eist dat er eerst een toezichthouder komt die controleert waar het geld precies naartoe gaat, meldt CNN. De Amerikaanse senaatsleider Schumer en de Republikeinse leider McConnell drongen er juist op aan dat het pakket snel goedgekeurd wordt, ook al zijn ze het in grote lijnen wel met Paul eens over het controleren van de geldstroom. Schumer moet er nu voor zorgen dat het steunpakket alsnog wordt aangenomen. Dat duurt waarschijnlijk een paar dagen. (bron: NOS) Als een toezichthouder zich moet buigen over de besteding van de gelden zal daar zeker meer dan een paar dagen nodig zijn. Wordt dit Amerikaanse geld besteed via corrupte bestedingen in Oekraïne. Alles is daar mogelijk!

Volgens het hoofd van de Oekraïense inlichtingendiensten, Kirilo Boedanov, eindigt de oorlog al voor het eind van het jaar met een Russische nederlaag. Op Sky News zei hij dat Oekraïne tegen het eind van het jaar alle verloren gebieden terug heeft, inclusief de Krim en de hele regio’s Donetsk en Loeghansk. “De Russische kracht is een mythe”, zei hij.” Hun leger is een horde mensen met wapens.” (bron: NOS)

Kabinet Rutte IV

Het kabinet begon deze week met het polsen van de oppositiepartijen over de Voorjaarsnota. Premier Rutte en minister Kaag hebben alle fractieleiders van de oppositie uitgenodigd voor overleg; zij mogen hun wensen kenbaar maken. De Voorjaarsnota is een aanpassing op de lopende begroting. Er zijn miljarden nodig om extra uitgaven te bekostigen, zoals de energietoeslag voor de lagere inkomens en uitgaven voor defensie. Het kabinet wil daartoe bedrijven en mensen met vermogen zwaarder belasten. Steun van een deel van de oppositie is nodig omdat de regeringspartijen geen meerderheid in de Eerste Kamer hebben. (bron: NOS) Dit is niet de manier waarop een land bestuurd wordt. Hier gaat het kabinet Rutte IV steun kopen bij de oppositiepartijen. Daarbij staat het beleid niet voorop, maar een duistere deal in achterkamertjes. Hier moet snel een einde aan gemaakt worden.

Ik vraag mij af wat Mark Rutte te zoeken heeft in het Oekraïense parlement? Als ik kijk naar de wijze waarop hij deze week, samen met Sigrid Kaag, een rondgang heeft gemaakt langs de oppositiepartijen in de Tweede Kamer over de voorjaarsnota dan biggelen de tranen mij over de wangen. Treurnis troef! Een volstrekt mislukte missie. Rutte niks nieuw beleid: 2 incapabele bewindspersonen met oogkleppen op. Op welk moment trekt Seghers de stekker uit dit mislukte kabinet Rutte IV: incapabel!

O ok na 3 weken ziet Maurice de Hond geen grote veranderingen in politieke voorkeur. Een daling zien we alleen bij VVD (-2) en D66 (-1). BBB, PVV en FVD stijgen 1 zetel. Door die 3 zetels verlies staat de regeringscoalitie nog maar op 52 zetels. Dat zijn er 26 minder dan ze in maart 2021 gehaald hebben. Slechts 38% van de kiezers denkt dat het kabinet de rit volmaakt. 40% denkt dat het kabinet voor 2024 gevallen is. Van de huidige VVD kiezers denkt twee derde dat het kabinet de rit uitzit. Bij ChristenUnie- en D66-kiezers is het 60% en bij CDA-kiezers 50%. De helft van de kiezers zouden nu nieuwe verkiezingen willen hebben. Van de huidige kiezers van de regeringspartijen wil 8% dat. Als we kijken naar de VVD- en D66-kiezers van maart 2021 dan wil een kwart nieuwe verkiezingen. Bij het CDA is dat zelfs 40%. Na nieuwe verkiezingen zou 36% een zakenkabinet willen hebben en 36% een meerderheidsregering. Onder VVD-kiezers is dat 29% en D66-kiezers 16%. 55% van de kiezers hoopt dat bij nieuwe verkiezingen Pieter Omtzigt met een eigen partij meedoet. 26% van de kiezers geeft aan dat de kans vrij groot of groter is dat men dan op die partij zal stemmen. Dat zou betekenen dat de Lijst Omtzigt dan 39 zetels in de Tweede Kamer zou krijgen en de grootste partij zou worden.

