UPDATE 21032020/522 COVID-19 slaat hard toe, Nederland is stil geworden

De Minister-President sprak maandagavond het Nederlandse volk toe over Corona. Voor de vorm en de presentatie krijgt hij van mij een 10 met een griffel, voor de inhoudelijke zaken krijgt hij een onvoldoende. Hij kondigt wel veel ‘noodzakelijke’ besluiten aan maar onderbouwde die niet. Het lijken veel losse flodders. Wat mij opviel was dat hij duidelijk was over het gebrek aan kennis om de besmetting te beheersen. Wij volgen de deskundigen, die daarover wel de kennis van zaken hebben. In China is momenteel, na 9 weken, corona onder controle en er komen geen nieuwe besmettingen meer bij. Wij zijn nu drie weken onderweg, dus zouden wij eind april verlost zijn van nieuwe corona-besmettingen.. Het Nederlandse volk wordt niet juist voorgelicht over de omvang van de besmettingen door het RIVM, dat spreekt over aantallen van onder de 4500, maar de GGD indiceert er veel meer. Premier Rutte zei dat het coronavirus onder ons is en voorlopig onder ons zal blijven. “De realiteit is dat de komende tijd een groot deel van de Nederlandse bevolking besmet raakt”. “Veel mensen hebben het gevoel dat we in een achtbaan zitten, die steeds harder gaat rijden”, zei de premier. Hij noemde de coronamaatregelen ongekend en benadrukte dat bij die maatregelen advies van deskundigen leidend is. Het land is platgelegd door het kabinet, de AEX heeft al €250.000.000.000 verlies geleden, de financieel/economische gevolgen zullen ons nog jaren achtervolgen, maar het kabinet neemt daarvoor de verantwoording niet, nee wij hebben hier geen verstand van, wij doen wat de deskundigen ons adviseren. Zijn aankondiging van beleid om groepsimmuniteit na te gaan streven waarbij 60% van het Nederlandse volk besmet zou worden met een milde vorm van COVID-19, stel 10 miljoen inwoners, waarbij tussen de 40.000 en 60.000 actief besmette mensen zullen overlijden, is woensdag in de Kamer afgezwakt. Daarbij zouden we een jaar lang moeten leven in een periode van corona-besmettingen. Dat overleeft dit land niet want dan zijn we straatarm. Er is een probleem en daar moeten we met z’n allen doorheen. Dat de media ‘gekleurd’ informeren, waarschijnlijk ze omdat ook de kennis van zaken niet in huis hebben, deel ik wel. Dat politici achter de feiten aanlopen, is waar. Dat ze vrijwel dagelijks feiten en beleidsvoornemens moeten ‘bijstellen’, corrigeren dan wel anders inkleuren is allemaal juist. Maar de vraag is of het verwijtbaar is dat deskundigen en de politieke en monetaire leiders het intelligente virus nog niet onder controle kunnen krijgen. Het blijft passen en meten de komende maanden. In China met een bevolking van 1383.000.000.000 inwoners telde 81.054 besmettingen. Stel dat dat het dubbele zou zijn of misschien wel het driedubbele dan is dat nog maar 0,000018% van de totale bevolking. Het zijn grote getallen maar slechts een heel klein deel is door COVID-19 besmet en in 9 weken is de kans op besmettingen verdwenen. De vraag is echter wel of het virus niet terugkeert, mogelijk in een aangepaste vorm. In het 2e kwartaal verwacht China weer normaal te functioneren. Dan heeft de industriële productie daar haar volume weer hernomen. De Chinezen zeggen over bewijzen te beschikken dat Trump het virus heeft laten ontwikkelen en dat het door het Amerikaan leger in oktober vorig jaar is uitgezet in Wuhan. Er waren toen Amerikaanse militairen daar die deelnamen aan een internationaal militair sportevenement. Juist daar omdat daar het centrum ligt van de Chinese productiebedrijven. Er wordt gesuggereerd dat Trump China in het hart wilde treffen om ze op achterstand te zetten in de strijd om de nieuwe wereldmacht. Dat dat virus een pandemie zou veroorzaken en een gigantische financiële schade zou gaan toebrengen, ook aan de VS, heeft hij nooit rekening mee gehouden. Nu is het de vraag wie van de twee er het sterkste uit komt. Het blijft zoeken naar de balans tussen maatregelen nemen, die nodig zijn en het gewone leven zoveel mogelijk door laten gaan. Tegelijkertijd kunnen en zullen we onze ogen niet sluiten voor de economische gevolgen van deze crisis. Veel mensen maken zich zorgen over hun baan. Want voor heel veel bedrijven, groot en klein, is dit een extreem moeilijke periode. Minister Wiebes zei vorige week zondag bij WNL dat zzp’ers “wel de groep zijn die zelf hebben gezegd: ik hoef geen vast dienstverband. Deze mensen hebben bewust dat risico genomen”. Hij voegde er aan toe dat er voor hen wel vangnetten, zoals de bijstand, beschikbaar zijn. Later in de week stelde hij bij Op1 dat hij dat niet zo bedoeld had en dat lang niet alle zzp’ers vrijwillig ondernemers zijn geworden. Er wordt nu ook gewerkt aan een bijstandsregeling, uitgevoerd door de gemeentes, voor zzp’ers in problemen. Maar die uitkering is te laag voor zzp’ers met vaste lasten.

