UPDATE 14-08-2021/594 Talibanstrijders hebben in Kabul het presidentieel paleis ingenomen

Strijders van de Taliban zijn de Afghaanse hoofdstad Kabul binnengetrokken .De Afghaanse regering, voor zover die nog functioneert, bevestigt het nieuws niet. De president zou het land hebben verlaten. 15 augustus vroeg werd bekend dat Kabul door Talibanstrijders is omsingeld. Ze kregen later de opdracht om de hoofdstad in te trekken, volgens een woordvoerder omdat de politie in de stad is gevlucht en plunderingen moeten worden voorkomen. (bron: NOS)

Informatie-ontwikkelingen

Afgelopen maandag, 9 augustus, zijn de informatiegesprekken hervat. Iedereen is terug van vakantie en nu maar afwachten waarmee Rutte en Kaag op de proppen komen. In de VK gaf Thomas von der Dunk, cultuurhistoricus, premier Mark Rutte een koele ontvangst met onderstaand artikel. Met enige verbijstering heb ik na mijn terugkeer van vakantie de kranten van de laatste weken doorgenomen. Of misschien kan ik beter benadrukken: zonder échte verbijstering – en is dat wel het echt verbijsterende. Namelijk hoe snel je eraan gewend raakt dat in Nederland bestuurlijke blunders geen politieke gevolgen meer hebben. In een normaal functionerende democratie zou ik verslagen van felle parlementaire debatten hebben gelezen, waren er moties van wantrouwen ingediend, waren falende bewindslieden naar huis gestuurd. Maar zo werkt Ruttocratie niet. Natuurlijk niet. Wat er ook gebeurt, wat je ook aanricht: als premier blijf je zitten. Twee miljoen aan verstandsverbijstering lijdende kiezers legitimeren alles. Er komen, als het echt niet anders kan en iedereen even over je heen valt, uiteindelijk desnoods wat excuses, en daarmee kom je dan weg. De ‘intelligente lockdown’ vorig jaar, ‘dansen met Jansen’ begin juli: intussen mogen de besmettingscijfers na de daaropvolgende ongekende explosie gelukkig weer dalen, Nederland is inmiddels de risee van Europa. Hoe wereldvreemd kun je zijn om het in Den Haag tot minister te brengen? Lang heb ik gemeend dat met Cora van Nieuwenhuizen het absolute nulpunt aan domheid was bereikt, maar het kan kennelijk nog dommer. Daarbij komt nog het onuitstaanbare puberale taalgebruik – ‘wij balen er ook van’ – van Rutte, die eigenlijk nooit de juiste toon weet te treffen. Na die ene tv-toespraak vorig jaar waarin dat met een portret van Thorbecke achter zich net wel lukte, werden hem prompt staatsmanachtige kwaliteiten toegedicht, want waar men weinig gewend is, is een kinderhand snel gevuld. Dat ‘staatsmanschap’ hebben Rutte & Co dan ook snel weer met hun geklungel laten versloffen. Beseft Drs. Tom de Bruijn – met Sigrid Kaag, Ma, een van de weinige bewindslieden met ervaring en verstand van zaken op het eigen beleidsterrein, en met haar een verademing na die reeks van VVD-minkukels op Buitenlandse Zaken – wel in wat voor onbeleerbaar gezelschap hij is beland? Kern van het probleem hier (maar ook in menig ander geval waar het niet loopt als gepland): de papieren wereld van het protocoldenken. Want ja, op papier ziet het er met al die afspraken prachtig uit. We gaan niet zingen en springen in het voetbalstadion. We houden voldoende afstand tijdens het dansen met Jansen. Jaja, vast en zeker. Ook jongeren met opspelende hormonen, en iets teveel drank en pillen op. Zelfs de paus snapt dat seks op anderhalve meter afstand niet kan. Alles wat er vervolgens misging, was al door gedragswetenschappers voorspeld. Op papier ziet het er altijd mooi uit, met al die gedetailleerde draaiboeken – net als bij die exacte instructies voor schieten binnen en buiten de bebouwde kom tijdens onze militaire missies in Afghanistan. Maar tussen droom en daad staan misschien niet eens zozeer wetten in de weg – die worden desnoods wel aangepast – als wel heel veel praktische bezwaren, omdat, als het om feitelijk menselijk gedrag gaat, de buiten-Haagse werkelijkheid niet altijd met de binnen Den Haag afgesproken wenselijkheid spoort. Zoals je oorlog kunt definiëren als een gewapende toestand waarin de vijand niet meewerkt, zo kun je een festival definiëren als een extatische toestand waarin de deelnemers óók vergeten dat ze geacht worden aan Binnenhofbeleid mee te werken. Je zou verwachten dat een kabinet dat zo evident faalt, zelfs op dat Binnenhof alle legitimiteit verloren heeft, en dat de premier en de minister voor volksgezondheid, hoe demissionair ze nu ook al mogen zijn, hun biezen zouden pakken – zoals Wiebes en Asscher na het toeslagenschandaal wel als conclusie trokken. Maar nee: ‘Rutte gaat nergens heen’, dat is de vaste mantra van de VVD. Want ja, die twee miljoen kiezers. Ook sommige helemaal door de Haagse kaasstolp opgezogen commentatoren nemen dat denken braaf over: de andere partijen moeten natuurlijk wel beseffen wie de verkiezingen gewonnen heeft. Dat de hele carrière van Rutte gebouwd is op leugens, lafheid en platitudes, waarbij elk moreel vraagstuk wordt ontweken en elke politieke kwestie tot een persoonlijk aanpassingsprobleem wordt gereduceerd, blijft zo buiten beschouwing. Laat ik tot slot eentje van die platitudes nemen, een van die vele dooddoeners waarmee Rutte grote vraagstukken al een decennium voor zich uitschuift, zeer actueel door de recente natuurramp die Ardennen en Eifel trof, ook al is Limburg inmiddels weer boven water gekomen: de klimaatverandering. Nog steeds staat zijn partij op de rem als het om effectieve maatregelen gaat, want het moet wel een beetje leuk blijven, of, in Gooise VVD-terminologie: we moeten nog wel gewoon kunnen blijven barbecueën. Zo kan ook De Telegraaf op dezelfde voorpagina jengelen over de rampzalige gevolgen van het noodweer en over het ‘rampzalige’ van de noodzakelijke maatregelen die een te frequente herhaling daarvan moeten helpen voorkomen. Het is dit infantiele sentiment waarvoor Rutte en de zijnen stelselmatig – en nog steeds – door de knieën gaan en die hem met afstand tot de meest miserabele en ruggegraatloze premier uit de recente Nederlandse geschiedenis maakt – niet een tweede Johan de Witt, zoals Jort Kelder eens gesuggereerd schijnt te hebben, maar een tweede Jhr Mr. Dirk Jan de Geer, (met de bijnaam Jonk de G: zonder heer en zonder eer), die in de oorlog werd ontslagen als premier van het kabinet de Geer II, en als landverrader terugkeerde naar het door Nazi-Duitsland bezette Nederland. Hij was in de oorlog ‘fout’ en is daarvoor na de oorlog veroordeeld. Wilhelmina wilde dat hij zijn Nederlandse onderscheidingen, de Ridder Grootkruis in de Orde van de Nederlandse Leeuw en de Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, in zou leveren. De miljoenenschade die in Limburg – electoraal bolwerk van klimaatontkenners PVV en FvD plus klimaatlijntrekkers VVD en CDA – thans deels uit de staatskas vergoed moet worden, wettigt daarbij langzaamaan een nieuw criterium: wie nu nog op zulke partijen stemt, draait daar voortaan maar zelf voor op. (bron: Volkskrant) Heftig, maar wel heel herkenbaar. Een premier die tien jaar heeft kunnen regeren en zijn ‘vriendjes’ heeft gefêteerd, ten koste van de samenleving en het algemeen belang. Een premier met een plaat voor zijn kop, die door wil om de neoliberale politiek te kunnen voortzetten en de belangen van de vervuilende ondernemingen te beschermen. Maar op enig moment valt hij door de mand en dan gaat hij de geschiedenis in als een van de zwakste Nederlandse premier na de oorlog.