Als de Russische gaskraan voor Europa komende winter dicht gaat, heeft Nederland een groot probleem, de CEO van Shell: besparen op energie is dan onvermijdelijk, zegt hij op https://businessam.be/bloedbad-op-de-beurzen-houdt-aan-zelfs-wanneer-een-recessie-wordt-vermeden-ziet-de-toekomst-er-niet-rooskleurig-uit/ Europa is onvoldoende voorbereid op een een eventuele uitval van de levering van Russisch gas komende winter, zegt Shell-topman Ben van Beurden tegen De Telegraaf. Ook Nederland zou flink in de problemen komen, aangezien het volgens de Shell-baas niet realistisch is om te verwachten dat Russisch gas op korte termijn in voldoende mate vervangen kan worden door de import van vloeibaar aardgas .Flink bezuinigen op het energieverbruik zou de enige optie zijn, als het Russische gas plots volledig wegvalt. Als de Russische gaskraan naar Europa helemaal dicht gaat, komt Nederland zwaar in de problemen. Volgens de baas van de energiereus is het onwaarschijnlijk dat extra aanvoer van vloeibaar aardgas (lng) op korte termijn voldoende soelaas biedt. En aangezien Nederland heeft besloten om het grote gasveld in Groningen af te schalen, blijft er volgens Van Beurden bij een uitval van de Russische gasaanvoer maar één optie over: zwaar bezuinigen op het energieverbruik. Het kabinet wil dat Nederland eind dit jaar helemaal is afgestapt van Russisch gas, zo maakte minister Rob Jetten van Klimaat en Energie in april bekend. Door energie te besparen en meer gas uit andere landen te importeren “lukt het ons de hele Russische hoeveelheid gas te vervangen”, aldus de bewindsman. Van het totale Nederlandse gasverbruik komt circa 15% uit Rusland. Aan de import van kolen en olie uit Rusland komt ook een einde. Daarvan gaf Jetten eerder al aan dat het mogelijk zou moeten zijn er snel helemaal mee te stoppen. Maar bij gas was tot dusver niet zeker of dat wel kon. Wel werkte het kabinet al aan plannen om de afhankelijkheid van Russisch gas snel te verminderen. Onderdeel van die plannen is een flinke uitbreiding van de import- en opslagcapaciteit voor vloeibaar aardgas. Daarnaast worden maatregelen genomen zodat Nederland met veel beter gevulde gasopslagen de komende winter ingaat. Bedrijven krijgen subsidie om voorraden aan te leggen, staatsonderneming Energie Beheer Nederland (EBN) helpt daarbij als dat nodig is. Het Russische gasconcern Gazprom heeft besloten toch delen van de omstreden gaspijpleiding Nord Stream 2 te gebruiken. De leiding die via de Oostzee Rusland met Duitsland verbindt is nooit goedgekeurd voor ingebruikname door de Duitse regering. Nu wil eigenaar Gazprom de pijpleiding inzetten voor de levering van gas aan regio’s in het noordwesten van Rusland, meldt het bedrijf via berichtendienst Telegram. In hetzelfde bericht waarschuwde Gazprom Duitsland, dat vlak voor de Russische inval in Oekraïne de vergunningsprocedure voor Nord Stream 2 voor onbepaalde tijd opschortte. Als het land alsnog besluit de pijpleiding goed te keuren, kan het volgens Gazprom nog lang duren voordat er ook echt gas door gaat stromen. Duitsland wil net als veel andere landen in de Europese Unie snel minder afhankelijk worden van Russisch gas. De grootste economie van Europa is voor bijna een derde van zijn gas afhankelijk van Rusland, volgens dataverzamelaar ICIS. Een direct einde van de toevoer van Russisch gas zou het land volgens kenners daarom grote economische problemen opleveren. (bron: Business Insider Nederland) Deze waarschuwing van Shell komt niet onverwachts. De besluitvorming van de regeringsleiders inzake de sancties tegen Rusland is veel te snel en ondoordacht gegaan. Je kunt je ecosystemen niet binnen een jaar draaien, want je hebt meer nodig dan alleen geld. Denk dan aan de gevolgen van huishoudens. Ik zie ook niet dat de EU-lidstaten binnen een jaar van Russische energie kan overschakelen naar andere producten en leveranciers. Duitsland en Italië zijn niet bij machte hun bedrijfsleven op te offeren aan politieke hoogstandjes van onze politieke leiders. Wat ze met Engeland wel is gelukt gaat ze met Rusland niet lukken.

Huishoudens met stadsverwarming moeten mogelijk tot in 2023 een hoge energieprijs betalen. Voorlopig blijft de prijs van stadswarmte gekoppeld aan die van gas, melden Haagse bronnen. Ongeveer een half miljoen huizen zijn aangesloten op een warmtenet. Die warmte komt vrij bij elektriciteitsproductie of afvalverwerking. Bij de productie is de gasprijs nauwelijks van belang. Minister Jetten bepleitte in februari een “eerlijke prijs” voor stadswarmte, maar hij wil in de nieuwe Warmtewet ook afspraken maken over het eigenaarschap van de warmtenetten. Daar is nog veel overleg voor nodig, wat tijd kost. (bron: NOS) Vreemde onderbouwing voor de extreem hoge stookkosten van stadsverwarming. Een eerlijke prijs, losgekoppeld van de gasprijs is prima, maar waarom moet er wellicht meer dan een jaar overlegd worden over het eigendomsrecht van de warmtenetten? Jetten kom uit je hok en steek je nek uit, het volk rekent op je.