Corona-besmettingen

Aantal besmettingen : 316.959, aantal doden: 13.578

China: 81.054 en 3261; Italië: 53.578 en 4825; VS: 27.021 en 344; Spanje: 25496 en 1381; Duitsland: 23.974 en 92; Frankrijk: 14.459 en 562 en op de 13e plaats Nederland: 4.204 en 179 doden.

Nieuwsuur: Een diepe recessie lijkt onontkoombaar

Een pakket aan noodmaatregelen van tientallen miljarden euro’s van de Nederlandse overheid en voor de hele EU ook nog eens €1000 mrd van de ECB zijn in de stijgers gezet, bedoeld om stappen voorwaarts in onze economie te zetten, die langzaam tot stilstand is gekomen door de corona-crisis. Is het genoeg en hoe komen we straks weer uit de ellende? “Een diepe recessie lijkt onontkoombaar”, voorspelt econoom Mathijs Bouman. “We zitten nu in een heel gekke stilte voor de storm.” Vanochtend kregen we nog het positieve bericht dat de werkloosheid in februari verder is gedaald tot 2,9%, het laagste percentage sinds 2003. “Maar dat betekent helemaal niks”, zegt Bouman. “Want nu liggen bedrijven stil en stort de productie in.” Het verschil met eerdere recessies is dat we nu te maken hebben met een ‘kunstmatige recessie’: het overkomt ons niet, maar de overheid heeft besloten een deel van de economie uit te zetten. “Daarmee hebben we nu dus niet te maken met een probleem aan de vraagkant, maar ligt het aan het aanbod”, legt Bouman uit. “Anders: het is niet dat we niet meer willen eten, maar de kok staat niet achter het fornuis omdat hij niet meer mag koken.” Zowel de ECB als de Nederlandse overheid en de banken hebben daarom noodmaatregelen uit de kast getrokken. Die maatregelen zijn gericht op het aanbodprobleem. “Wij moeten stoppen met ons restaurantbezoek en daarom moeten de maatregelen ervoor zorgen dat de restaurants nog wel genoeg geld hebben. Zo hopen ze dat als deze crisis over bijvoorbeeld drie maanden voorbij is, de bedrijven er nog zijn.” Ook hopen ze dat faillissementsverkopen met extra geld voorkomen worden. “Omdat bijvoorbeeld de machines, die anders uit nood verkocht moeten worden, na de crisis weer nodig zijn.” Het pakket aan maatregelen moet ervoor zorgen dat de economie straks, na de crisis, snel weer kan opstarten en dat we niet in een neerwaartse spiraal eindigen. Maar of het genoeg is, is maar de vraag. Want als deze periode een tijdje aanhoudt, zal er een verschuiving komen van een probleem in aanbod naar een probleem in vraag. “Als mensen werkloos worden of minder inkomsten hebben, gaan ze zich inhouden. Dat zie je nu al gebeuren”, zegt Bouman. Daarom zijn de maatregelen zogenoemde ‘open einderegelingen’. “De banken, regeringen en de ECB willen daarmee ook vertrouwen uitstralen dat ze met zulke noodpakketten nog wel even door kunnen gaan.” En daarmee gaat het volgens Bouman niet om hoe lang de economie nog gespekt kan worden, maar hoe lang die maatregelen voor bijvoorbeeld restaurants en cafés nog nodig zijn. “En wanneer dat is, zou ik niet weten.” (bron: NOS) Als onderbouwing wordt hier gebruikt de aanname dat het bbp van Nederland dit jaar €692 mrd bedraagt (volgens mij €830 mrd), en dat de omzetverliezen in de sectoren luchtvaart, reizen en toerisme, hotels en restaurants, sport en recreatie, cultuur en winkelomzetten een daling kan veroorzaken van 7%. Dat kan er toe leiden dat wij in een diepe recessie terechtkomen. Maar de klap kan nog zwaarder worden als het consumentenvertrouwen gaat dalen, de werkeloosheid weer gaat stijgen, de economische activiteiten afnemen en de staatsschuld gaat stijgen tenzij de rente nog verder daalt. Maar daaraan zitten weer andere haken en ogen n.l. een verder dalend vertrouwen in ons geld door het bedrijfsleven en de burgers.

Het kabinet rekent erop dat de komende drie maanden 45 tot 65 mrd nodig is voor het economische pakket in de corona-crisis. Dat komt door een combinatie van minder belastinginkomsten en meer uitgaven. Het ministerie heeft nu ook becijferd hoeveel inkomsten de staat de komende tijd misloopt door de mogelijkheid om uitstel van belasting aan te vragen. Hoekstra houdt er rekening mee dat 50% tot 75% van de bedrijven om uitstel gaat vragen. Daarnaast lopen belastinginkomsten sowieso al terug omdat bedrijven nu minder omzet en winst maken. De schatting is dat er daardoor ongeveer 35 tot 45 mrd minder geld binnenkomt in de komende drie maanden. Het brengt de totale ’financieringsbehoefte’ voor die periode op 45 tot 65 mrd, meldt minister Hoekstra. „Uiteraard heeft dit alles gevolgen voor de staatsschuld”, schrijft de minister in een brief aan de Tweede Kamer. „Dat kunnen we dragen want de overheidsfinanciën zijn op orde.” De overheid zal het geld moeten lenen op de financiële markten.