De Tweede Kamer is benieuwd naar de stand van zaken in de formatie. Namens de Kamer heeft voorzitter Bergkamp informateur Hamer gevraagd hoe het zit met de planning en het verdere verloop. PVV-leider Wilders wil een debat over de formatie, die hij traag vindt gaan. Een meerderheid steunt Wilders niet maar heeft wel behoefte aan informatie. Een maand geleden gaf informateur Hamer VVD-leider Rutte en D66-leider Kaag de opdracht om binnen een paar weken een algemeen document te schrijven, waar andere partijen op konden aanhaken. Wat er van die opdracht terecht is gekomen, is vooralsnog onduidelijk. (bron: NOS) Tijdens de informatiestop van 6 weken is er veel gebeurd, waardoor de kaarten er mogelijk heel anders bijliggen. De kritiek op de wijze waarop Mark Rutte het land 10 jaar geregeerd heeft en de steken die hij daarbij heeft laten vallen, worden hem steeds meer kwalijk genomen. Ik denk dat de demissionair-premier zich afvraagt of hij bij machte is om de hogere klimaateisen, waaraan het volgende kabinet moet voldoen, uit te voeren zonder een groot gezichtsverlies te lijden bij zijn achterban, ik doel dan op zijn zijn ‘vriendjes in het grote bedrijfsleven’ wiens belangen hij 10 jaar heeft behartigd. Het zou mij niet verbazen als de informatieopdracht mislukt en dat er nieuwe verkiezingen uitgeschreven gaan worden. Dan zal Rutte de voorzittershamer aan ‘Maarten geven’ en op de achtergrond zijn politieke missie gaan voortzetten.

De drie Kamerleden die onlangs zijn beëdigd als staatssecretaris kunnen ook Kamerlid blijven, antwoordt demissionair premier Rutte na kritiek van PVV en SP. Het gaat om D66’er Van Weyenberg en de VVD’ers Yesilgöz en Wiersma. Volgens de Grondwet mag een Kamerlid niet tegelijk staatssecretaris of minister zijn, alleen in een demissionair kabinet. Twee hoogleraren zeiden deze week dat die uitzondering alleen van toepassing is op benoemingen voor de verkiezingen, maar Rutte spreekt dat tegen. De demissionair premier schrijft dat er afspraken zijn gemaakt om problemen met ‘dubbele petten’ te voorkomen. (bron: NOS) Onze democratie wankelt: wij worden geregeerd door een leider die geen moeite heeft de grondwet te schenden. Ik denk dan aan de wijze waarop Mark Rutte en zijn kabinet zijn omgegaan met het schenden van de Rechtstaat in het dossier Kinderopvangtoeslagen en de wijze waarop Kamerleden werden misleid met veel te late en onvolledige opgevraagde informatie om te kunnen voldoen aan hun taak om het handelen van de overheid te controleren. Verder had de demissionaire premier ook geen herinnering aan de uitspraak ‘Omtzigt elders’, waarvan hij later moest erkennen dat hij dat ooit misschien tegen de informatieverkenners, Ollongren en Jorritsma wel een opmerking in die zin had gemaakt: selectief geheugen. Voor iedereen was toen allang duidelijk dat het doortastend stellen van vragen in de Kinderopvangtoeslagen affaire van Omtzigt (CDA), Lodders (VVD) en Leijten (SP) voor Rutte de reden was dat Pieter Omtzigt van het Haagse politieke speelveld moest verdwijnen. Hijzelf had Helma Lodders al buitenspel gezet, maar Wopke Hoekstra (CDA), minister van Financiën, was er niet in geslaagd Omtzigt tot de orde te roepen. En dus nam Rutte de taak op zich de recalcitrante Omtzigt, die voor Rutte een luis in zijn vacht was, te verwijderen door de verkenners opdracht te geven voor Omtzigt een functie ‘elders’ te regelen.

Sinds de val van het kabinet op 15 januari zijn al 4 nieuwe bewindslieden aangetreden. Deze week werden Tom de Bruijn (D66), Dennis Wiersma (VVD) en Steven van Weyenberg (D66) door de Koning beëdigd. Ruim 2 maanden geleden werd Dilan Yesilgöz-Zegerius (VVD) ook al tot staatssecretaris benoemd. Alle 4 tijdens een periode dat het kabinet was afgetreden en demissionair is. In een debat in de Kamer vielen daarover uitspraken als “staatsrechtelijk onzuiver” en zelfs “politiek ongewenst”. Er zou nu een ongrondwettige situatie zijn ontstaan, zeggen de staatsrechtelijk experts. De drie bewindslieden waren voor de verkiezingen geen lid van het afgetreden kabinet. Dat bewindslieden (ministers en staatssecretarissen) niet tegelijkertijd Kamerlid mogen zijn, is sinds 1938 vastgelegd in artikel 57 van de Grondwet. De ambten zijn volgens de Grondwet onverenigbaar. Want dan zouden ze als Kamerlid het handelen van zichzelf als bewindspersoon moeten controleren. Een slager die zijn eigen vlees mag keuren. Ook ontvangen de drie staatssecretarissen twee salarissen en zijn er twee afvloeiregelingen beschikbaar als ze geen deel uit gaan maken van het volgende kabinet. Premier heeft daar geen problemen mee: hij blijft bij zijn standpunt, zoals het een autocratisch leider betaamt. Rutte is een lakei in dienst van het neoliberalisme (een moderne naam voor het kapitalisme, het grootkapitaal) wiens belangen hij zo optimaal mogelijk 10 jaar heeft behartigd. Hij wordt in de uitvoering daarvan gesecondeerd door zijn lakei: politiek leider van het CDA, Wobke Hoekstra, minister van Financiën, en lakei Wouter Koolmees (D66), minister van Sociale Zaken. Het is nu aan Kaag en het congres van het CDA om aan deze ‘moordende’ samenwerking een einde te maken. Wat ik niet deel is wat Thijs Kleinpaste in het NRC stelt ‘dat het politiek niet haalbaar is om Rutte nu pootje te lichten’. Aan die Rutte-doctrine moet een einde komen, niet pas over 4 jaar, maar vandaag, hooguit morgen, want voor elke prijs moet voorkomen worden dat Rutte zijn beleid van ‘vriendjes-politiek’ nog langer kan voortzetten. Ook zijn zogenaamde goede bedoelingen om nu alles socialer en transparanter te gaan doen, het zijn woorden en nooit zijn daden. In die misleiding zijn onze parlementariërs veel te lang getrapt. De escape van Rutte van drie keer ‘sorry’ zeggen en je kunt gewoon verder regeren, moet een einde komen. Daarover moet het stemvee nu maar worden ingezet. Informatieopdracht mislukt en er worden nieuwe verkiezingen uitgeschreven, tenzij het parlement/de Koning zou besluiten een Kabinet van Nationale Eenheid te laten vormen met Kim Putters als premier, waarvoor economen, sociologen, NGO’s en parlementariërs van alle partijen, wel deskundigen op hun terrein, worden ingezet.