Het kabinet houdt de komende jaren rekening met een belastingtegenvaller van €6 mrd als gevolg van faillissementen. Een kwart tot een derde van de bedrijven die in coronatijd belastinguitstel heeft aangevraagd, kan de schuld mogelijk niet meer betalen. Dat heeft staatssecretaris Van Rij in de Tweede Kamer gezegd tijdens een debat over de coronasteun. De afgelopen jaren hebben 400.000 bedrijven van de uitstelregeling gebruikgemaakt. Een deel van de schuld is al betaald, maar er staat nog ruim €20 mrd open. Ondernemers moeten vanaf oktober hun schuld in vijf jaar gaan afbetalen. (bron: NOS) Dit is voor mij geen verrassing, ik schreef hier meer dan een jaar geleden al over. Ik heb al een getal genoemd van een stijging van de staatsschuld van ca €100 mrd wegens (corona) overheidssteun en uitstel van betalingen. Dit was daar al ingecalculeerd.

De Europese Unie moet tot 2027 €195 mrd uittrekken om het wegvallen van Russische energie op te vangen. Daarnaast moet de Europese energieconsumptie in 2030 met 13% zijn teruggebracht, tegenover 9% in eerdere plannen. Dat schrijft de Volkskrant. Op termijn zou de EU jaarlijks bijna €94 mrd minder aan energie kunnen uitgeven, door besparingen en investeringen die efficiënter energiegebruik bevorderen. Dat staat in een concept van het RePowerEU-plan dat de Europese Commissie woensdag zal presenteren. Het geld voor de plannen komt grotendeels uit de bestaande EU-begroting. In maart besloten de Europese Regeringsleiders dat Europa zo snel mogelijk zijn afhankelijkheid van Russische energie moet afbouwen. Zij vroegen de Commissie hiervoor een plan te maken. “De tijd om Europa’s strategische afhankelijkheid van energie te reduceren is nu”, schrijft de Commissie in haar concept-plan. (bron: europa-nu.nl Nog een paar nachtjes slapen voordat wij te horen krijgen waar Brussel dat geld vandaan tovert.

Financieel/economische berichten

PostNL verwacht dit jaar flink minder winst te maken dan eerder voorzien. Door de oorlog in Oekraïne gaat het bedrijf nu uit van €170 tot €210 mln, waar dat eerder €210 tot €240 mln was. Bij de bezorging van pakketten daalde de omzet en het aantal bezorgde pakketjes. In coronatijd bestelden mensen vanwege de gesloten winkels vaker pakketjes. Ook spelen gestegen kosten een rol bij de lagere winstverwachting. Topvrouw Verhagen zei over verdenkingen van uitbuiting en fraude tegen de Belgische tak van het bedrijf dat ze zich daar niet in herkent.(bron: NOS) De schade valt nogal mee: een ca 20% lagere winstverwachting waarna de koers 15% daalde. Maar het is wel een signaal van de huidige tijd.

De geruchten nemen toe dat de ECB in juli zou gaan besluiten de beleidsrente met ¼% te verhogen om daarmee de inflatie te gaan bestrijden, denken ze in Frankfurt. De achterban zou dat afdwingen. Maar de realiteit zal anders zijn, let op mijn woorden. De oplossing is mogelijk helemaal niet het zetten van kleine rente-stapjes, maar een veel rigoureuzere aanpak van de liquiditeitsoverschotten op de markten. De enorme luchtbellen die rondzweven boven de kapitaalmarkten moeten leeglopen. Dat kan grote gevolgen hebben voor de prijsstelling op de effectenmarkten b.v. door middel van paniekverkopen, maar zo een beweging zal ook een recessie teweegbrengen. Het zal ook veel schade toebrengen aan de financiering van overheidsfinancieringen. Kortom, de wereld zal in korte tijd volledig op zijn kop komen te staan. Het monetaire systeem zal worden opgeblazen, banken zullen omvallen als luciferhoutjes en het financiële betalingssysteem heeft zijn laatste tijd gehad. Digitaal geld wordt waardeloos, cash houdt zijn waarde en de ruilhandel komt weer in zwang. The struggle for life barst los. Maar heb vertrouwen, de toekomst zal zekerheid schenken, op welke wijze kan ik nog niet invullen. Mijn vraag is in welke tijdsbestek gaat dit proces zich voltrekken? De laatste ineenstorting dateert van 1929-1945. Nu zal dit zich sneller voltrekken en de pionnen zullen verschuiven, er staan ons grote verrassingen te wachten. Wat mijn aandacht trok dat 12 mei 2022 de daling van de € vs de $ tot 1,057, en een dag later naar 1,039, een forse daling. Daalt het vertrouwen in de ECB?