In de Telegraaf op https://www.telegraaf.nl/financieel/1554720094/deze-goeroe-zat-goed-met-beursval-en-voorspelt-dat-het-nog-veel-erger-wordt staat een artikel van de beursgoeroe Charles Nenner, die een nieuwe kredietcrisis voorspelt. De corona-crisis zou namelijk vrijwel niets te maken hebben met het instorten van de financiële markten in de afgelopen 3 weken. Zijn modellen gaan ervan uit dat de bodem van deze beurscrisis pas in 2022 wordt bereikt. Zijn cyclus-modellen worden gevoed met 200 indicatoren als aandelenkoersen, rentes en grondstoffen. Hij verwacht dat Nederland gaat wegzakken in een deflatie. Nenner stelt dat net als in het verleden iedereen zoekt naar de oorzaak van de koersbewegingen op de financiële markten. Er wordt dan verwezen naar Trump, de Brexit, de schuldeberg (die steeds verder stijgt) en nu het corona-virus. Maar achteraf kan pas de echte reden van de crisis worden bepaald. Nederland zal nu terechtkomen in een periode met een negatieve economische groei, dalende prijzen en lagere lonen. We moeten leren van de crisis van de Dertiger Jaren, nu 90 jaar geleden. Deze crisis zullen niet alle ondernemers overleven, verwacht Nenner. Voor mij komt deze visie niet onbekend voor. Ik doceer dit beeld in feite al enige jaren. Er is mij vaak gevraagd waardoor dat proces zou worden ingezet met datum en tijd. Mijn antwoord is steeds geweest dat datum en tijd in de toekomst liggen. Ik heb steeds gesteld dat het kan volgende week, maand zijn of pas over 5 jaar zijn. ‘Waardoor’ is door mij wel nader gepreciseerd: dalende vertrouwen in ons geld, dalende economische groei die resulteert in een recessie, een mogelijke extreme inflatie dan wel een deflatie en natuurrampen van een extreme omvang. Het werd dus het corona-virus. En wat betreft de terugblik naar 24 oktober 1929 en de crisis van de Dertiger Jaren en de daarop gevolgde Tweede Wereldoorlog, baseer ik mij op de ‘lange economische golf-theorie’ van Kondratieff. Niemand van de ‘knappe koppen’ wil die theorie volgen want wij zijn nu 90 jaar verder en hebben veel geleerd hoe het niet moet, maar over hoe het verder moet weten de monetaire autoriteiten niets anders te bedenken dan enorme hoeveelheden geld in de markt te pompen, maar dat zal verworden tot een ‘doos van Pandorra’. De figuur Pandorra komt uit de Griekse mythologie. Zij was de eerste vrouw die werd geschapen en zij kreeg een doos mee die zij niet mocht openen op aarde. Pandora werd al snel opgenomen door de mannen die onder de indruk waren van haar schoonheid. De nieuwsgierige Pandora kan zich op een dag niet meer inhouden en besluit de bijzondere doos te openen. Uit de doos vliegen alle rampen die de mensheid sinds die tijd teisteren, zoals hongersnood, ziekte, aardbevingen en oorlog. Het onheil verspreidt zich bliksemsnel onder de mensen, die tot die tijd vrij van problemen en ziekten hadden geleefd. Geschrokken sluit Pandora de doos weer, maar alleen de hoop zit nog in de doos als deze weer gesloten wordt. Het is de enige goede gave die in de doos verborgen was. Volgens een andere lezing moet ook de hoop beschouwd worden als een giftig geschenk. De mythe van Pandora wordt soms gezien als een pre-christelijke beeld van de Bijbelse zondeval. Dat verhaal veronderstelt het scheppingsverhaal in Genesis 2:4b-25 over de schepping van de eerste mensen, Adam en zijn vrouw Eva en hun overplaatsing naar de Hof van Eden. Zo zijn daar “de boom de kennis van goed en kwaad”, de boom in het midden van de tuin” ende boom des levens“, Ergens na de schepping van de eerste mensen werd de eerste vrouw Eva door een slang verleid om een vrucht van de boom “in het midden van de tuin” te eten, terwijl God dit eerder verboden had. God had hen gewaarschuwd dat als ze van deze vruchten zouden eten, zij zouden sterven. De slang beweerde dat als zij van de vruchten van die boom zouden eten, zij helemaal niet zouden sterven, maar integendeel hun ogen zouden opengaan, zij als goden zouden zijn en kennis zouden hebben van goed en kwaad. De vruchten kregen een grote aantrekkingskracht op de vrouw: de “vruchten zagen er heerlijk uit, ze waren een lust voor het oog, en ze vond het aanlokkelijk dat de boom haar wijsheid zou schenken”. De vrouw plukte daarop een paar vruchten en at ervan. Ze gaf ook wat aan haar man en die at er ook van. Hun ogen werden hierdoor geopend en zij merkten dat zij naakt waren. Daarom regen ze vijgenbladeren aan elkaar en maakten er lendenschorten van. Toen de man en vrouw God in de koelte van de avondwind in de tuin hoorden wandelen, verborgen zij zich. God vermoedde dat zij hadden gegeten van de verborgen vruchten en vroeg de man of dit klopte. De man gaf de vrouw de schuld en de vrouw vervolgens de slang. Waarom ik de doos van Pandorra en Zondeval hier nader verklaar is zeker niet omdat daarin een vrouw de hoofdrol vervult, maar wel om te duiden dat al in de verre Oudheid hongersnood, ziektes, aardbevingen, natuurrampen en oorlog deel uitmaakten van het leven. Het proces dat wij momenteel meemaken is van alle tijden: 100 jaar geleden hadden wij de Eerste Wereldoorlog met de Spaanse griep en 10 jaar later hadden een diepe financieel/economische crisis gevolgd door de Tweede Wereldoorlog. Nu kampen we met financieel/economische problemen met de corona-pandemie. Hoe lang dit proces duurt weet niemand maar ik geloof dat we decennia: er is nog steeds geen visie op de wereld van morgen, nodig hebben voor een gezonde herstart. In een artikel op deze website https://www.dagelijksestandaard.nl/2020/03/knetter-rob-de-wijk-eist-dictatuur-want-coronacrisis/ wordt de waanzin beschreven van het politieke steekspel dat door politici wordt gespeeld. Van een nationaal beleid is geen sprake. In deze context plaats ik ook de tijdelijke invulling van de vacature van de ministerspost van de VVD’er Bruno Bruins, die om gezondheidsredenen moest terugtreden als gevolg van de ballast van het beleid van het corona-dossier, door de oud-PvdA-staatssecretaris Martin van Rijn, die in een vorige kabinet ouderenzorg in zijn portefeuille had. Volgens mij was dat niet zo’n groot succes, maar voor premier Rutte was hij de enige persoon die in staat zou zijn – voor drie maanden – Hugo de Jonge te gaan ondersteunen op het Ministerie van VWS. Per 1 juli zou de VVD dan wel een opvolger voor Bruins hebben gevonden. Ik heb er mijn twijfels over of van Rijn in staat is de huidige problemen onder controle te houden en aan te sturen. Ik betwijfel zelfs of Rutte op zoek is geweest naar een krachtige bewindspersoon. Zwakke leiders zoeken geen krachtige medewerkers. Mogelijk is van Rijn ingestapt omdat het Vaderland een beroep op hem doet.