Een interne evaluatie en het uitschrijven van een bijzonder congres in september bleken niet genoeg om de rust te doen wederkeren in het CDA. „We moeten de achterdeur in de gaten houden, waar iedereen wegloopt.” In de Peilingwijzer een afgewogen gemiddelde van I&O Research, Kantar en Ipsos, scoort het CDA nu tussen de zes en elf zetels – een absoluut diepterecord. Eerder was er al een peiling geweest met 5 zetels. In de Tweede Kamer telt de partij vijftien zetels. En regeren is nu niet vanzelfsprekend. Vanaf maandag speelt de vraag welke rol het CDA gaat spelen in de komende kabinetsperiode: als coalitie- of oppositiepartij. Dan wordt het basisregeerakkoord van VVD en D66 besproken. Om het CDA weer groot te maken, zijn nieuwe ideeën nodig, vindt de Stichting Sociale Christendemocratie, de initiatiefnemer voor het politiek café in Maastricht. De groep, die voornamelijk bestaat uit kritische CDA-leden, plaatst zich nadrukkelijk buiten het CDA en wil daar ook geen deel van uitmaken, naar eigen zeggen om te voorkomen dat het daarmee het kritisch vermogen kwijt zal raken. De bijeenkomst in Maastricht is ook buiten de partij om georganiseerd en is onderdeel van een hele reeks in de komende weken. Het CDA-bestuur, dat bestaat uit één lid, bekijkt deze bijeenkomsten met argusogen, en ook sommige aanwezige leden zijn er niet gerust op: is dit het begin van een breuk? De vorig jaar opgerichte stichting publiceerde onlangs al een ‘Appèl’, begon een eigen denktank en organiseert ook een zomerschool. In de zaal zit Marnix van Rij, de interim-partijvoorzitter van het CDA. Hij is uit eigen beweging gekomen, niet op uitnodiging. Hij noemt de avond „geweldig” en nodigt de stichting uit om onderdeel te worden van het CDA. „Uiteindelijk gaat het erom dat we duidelijk zijn en eenheid uitstralen. Een verdeeld huis zal geen kiezers terugwinnen.” „CDA’ers houden niet van gedoe, en daar is er nu een hoop van”, reageert Henriëtte van Hedel, bestuurslid van het CDA in Brabant en een van de gezichten van de stichting. „We kunnen blijven zeggen dat we de rust moeten bewaren, maar dan krijgen we de rust van het kerkhof.” Een maand geleden constateerde een interne commissie onder leiding van Liesbeth Spies dat er in de partij te veel onderling wantrouwen is en te weinig oog voor het partijbelang. Het verhaal richting kiezer zou niet duidelijk zijn. Dat is ook in Maastricht te horen. „Durven we ons eigen verhaal eindelijk weer een keer te vertellen, want dat is steengoed”, zegt Charles Claessens, wethouder in Heerlen. Onder luid applaus: „We zijn het alleen uit het oog verloren, dat durf ik ook te zeggen. Jarenlang zijn we een slap aftreksel geweest van de VVD. Dat moeten we niet willen.” Het CDA is een partij in crisis, met leden die vol vertwijfeling zijn over hun partij. De partij lijkt af te stevenen op een congres waarin leden alle opgebouwde onvrede – over de lijsttrekkersverkiezing, over de campagne, over de behandeling en het vertrek van Omtzigt – in een ratjetoe aan resoluties kunnen uiten. In Maastricht kondigt een CDA-lid uit Overijssel al aan dat hij er twee in zal dienen: „Dat Pieter Omtzigt terug moet komen in de partij. En ook één om niet toe te treden tot het kabinet Rutte 4.” Volgens Chris van Dam hangt veel af van het leiderschap dat Wopke Hoekstra volgens hem nog niet heeft getoond. „Hij is tot nu toe wel erg stil.” Van Dam hoopt van de partijleider „een geestdriftig” verhaal te horen. „Ik zou er alles aan doen om Wopke op dat pad te krijgen. Hij mag me bellen voor advies.” „Het is gewoon niet te voorspellen wat daar gaat gebeuren. Het kan zomaar een breekcongres worden”, zegt de voorzitter van het CDA Limburg Harold Schroeder na afloop van het politiek café. Op Facebook zag hij groepen waarin leden oproepen dat Hoekstra weg moet. Schroeder maakt zich er zorgen over. „Als deze stichting blijft zeggen dat ze ontevreden zijn over de ideeën van het CDA, dan ontstaan er kampen. Ook als uit stemmingen over resoluties blijkt dat de meningen onder leden heel verdeeld liggen. Dat wordt ruzie, dan slachten we elkaar af.” (bron: NRC) Een somber verhaal over de onrust en gebrek aan leiding in een politieke partij die, zeg maar 50 jaar het hart van de Nederlandse politiek is geweest. Gebrek aan politiek leiderschap? Voor de laatste verkiezingen in maart was de campagnekas leeg en toen de aanbieding van >€1 miljoen als het partijprogramma wat kon worden gemoderniseerd (naar rechts), het Bestuur stemde daarmee in en toen heeft er binnen het CDA een greep naar de macht plaatsgevonden waardoor de sociaal/democratische kroonjuwelen werden vervangen door liberale, waaraan het partijprogramma werd aangepast en Wopke Hoekstra de de politiek leider werd en Pieter Omtzigt op een zijspoor werd gerangeerd (hij was het beste Kamerlid van 2020, maar tevens, als wetenschappelijk onderzoeker, een grote bedreiging voor Rutte). De oplossing is: terug naar af, naar de sociaal/democratische doelstellingen, niet deelnemen aan het een kabinet Rutte IV, Hoekstra bedanken en opnieuw van start met een nieuwe leider met visie (wat Rutte ontbeert).

Financieel/economische berichten

ABN Amro heeft in het tweede kwartaal weer winst geboekt. Dat was voor het eerst sinds de corona-uitbraak. De winst kwam uit op €393 mln. In dezelfde periode vorig jaar leed de bank nog een verlies van €5 mln. Ook in het eerste kwartaal van dit jaar was er nog verlies. Dat kwam vooral door een schikking van €480 mln met het OM na de verdenking te weinig te hebben gedaan om witwassen te voorkomen. De bank profiteerde het tweede kwartaal van het economisch herstel, maar had wel last van het ongunstige renteklimaat. Ook was er maar weinig vraag naar zakelijke kredieten. (bron: NOS) De bank meldde ook nog dat er twee dossiers zijn uit handelingen, die in het verleden hebben plaatsgevonden, waarin mogelijk geschikt zal moeten worden. Daarvoor zijn wel voorzieningen genomen.

Rabobank heeft afgelopen half jaar een winst geboekt van bijna €2,2 mrd. Dat is twee keer zoveel als in het hele vorige coronajaar 2020 en nagenoeg evenveel als in heel 2019. Volgens Rabobank-topman Draijer komen de goede cijfers door het herstel van de economie. In de eerste helft van 2020 zette de bank nog zo’n €1,4 mrd opzij, uit vrees dat leningen niet meer afbetaald konden worden. Maar het blijkt met de wanbetalingen mee te vallen. Toch zijn er nog zorgen. De bank denkt dat een deel van de klanten alsnog in de problemen kan komen als de overheid stopt met de corona-steunpakketten. (bron: NOS) De goede resultaten van de banken zijn het gevolg dat de overheidssteun, als gevolg van de corona-pandemie, zulke extreme vormen heeft aangenomen (die de burgers uiteindelijk moeten betalen) dat de banken daarvan profiteren. Het snelle herstel van de economie is toe te schrijven aan het uitzinnig royale monetaire beleid van de ECB, waarvan we nog maar moeten afwachten hoe dat avontuur afloopt. In ieder geval kunnen de banken niet alleen de aandeelhouders fêteren, ook hun bonuscultuur, maar ik vraag aandacht om de spaarders ook weer een redelijke rentevergoeding van 2% te geven over max €100.000 (de zekerheid van het deposito-garantie-stelsel).