Europa kan in de tweede helft van dit jaar in een recessie belanden, zo verwachten economen van de internationale bankenclub IIF. Het Institute of International Finance, Inc. (IIF) is een wereldwijde organisatie van financiële organisaties. Het IIF werd in 1983 opgericht door 38 banken uit de toenmalige toonaangevende industrielanden als antwoord op de Latijns-Amerikaanse schuldencrisis begin jaren ’80. Het IIF is sindsdien uitgebreid tot meer dan 450 financiële bedrijven uit meer dan 70 landen: naast commerciële banken en beleggingsfondsen, ook vermogensbeheerders, verzekeringsmaatschappijen, staatsinvesteringsfondsen, hedgefondsen, centrale banken en ontwikkelingsbanken. De prognose van het IIF voor de groei van de wereldeconomie en diverse regio’s in 2022 is somberder dan die van het IMF. De bankenclub wijst onder meer op de rol van de oorlog in Oekraïne en het verkrappende monetaire beleid van centrale banken. De wereldeconomie zal dit jaar veel minder hard groeien. Dat komt vooral doordat Europa in een recessie terechtkomt en de groei in China sterk zal vertragen. Wat ook meespeelt in de sombere prognoses zijn de hogere leenkosten en andere aangescherpte voorwaarden in de Verenigde Staten. Die voorspelling deed bankengroep IIF, die de belangen van honderden banken en financiële fondsen vertegenwoordigt. Het in Washington gevestigde instituut, dat 450 financieel dienstverleners tot zijn achterban mag rekenen, voorspelt dat het mondiale bruto binnenlands product (bbp) dit jaar met 2,2% zal groeien na een toename van 6% in 2021. Die groei werd vooral gedreven door het herstel uit de coronacrisis. De prognose voor dit jaar staat volgens het IIF gelijk aan een nulgroei van de wereldeconomie. Als het mondiale bbp gedurende heel 2022 op het niveau van eind 2021 blijft, zou de jaarlijkse groei dit jaar uitkomen op 2,3% rekende de groep voor. “Dat laat weinig ruimte om krimp van de economie te voorkomen”, aldus Robin Brooks, hoofdeconoom van het IIF. “Het risico op een recessie is groot.” De prognose van het IIF is duidelijk lager dan die van het Internationaal Monetair Fonds, dat vorige maand voorspelde dat de mondiale economie dit jaar met 3,6% zou groeien. Volgens Brooks eist de oorlog in Oekraïne zijn tol van bedrijven en consumenten in de eurozone en zal de economie daar in de tweede helft van dit jaar in een recessie belanden. De pogingen van China om de verspreiding van de coronavirus in te dammen, zullen volgens hem dit kwartaal tot een krimp van de Chinese economie leiden. Daarbovenop scherpen steeds meer centrale banken de financiële voorwaarden aan, zo klinkt het. Centrale banken zitten met het dilemma dat ze de hoge inflatie moeten temmen en dat kan alleen met renteverhogingen die lenen duurder maken en de economische vraag remmen. Tegelijk brengt dit het risico van economische afkoeling met zich mee. (bron: Businessinsider) Het is voor het eerst dat ik van deze bron hoor, ondanks dat ze al bijna 40 jaar bestaan. De indicaties die ze geven herken ik. Inflatie lijkt het grootste probleem te zijn, maar is dat het m.i. niet alleen. De enorme zwermen ongebruikt geld die boven de kapitaalmarkten zweven, is een veel groter probleem. Geld dat in omloop gebracht is en waarvoor geen investeringen beschikbaar waren en zijn. Zo een gigantische berg geld frustreert het voeren van een gezond monetair beleid. Dit probleem wordt niet opgelost door de rente een kwart of half procent te verhogen. De ontregeling van de marktwerking is enorm. We zitten nu in een ontwikkeling waarin het verziekte systeem zichzelf in stand houdt. Het is beangstigend te zien hoe machteloos het systeem functioneert. Vier dagen dalen de aandelen op Wall Street en elders in de wereld fors, maar in 2 sagen zijn allee plooien weer glaggestreken, doordat er steeds weer nieuw geld toevloeit, misschien zelfs manipuleren centrale banken zelf het marktmechanisme. De enorme geldoverschotten verstoren het voeren van een gezond monetair beleid. Al dat overtollige geld moet uit de markt worden teruggehaald, door delen van de opgekochte staatsleningen van de centrale banken weer terug te verkopen aan de markt, waarbij het rendement weer zal stijgen. Een gigantische operatie, die veel stuurmanskunst vereist, maar het is wel de enige mogelijkheid om weer rust in de tent te krijgen. De systeembanken spelen hier slechts een ondergeschikte rol. Ook sluit ik niet uit dat banken op zeker moment zullen gaan omvallen als luciferhoutjes.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