Van de beursvloer gekeken naar de financiële markten

De wereld staat op z’n kop door de corona-crisis. Op de beurs leidt dat dagelijks tot extreme koersbewegingen. Toonaangevende aandelenindices schieten zo 5% tot 10% omhoog of omlaag op één dag. Beleggers zijn extreem nerveus, omdat overheden buiten China nog maar beperkt in staat lijken om de uitbraak van het corona-virus in te dammen. De onzekerheid voor de economie is extreem groot en de impact van de corona-crisis zal groter zijn, naarmate het langer duurt om de verspreiding van het virus te beteugelen. Die onzekerheid over de duur van de crisis maakt dat er voortdurend grote uitschieters zijn op aandelenmarkten. Het is verleidelijk om te hopen op een begin van herstel op de beurs. Maar om een beter idee te krijgen van de klap die corona-crisis heeft veroorzaakt, is het beter om langere horizon te nemen. Vanaf het piekniveau van 629 punten dat op 10 februari dit jaar werd bereikt, is de AEX gezakt naar een voorlopig laagste slotstand van 404 punten afgelopen woensdag (tussentijds zakte de AEX zelfs naar 389 punten). Dit komt neer op een daling van 36%. Dit is natuurlijk dramatisch, maar hoe zit dat in historisch perspectief? Tijdens de de dotcomcrisis van 2001-2003 maakte de AEX een duik van in totaal 66%, van de top naar de bodem. En tijdens de kredietcrisis van 2008-2009 ging er vanaf het piekniveau dat in 2007 was bereikt, 61% vanaf. Gelet op de ernst van de corona-crisis is de koersimplosie van ongeveer een derde voor de AEX-index dus minder extreem dan je zou denken, als je dit vergelijkt met eerdere crisis.

‘Dit is een situatie zonder voorgaande.’

Een kwart van het Belgische bedrijfsleven heeft onvoldoende middelen om twee maanden omzetverlies op te vangen, maar ook een lagere financiële buffer dan in hun sector noodzakelijk is. De impact van het corona-virus op het economische landschap is vernietigend. Ruim 215.000 bedrijven of 55% van de Belgische vennootschappen heeft niet de buffers om zonder kleerscheuren de corona-crisis door te komen. Een op de vier Belgische bedrijven verkeert zelfs in acute nood nu de uitbraak van het corona-virus de economie grotendeels tot stilstand heeft gebracht. Nog eens 30% is erg labiel. Dat leert onderzoek van Graydon, een specialist in bedrijfsdata. De cijfers doen er toe, omdat duidelijk werd dat de eerder deze maand afgekondigde quarantaine in ons land niet zal stoppen op vijf april. Ook volgende maand dreigt het normale publieke leven nog niet te hervatten. Vijf april wordt een ‘evaluatiepunt, geen eindpunt’, zegt vaccinoloog Pierre Van Damme (UAntwerpen) daarover. De crisis dreigt daarmee breed in het Belgische bedrijfsleven te hakken, maar ook bijzonder diep. De sectoren die zich het meest in de gevarenzone bevinden, zijn de horeca en het hotelwezen, de groot- en detailhandel, reisbureaus, uitzendkantoren, verhuur- en leasebedrijven, transporteurs, garagehouders en autohandelaars. Ook de bouw, de cultuurbranche, de chemie- en de metaalverwerkende industrie, de landbouw, veeteelt en visserij dreigen in moeilijkheden te komen als direct gevolg van de maatregelen om het corona-virus in te dijken.