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

Geen plek op de wereld ontkomt meer aan de gevolgen van klimaatverandering. Of het nu in de vorm van meer en intensere hittegolven is, meer en langer aanhoudende droogtes, een toename van zware orkanen dan wel meer en heftiger neerslag. In elke regio op aarde wordt inmiddels wel een van die trends, of een combinatie ervan, gemeten. En die trends zullen in de toekomst sterker worden. Dat is een van de hoofdconclusies die het IPCC, het klimaatpanel van de VN, benoemt in zijn nieuwste stand-van-zakenrapport over het klimaat, waaraan 3 jaar lang 234 wetenschappers uit 66 landen hebben gewerkt. Een samenvatting ervan, goedgekeurd door 195 landen is deze week verschenen. De definitieve versie van het complete rapport verschijnt over een paar maanden. Het bundelt de laatste wetenschappelijke inzichten in het klimaatsysteem, het systeem dat lucht, water, ijs, land en vegetatie omvat. Het is de zesde keer dat het IPCC zo’n rapport uitbrengt. De eerste keer was in 1990. Het vorige verscheen in 2013. Het IPCC is opgericht om beleidsmakers te voorzien van regelmatige wetenschappelijke beoordelingen over klimaatverandering, de implicaties en mogelijke toekomstige risico’s, en om opties voor aanpassing en mitigatie naar voren te brengen. In het nieuwste rapport, https://www.ipcc.ch/srccl/ wijst het IPCC de mens in nóg sterkere bewoordingen aan als hoofdschuldige van de opwarming. Het noemt de menselijke invloed unequivocal, ondubbelzinnig. Met name door gebruik van fossiele brandstoffen, en bijvoorbeeld ook uitbreiding van de veestapel, worden extra broeikasgassen uitgestoten die zich in de atmosfeer opstapelen en als het ware een dikkere deken om de aarde vormen. Daardoor warmt de aarde aan zijn oppervlak steeds verder op. Er is een bijna-lineair verband tussen de cumulatieve menselijke CO2-uitstoot en de opwarming van de aarde”, aldus het rapport. Inmiddels is de aarde, vergeleken met anderhalve eeuw geleden, 1,1 graden Celsius opgewarmd. Met het tekenen van het Parijs-akkoord, in 2015, hebben de VN zich voorgenomen de opwarming te beperken tot maximaal 2 graden Celsius, en liever nog tot anderhalve graad. Tot op heden hebben 191 landen het akkoord geratificeerd. Het klimaatpanel somt de veranderingen op die door de opwarming tot nog toe al in gang zijn gezet en waarvan de mens „hoogstwaarschijnlijk” de belangrijkste drijfveer is. Gletsjers krimpen wereldwijd, de sneeuwbedekking op het noordelijk halfrond neemt af. Oceanen warmen op, verzuren en bevatten in de bovenste lagen minder zuurstof, wat het leven bemoeilijkt. De zeespiegel stijgt; tussen 1901 en 2018 met gemiddeld 20 centimeter. Klimaatzones op het noordelijk en zuidelijk halfrond verschuiven richting de polen. Planten hebben een langer groeiseizoen. Behalve dat de veranderingen wijdverspreid zijn, gaan ze „ongekend” snel, schrijft het IPCC. Dat geldt bijvoorbeeld voor de stijging van de zeespiegel. In hoeverre de opwarming in de toekomst doorzet, hangt af van het handelen van de mens. In de samenvatting van het rapport somt het IPCC vijf scenario’s op, die uiteenlopen wat betreft sociaal-economische ontwikkelingen. In het meest ambitieuze scenario, waarbij de mensheid massaal inzet op duurzaamheid, zal de opwarming halverwege deze eeuw uitkomen op 1,6 graden Celsius. Aan het eind van de eeuw is de opwarming iets afgenomen en komt dan, door inzet van technologie die CO2 uit de lucht haalt, uit op 1,4 graden. In het minst ambitieuze scenario, waarbij de mens lang vasthoudt aan gebruik van fossiele brandstoffen, loopt de opwarming op tot 4,4 graden. Weersextremen als droogtes en hoosbuien zullen de komende decennia in ieder geval vaker voorkomen, omdat de aarde voorlopig nog verder opwarmt. Het vergroot de kans op natuurbranden, overstromingen en doden door hitte. Een hittegolf die zich een eeuw geleden gemiddeld eens in de vijftig jaar voordeed, zal zich bij een opwarming van 1,5 graden Celsius al ruim acht keer zo vaak voordoen, en bij een opwarming van 4 graden zelfs 39 keer zo vaak. Het IPCC schrijft „niet te kunnen uitsluiten” dat bij verdere opwarming onderdelen van het klimaatsysteem abrupt omslaan. De ijskappen op Groenland en Antarctica zouden een punt kunnen bereiken waarbij grote delen ervan onomkeerbaar afsmelten. Dat punt ligt volgens de huidige ideeën rond de 1,5 à 2 graden opwarming. Het zou over de komende eeuwen tot millennia een gegarandeerde zeespiegelstijging betekenen van vele meters, zo niet tientallen meters. De Amazone zou kunnen ‘omklappen’ van regenwoud naar savanne, een graslandschap met verspreide bomengroei. De kans op zulke gebeurtenissen acht het IPCC klein, maar de impact zou enorm zijn. De waarschijnlijkheid van zulke omslagen neemt toe bij sterkere opwarming. Het rapport verschijnt drie maanden voordat in Glasgow een belangrijke klimaattop plaatsvindt. Opzet daarvan is dat landen scherpere doelen stellen voor vermindering van hun uitstoot van broeikasgassen. Als het landen lukt hun huidige doelen te halen, zou de opwarming op circa 2,0 graden Celsius uitkomen. (bron: NRC) De uitdagingen voor overheden en de verwekkers van fossiele brandstoffen en de gebruikers van fossiele energie zijn enorm. Politici kunnen zich niet langer verschuilen achter compromissen waardoor het vergroeningsproces wordt vertraagd. De belangen die hier spelen voor de mens en de samenleving overtreffen verre de neoliberale doelstellingen. Kaag en Rutte staan voor het maken van belangrijke keuzes, die vervolgens moeten worden uitgevoerd en daarna worden getoetst aan doelstellingen. De vraag is hoe groot de bijdrages zijn van het bedrijfsleven en huishoudens, in relatie tot het begrip ‘de vervuiler betaalt’, alhoewel dat laatste niet altijd uitvoerbaar zal zijn. Het volk betaalt namelijk altijd de rekening. De vraag moet nog wel even worden opgelost hoe bedrijven en huishoudens de investeringen kunnen betalen c.q. financieren.

Nederlandse bedrijven hebben in een jaar tijd bijna €7 mrd te veel aan NOW-loonsteun gekregen, meldt Follow the Money. 60.000 bedrijven hebben nu een half miljard euro aan te veel uitgekeerde steun teruggestort. 90.000 andere bedrijven moeten nog hun definitieve gegevens aanleveren. In sommige gevallen hoeven bedrijven pas in 2026 het geld terug te betalen, als het UWV de definitieve berekeningen heeft gemaakt. Intussen gebruikt een onbekend aantal ondernemers volgens Follow the Money het te veel betaalde NOW-geld voor vastgoedaankopen en bedrijfsovernames. (bron: NOS) De NOW-loonsteun regeling is slecht doordacht. Er zijn veel te hoge voorschotten aan bedrijven verleend, die nu weer moeten worden terugbetaald. Daarbij komt dat ‘in sommige gevallen’ de terugbetaling pas over 5 jaar hoeft plaats te vinden. Verder zouden ondernemingen de overheidssteun hebben gebruikt om er bonussen van te betalen of er vastgoed is gaan kopen of andere bedrijven hebben opgekocht. Dit soort probleemoplossingen in een crisissituatie zijn een tikje te complex voor onze huidige bewindspersonen en de premier.

“De alarmbellen zijn oorverdovend, en het bewijs is onweerlegbaar.” Dat zegt VN-baas António Guterres na de publicatie van een nieuw klimaatrapport van het IPCC. Volgens de club van wetenschappers moet de CO2-uitstoot direct en heel fors omlaag om verdere klimaatverandering tegen te gaan. Wie zijn in Nederland de 10 grootste vervuilers?

