UPDATE 13-02 2021/568 Bonden slaan alarm om pensioen: regels snel veranderen; AOW omhoog

Dit blog verschijnt pas later om ik wat tegenslagen heb gehad in mijn herstelproces na corona. Ik moest het even kalmer aan doen. Daarom verschijnt blog 569 pas eind februari, hoop ik.

In blog 567 heb ik de stelling geponeerd dat de bitcoin (en ook andere cryptomunten, vrijwel nergens in de wereld als een wettig betaalmiddel worden erkend. Daar lijken zich nu ontwikkelingen bij voor te doen. Microsoft accepteert bitcoins al om rekeningen mee te betalen en Tesla wil die richting ook uitgaan voor de koop van Tesla wagens. Tesla heeft daartoe voor $1,5 mrd bitcoins gekocht. Dit staat vermeld in een document dat Tesla heeft aangeleverd bij de Amerikaanse beurswaakhond SEC. Daarin staat ook dat de autofabrikant verwacht ‘binnenkort’ bitcoins te gaan accepteren als een betaalmethode. Wanneer dat precies zal zijn en hoe dat geïmplementeerd zal worden, is nog niet bekend. In het document staat dat de mogelijkheid van het betalen met bitcoins af zal hangen van wettelijke bepalingen en aanvankelijk zal het gaan om een beperkte mogelijkheid. Dat zou kunnen betekenen dat Tesla bitcoin enkel in bepaalde regio’s gaat accepteren als betaalmiddel. Tesla zou dan de eerste autofabrikant zijn die betalingen in bitcoins toestaat en van de weinige grote bedrijven die cryptocurrency accepteren als betaalmiddel. Tesla ziet ook dat de digitale munt in de toekomst een veel gebruikt betalingsmiddel zal worden tussen consumenten onderling. Eerder stelde betalingsplatform PayPal zijn deuren al open voor aan- en verkopen met bitcoin. Volgens de jaarrekening heeft Tesla afgelopen maanden gestaag meer cryptomunten aangeschaft. Daarnaast steekt het miljoenen in fysiek goud en indextrackers met goudfondsen. Analisten die de cryptomunten volgen, benadrukken dat Tesla de twaalf jaar oude crypomunt voor het eerst de bitcoin een waarde-investering heeft genoemd. Door bitcoins als belegging op zijn balans te zetten, verwacht Elon Musk dat zijn bedrijf in waarde stijgt. Veel critici van cryptomunten, waaronder de schrijver van dit blog, vinden dat bitcoin en veel van de overige 3500 cryptomunten uiteindelijk geen enkele waarde vertegenwoordigen. Ze zouden vooral een luchtbel in het financiële systeem zijn, vergelijkbaar met de tulpenmanie (in 1637), die vroeg of laat gaat knappen. De investering van $1,5 mrd stuurt de koers van de cryptomunt naar een ongekende hoogte. Maar de wijze waarop Tesla-baas Elon Musk de voorbije weken twitterde over bitcoin en dogecoin, komt nu wel in een heel ander daglicht te staan. Een aantal tweets van Elon Musk stelt zijn handelen in een ander daglicht. De Vlaamse econoom Geert Noels wijst erop dat Elon Musk bitcoin op 20 december nog ‘bs’ of bullshit’ noemde. De koers van bitcoin situeerde zich toen iets rond de $20.000 (€16.500). Sindsdien is de waarde 250% gestegen. De voorbije weken uitte Musk zich echter als een grote fan van bitcoin. In zijn bekende stijl, met memes en boodschappen waarbij niet duidelijk is of hij aan het grappen is of niet, maakte hij op Twitter bij zijn 46 miljoen volgers reclame voor zowel dogecoin als bitcoin. De koers van dogecoin ging sinds 28 januari 2021 bijna 7x over de kop na berichten van Musk. De koers van bitcoin is intussen gestegen >$50.000. Dus voor hij bitcoin omhoog begon te praten, heeft hij met geld van Tesla €1,5 mrd in de munt geïnvesteerd”, zegt de Amerikaanse econoom, auteur en beursexpert Peter Schiff. Het handelen van Musk riekt naar marktmanipulatie. “Hoeveel daarvan zou er intussen al gedumpt zijn?” Schiff vermoedt dat Tesla ook eerst Dogecoin gekocht heeft, alvorens de tweets van Musk over die munt. (bron: HLN) Ik heb twijfels op de status waarin Musk verkeerde met de tweets, waarmee hij zijn volgens op het verkeerde been zette (‘bs’) en vervolgens dat hijzelf een gigantische investering in bitcoins had gedaan. Zijn dat gokverslaafden of is het te herleiden tot handelen onder invloed van …….? Een heel andere invalshoek is hoe de Amerikaanse autoriteiten aankijken tegen het gebruik van bitcoins in het consumenten betaalgedrag (met Tesla). Geven zij de bitcoin de status van een vrije munt of misschien die van een wettig betaalmiddel in de VS. Maar de vraag rijst of en welke condities daaraan verbonden worden met wetgeving en mogelijk Toezicht door de Centrale Bank (FED). Dat proces kan de waarde van de bitcoin sterk beïnvloeden. Want wat is de waarde dan nog als de Toezichthouder gaat beoordelen in welke mate cryptomunten in staat zijn het prijspeil stabiel te houden. Ik herinner lezers eraan dat valt onder het begrip ‘de grotere dwaasheid in handelen op de financiële markten, ten top’.