De Amerikaanse first lady Jill Biden heeft een onaangekondigd bezoek aan Oekraïne gebracht. De echtgenote van president Biden sprak op Moederdag in het westen van Oekraïne met de vrouw van president Zelensky, Olena. De twee ontmoetten elkaar in een school in de stad Oezjhorod, nabij de grens met Slowakije. Biden zei het van groot belang te vinden te laten zien dat de Amerikanen zij aan zij staan met de Oekraïners. “De oorlog moet stoppen.” Olena Zelenska bedankte Jill Biden voor haar bezoek en haar “moedige daad”. Er zijn geen plannen voor een bezoek van president Biden aan Oekraïne. (bron: NOS) ‘de oorlog moet stoppen’ daar staan we allemaal achter.

Milieuorganisaties die bezwaar hadden aangetekend tegen het stikstofbeleid van de provincie Overijssel hebben in 29 rechtszaken van de rechter gelijk gekregen. Dat is opnieuw een klap voor het stikstofbeleid in Nederland. De boerenbedrijven zitten vlak bij de Natura 2000-gebieden. In veel van deze kwetsbare natuurgebieden mag geen extra stikstof terechtkomen omdat de natuur daardoor wordt geschaad. De rechter vindt dat de provincie hier onvoldoende rekening mee heeft gehouden bij het uitgeven van vergunningen aan boeren. Overijssel zegt zich te beraden op de gevolgen die de uitspraken hebben. (bron: NOS) Het is de realiteit van deze tijd.

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 8 mei 2022: 1.030; maandag 1.586; dinsdag 1.401; woensdag 1.434 en donderdag 1.273.

Eyeliners

De centrale bank van Spanje waarschuwt dat 12% van de volwassenen in cyptowaarden belegt

Christine Lagarde weigert het loon van het ECB-peraoneel te indexeren

ING: risico op daling van de huizenprijzen neemt toe

Schande: steeds meer fietsers tijden op een e-bike en dat is slecht voor het milieu

Het tekort aan zonnebloemolie maakt koolzaad tot ‘geel goud’

Nibud: mensen die eerst nog rondkwamen, krijgen nu last van de gestegen prijzen

Consumentenbond: de helft van de energieleveranciers betaalt te weinig voor teruggeleverde energie van zonnepanelen

De inflatie in de VS in april is uitgekomen op 8,3%, een lichte verbetering

Het uurloon van een installatiemonteur is gestegen naar €70

De wereldeconomie zal instorten omdat zij zichzelf niet in stand kan houden”

Schulden maken voor een crisis werkt niet meer, de economie zal eerst moeten uitzieken; de Draghi-doctrine is uitgewerkt

195 mrd om Europa te bevrijden van Russisch gas: wat is de EU van plan?

Het is niet de roep van het volk, dat wij horen. Een falend overheidsbeleid, een machteloos kabinet en een coalitie zonder enige daadkracht, daar moet dit land het op dit moment mee doen. Hoe laf het ook klinkt ‘wij zijn afhankelijk van hoe ‘derden’ over onze toekomst beslissen. Regeringsleiders en de financiële markten hier en op Wall Street maken de dienst uit over onze toekomst. In dit schimmige wereldje hebben wij geen stem. Daar wordt bepaald oorlog of vrede en welke belangen er gediend worden. Daar zouden keuzes gemaakt moeten worden over de afbouw van CO2 en de opbouw van duurzaam. Het is de prijs die wij betalen voor onze welvaart. Wie gaan er straks met de buit vandoor?