1. Tata Steel IJmuiden Vorig jaar stootte het bedrijf ruim 5,7 miljoen ton CO2 uit.

2. Shell Pernis stootte ruim 4,1 miljoen ton CO2 uit.

3. Vattenfall Velsen en op 4. Uniper Maasvlakte, energiecentrales.

5. Esso Rotterdam, raffinaderij jaarlijks goed voor 2,6 miljoen ton CO2.

6. RWE Eemshaven Groningen

De Eemshavencentrale in Groningen nu goed voor 2,5 miljoen ton.

7. Vattenfall Eemshaven, 8. RWE Maasbracht

9. BP Rotterdam, raffinaderij jaarlijks goed voor 2 miljoen ton aan CO2-uitstoot.

10. Enecogen, Rotterdam, energiecentrale van Eneco. Uitstoot:een kleine 2 miljoen ton. (bron: RTLNieuws)

De onlangs beëdigde staatssecretarissen Wiersma (VVD), Van Weyenberg (D66) en Yesilgöz (VVD) kunnen ook Kamerlid blijven. Dat schrijft demissionair premier Rutte op Kamervragen van de SP. PVV-leider Wilders en SP-leider Marijnissen hadden vraagtekens gezet bij de benoemingen na kritiek van twee hoogleraren. Volgens de Grondwet mag een Kamerlid niet tegelijkertijd staatssecretaris of minister zijn. Er is één uitzondering op die regel. Zij mogen beide functies wél combineren in een demissionair kabinet, totdat er een nieuw kabinet zit. Volgens de hoogleraren geldt die uitzondering niet voor de drie, maar Rutte bestrijdt dat. De premier verdedigt het standpunt dat de uitzonderingsregel niet alleen geldt voor ‘oude’ bewindspersonen die voor de verkiezingen al in het kabinet zaten, maar ook voor ‘nieuwe’ bewindspersonen die na de verkiezingen worden benoemd. Het eerder ingediende ontslag van het hele kabinet is ook op hen van toepassing, en de uitzondering is dat dus ook, zegt Rutte. De belangrijkste passages uit de brief: “De uitzondering op de onverenigbaarheid van functies is, naar het oordeel van het kabinet, zodanig geformuleerd dat deze zowel op zittende bewindspersonen als op nieuw te benoemen bewindspersonen ziet.” “Het door de minister-president namens alle ministers en staatssecretarissen ingediende ontslag ziet namelijk ook op mogelijk nog te benoemen bewindspersonen. Hieruit volgt dat de uitzondering uit artikel 57, derde lid, Grondwet ook op hen van toepassing is.” Lees hier de hele brief. Rutte gaat hiermee in tegen de stelling van twee juridisch deskundigen dat de benoemingen tegen de bedoeling van de Grondwet ingaan.

Corona berichten

Het Outbreak Management Team heeft het kabinet geadviseerd om pas op 20 september de 1,5 meter los te laten in het mbo en hoger onderwijs, maar dat gebeurt nu drie weken eerder. Volgens Jaap van Dissel van het RIVM maakt het kabinet een andere inschatting over hoe ver Nederland is met vaccineren. “Het kabinet kijkt naar het moment waarop mensen vaccinatieafspraken konden maken en het OMT naar wanneer die afspraken daadwerkelijk gemaakt zijn”, zegt Van Dissel tegen de NOS. Het kabinet wil op 20 september de 1,5 meterregel overal loslaten. Het OMT komt tegen die tijd met een nieuw advies. (bron: NOS) De organisatie waar bijwerkingen van medicijnen kunnen worden gemeld, Lareb, liet al eerder weten dat ‘nu ook jongere leeftijdsgroepen zijn gevaccineerd, komen er meer meldingen van menstruatiestoornissen die mogelijk het gevolg zijn van de vaccinatie. Er zijn meer dan 1000 meldingen gedaan van klachten als hevigere bloedingen, het uitblijven van de menstruatie en van doorbraak- en menopauzebloedingen.’ Nu zijn deze gezondheidsklachten voor veel vrouwen omgeven met terughoudendheid waar ze niet zo snel mee naar buiten komen en dan nog het liefst met een vrouwelijke huisarts. Ik neem dan ook aan dat als het Lareb >1000 klachten had ontvangen er veel meer (jonge) vrouwen zijn die hiermee kampen. Stel dat 3% deze bijwerkingen meldt dan zou het al snel om 35.000 gevallen kunnen gaan. En dat aantal is dermate groot dat nu eerst onderzoek moet worden gedaan welk(e) vaccin(s) die vrouwen hebben toegediend gekregen en als gevolg waarvan die menstruatiestoornissen worden veroorzaakt en of deze ook, in een andere vorm, plaatsvinden bij mannen. Ik denk dan aan b.v. tijdelijke of blijvende onvruchtbaarheid. Veel onderzoek is er niet gedaan naar mogelijke bijwerkingen van het vaccin op korte e/o langere termijn. Het enige wat de overheid propageert is ‘iedereen moet zich laten vaccineren met 1, 2 of straks ook een 3e prik’, om de schade aan de economie te beperken. .

De GGD’s vinden dat het demissionaire kabinet de coronaregels voor mbo’s en het hoger onderwijs te snel versoepelt. De instellingen mogen vanaf 30 augustus onder voorwaarden weer open. Studenten mogen dan de afstandsregel negeren. Het OMT adviseerde om die versoepeling op 20 september te laten ingaan en de GGD is het daarmee eens. GGD-voorzitter Rouvoet vreest dat er ook buiten de onderwijsinstelling geen afstand zal worden gehouden. Hij wijst erop dat nog veel mensen niet zijn gevaccineerd. Rouvoet vraagt onderwijsbestuurders om studenten aan te sporen om ook buiten de school afstand te houden. (bron: NOS)

Tot 10.00 uur zondagmorgen waren bij het RIVM 2298 nieuwe coronabesmettingen gemeld. Het gemiddelde aantal besmettingen blijft dalen, de daling gaat wel minder snel. In de ziekenhuizen nam de bezetting toe. In totaal liggen nu 471 patiënten met covid-19 in het ziekenhuis, plus 200 op de IC, meldt het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding. Er zijn 57 nieuwe coronapatiënten op de verpleegafdelingen van ziekenhuizen. (bron: NOS/RIVM)

Eyeliners

Luchtkwaliteit Amsterdam en Nijmegen slecht

Rutte erkent: er zit een gat tussen de klimaatdoelen en het beleid van zijn kabinet

Traagheid in formatie ligt aan Kaag

CBR krijgt de corona-achterstand niet weggewerkt

3 nieuwe staatssecretarissen kunnen gewoon Kamerlid blijven, volgens Rutte

Het leven van de Amerikanen wordt niet prettiger door de stijgende inflatie

Zorgen over herstel van Amerikaanse economie door de oprukkende deltavariant

Meevaller voor John de Mol: 125 miljoen extra voor Talpa

Rutte kondigt aan ernaar te streven op 20 september a.s, te stoppen met de 1½-meter-regel en hoopt op 1 november 2021 alle corona-beperkingen te kunnen intrekken. Maar alleen als zich geen nieuwe tegenvallers voordoen