Overwegingen

Miljarden aan uitgestelde belastingen zijn een tikkende tijdbom voor bedrijven in nood. Een collectieve belastingschuld van €13,2 mrd hangt als een zwaard van Damocles boven het hoofd van stilgevallen bedrijven, staat te lezen op https://fd.nl/ondernemen/1374092/miljarden-aan-uitgestelde-belastingen-tikkende-tijdbom-voor-bedrijven-in-nood In het kort: Nederlandse bedrijven staan voor ruim €13 mrd in het krijt bij de fiscus door uitstel van belastingen. Experts maken zich zorgen over deze schuldenlast omdat veel bedrijven eind dit jaar in de problemen zullen raken. De Belastingdienst is bovendien niet toegerust om individuele bedrijven goed te helpen op het moment dat herstructurering nodig blijkt. Duizenden bedrijven dreigen te bezwijken onder de torenhoge belastingschuld die ze in de coronacrisis hebben opgebouwd. Het stilgevallen bedrijfsleven heeft massaal gebruik gemaakt van uitstel van belasting: het voorlopige resultaat is een collectieve belastingschuld van €13,2 mrd. Als dat geld straks alsnog terugbetaald moet worden, verandert een goed bedoelde fiscale maatregel in een nekslag voor duizenden ondernemers.Daarvoor waarschuwen 122 vooraanstaande insolventie-experts in de Bijzonder Beheer Barometer, een rapport van PwC en de Universiteit van Leiden, dat 17 februari is verschenen. Onder hen zijn bankiers, advocaten en adviseurs van alle grootbanken en van hoog aangeschreven kantoren als Allen & Overy, CMS en Clifford Chance. De experts maken zich grote zorgen over de betalingsregeling die met de fiscus is afgesproken. Ze verwachten dat veel bedrijven niet het verdienvermogen hebben om hun schuld af te betalen, zelfs niet in de nu afgesproken 36 termijnen. ‘We zien in het derde en vierde kwartaal een groot maatschappelijk probleem aankomen’, waarschuwt herstructureringsexpert Edwin van Wijngaarden van PwC. Tegen die tijd stromen de bijzonder beheerafdelingen van de banken, zeg maar de IC-afdelingen van de financiële wereld, weer vol met bedrijven in moeilijkheden, verwacht het door PwC ondervraagde 122-koppige panel van experts. ‘We zien in het derde en vierde kwartaal een groot maatschappelijk probleem aankomen.’ Edwin van Wijngaarden, herstructureringsexpert PwC. PwC vroeg ook naar de belangrijkste oorzaak. Met stip op één: terugbetaling van belastingschuld als gevolg van de coronacrisis. Ruim 209.000 bedrijven kregen al uitstel van de fiscus. In overgrote meerderheid betreft dat eenmanszaken en ondernemingen met minder dan tien werknemers. Maar het gaat ook om ruim 2700 bedrijven met meer dan vijftig man in dienst. In 655 gevallen betreft het firma’s met meer dan 250 medewerkers. Vallen die om, dan raakt dat ook klanten en leveranciers. Is de fiscus voor de ondernemers wel een goede vriend voor bedrijven in financiële problemen? Ondernemers moeten daarom nu al nadenken over hoe ze straks hun schulden gaan terugbetalen, waarschuwt voormalig bijzonder beheer-bankier Arnoud van der Lingen, tegenwoordig bedrijvendokter bij advieskantoor Bold. De coronacrisis dreigt anders in een schuldencrisis te veranderen. Van der Lingen: ‘Ondernemers zien de fiscus nu nog als een fijne vriend. Je hoeft maar een briefje te schrijven en je hebt al uitstel. Maar straks moet blijken hoe goed die vriend echt is.’ Dat is vooralsnog compleet onzeker, zegt PwC-partner Van Wijngaarden. Bankiers zijn gewend om over schulden te onderhandelen als een ondernemer in zwaar weer zit. ‘Maar de fiscus zal straks ook als een bankier moeten gaan denken. Hebben ze daar wel de juiste mensen voor? Bovendien levert de invorderingswet allerlei beperkingen op. Bankiers kunnen schuld omzetten in aandelen. De fiscus niet’, zegt Van Wijngaarden over de nieuwe rol van voor de Belastingdienst. ‘Als ze deze belangrijke rol niet goed invullen zullen veel van de steunmaatregelen weggegooid geld blijken, en gaan veel ondernemingen onnodig failliet.’ De Belastingdienst meent ‘een ruime terugbetalingsregeling’ te hebben opgetuigd, omdat ondernemers vanaf 1 oktober 36 maanden de tijd krijgen om de belastingschuld weer terug te betalen, laat een woordvoerder van het ministerie van Financiën weten. Niettemin is de fiscus een onderzoek gestart ‘met welke richtlijnen saneringsverzoeken soepel en efficiënt kunnen worden behandeld’. Daarover hoopt de fiscus mogelijk al komend voorjaar meer duidelijkheid te kunnen geven. Kwijtschelding van schulden ligt lang niet altijd voor de hand, omdat de fiscus bovenaan in de hiërarchie van schuldeisers staat, tekent de woordvoerder daarbij aan. ‘Als de overheid te snel een bereidwillige rol zou aannemen, is de prikkel voor private schuldhouders om nog iets te doen wellicht weg. Dat is ook de reden dat de overheid hier samen met andere schuldeisers naar wil kijken’. Hoogleraar Jan Adriaanse van de afdeling Bedrijfswetenschappen aan de Universiteit van Leiden vindt dat ondernemers daar beter niet op kunnen wachten. Hij noemt de belastingschuld ‘een zwaard van Damocles’ en zegt dat ondernemers ervan uit moeten gaan dat ‘payday aanstaande is’. ‘Soms is stoppen de beste optie, hoe hard dat ook klinkt’, stelt Edwin van Wijngaarden, van PwC. De hoogleraar benadrukt dat het zaak is dat ondernemers nu gaan nadenken over een langetermijnstrategie. ‘Misschien zal de fiscus de termijnen verlengen en wellicht komt er een enorme opleving na de lockdown, maar probeer eerst eens in de huidige situatie te kijken of je levensvatbaar bent. Hoe groot de belastingschuld is, blijkt ook wel uit de vergelijking met banken. Die verleenden vorig jaar volgens cijfers van de NVB aan 109.000 bedrijven uitstel van betaling voor in totaal €3,1 mrd. De totale overheidsteun aan bedrijven bedraagt inmiddels €45 mrd. (bron: NRC)
Niet eerder liep de economische groei zo sterk terug als in 2020. Maar duidelijk is ook dat het eerste coronajaar voor de Nederlandse economie nog veel slechter had kunnen aflopen. Het echte herstel laat wel op zich wachten. Lees dit artikel op
https://fd.nl/economie-politiek/1374108/historische-krimp-van-3-8-als-meevaller
Medewerkers brengen een winkel in gereedheid voor ‘click & collect’, waarbij klanten online spullen bestellen en die in de winkel afhalen. Het systeem moet de gesloten winkels lucht geven. CBS registreert in 2020 de grootste krimp, van 3,8%, van de economie na de 2
e Wereldoorlog. Vergeleken met de buurlanden valt de schade nog mee. Vooruitzichten voor het eerste kwartaal van dit jaar zijn somber.
De lockdown is slecht voor de consumptie van huishoudens. Bij een historische krimp spreken van een meevaller lijkt ongepast. Maar kijkend naar de economische ravage die corona in het tweede kwartaal aanrichtte, luidt de onvermijdelijke conclusie dat het allemaal nog veel erger had kunnen zijn. ‘Dat de schade meevalt ten opzichte van wat we in april dachten, staat onomstotelijk vast’, zegt hoofdeconoom Marieke Blom van ING over de groeicijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek naar buiten bracht. De economie kromp in het tweede kwartaal met 8,5% en de vooruitzichten waren somber. Blom: ‘Het blijft vreselijk, maar een krimp van 3,8%, daar zouden we toen voor getekend hebben.’