Inflatie blijft op hoog niveau; voedselprijzen stijgen explodief

Europa belandt dit jaar in recessie, verwacht IIF

Frontberichten

De hoge inflatie, gevolgd door een bloedbad op de obligatiemarkten, dreigt de eurozone in een nieuwe crisis te storten. De exploderende schulden van landen als Italië en Griekenland leiden tot het oplopen van de zogenoemde spreads, de renteverschillen tussen de landen in het noorden van Europa en die in het zuiden, schrijft Peter de Waard op https://www.volkskrant.nl/a-b4893473 Hoewel ook de rentes in Nederland en Duitsland stijgen, gaat dat in Griekenland en Italië veel sneller. Het rendement op een tienjarige Duitse staatsobligatie, de bund, is sinds begin dit jaar opgelopen van 0,27% negatief tot nu 1,006% positief. Maar die van Italië is van 1,19% naar 3,001% gegaan en die van Griekenland zelfs van 1,17% naar 3,63%. Dit betekent dat de spreads nu zijn opgelopen tot percentages die al lange tijd niet meer zijn gezien. En die kunnen ervoor zorgen dat Zuid-Europese eurolanden niet langer als kredietwaardig worden beschouwd door beleggers. Harald Benink, hoogleraar economie van de Europese Unie in Tilburg, zegt dat beleggers hogere risicopremies eisen van landen met hogere schulden. Een nieuwe schuldencrisis zou de Russische president Poetin in de kaart spelen, omdat daarmee de eensgezinde eurozone uiteen kan worden gedreven. Het oplopen van de spreads loopt samen met het voornemen van de ECB het opkoopprogramma van obligaties te verminderen en de rente te verhogen. Dat betekent dat het stootkussen wegvalt. Een herhaling van de crisis van 2012 is niet meer ondenkbaar. Toen liepen de spreads op tot 6 procentpunten. Speculanten probeerden de eurozone op te blazen om daar zelf beter van te worden. Economen gaven toen geen cent meer voor het voortbestaan van de muntunie. Voormalig ECB-president Mario Draghi redde de euro met zijn ‘whatever it takes-uitspraak’ op 26 juli 2012. Hij beloofde alle middelen in te zetten om de euro te redden en zette een steunprogramma op waarbij de Zuid-Europese landen miljardenleningen uit Brussel kregen. Draghi had het geluk dat de inflatie zo laag was dat ook alles uit de kast kon worden gehaald. Nu is de situatie gevaarlijker. Niet alleen vanwege de hoge inflatie, maar ook vanwege het feit dat de ECB al zoveel schuldpapier op zijn balans heeft staan. Als de spreads oplopen tot >3% kunnen speculanten zoals hedgefondsen nieuwe kansen ruiken. Tien jaar later zijn de schulden van de Zuid-Europese landen ten opzichte van hun bbp alleen maar verder opgelopen. De overheidsschuld van Griekenland is nu 193% van het bbp, Italië 150%, Portugal 127% en Spanje 118%. Officieel zouden die schulden volgens de EU-afspraken niet meer dan 60% van het bbp mogen zijn. Maar het Europese gemiddelde ligt rond de 90%. Mocht de eurocrisis verergeren door een recessie, dan zal de ECB toch weer noodsteun moeten geven aan zogenoemde ‘zeurolanden’. Dat kan alleen als Italië en Griekenland extreme bezuinigingen doorvoeren, maar dat zou daar tot grote sociale onrust kunnen leiden. Anders zal de EU als reddende engel moeten optreden door obligatieleningen uit te geven voor rekening van de eurozonelanden samen, hetgeen eigenlijk betekent dat landen hun financiële soevereiniteit opgeven en een federaal Europa vrijwel een feit is. De Duitse tienjaarsrente, de benchmark van de eurozone, staat nu op het hoogste niveau sinds augustus 2014. Wereldwijd is de waarde van obligaties in de beleggingsportefeuilles dit jaar al met $8.000 mrd gedaald door de rentestijgingen. ‘Het is lang geleden dat obligatiebeleggers zoveel pijn hebben geleden door koersdalingen als de afgelopen maanden. En wat eigenlijk het meeste steekt is dat ze links en rechts zijn ingehaald door aandelenbeleggers’, zegt Johannes Müller, macro-econoom bij vermogensbeheerder DWS. Vooral op langlopende obligaties, zoals dertigjarige leningen, zijn de verliezen enorm. Soms lopen die op tot een kwart van de waarde. Ook voor grote beleggers zoals pensioenfondsen zijn de verliezen op zowel de bestaande aandelen- als obligatieportefeuille groot. Maar zij hebben het geluk dat zij hun dekkingsgraden baseren op de rente. En die stijgt. (bron: VK)

Welk stootkussens er nu wegvalt is mij niet duidelijk, tenzij de auteur duidt op de enorme hoeveelheden overtollig geld die door de monetaire autoriteiten zijn geschapen en de markten volledig frustreren.