De VVD is een existentieel gevaar voor Nederland

Frontberichten

Nederlandse politici die het als hun taak zien om het bedrijfsleven te dienen zijn een regelrechte ramp voor de klimaatcrisis, concludeert Thijs Kleinpaste, historicus, die is promoveerd aan Georgetown University in Washington D.C. Wie de reacties op het klimaatrapport van het IPCC, dat deze week verscheen, tot zich nam, zou zich bijna afvragen waarom Nederland er zo slecht voor staat wat betreft de transitie naar duurzame energie en het terugdringen van de CO2-productie. Demissionair premier Mark Rutte (VVD) suggereerde dat Nederland Olympisch kampioen van de klimaataanpak zou kunnen worden. Opmerkelijk voor iemand die krap drie weken geleden antwoordde dat hij geen zin had in sweeping statements”, toen hem bij een bezoek aan het door overstromingen getroffen Limburg werd gevraagd of hij het eens was met zijn Duitse en Vlaamse ambtgenoten die verklaarden dat het hun zinloos leek het verband met klimaatverandering te ontkennen. Tweede Kamerleden van de VVD lieten bovendien meteen weer het bekende VVD-mantra horen: het moet allemaal wel ‘haalbaar en betaalbaar’ blijven. Met die betaalbaarheid worden merkwaardig genoeg altijd de geraamde kosten van noodzakelijke investeringen bedoeld, nooit de daadwerkelijke kosten van klimaatrampen. Alleen al in Duitsland wordt de schade door overstromingen op €30 mrd geraamd, 10x meer dan Nederland tot aan 2050 jaarlijks van plan is uit te geven aan het behalen van de klimaatdoelstellingen. De woorden van Rutte zijn niet meer dan dat: woorden. Het palmares van 10 jaar Rutte is erbarmelijk, de balans van het kabinet dat momenteel wacht op vervanging is slecht. Het „groenste kabinet ooit’” haalt de zichzelf opgelegde doelstelling voor CO2-reductie niet, terwijl die ambitie toch al lager ligt dan de Europese doelstelling waar Nederland, in woord althans, voorstander van is. De VVD is een existentieel gevaar voor Nederland. Voor het zelfbeeld van dit kabinet maakt het echter allemaal niets uit. Demissionair staatssecretaris Dilan Yesilgöz-Zegerius (Economische Zaken en Klimaat, VVD) presteerde het om in haar reactie op het klimaatrapport de boodschap over te brengen dat Nederland – het land, dus, dat in Europa stijf onderaan staat waar het gaat om de overgang naar duurzame energie-opwekking – andere landen gaat aansporen om meer aan het klimaat te doen. Het is dezelfde staatssecretaris die eerder dit jaar tegenover Trouw verklaarde dat het behalen van de door de rechter opgelegde doelstelling in het proces dat door Urgenda werd aangespannen, voor dit jaar niet zoveel uitmaakt. Onder haar toelichting op Twitter vergeleek ze critici van haar beleid met haar neefje van vier dat jengelde om een tweede ijsje. „Drammen werkt niet.” Dat de wens als drammen wordt ervaren is deels te verklaren door de cultuur van deze lichting politici, met name die van de VVD, en de bestuurscultuur die niet anders dan de Rutte-doctrine genoemd kan worden – dat wil zeggen een wezenlijk vijandige houding van de bestuurders tegenover de machten die haar controleren, van de Tweede Kamer tot de journalistiek tot de burgers. Deze kwam aan het licht tijdens de Toeslagenaffaire, toen bleek dat het kabinet onderling vaak erg druk was met persoonlijke verbolgenheid over hoe onbehoorlijk ze wel niet werden behandeld door de Kamerleden en de media. De reacties van bewindspersonen en parlementariërs van de VVD die de toon zetten als het gaat om het klimaat – van de beschuldiging aan Groen Links dat zij zouden willen dat iedereen „geitenwollen sokken moet gaan dragen” en „in een zwartwit-foto moet gaan wonen” tot de bezwering dat we „nog wel gewoon moeten kunnen blijven barbecueën” tot het neerbuigende mantra „niet zo drammen” – verraden dat elk verzet tegen de armzaligheid van het kabinetsbeleid van Rutte en zijn kabinet als overdreven, onserieus of ongepast wordt ervaren. Op zijn best worden critici behandeld als onvolwassen, die op hun plaats moeten worden gezet. De VVD is in de tien jaar die de partij aan de macht is geweest een oneindig veel regenteskere partij geworden dan de sociaal- en christen-democraten ooit hebben gepresteerd. Hoezeer Rutte zelf ook bedreven mag zijn in het aannemen van het politieke vocabulaire van zijn critici als er een andere wind lijkt te gaan waaien, zoals na de presentatie van het IPCC-rapport, er zit niets achter. Het is nog maar een paar maanden geleden dat Rutte in de Tweede Kamer over een nieuwe bestuurscultuur sprak alsof hij hoogstpersoonlijk tot een belangrijk nieuw inzicht was gekomen, om vervolgens bij de eerste de beste gelegenheid te suggereren dat het kabinet, vanwege zijn demissionaire status, eigenlijk nergens meer op aangesproken kan worden. De Rutte-bestuurscultuur is die van een gesloten kaste die gewone mensen en hun belangen vooral hinderlijk vindt, en er meer op gebeten is zichzelf en haar macht in stand te houden dan om verantwoordelijk beleid te leveren. Nederland kampt met een politieke cultuur die geen leiderschap, verantwoordelijkheidszin of besluitvaardigheid produceert, maar vooral politiek lijfsbehoud. Dat lijfsbehoud gaat rechtstreeks ten koste van het vermogen om politiek in dienst van het publieke belang te bedrijven. Waar het gaat om ernstige politieke problemen zoals de wooncrisis of de exploderende dak- en thuisloosheid is dat een grote menselijke tragedie; in het geval van een probleem als klimaatverandering een ronduit existentieel gevaar. Dat dit op zichzelf een symptoom van het kapitalisme is, namelijk van het onvermogen om over politiek na te denken als iets dat een wezenlijk andere opdracht heeft dan het dienen van de belangen van het kapitaal, doet bijna niet eens ter zake, al vormt het er de onmiskenbare achtergrond van. Dat veel Nederlandse politici hun taak nauwelijks als iets anders kunnen voorstellen dan het dienen van de kortzichtige winsthonger van het bedrijfsleven, is in de context van de klimaatcrisis een regelrechte ramp. Zoals de eerste reflex tijdens de pandemie was om overhaast het grootbedrijf te subsidiëren met belastinggeld, terwijl gewone burgers vooral aan hun lot werden overgelaten, zo zal elke belofte van Rutte wat betreft het klimaat moeten opboksen tegen de ingesleten gewoonte om, als het ook maar een beetje moeilijk wordt, partij te kiezen voor het grootkapitaal. De klimaatcrisis die de wereld teistert zou minder op het collectieve bewustzijn drukken als we wisten dat er op zijn minst alles op alles wordt gezet om toekomstige rampen te dempen of zelfs zoveel mogelijk te voorkomen. In plaats daarvan hebben we een politiek klimaat waarin men vooral bereid is om ze te laten voortduren. En de VVD geeft er op geen enkele manier blijk van het vanaf nu daadwerkelijk anders te willen doen. De eerste berichten over de ‘proeve’ van een regeerakkoord tussen D66 en de VVD weten te melden dat met name over de aanpak van de klimaatcrisis „grote verschillen” bestaan. Tot zover de Olympische ambitie. Het mandaat voor het zo grondig mogelijk aanpakken van de klimaatcrisis is op zichzelf een gegeven, omdat het omgekeerde daarvan niet bestaat: een mandaat om de ramp zonder noemenswaardige poging die te dempen over burgers te laten uitstorten. Een overheid die aan haar opdracht om de crisis te bestrijden enkel lippendienst bewijst heeft op termijn de ernstige verslechtering van de leefomstandigheden van haar burgers op haar geweten, en brengt diezelfde burgers in steeds acuter gevaar voor lijf en goed. Dat is een schending van het sociaal contract van elke moderne staat, en er bestaat eenvoudigweg geen rechtvaardiging voor. Het is de plicht van de staat om de klimaatcrisis zoveel mogelijk te bestrijden. Doet hij dat niet, dan heeft hij zijn legitimiteit en gezag nietig verklaard. Het lijkt politiek niet haalbaar om de beste oplossing voor het probleem nu tot stand te brengen: namelijk om de man in het hart van de huidige Nederlandse bestuurscultuur daar niet langer te tolereren. Maar een eerste stap in de richting van het halen van de duurzaamheidsambities, noodzakelijk om de ergste gevolgen van klimaatverandering af te wenden en zoveel mogelijk te verkleinen, is het besef dat de toekomst van Nederland niet aan de VVD overgelaten mag worden. Een kabinet waarin de VVD geen woord bijdraagt aan de klimaat-paragraaf, en geen enkele bewindspersoon levert die ook maar iets met de klimaatverandering te maken heeft, is geen frivole wens. Het is bittere noodzaak. Of, om het in Ruttes eigen beeldspraak te vatten: naar de Olympische Spelen worden uitsluitend kandidaten met kwalificerende prestaties afgevaardigd. Als het Rutte menens is met zijn Olympische ambitie begrijpt hij de uitsluiting. (bron: NRC) Een prachtig verhaal, waarin ik de persoon van Rutte, en het autocratische VVD-beleid, terugzie. Probleem is dat Rutte een lakei is in dienst van het neoliberalisme (een moderne naam voor het kapitalisme, het grootkapitaal) wiens belangen hij zo optimaal mogelijk 10 jaar heeft behartigd. Hij wordt in de uitvoering daarvan gesecondeerd door zijn lakei: politiek leider van het CDA, Wopke Hoekstra, minister van Financiën, en lakei Wouter Koolmees (D66), minister van Sociale Zaken. Het is nu aan Kaag en het congres van het CDA om aan deze moordende samenwerking een einde te maken. Wat ik niet deel is wat Thijs Kleinpaste stelt ‘dat het politiek niet haalbaar is om Rutte nu pootje te lichten’. Aan die Rutte-doctrine moet een einde komen, niet pas over 4 jaar, maar vandaag, hooguit morgen, want voor elke prijs moet voorkomen worden dat Rutte zijn beleid van ‘vriendjes-politiek’ nog langer kan voortzetten. Ook zijn zogenaamde goede bedoelingen om nu alles socialer en transparanter te gaan doen, het zijn woorden en nooit zijn daden. In die misleiding zijn we veel te lang getrapt. Daarover moet het stemvee nu maar worden ingezet. Informatieopdracht mislukt en er worden nieuwe verkiezingen uitgeschreven.