(bron: NRC)
Frontberichten

Miljarden aan uitgestelde belastingen zijn een tikkende tijdbom voor bedrijven in nood. Een collectieve belastingschuld van €13,2 mrd hangt als een zwaard van Damocles boven het hoofd van stilgevallen bedrijven, staat te lezen op https://fd.nl/ondernemen/1374092/miljarden-aan-uitgestelde-belastingen-tikkende-tijdbom-voor-bedrijven-in-nood In het kort: Nederlandse bedrijven staan voor ruim €13 mrd in het krijt bij de fiscus door uitstel van belastingen. Experts maken zich zorgen over deze schuldenlast omdat veel bedrijven eind dit jaar in de problemen zullen raken. De Belastingdienst is bovendien niet toegerust om individuele bedrijven goed te helpen op het moment dat herstructurering nodig blijkt. Duizenden bedrijven dreigen te bezwijken onder de torenhoge belastingschuld die ze in de coronacrisis hebben opgebouwd. Het stilgevallen bedrijfsleven heeft massaal gebruik gemaakt van uitstel van belasting: het voorlopige resultaat is een collectieve belastingschuld van €13,2 mrd. Als dat geld straks alsnog terugbetaald moet worden, verandert een goed bedoelde fiscale maatregel in een nekslag voor duizenden ondernemers.Daarvoor waarschuwen 122 vooraanstaande insolventie-experts in de Bijzonder Beheer Barometer, een rapport van PwC en de Universiteit van Leiden, dat 17 februari is verschenen. Onder hen zijn bankiers, advocaten en adviseurs van alle grootbanken en van hoog aangeschreven kantoren als Allen & Overy, CMS en Clifford Chance. De experts maken zich grote zorgen over de betalingsregeling die met de fiscus is afgesproken. Ze verwachten dat veel bedrijven niet het verdienvermogen hebben om hun schuld af te betalen, zelfs niet in de nu afgesproken 36 termijnen. ‘We zien in het derde en vierde kwartaal een groot maatschappelijk probleem aankomen’, waarschuwt herstructureringsexpert Edwin van Wijngaarden van PwC. Tegen die tijd stromen de bijzonder beheerafdelingen van de banken, zeg maar de IC-afdelingen van de financiële wereld, weer vol met bedrijven in moeilijkheden, verwacht het door PwC ondervraagde 122-koppige panel van experts. ‘We zien in het derde en vierde kwartaal een groot maatschappelijk probleem aankomen.’
Edwin van Wijngaarden, herstructureringsexpert PwC. PwC vroeg ook naar de belangrijkste oorzaak. Met stip op één: terugbetaling van belastingschuld als gevolg van de coronacrisis. Ruim 209.000 bedrijven kregen al uitstel van de fiscus. In overgrote meerderheid betreft dat eenmanszaken en ondernemingen met minder dan tien werknemers. Maar het gaat ook om ruim 2700 bedrijven met meer dan vijftig man in dienst. In 655 gevallen betreft het firma’s met meer dan 250 medewerkers. Vallen die om, dan raakt dat ook klanten en leveranciers. Is de fiscus voor de ondernemers wel een goede vriend voor bedrijven in financiële problemen? Ondernemers moeten daarom nu al nadenken over hoe ze straks hun schulden gaan terugbetalen, waarschuwt voormalig bijzonder beheer-bankier Arnoud van der Lingen, tegenwoordig bedrijvendokter bij advieskantoor Bold. De coronacrisis dreigt anders in een schuldencrisis te veranderen. Van der Lingen: ‘Ondernemers zien de fiscus nu nog als een fijne vriend. Je hoeft maar een briefje te schrijven en je hebt al uitstel. Maar straks moet blijken hoe goed die vriend echt is.’ Dat is vooralsnog compleet onzeker, zegt PwC-partner Van Wijngaarden. Bankiers zijn gewend om over schulden te onderhandelen als een ondernemer in zwaar weer zit. ‘Maar de fiscus zal straks ook als een bankier moeten gaan denken. Hebben ze daar wel de juiste mensen voor? Bovendien levert de invorderingswet allerlei beperkingen op. Bankiers kunnen schuld omzetten in aandelen. De fiscus niet’, zegt Van Wijngaarden over de nieuwe rol van voor de Belastingdienst. ‘Als ze deze belangrijke rol niet goed invullen zullen veel van de steunmaatregelen weggegooid geld blijken, en gaan veel ondernemingen onnodig failliet.’ De Belastingdienst meent ‘een ruime terugbetalingsregeling’ te hebben opgetuigd, omdat ondernemers vanaf 1 oktober 36 maanden de tijd krijgen om de belastingschuld weer terug te betalen, laat een woordvoerder van het ministerie van Financiën weten. Niettemin is de fiscus een onderzoek gestart ‘met welke richtlijnen saneringsverzoeken soepel en efficiënt kunnen worden behandeld’. Daarover hoopt de fiscus mogelijk al komend voorjaar meer duidelijkheid te kunnen geven. Kwijtschelding van schulden ligt lang niet altijd voor de hand, omdat de fiscus bovenaan in de hiërarchie van schuldeisers staat, tekent de woordvoerder daarbij aan. ‘Als de overheid te snel een bereidwillige rol zou aannemen, is de prikkel voor private schuldhouders om nog iets te doen wellicht weg. Dat is ook de reden dat de overheid hier samen met andere schuldeisers naar wil kijken’. Hoogleraar Jan Adriaanse van de afdeling Bedrijfswetenschappen aan de Universiteit van Leiden vindt dat ondernemers daar beter niet op kunnen wachten. Hij noemt de belastingschuld ‘een zwaard van Damocles’ en zegt dat ondernemers ervan uit moeten gaan dat ‘payday aanstaande is’. ‘Soms is stoppen de beste optie, hoe hard dat ook klinkt’, stelt Edwin van Wijngaarden, van PwC. De hoogleraar benadrukt dat het zaak is dat ondernemers nu gaan nadenken over een langetermijnstrategie. ‘Misschien zal de fiscus de termijnen verlengen en wellicht komt er een enorme opleving na de lockdown, maar probeer eerst eens in de huidige situatie te kijken of je levensvatbaar bent. Hoe groot de belastingschuld is, blijkt ook wel uit de vergelijking met banken. Die verleenden vorig jaar volgens cijfers van de NVB aan 109.000 bedrijven uitstel van betaling voor in totaal €3,1 mrd. De totale overheidsteun aan bedrijven bedraagt inmiddels €45 mrd.