De Koning sprak de natie toe in onzekere tijden

In navolging van de premier afgelopen maandagavond, sprak vrijdagavond Koning Willem Alexander het volk toe. Een warme toespraak met een oproep voor solidariteit en samenhang. Volgens hem is er terecht veel waardering voor de zorgprofessionals. „Wij zijn trots. Duizenden voormalig zorgverleners en andere vrijwilligers melden zich spontaan om bij te springen. Dat is fantastisch.” De koning stond ook stil bij andere beroepsgroepen dan de zorg: „We beseffen ook maar al te goed hoe onmisbaar de mensen zijn die voorkomen dat onze samenleving stilvalt. Mensen in de logistiek, de supermarkten, de schoonmaak, de ict, het onderwijs, de kinderopvang, het openbaar vervoer, bij de politie en op al die andere plekken. U draagt ons door deze moeilijke tijd heen. Heel veel dank.” De situatie is voor iedereen lastig, ook voor kinderen en hun ouders, maar vooral voor de kwetsbaren, sprak de Koning. „Gelukkig is er heel veel wat we wel kunnen doen. We weten immers allemaal wie er in onze directe omgeving aandacht nodig heeft. Dit is iets waar we samen doorheen moeten. Heel veel mensen beseffen dat. Ze houden een wakend oog op anderen en helpen elkaar waar het kan. Laten we samen zorgen dat niemand zich in de steek gelaten voelt.” Wat ik betreur is het feit dat de Koning politieke uitspraken deed, waarschijnlijk ingefluisterd door de premier. Wij zijn trots op de specialisten van RIVM en GGD die ons de weg wijzen. We moeten de aanwijzingen van die specialisten opvolgen. Dat is belangrijk. Wij moeten de specialisten in die organisaties ons vertrouwen blijven geven. Dat zei koning Willem-Alexander vrijdagavond tijdens een uitgezonden toespraak aan zijn volk. Eerder deze week debatteerde Rutte over het corona-virus en het beleid dat hij heeft uitgestippeld. Op maandagavond stelde hij dat hij en zijn kabinet geen kennis van zaken hebben over de werking van COVID-19 en zich laten leiden door specialisten (RIVM en GGD). Er zou een project worden opgestart van ‘groepsimmuniteit’, waardoor het virus nog zeker 1½ jaar kon werken en waarbij tussen de 40.000 en 60.000 mensen zouden sterven. Daarover kwamen vragen, zeker van Baudet en Wilders, in de 2e Kamer, Het werd afgezwakt, om hierover geen onrust onder het volk te veroorzaken. Maar of dat definitief van tafel is, bleef vaag. Wellicht spelen er op de achtergrond commerciële belangen mee over welke partij de octrooirechten verwerft van de anti-stoffen waarmee het virus kan worden bestreden. Maar even een stapje zijwaarts: wat weten onze deskundigen van het virus? Een korte technische beschrijving: het virus bestaat uit eiwitten, die als een kroon om hun mantel zitten, en vetten. Binnen de mantel bevindt zich het genetisch materiaal. Het virus komt binnen door de mond, de neus en en/of de ogen en hecht zich met zijn kroon aan de receptoren in de luchtwegen. Het virus vouwt zich op en brengt daar genetisch materiaal in. En dan cruciaal: de lichaamscel krijgt opdracht kopieën te maken van het complete genetische materiaal van het virus. De lichaamscel gaat vervolgens ook de eiwitten aanmaken die het virus nodig heeft in de mantel en de kroon. Zo worden complete kopieën gemaakt van het virus. Een enkele luchtwegcel kan miljoenen van die kopieën verspreiden. Die nabijgelegen cellen binnendringen of uitgehoest worden op zoek naar een nieuwe gastheer. Er zijn antistoffen, weerstand, nodig om dat proces tot stilstand te brengen. De bron van deze informatie komt van Trouw/Verdieping/Wetenschap. Hoe ver staat de wetenschap met betrekking tot de voortgang van de ontdekking van de antistoffen: in de kinderschoenen. Er wordt in de wereld hard gewerkt aan het verlossende serum, maar het proces bevindt zich nog in de onderzoeksfase. En het duurt nog geruime tijd voordat er een werkbaar serum, in voldoende mate, voorhanden is. Het kabinet vertrouwt op de korte termijn visie van de geroemde specialisten, maar die kennis beslaat slechts de medische aspecten en de gevolgen voor de volksgezondheid. Maar de problematiek is veel groter en ingrijpender. Er zijn de financieel/economische en sociaal/maatschappelijke aspecten die een rol spelen. De premier heeft deze week aangekondigd dat er €80 tot €90 miljard beschikbaar is, waarmee de bedrijven die zijn stilgevallen, kunnen worden ondersteunt. Een ambitieus programma waarvan het nog maar de vraag is of het ambtelijke apparaat tijdig op stoom kan komen. De minister van Financiën, Wobke Hoekstra, liet weten dat hij de eerste 3 maanden daarvoor €45 en €65 miljard nodig te hebben. Dat zou betekenen dat de buffers in het najaar zijn verbruikt en onze staatsschuld de 60% bbp zou hebben bereikt. Maar geen zorg ‘van Brussel en de ECB mag onze staatsschuld ver stijgen en mag het begrotingstekort de 3% overschrijden’. Dan komt Nederland, dat dan in een recessie verkeert, in zwaarder weer terecht. Over een mogelijk scenario daarover onthou ik mij. Eerst maar eens zien hoe het proces zich de komende maand ontwikkelt.