Overwegingen

Wij staan aan de vooravond van een gigantische ombouw naar een nieuwe samenleving: niet alleen de verduurzaming (klimaat, milieu, natuur, biodiversiteit) door verlaging van de CO2-uitstoot, zoals de EU onlangs aankondigde, maar ook de sociaal/maatschappelijke gevolgen van robotisering, werken met algoritmen, digitalisering van de samenleving onder meer de gevolgen van de quantum-computer, bestrijding van cyber-criminaliteit, arbeid, opleiding, her- en omscholing, privacy, veiligheid, internet of things en de beheersing van de macht van data. Dat wordt een enorm complex project, omdat over veel zaken afstemming zal moeten plaatsvinden met Europese partners, maar ook op wereldniveau. De uitdagingen op velerlei terreinen zijn groot. Daarbij komt dat het, volgens de analyse van Pieter Omtzigt, econometrist, politicus en post-doctoraal onderzoeker, dat macht en tegenmacht moeten worden geherdefinieerd evenals de mechanismen, waarop de Rechtstaat functioneert. Daardoor moet er helderheid gaan ontstaan over de wijze waarop de regering moet gaan communiceren met de volksvertegenwoordigers, zodat die aan hun staatsrechtelijk opgedragen taak ‘de overheid te controleren’ kunnen uitvoeren. Ook verwijs ik naar het pamflet van de Christen Unie “Een revolutie van dienstbaarheid”, waarin wordt vastgelegd dat de burger er niet is voor de overheid, maar de overheid moet er juist zijn voor de burger. De vraag is of wij voor een onmogelijke opgave staan. Daar ga ik in principe niet vanuit, alhoewel de uitdagingen groot zijn en als er verkeerde beslissingen worden genomen, hetgeen ik niet uitsluit, dat grote vertragingen zal veroorzaken. Maar al in de Oudheid was deze opgave al eeuwen gemeengoed. In de Bijbelboeken Leviticus 25 en Deuteronomium 15 staat al dat na het zevende sabbatsjaar (49 jaar) een zogenaamd ‘jubeljaar’ moest worden gevierd. In dat jaar werden alle schulden aan volksgenoten kwijtgescholden en kregen de Israëlische slaven hun vrijheid terug. Daarmee kon in die tijden iedere 50 jaar een nieuwe generatie een herstart maken met een schone lei. Hierin liggen in feite dezelfde ontwikkelingen ten grondslag als waarmee wij nu worden geconfronteerd. Had de Russische econoom Nikolaj Decoratieven (1892-1938) deze ontwikkelingen al in beeld toen hij zijn economisch-geografisch theorie ontwikkelde, toen hij in 1938 door Stalin werd gefusilleerd (zijn economische theorie paste niet in de communistische leer). De ontwikkelingen die de Russische econoom vaststelde, gedurende een periode vanaf 1750, de tijd dat de Schotse hoogleraar en filosoof Adam Smith, zijn gedachten over een vrije markt economie en het kapitalisme presenteerde, bestonden uit een opgaande lijn van techniek en later ook van groei in de economie en sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen, besloegen een periode van twee generaties (50/60 jaar), daarna gevolgd door een periode waarin alle ballast moet worden opgeruimd, die was ontstaan. Ballast in de zin van de goederen, opgebouwde rechten en geld, die overtollig zijn geworden en die door volgende generaties een belasting vormen voor een schone herstart. In zo’n opruimperiode, transitie genaamd, bevinden wij ons momenteel. Na het einde van de lange golf van 1870-1929, die met Black Arthur, 24 oktober 1929 eindigde, bereikte de SJIA op 7 juli 1932 haar dieptepunt op 41.22. Op 3 september 1929 was de top van de hausse bereikt op 318.17. De daling bedroeg 87%. Toen waren de ‘roaring twenties’, de vrijheid, de feesten en de culturele bevrijding voorbij. Daarna volgde de sociaal/economische instorting van de Dertiger Maaren, op 1 september 1939 gevolgd door de inval van het Duitse leger in Polen, en de oorlogsverklaring van Frankrijk en Groot-Brittannië aan Nazi-Duitsland 2 dagen later, waarmee de Tweede Wereldoorlog een feit was. Het duurde toen nog tien jaar (5 jaar oorlog, 5 jaar de puinhopen ruimen) voordat de volgende lange economische golf, met steun van de Amerikanen (Marshall-hulp), van start kon gaan. Die overgangsperiode heeft dus 20 jaar geduurd. De laatste golf, die in 1950 begon, duurde 58 jaar en eindigde met de val van de Amerikaanse grootbank Lehmann Brothers, de subprimes (mandjes met waardeloze Amerikaanse hypotheken aan daklozen en mensen zonder werk) en de eurocrisis, stel 2008/09. Wij zijn nu dus 13 jaar ‘en route’ en zijn nog nauwelijks een meter opgeschoten, de daadkracht van de bestuurders ontbreekt, dan wel wordt geblokkeerd door de macht van de fossiele belangen en de belangenbehartiging voor het kapitaal (neoliberalisme). De partijen die vermogen en macht hebben opgebouwd doen er alles aan om hun belangen te beschermen en laten zich daarbij terzijde staan door duurbetaalde adviseurs, bankiers, juristen en deskundigen op allerlei gebieden, ook door politici. De Knappe monetaire Koppen trachten te voorkomen dat er een terugslag gaat optreden, maar aan het monetaire beleid dat zij voeren kleven onzekerheden en risico’s. Als de op de financiële markten opgebouwde luchtbellen gaan leeglopen of als de prijzen verder gaan stijgen b.v. naar een inflatie boven de 5% (momenteel 2%) kunnen de panelen gaan schuiven met alle gevolgen van dien. Toen Mario Draghi in november 2019 afscheid nam als president van de ECB en het stokje overdroeg aan Christine Lagarde was de boedel in een staat dat het gekantelde monetaire beleid (grote hoeveelheden gratis geld onbeperkt beschikbaar) onomkeerbaar was. We realiseren ons nu pas goed, dat de stevige basis van ons monetaire systeem: een schaars ruilmiddel gedekt met onderliggende waarden, waarvoor een redelijke prijs moest worden betaald, verleden tijd is. Een terugweg is geblokkeerd. Ons (spaar)geld is de laatste jaren omgezet naar wat genoemd wordt fiat-geld (geld dat geen enkele waarde meer heeft, maar gekoppeld is aan het prijspeil/inflatie) waarover door de centrale aan de burgers nooit enige verantwoording is afgelegd. Had Pieter Omtzigt het niet over meer transparantie en minder achterkamertjes?