Overwegingen

Econoom die de financiële crisis in 2008 voorspelde, waarschuwt voor een nieuwe crisis: “Dit wordt het echte werk, de coronacrisis was de generale repetitie”. De 59-jarige Peter D. Schiff is een Amerikaanse beurshandelaar, investeringsanalist, auteur en econoom. Hij is bekend geworden door de financiële crisis in 2008 maanden vooraf te voorspellen, Schiff waarschuwt dat de Amerikaanse economie nu opnieuw op het punt staat in elkaar te storten. “Deze keer zal het geen generale repetitie zijn zoals bij de start van de coronacrisis”, klink het. Het gaat niet goed met de aandelenmarkten. Sinds de rentevergadering van de Federal Reserve vorige week kleuren de koerstabellen bloedrood. Tussendoor is er wel sprake van een teer herstel, maar experts waarschuwen dat er ons een volatiele periode te wachten staat. Beleggers vrezen onder meer dat een te snelle verstrakking van het Amerikaanse geldbeleid kan leiden tot een recessie. De NY-Nasdaq bevindt zich intussen in een berenmarkt. De techindex noteert dit jaar al 25% in het rood. Ook voor de overige Amerikaanse indexen ziet de toekomst er allesbehalve rooskleurig uit. Schiff voegt zich nu bij de groep pessimistische analisten. Via Twitter waarschuwt hij dat de Amerikaanse economie opnieuw in elkaar zal storten. “Deze keer zal het geen generale repetitie zijn zoals bij de start van de coronacrisis”, aldus de econoom. “Dit wordt het echte werk. We zullen bedrijven niet vragen te sluiten, ze zullen geen andere keuze hebben dan te sluiten. Tientallen miljoenen zullen ontslagen worden en hun jobs zullen voor altijd verdwijnen.” Het is zeker niet de eerste keer dat Schiff zo’n onheilspellende voorspelling doet. Hij trok ruim een decennium geleden alle aandacht naar zich toe toen hij als één van de weinige analisten de financiële crisis van 2008 maanden vooraf had voorspeld. Schiff haalt met de regelmaat van de klok ook uit naar de cryptomunten. Meer dan eens heeft hij het einde van Bitcoin en de andere digitale munten voorspeld. Toen nu toe is die voorspelling niet uitgekomen. Dat neemt niet weg dat ook de cryptomarkt gebukt gaat onder wat er zich afspeelt op de financiële markten. De waarde van Bitcoin is ruim gehalveerd sinds het hoogtepunt in november. Toen was de munt even 68.000 dollar waard. Vandaag betaal je 31.000 dollar voor de grootste cryptomunt op de markt. Verschillende experts hebben intussen al opgemerkt dat de koersbewegingen van Bitcoin almaar meer een weerspiegeling zijn van hoe Amerikaanse tech-aandelen schommelen. Volgens Schiff zal die correlatie binnenkort tot een einde komen. “Ik denk dat die correlatie kan verbreken als de Nasdaq een berenmarktrally (een korte heropleving van de aandelenkoersen in een berenmarkt red.) heeft terwijl Bitcoin blijft dalen”, schrijft hij op Twitter. Ook miljardair Mike Novogratz denkt dat deze correlatie zal verbreken en verwacht “meer pijn in de toekomst” in beide markten. (bron: Businessam.be) Een berenmarkt of baisse is een term die wordt gebruikt in de economie en op effectenbeurzen. Een berenmarkt is een periode waarin aandelenkoersen langdurig in een dalend patroon zitten en er wijdverbreid pessimisme heerst. Dit kan voorkomen als de economie in een recessie zit, of daar op af lijkt te stevenen. Is er wereldwijd sprake van een berenmarkt? Nee, nog niet, maar ik sluit het ook niet uit. Steeds weer zien we berenmarktrally’s opleven, die worden veroorzaakt door de grote hoeveelheden die boven de markten hangen, bij een beleidsrente in de VS en in het VK van 1%, dat op de kapitaalmarkten belegd kan worden voor hogere rendementen. Het ziet er nog niet naar uit, zeker bij het beleid van de ECB, dat die enorme liquiditeiten, afgeroomd gaan worden. De tendens is ook ‘we kunnen met veel en goedkoop geld blijven speculeren’. En dan treden steeds weer oplevingen op, na een dipje. Wat wel speelt is de waarde van de pariteiten tussen de dollar, de euro, het pond en de yen. Als de dollar zijn steun voor de euro of de yen terugtrekt, kunnen de panelen gaan schuiven. De vraag is wat de waarde nog is van de grote valuta’s. Wat hebben de centrale banken nog in positie, wat zij in de tombola kunnen aanbieden. De bitcoin heeft geen waarde, maar de vraag is of de euro en de dollar dat nog wel hebben. En kijk eens naar de Japanse staatsschuld, die is met ruim 238% van het bruto nationaal product al de grootste van alle ontwikkelde economieën. De staatsschuld is een duizelingwekkende 1,1 biljard yen, omgerekend zo’n €10 biljoen. Ondanks de ultralage rente (30 jaar vast 1,01%) zijn de rentebetalingen al goed voor bijna 9% van de begroting (10 dec 2019). Het land van de rijzende zon is gebouwd op schulden. De pensioenrechten van het Japanse volk zijn opgekocht door de centrale bank en de vraag is nu wat ze nog waard zijn. Ook koopt de BoJ naast vastrentende waarden ook aandelen op om daarmee de economie te stimuleren. Maar eens komt daar een einde aan.