Is onze maatschappij bestand tegen deze ontwrichtende corona-crisis? In het Parool staat een artikel over dit onderwerp https://www.parool.nl/nederland/is-onze-maatschappij-bestand-tegen-deze-ontwrichtende-crisis~b9604094/ Enkele citaten. </citaat> De opgave waar we voor staan is groot, en we moeten dit echt met zeventien miljoen mensen doen. Samen komen we deze moeilijke periode te boven,” zei premier Mark Rutte in zijn toespraak tot het land. Dat was bedoeld als een hart onder de riem, maar klonk toch vooral alarmerend. Samen? Een volk dat prat gaat op eigenwijsheid, trots zingt dat het zich de wetten niet laat voorschrijven en waar de balans tussen collectivisme en individualisme de afgelopen decennia volledig is doorgeslagen naar het laatste, kan dat een gezamenlijke opdracht van deze omvang wel aan? De maatregelen die hier en elders worden getroffen zijn ongekend voor landen in vredestijd,” zei Rutte. Het woordje ‘vredestijd’ sprak hij niet toevallig uit. Want inderdaad, het is geen oorlog, maar wat iedereen wel op zijn vingers kon natellen, was dat de boodschap die hij verkondigde betekent dat er de komende maanden veel mensen zullen overlijden. Dat in het ziekenhuis misschien wel keuzes gemaakt moeten worden over wie blijft leven en wie moet worden opgegeven. Dat het openbare leven mogelijk nog maanden grotendeels stilligt. Wat staat ons nog te wachten, qua maatschappelijke ontwrichting? Hoe groot is het incasseringsvermogen van een samenleving die gewend is dat alles piekfijn is geregeld? Hoe dun is het laagje beschaving dat ons scheidt van de kladderadatsch? (=de grote de dreigende ineenstorting van de kapitalistische maatschappij) </citaat> Zijn wij niet in oorlog tegen een onbekende vijand? De lege straten doen mij denken aan de oorlogsjaren (1940-1945), de rantsoenen bij de kruideniers, bakkers, slagers, melk- en groenteboeren. Zover is het nog niet maar ik zie in de supermarkten wel op meerder plekken grote lege vakken. Het volk is uit voorzorg beginnen te hamsteren. Kennelijk zijn er twijfels over de goede afloop van deze crisis. Verder moeten we ontwikkelingen in hun juiste proporties zien. We leven in Nederland met z’n 17 miljoenen, daarvan zijn er nu 4204 zijn besmet, er 354 op intensive care verblijven en er 179 zijn overleden. Het aantal doden uitgedrukt in het aantal besmette personen bedraagt 4,26%. In Italië is dat 9,01%, in Spanje 5,42%, in China 4,02%, in Spanje 5,42%, in Frankrijk 3,89%, in de VS 1,27% en in Duitsland slechts 0,38%. Bij deze vergelijking moet in acht worden genomen dat de besmettingen in China vrijwel zijn weggevallen en dat in de VS de crisis net is begonnen. Verder sterven er in Nederland jaarlijks 153.000 personen, dat zijn er 420 per dag. Alle overleden personen aan corona in ons land bevinden zich in de leeftijdsgroep vanaf 57 jaar: ouderen, met een zwakke gezondheid. Het is de vraag hoeveel van hen, gezien over een periode van 6 maanden, ook zouden zijn overleden als er geen corona-virus zou zijn geweest. Stel, het corona-virus waart nu 4 weken rond waarin onder normale omstandigheden al 11.720 Nederlanders zouden zijn overleden. Ik neem daarbij wel in acht dat het aantal besmettingen, ondanks dat het halve land plat ligt, nog verder zal stijgen. Deze relativering betekent zeker niet dat overlijden door verstikking geen zware dood is. De vraag blijft overigens wel hoe sterk het incasseringsvermogen en de solidariteit van het Nederlandse volk is. Inwoners met een andere culturele achtergrond dan autochtonen kunnen andere reacties oproepen. <citaat> Toch valt niet uit te sluiten dat de betrekkelijke rust van de afgelopen week omslaat. Als in ziekenhuizen onvoldoende capaciteit is om corona-patiënten op te nemen, en er keuzes moeten worden gemaakt over wie wel en wie niet geholpen wordt, kan het sentiment omslaan. “Dat zijn situaties die we in Nederland niet kennen, situaties waarbij mensenlevens in het geding zijn. Zeker als er kinderen bij betrokken zijn, roept dat heel heftige emoties op. Mensen die het niet pikken en het heft in eigen hand nemen,” zegt William Cuijpers, oprichter en directeur van Cuijpers Consultancy, gespecialiseerd in rampenbestrijding en crisisbeheersing. Hij onderscheidt drie fases: rust, hectiek en chaos. Bij de laatste fase ontstaat er complete wetteloosheid. Dan vinden er plunderingen plaats en geldt het recht van de sterkste. Dat zie ik niet zo snel gebeuren. Maar er kan wel hectiek ontstaan. Mensen die in kazernes of noodhospitalen worden opgenomen. Met name in en rond ziekenhuizen kunnen ordeverstoringen ontstaan, en moet misschien het leger eraan te pas komen.” “De samenleving wordt nu getest op een schaal die we niet eerder hebben meegemaakt, maar het fundament van Nederland is goed. Dat er geen Europese aanpak komt is ook geen verrassing: voor deze crisis hadden de lidstaten het al moeilijk om tot gezamenlijke afspraken te komen.” Een ander aspect dat een rol kan gaan spelen: de tijd. Want hoewel deskundigen van mening verschillen over wat de beste aanpak is, zijn ze het over een ding wel eens: dit gaat nog wel eventjes duren. De strijd tegen het corona-virus zal er een van de lange adem zijn. Hoe houdt Nederland zich als alle beperkende maatregelen nog maanden doorgaan? </citaat> De blik op mogelijke komende sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen draagt veel onzekerheden in zich. Op zich moment is er nog voldoende draagvlak in de samenleving voor voldoende solidariteit, maar naartoe de tijd vordert en er geen vorderingen worden gemaakt in de bestrijding van het virus, zal er erosie optreden. Mensen worden eenzamer, mantelzorgers verliezen hun energie en daardoor hun inzet, de onrust neemt toe, het volk gaat oplossingen eisen van de leiders, de staatskas raakt leeg, het land verkeert in een recessie en herstel dient zich nog niet aan. Kortom ……… <citaat> De realiteit die zich de komende periode zal opdringen, is hoogstwaarschijnlijk een stuk harder. Heel veel mensen zullen ernstig ziek worden, geliefden en familieleden zullen overlijden, en het leven zal voorlopig een stuk soberder worden dan we gewend waren. En dat terwijl de bevolking, met een steeds kleiner wordend deel dat de Tweede Wereldoorlog bewust heeft meegemaakt, bestaat uit opeenvolgende generaties die nooit écht een levensbedreigende crisis hebben gekend. De babyboomers, de patatgeneratie, de millennials: allen kenden ze perioden van tegenspoed, maar toch vooral van groeiende welvaart. Als de pandemie die zich nu voltrekt werkelijk zo’n dramatische impact heeft als wordt voorspeld, zal de weerbaarheid danig op de proef worden gesteld.