Uit onderzoek van The Investigative Desk blijkt dat premier Rutte de Kamer verkeerde informatie heeft gegeven over een periodiek overleg tussen Nederland en Rusland over gezamenlijke energiebelangen, waaronder gas, olie en waterstof. Dit kwam aan het licht via overheidsstukken, opgevraagd via de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). In maart tikte een Kamermeerderheid, inclusief de VVD, Rutte op de vingers. Het Kabinet had de zogeheten Werkgroep Energie in 2017 herstart, drie jaar nadat het neerhalen van MH17 ertoe leidde dat het overleg was afgebroken. De werkgroep vergaderde tweemaal – in 2018 en 2020 – met Russische staatssecretarissen. De Kamer werd niet geïnformeerd. Rutte hield de Kamer voor dat er niets geheimzinnigs was aan de gesprekken, die niet meer zouden zijn dan een vrije gedachtenwisseling. Het verslag dat de regering de Kamer op verzoek gaf, bevestigde dit beeld. De Wob-stukken bewijzen dat de informatie die de Kamer heeft gekregen op cruciale punten niet klopt. Het overleg vond deels plaats achter gesloten deuren en ging mede over politiek gevoelige onderwerpen, zoals de pijpleiding Nord Stream 2 en de EU-sancties tegen Rusland. Nederland drong bij Rusland aan op het maken van afspraken op energiegebied, terwijl het bestaan van zulke afspraken door Rutte en de ministeries naderhand werd ontkend. Documenten waarin die afspraken zijn vastgelegd, zijn niet met de Kamer gedeeld. GroenLinks, PvdA en de SP nemen dit hoog op. Op basis van deze nieuwe informatie vragen ze een debat aan, om bij de premier na het reces alsnog inzicht in de werkgroep te eisen. Ook willen ze weten of Rutte hen bewust verkeerd heeft geïnformeerd. Dat laatste zal Rutte in alle toonaarden ontkennen, want daarmee zou hij een nieuw premierschap opnieuw ter discussie stellen en dat is het laatste wat hij nastreeft. Ik denk dat hij opnieuw een beroep zal doen op zijn selectief geheugen. Nederlandse topambtenaren overleggen regelmatig met de Russische regering over energieprojecten. Tegenover de Tweede Kamer deed premier Mark Rutte dit overleg af als een vrije ‘wisseling van standpunten’. Uit overheidsdocumenten blijkt nu dat de contacten een stuk verder gaan. Nederland en Rusland maken onderling afspraken en bespraken herhaaldelijk het controversiële pijplijnproject Nord Stream 2. Oppositiepartijen voelen zich ‘om de tuin geleid’. Op 24 maart 2021 wilde de Tweede Kamer van de hoed en de rand weten over een hoog ambtelijk overleg met Rusland over energie. Dat deze gesprekken na MH17 überhaupt weer zijn opgestart zonder dat het parlement daar weet van heeft, is één ding. Maar dat de inhoud van deze Werkgroep Energie een witte vlek is, zorgt pas echt voor opgetrokken wenkbrauwen bij de oppositie. ‘Is de minister-president bereid om inzage te geven in wat er in deze werkgroep besproken is?’ wil Bram van Ojik (GroenLinks) weten. Er valt weinig te openbaren, betoogt Rutte. Aan het overleg waar Van Ojik op doelt is ‘niets geheimzinnigs’. Vrij vertaald is het weinig meer dan een theekransje met bedrijven als Shell, Gazprom en Lukoil. ‘Ik heb het in de pauze van het debat nog even expliciet gecheckt,’ zegt de premier. Met Rusland wordt ‘gewoon gepraat over diverse energieprojecten’. Het zou slechts gaan om een periodieke, vrije gedachtenwisseling. Van beslissingsbevoegdheid is helemaal geen sprake, benadrukte hij. (bron: Follow the money) Het hele artikel staat te lezen op https://www.ftm.nl/artikelen/overheid-overleg-rusland-gas?utm_campaign=Jan-willem-Sanders&utm_source=article&utm_medium=link&share=NBcYMwgVZgBBovwt%2BpxMVdb2atmSUdGIIncXgvi4xIjytUphUY1iN0gMP8j1nQ%3D%3D Dat er met de Russen overleg wordt gepleegd over energievraagstukken lijkt mij verstandig nu mogelijk binnenkort de Russen aardgas gaan leveren aan onze Oosterburen. Voor het geval er in de toekomst een tekort zou gaan ontstaan aan aardgas is het verstandig als er dan een plan B op tafel gelegd kan worden.

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 13 aug 2021, week 32: AEX 774,83; Bel 20 4.361,97; CAC40 6.896,04; DAX 15.977,44; FTSE 100 7.218,71; SMI 12.464,44; RTS (Rusland) 1.666,44; SXXP (Stoxx Europe) 475,38; DJIA 35.515,38; NY-Nasdaq 100 15.136,68; Nikkei 27.977,15; Hang Seng 26.396,31; All Ords 7.897,70; SSEC 3.516,30; €/$1.1793; BTC/USD $45.975,20; troy ounce goud $1.779,70, dat is €48.481,39 per kilo; 3 maands Euribor -0,552%; 1 weeks -0,574%; 1 mnds -0,551%; 10 jaar Duitse Staat -0,465%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,418%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,346%; 10 jaar Belgische Staat -0,142%; 10 jaar Franse Staat -0,127%; 10 jaar Japan 0,0192%; 10 jaar Spanje 0,219%; Italië 0,55%; 10 jaar VK 0,572%; 10 jaar VS 1,3228%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,769.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden onveranderd tot licht stijgend, de rente maar noteerde vrij vlak. De euro steeg licht tegen de dollar, alhoewel de gestegen rente op dollars en geruchten dat de FED en Jens Weidmann, de President van de Bundesbank (centrale bank) spraken over over mogelijke kanteling van het monetaire beleid op termijn. De bitcoin, evenals een aantal andere crypto’s, als cardana, noteert hoger ten opzichte van een week eerder. De AEX is sedert begin dit jaar gestegen met 24%, de DJIA met 16% en de bitcoin met 58,5%. Oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en onzekere verwachtingen voor het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van de lockdown als gevolg van de corona-pandemie bepalen nog altijd de sfeer, de centrale banken spreken geruststellende woorden, dankzij een stabiele inflatie (waar ik vraagtekens bij zet), maar wel met een ongeruste ondertoon. De 3e coronagolf is in ons land in korte tijd gedaald als gevolg van het sluiten van de brandhaarden. Er dreigt ook nog een vierde golf in het najaar/winter. Maar premier Rutte hoopt 1 november het einde van de corona-beperkingen aan te kunnen kondigen. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,179%; Duitsland -0,022%; Nederland 0,071%; Japan 0,6456%; Frankrijk 0,642%; VK 0,96%; Spanje 1,093%; Italië 1,571%; Canada 1,7638%; VS 1,9647%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,725%; Nederland -0,71%; Frankrijk -0,52%; Zwitserland -0,637%; België -0,634%; Denemarken -0,567%; Spanje -0,419%; Japan -0,1245%; Italië -0,109%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.