De Franse stereconoom Thomas Piketty en honderd andere economen, politici en activisten roepen de Europese Centrale Bank (ECB) op om de schulden van EU-lidstate kwijt te schelden. Een aanzienlijk deel van de Europese staatsschulden van €2.5000 mrd, staat nu op de balans van de ECB. De ECB koopt al sinds 2016 Europese staatsleningen op. Ook vorig jaar ging het om honderden miljarden euro’s aan staatsobligaties. Zo zorgt de centrale bank ervoor dat landen goedkoop kunnen lenen en dus makkelijker de kosten van de coronacrisis kunnen opvangen.

Burgers ontdekken nu dat ongeveer ¼ van de Europese schuld in handen is van hun eigen centrale bank”, schrijven Piketty en de anderen. “Anders gezegd: we zijn onszelf 25% van onze schuld verschuldigd.” We kunnen die schuld aan onszelf natuurlijk braaf afbetalen, maar er is een alternatief: kwijtschelding. Dat biedt enorme mogelijkheden, schrijven de honderd economen en politici: “De ECB zou de Europese landen onmiddellijk de middelen kunnen verschaffen voor een groen herstel, en bovendien de sociale, culturele en economische schade kunnen herstellen die onze samenlevingen hebben geleden door de verwoestende coronacrisis.” Het kwijtschelden van staatsschulden gebeurt vaker. Piketty en zijn medeauteurs wijzen op de afspraak uit 1953 om twee derde van de Duitse schuld weg te strepen: een beslissing die West-Duitsland in staat stelde om zich te ontworstelen aan de armoede en uit te groeien tot een economische grootmacht. “De echte vraag is of het nu weer zo’n uitzonderlijke tijd is die uitzonderlijke maatregelen rechtvaardigt. Wij denken dat dat het geval is.” Volgens de opstellers van de oproep aan de centrale bank hoeft het kwijtschelden van de schulden niet tot problemen te leiden. “Ook economen die zich tegen deze oplossing verzetten, erkennen dat een centrale bank zonder problemen met een negatief vermogen kan functioneren.” De schrijvers van de open brief menen dat de Europese Centrale Bank nu vaak heiliger is dan de paus. Zij roepen ECB op om een voorbeeld te nemen aan de Verenigde Staten, China en Japan, waar centrale banken veel meer gebruikmaken van de mogelijkheden die ze hebben. Het pleidooi van Piketty komt niet uit de lucht vallen. Aan het begin van de coronacrisis, in april 2020, brak de bekende Belgische econoom Paul De Graauwe van de London School of Economics (LSE) al een lans voor het schrappen van een flink deel van de Europese staatsschuld. Hij omschreef het opkopen van staatsschulden door de ECB als ‘een vestzak-broekzakoperatie’. Eigenlijk is dat een zogenaamde intra-agencyschuld, een schuld tussen de afdelingen van eenzelfde organisatie, de overheid in dit geval. Je zou die ook kunnen consolideren op de balans van de overheid en dan valt dat weg. Multinationals doen dat ook soms. (bron: JOOP) De technocraat, monetair autoriteit en mogelijk toekomstige Italiaanse premier Mario Draghi pleit daarvoor ook voor de Italiaanse staatsschuld van €158,5 mrd. Als de kwijtschelding zo ‘simpel’ zou zijn waarom hebben de Amerikanen de oninbare hypotheken, 12 jaar geleden, die optie ook niet gebruikt met Fannie Mae en Freddie Mac waren de blinde vlek in de financiële hervorming van Washington na de financiële crisis. De twee hypotheekreuzen hebben samen zo’n $1.500 miljard dollar woonkredieten in portefeuille. Kwijtschulden betekent niet onderbrengen in een ‘bad bank’ maar, als dat al mogelijk zal zijn, namens de 19 eurolanden die staatsschulden terug te betalen, in veel gevallen met een boete wegens vervroegde terugbetaling. Praten we dan over een operatie van €2,5 biljoen. En wat gaat er dan gebeuren als die enorme geldhoeveelheid in de markt wordt gestort? Ik vrees voor een gigantische chaos, die er gaat ontstaan. En wat is de tegenprestatie die de 19 eurolanden of gaan die gewoon door met het maken van nieuwe schulden.?Is dit geen greep naar de macht door de ECB en in haar kielzog de Europese Unie? Het voelt niet goed. 3 maanden geleden heb ik op https://www.02051935.nl/financieeleconomisch/update-19-20-09-2020-549-is-mmt-een-ketterse-economische-denkwijze-die-een-complete-monetaire-chaos-kan-teweegbrengen/ gewaarschuwd voor de Moderne Monetaire Theorie (MMT) waar dit voorstel van Piketty naar wijst: maak het geld waardeloos en verlos overheden van hun staatsschulden en geef ze een ‘enter’knop waarmee ze zelf geld kunnen scheppen. Het klinkt utopisch maar het kan monster zijn die onze welvaart vernietigt. Door gratis geld in de markten te blijven pompen, met als bijwerking luchtbellen op de aandelenmarkten, dat in deze fase geen rendement oplevert en alleen maar dient als verliesfinanciering nemen de schulden alleen maar toe en ontstaat er geen nieuw momentum. Ik wijs erop dat centrale banken dit ongewenste handelen faciliteren. Het voorstel van Piketty en zijn volgers gaan ervan uit dat de door de 19 nationale centrale banken, die vallen onder het gezag van de ECB, worden genationaliseerd. DNB wordt dan een onderdeel van het Ministerie van Financiën. Daar moet het Parlement mee instemmen. Daarna moeten, in het Nederlandse geval, de door DNB ingekochte Nederlandse (staats)obligaties worden gedeeld met de Nederlandse Staat, waarna de Nederlandse Staat haar staatsschuld kan verlagen van de overgedragen staatspapier. Maar op dat moment blijft DNB op haar balans wel zitten met het verlies van de overgedragen waarden, want daar is wel geld in gestopt (voor de inkoop van de obligaties) maar die waardepapieren zijn zonder betaling doorgeschoven naar Financiën. Daarmee schept de ECB een enorm verlies. De Nederlandse Staat moet alle uitstaande staatsobligaties, die niet zijn ingekocht door DNB, wel rente en aflossing betalen, alleen DNB ziet nooit meer iets terug van de overgedragen waarden en blijft met een verlies zitten. KK’s (Knappe Koppen) vinden dat een slimme truc: geld scheppen dat niets kost en een derde partij met de schuld opzadelen. Dit zijn monetaire luchtbellen,

Maar er is een andere reden waardoor het functioneren ernstig wordt gehinderd. Op 9 en 10 december 1991, onder het Nederlandse voorzitterschap van de Raad van Europese Gemeenschappen, werd, onder voorzitterschap van premier Ruud Lubbers, het Verdrag van Maastricht gesloten. Koningin Beatrix had de Franse president François Mitterrand en de elf minister-presidenten van de andere lidstaten (waaronder bondskanselier Helmut Kohl en de Britse premier John Major) ontvangen. De fundamenten voor het Nieuwe Europa werden daar gesmeed. Het Verdrag van Maastricht, officieel het Verdrag betreffende de Europese Unie, kortweg EU-Verdrag, werd op 7 februari 1992 in Maastricht ondertekend en diende ter oprichting van de Europese Unie. Met de ondertekening van het verdrag gaven de lidstaten een deel van hun soevereiniteit op, kreeg het Europees Parlement wetgevende macht en werd op termijn de euro als gezamenlijke munt geïntroduceerd. Wat dit laatste betreft werd afgesproken dat de Europese Centrale Bank pas van start kon gaan als er eerst een Politieke Unie zou zijn opgericht. Dat was een heel verstandige eis die aan de opvolgers/uitvoerders werd meegegeven. Dat mislukte, wat in 1991 door de staatsmannen ook was afgesproken, iedereen deed een stap, ook onze premier Wim Kok. De tijd voor een Politieke Unie was nog niet rijp. Er werden afspraken gemaakt over begrotingsregels en maximale staatsschuldlimieten. Daarmee moest bij de oprichting in 1999 de ECB het doen. De euro werd opgezadeld met arme en rijke landen, hetgeen grote lacunes veroorzaakte in het monetaire beleid. Voor de een was de euro te duur en voor de ander te goedkoop. Dat veroorzaakte grote handelsverschillen. De interne markt werkte goed maar het systeem werkte met een clearingsysteem (van betalingen) waar geen settlement hoefde plaats te vinden. De arme landen konden op de pof kopen en de Duitsers staken daar >€100 mrd in. We zitten nog altijd in een situatie waarin voor de arme landen, waaronder Italië, Spanje en Griekenland, een zeuro zouden moeten hebben op de waarde van 55% van de neuro van de rijke landen waaronder Duitsland, Luxemburg en Nederland. Het gevolg is een onevenwichtige financieel/economische situatie, die ongewenst is en waar de ECB geen oplossing voor heeft.