Mogelijk een wereldwijde voedselcrisis

Bedrijven die halsoverkop enorme hoeveelheden granen en zaden inkopen vanwege de uitbraak van het corona-virus drijven de prijzen van die producten snel op, met mogelijk een wereldwijde voedselcrisis als gevolg. Dat vertellen deskundigen in gesprek met Reuters. Analisten binnen de agrarische sector en economen van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) waarschuwen voor snelle prijsstijgingen. De prijs van rijst in bijvoorbeeld Thailand, de tweede grootste importeur ter wereld van de graansoort, zou in korte tijd al zijn gestegen tot het hoogste bedrag sinds 2013. Econoom Abdolreza Abbassian van de FAO voorziet dat het ‘Thailand-scenario’ met enkele maanden ook wereldwijd gevoeld kan worden. “Wat als grote Europese importeurs in mei of juni denken dat zij geen tarwe of rijst meer kunnen krijgen en massaal gaan inslaan? Snel oplopende prijzen kunnen zorgen voor een wereldwijde voedselcrisis. Dat terwijl de belangrijkste exportlanden voldoende voorraden hebben opgeslagen.” Volgens Abbassian speelt er ook een tweede probleem. “Er is voldoende voedsel, maar men komt handen tekort om het op de juiste plek op de juiste plaats te krijgen, waardoor de vraag langer blijft.”

Recessie in Duitsland onvermijdelijk

Een recessie in Duitsland is „onvermijdelijk” geworden nu het coronavirus zich steeds verder verspreidt. Dat heeft Jens Weidmann, het hoofd van de Duitse centrale bank, gezegd in een interview met de krant Die Welt. Van een recessie is sprake als een economie in twee achtereenvolgende kwartalen krimpt. Dat het menens is, is overigens ook al bij de Duitse overheid bekend. Berlijn heeft al laten weten nationalisatie van belangrijke bedrijven niet uit te sluiten en wil ook miljardenhulp gaan bieden aan kleine en zelfstandige ondernemers om de crisis te overleven. Weidmann zei ook dat het deze week door de Europese Centrale Bank (ECB) aangekondigde noodprogramma voor de opkoop van €750 mrd aan obligaties, niet betekent dat de schatkist van de centrale bank in Frankfurt nu leeg is. Wel benadrukte de Duitser dat centrale banken slechts ondersteuning kunnen bieden en dat regeringen voorop moeten lopen in de strijd tegen het virus en de economische gevolgen ervan. (bron: DFT) De vraag is hoe groot de spankracht van de ECB is voor de inkoop van obligaties om te bepalen of de centrale bank aan het einde van zijn mogelijkheden is gekomen. Ook de ECB heeft een balans en een V&W rekening. Maar de vraag is veel meer zover de ECB nog kan gaan met de liquiditeiten op de markten te vergroten zonder dat het vertrouwen van de euro daardoor wordt aangetast. Houdt het beleid van lage/negatieve renten stand en wat gebeurt er als we in een deflatie terecht gaan komen of als de rente weer gaat stijgen omdat overheden massaal geld gaan lenen voor verliesfinancieringen van bedrijven door het corona-virus.