De Draghi-doctrine “whatever it takes” is uitgewerkt. De enige optie voor de ECB, als de inflatie hoog is, moet de geldkraan dicht en de rente omhoog, maar Pieter Klok vraagt zich in de Volkskrant af of die monetaire wet nog wel geldt? Ik heb dit onderwerp al meerdere keren onder de aandacht gebracht maar het is voor mij de vraag of er nog altijd een relatie bestaat tussen rente en inflatie. De centrale banken gaan er nog wel van uit, maar of die ontwikkeling ook gaat plaatsvinden, is nog maar de vraag. Klok stelt voor dat door renteverhoging overheden, bedrijven en huishoudens spaarzamer zullen worden, en minder geld in de economie pompen, waardoor de inflatie kan dalen. Maar is dit een realistische optie? Helder is wel dat het monetaire beleid van veel en goedkoop geld is uitgewerkt. Het gevolg is inflatie. Voor de hand ligt het dan om het overtollig geschapen geld terug uit de markt te halen, door delen van de ingekochte staatsleningen terug te verkopen markt. Dan stijgt de rente vanzelf. Uiteindelijk zakken de luchtbellen, die nog altijd boven de kapitaalmarkten zweven, in als plumpuddingen. Dat is dan pure geldvernietiging, de gevolgen daarvan zullen groot zijn. Van de walhalla gekte zullen we dan afscheid moeten nemen. In feite wil geen enkele belegger dat, maar dat feit komt wel aan de orde. Uiteindelijk ligt er in de VS voor $9.000.000.000.000 opgekochte Amerikaanse staatsleningen ‘in de kluis’ en €3.000.000.000.000 in Europa. Als we kijken naar het verleden zien we ook een ineenstorting van de economie, gepaard gaand met een grote sociaal/maatschappelijke problematiek. Ook op cultureel gebied waren de veranderingen groot, die overspanden de uitbundige 20-er jaaren met die van de 2e Wereldoorlog. Ook toen stond er een nieuwe generatie op in een vernieuwde wereld onder leiding van de Amerikanen. Dat heeft grote welvaart en technische vooruitgang gebracht, maar het bracht ons tegelijk in een loze werkelijkheid: geld zonder enige waarde. En daar is zoveel van in omloop dat al die ballast moet worden opgeruimd en met gezwinde spoed. Dat beeld zie ik scherp voor mij, maar wat vaag is, hoe hardnekkig wordt de inflatie? Dit is namelijk een andere vorm van inflatie dan die we kennen uit de economische geschiedenis. Deze vorm is veel structureler van aard. Ik zie geo-nationale belangen in China, de VS/Europa en Rusland, de Corona-pandemie, een mislukt monetair beleid, inflatie, de oorlog in Oekraïne en stijgende defensie-uitgaven.

©2022 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 13 mei 2022, week 19: AEX 694,13; Bel 20 39.44,56; CAC40 6.362,68; DAX 14.027,93; FTSE 100 7.418,15; SMI 11.650,42; RTS (Rusland) 1.132,23; SXXP (Stoxx Europe) 433,48; DJIA 32.196,66; NY-Nasdaq 100 12.387,40; Nikkei 26.427,65; Hang Seng 19.906,20 All Ords 7.307,70; SSEC 3.084,28; €/$1.0413; BTC/USD (Bitcoin) $29.296,40; troy ounce goud $1.812,20, dat is €55.962,17 per kilo; 3 maands Euribor -0,403%; 1 weeks -0,564%; 1 mnds -0,546%; 10 jaar Japan 0,24%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 0,735%; 10 jaar Duitse Staat 0,959%; 10 jarig Nederlandse Staat 1,24%; 10 jaar Franse Staat 1,471%; 10 jaar Belgische Staat 1,532%; 10 jaar VK 1,749%; 10 jaar Spanje 2,013%; Italië 2,858% en 10 jaar VS 2,9331%. Een liter E10 hier aan de pomp €2,11.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen daalden fors, maar herstelden daarna miraculeus. De AEX sloot de week hoger af. De kapitaalmarktrentes noteerden fors lager. De euro noteerde deze week zwak en noteerde op zijn laagste punt 1,0365. Goud daalde verder weg. De bitcoin daalde ook fors. Crypto’s liggen aangeboden. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In alle hier genoemde landen stegen de tarieven: Zwitserland 0,86%; Japan 0,9946%; Duitsland 1.121%; Nederland 1,281%; Frankrijk 1,92%; VK 2,009%; Spanje 2,508%; Canada 2,9566%; VS 3,0606% en Italië 3,386%. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.