D66-lijsttrekker Sigrid Kaag wil dat alle subsidies en belastingkortingen voor fossiele industrie stoppen, zoals de vrijstelling van accijns op kerosine en scheepsbrandstof. Ook moet er een eind komen aan de bio-industrie en moeten kolencentrales versneld dicht (en biomassa?) Een deel van Kaags speech aan het begin van de D66-campagne ging over het klimaat. “We kunnen geen tijd verliezen. We moeten handelen alsof ons huis in brand staat, omdat dit ook daadwerkelijk zo is.” Volgens Kaag is te lang volgehouden dat een beter milieu begint bij jezelf.” Het begint bij politieke actie.”

De 73-jaride oud-bankier Mario Draghi kan aan de slag als premier. Zijn zakenkabinet is door de Italiaanse president beëdigd. Draghi krijgt de steun van vrijwel het hele parlement. Beide kamers moeten zijn benoeming komende week officieel nog goedkeuren. Zijn belangrijkste taken zijn het versnellen van de coronavaccinaties in Italië en het uitwerken van een plan om miljarden aan Europese coronasteun in de economie te pompen. In de pipeline vanuit het Europese herstelfonds zit voor Italië een bedrag van €200 mrd.

De Europese Commissie is ‘voorzichtig optimistisch’ gestemd over het economisch herstel in Europa. Voor dit jaar voorziet ze een groei van 3,8%. Nederland is met een verwachte groei van 1,8% de hekkensluiter van de EU. Eindelijk is er licht aan het eind van de tunnel’, zei Commissaris Paolo Gentiloni (Economie) bij de presentatie van de nieuwste economische ramingen. Volgens zijn collega Valdis Dombrovskis (vicevoorzitter) is er reden voor ‘echte hoop’ en tonen de groeicijfers dat de EU uit de recessie krabbelt. De ramingen gaan ervan uit dat de huidige lockdowns in het voorjaar geleidelijk worden versoepeld en de vaccinatieprogramma’s succesvol verlopen. De verschillen tussen de lidstaten waren en blijven groot. Opvallend is het lage groeicijfer voor 2021 voor Nederland. Deze score is deels het gevolg van de strenge lockdown in Nederland dit najaar, alsook de magere internationale handel waar Nederland met zijn open economie nauw mee verweven is. Daarnaast kromp de Nederlandse economie vorig jaar beduidend minder (-4,1%) dan de gemiddelde krimp van -6,8% in de eurolanden. Als gevolg daarvan is het herstel ook bescheidener. In 2022 verwacht de Commissie dat de Nederlandse economie met 3% groeit, ook onder het gemiddelde van de eurozone van 3,8%. Ze verklaart dit uit een lager dan verwachte loonontwikkeling. Positief is dat Nederland meelift op de aantrekkende wereldhandel. De hoogste groei voorziet de Commissie dit jaar voor Spanje met 5,6% en Frankrijk met 5,5%. De krimp in deze twee landen bedroeg vorig jaar respectievelijk 11% en 8,3%. Minder florissant zijn de ramingen voor Griekenland. Na 10% krimp in het vorige jaar voorziet de Commissie voor dit jaar een groei van 3,5%. De zware klappen voor de toerismesector doen zich hier nog voelen. De Griekse premier pleit al maanden (vooralsnog vergeefs) voor een vaccinatiepaspoort waarmee mensen die tegen corona zijn ingeënt weer op vakantie mogen. Ook Italië is lang niet uit de gevarenzone. Na een krimp van 8,8% in 2020 voorspelt de Commissie dit jaar een groei van 3,4% en voor 2022 van 3,5%. Italië komt daarmee op zijn vroegst in 2023 de economische recessie van 2020 te boven. De winterramingen van de Commissie zijn met de nodige onzekerheden omgeven. Als een nieuw coronavirus de kop opsteekt waartegen de bestaande vaccins niet of veel minder effectief zijn, zal dat onvermijdelijk tot langere lockdowns en minder economische groei leiden. Aan de andere kant: de effecten van het Europese economische herstelfonds ($750 mrd) zijn nauwelijks meegenomen in de ramingen, omdat de lidstaten hun herstelplannen nog in Brussel moeten indienen. Vanaf de zomer moet het EU-geld gaan rollen, wat de groei zal aanjagen. (bron: VK) Dat laatste moeten we nog maar afwachten. Als het geld niet wordt gestoken in projecten die rendement en werkgelegenheid opleveren, maar direct of indirect naar verliesfinanciering gaan is het effect van dat geld nul. Bij de geprognotiseerde groeicijfers moet in acht worden genomen dat die uitgaan van de lagere prestaties. Neem Italië: krimp 2020 8,8%, groei 2021 3,4%, nieuwe basis -5,4%, groei 2022 -3,5%, nieuwe basis voor 2023 1,9%. De voorspellingen worden gebaseerd op aannames en welke die zijn wordt niet aangegeven. Dan blijft het de vraag hoe de economie zich gaat ontwikkelen. Want de ECB, de EC en de EU-lidstaten kunnen wel gratis geld in markt blijven pompen maar dat is geen garantie dat de groei zich ontwikkelt volgens de ramingen. Vorig jaar kwamen denktanks ook met veel positievere prognoses dan uiteindelijk werden waargemaakt.