Hebben wij de wijsheid in pacht: de sociaal/maatschappelijke en financieel/economische gevolgen

Duitse economie zakt net zo hard in als in 2008 – (lager bod op ) NIBC en GrandVision onderuit op grillige beurs – economie China krimpt 9% – benzine wordt nog goedkoper – prijs luxe vis ingestort door sluiten horeca – run op dollars – bijna 50.000 bedrijven willen werktijdverkorting – staatssteun overmijdelijk bij coronavirus – hele stomme actie Trump tegen FED – reisorganisaties kunnen klanten niet restitueren – Rutte doet lafhartige poging economie te redden- Business KLM totaal ingestort – MKB Nederland: eerste bankroet al deze week – recorddreun voor Amerikaanse beurzen – centrale bankiers kunnen val beurzen niet stuiten – bij de pensioenfondsen is het nu crisis – winkelstraten leeg, vastgoedaandelen in de ‘sale’ – gevoelige uitglijer van Lagarde – tandartsen en oogartsen behandelen alleen nog spoedeisende zaken – Volkswagen legt het gros van de autofabrieken in Europa stil – Airbus onderbreekt productie in Frankrijk en Spanje – Rusland sluit alle grenzen – Russische voetbalcompetitie stilgelegd – Eurovisie Songfestival gaat dit jaar niet door: grote financiële schade – grote onzekerheid over doorgaan van wielerwedstrijden – vrees dat er dit jaar niet meer op gravel wordt getennist – PSV vraagt ook werktijdverkorting aan voor personeel – EK voetbal verzet naar 2021 – in Duitsland sluiten de meeste winkels – Frankrijk is in oorlog met een onbekende tegenstander en Fransen mogen 2 weken lang hun huis alleen nog maar uit om te werken, winkelen en naar de dokter te gaan – EU mogen dit jaar €180 mrd om uit te geven aan de bestrijding van het coronavirus – Ikea, Bijenkorf, C&A, H&M, Etam, WE, Zara, Perry Sport, Coolblue, Primark, van Haren, Ici Paris, Holland Casino, Pathé, KPN, T-Mobile en Vodafone/Ziggo hebben tijdelijk hun winkels gesloten – musea zijn gesloten en culturele activiteiten zijn afgelast – Eurosongfestival Rotterdam en F1 Zandvoort zijn verschoven naar ‘later’ – kappers, horeca, seksclubs, coffeeshops zijn dicht (soms open voor afhaal) – sportactiviteiten, waaronder voetbal, liggen stil – de Amstel Gold Race is afgelast – de bedrijvigheid in winkelcentra is stilgevallen – verpleegtehuizen en bejaardencentra zijn afgesloten voor bezoek.

Rechtbanken,bijzondere colleges en gerechtshoven zijn dicht. Alleen urgente zaken gaan nog door. De maatregel geldt tot zeker 6 april. Urgente rechtszaken zijn zaken waarbij een rechterlijke beslissing niet achterwege kan blijven, bijvoorbeeld omdat de rechten van verdachten dan worden geschonden. Het gaat dan om de voorgeleiding van verdachten, verplichte zorg of zorgmachtigingen, faillissement en familiezaken als uithuisplaatsingen of ondertoezichtstellingen. Publiek is niet welkom. De zittingen gaan zoveel mogelijk via een video- of telefoonverbinding. (bron: NOS)

Rutte bezweert dat zijn corona-aanpak deugt: Wilders en Baudet betwijfelen dat. Een meerderheid in de Kamer staat achter hem, ondanks dat er kritische opmerkingen over de haalbaarheid van alle toegezegde tegemoetkomingen. Is het ambtelijke apparaat wel in staat op heel korte termijn termijn de ondersteuning aan het bedrijfsleven te realiseren zonder dat er gefraudeerd wordt? In principe zijn burgers snel in staat ongepast gebruik ervan te maken. https://www.dagelijksestandaard.nl/2020/03/veel-lof-voor-het-optreden-van-baudet-in-de-kamer-baudet-rivm-is-hartstikke-oneerlijk-over-feitelijke-draai-groepsimmuniteit-is-helemaal-niet-het-doel/

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 20 maart 2020; week 12: AEX 431,98; Bel20 2.771,49; CAC40 4.048,80; DAX30 8.928,95; FTSE 100 5.190,78; SMI 8.676,78; RTS (Rusland) 924,22; DJIA 19.173,98; NY-Nasdaq 100 6.994,29; Nikkei 16.552,83; Hang Seng 22.805,07; All Ords 4.854,30; SSEC 2.745,62; €/$1,07; BTC/USD $6.205,28; 1 troy ounce goud $1498,80, dat is €45.026,43 per kilo; 3 maands Euribor -0,371%; 1 weeks -0,496%; 1 mnds -0,45%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,071%; 10 jaar VS 0,9787%; 10 jaar Belgische Staat 0,152%; 10 jaar Duitse Staat -0,316%; Franse Staat 0,102%; VK 0,551%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,21%; 10 jaar Japan 0.0859%; Spanje 0,735%; 10 jaar Italië 1,609%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,524.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden deze week vlak in Europa tot dalend in de VS. Wel daalde de euro van $1,11 naar $1,07. De rentetarieven noteerden opnieuw lager, behalve in de landen die waar COVID-19 besmettingen stijgen (Italië en Spanje), ook het 30-jarige papier steeg weer. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,6%; Duitsland 0,023%; Nederland 0,152%; Japan 0,4439%; Frankrijk 0,646%; GB 0,947%; Spanje 1,38%; Canada 1,3325%; VS 1,5856%; Italië 2,454%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,6%; Duitsland -0,513%; Denemarken -0,341%; Nederland -0,655%; België -0,186%; Frankrijk -0,2%; Japan -0,0442%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.