Aan beide zijden van de Atlantische Oceaan wordt nu voor duizenden miljarden aan coronasteun verleend. Zonder de huidige extreem lage rente – een erfenis van de kredietcrisis van 2008 – was dit onmogelijk geweest. Steunbedragen en uitgestelde belastingen zullen geleend moeten worden, en komen zo bij de staatsschuld. De Verenigde Staten komen, op deze manier berekend, uit op $3.400 mrd over 2020 en nog eens $2.800 mrd over 2021. Daar zitten ook door de crisis gemiste belastingeninkomsten bij. Denk: werkloosheid, lagere winstbelasting. De eurozone is een stuk bescheidener, met in totaal ruim €2.000 mrd aan coronakosten opgeteld over beide jaren. Natuurlijk, de omvang van de economie is hier ook bescheidener. Die bedraagt slechts twee derde van de Amerikaanse.

Verhoudingsgewijs zijn Canada en het Verenigd Koninkrijk de grootste coronasteuners. Hun staatsschuld loopt van 2019 naar 2021 op met 37% van het bbp respectievelijk 40%. De VS zien de staatsschuld met 26% toenemen. Zo tekent zich een verschil af tussen de Europese en de Angelsaksische aanpak. De gemiddelde staatsschuld in de eurozone stijgt met ‘slechts’ 19%. Dit sluit overigens niet uit dat Biden voorop loopt met zijn nieuwe pakket en diverse Europese landen alsnog met omvangrijker steun komen. Nederland: €100 mrd extra schuld. Een mooi voorbeeld is de financiering van de Nederlandse coronanoodsteun. Half december publiceerde het Agentschap, de dienst van het ministerie van Financiën die belast is met de financiering van de staatsschuld, zijn rapport over het eerste coronajaar en de verwachtingen voor het tweede. Waar vóór corona nog rekening werd gehouden met een financieringsbehoefte van €42 mrd (met name vervanging van lopende staatsobligaties), stond de teller half december op €110,7 mrd. Sinds maart kieperde de Nederlandse staat dus een kleine €70 mrd in noodsteun. Voor 2021 staat de teller van de financieringsbehoefte inmiddels op €95 mrd, waarvan een kleine €40 mrd bedoeld is voor noodsteun. Dat is nog exclusief het steunpakket dat begin komende week verwacht wordt om de nieuwe, strengere fase van de huidige lockdown door te komen. Hoe financieren westerse landen deze explosie aan coronasteun? Mazzel speelt hierbij een belangrijke rol. Vanaf het begin van deze eeuw tot aan de financiële crisis van 2008, toen de bank Lehman Brothers omviel, lag de typische rente op een Duitse staatslening van tien jaar – de maat aller dingen in de eurozone – rond de 4%. Crisis, stagnatie en een hardnekkig dalende inflatie deden de rentevoeten daarna fors dalen. Het opkoopprogramma van onder meer de Europese Centrale Bank – dat de prijzen van staatsleningen opdreef, waardoor de effectieve rente daalde – deed de rest. 

De rente op 10-jarige staatsleningen is voor veel landen nu negatief. Lenen is ‘gratis’, en soms dus op een vreemde manier zelfs lucratief. Dat is ook te zien aan de OESO-prognoses. Overal loopt de staatsschuld fors op: van 104% bbp in 2019 (het gemiddelde van de 37 OESO-leden) naar 122% in 2021. (Dit is volgens de OESO-definitie, die iets afwijkt van de officiële ‘Maastricht’-berekening.) Maar de betaalde rente over de staatsschuld, afgezet tegen het bbp, neemt juist af: van 1,8% in 2019 naar 1,3% in 2021. Bij de rentevoeten die vóór de financiële crisis gangbaar waren, zouden de rentebetalingen al een veelvoud zijn geweest, en sterk zijn opgelopen door de coronasteun. Alleen al coronafinanciering zou dan aan rente – elk jaar, tot in lengte van dagen – evenveel hebben gekost als de helft van de gemiddelde. De ironie is hier niet ver: mede dankzij de financiële crisis van 2008 en de crises daarna is het mogelijk de ruimhartige steun te verlenen die nu wordt overgemaakt aan mensen en bedrijven. Te mooi om waar te zijn, bijna. Maar is het dat ook? De laatste data van de OESO over de stijging van de staatsschulden, uitgedrukt in een % van het bbp toont een verontrustend beeld. De schuldenposities van de Westerse landen als gevolg van de economische krimp alsmede de steunprogramma’s vanwege de corona-pandemie trekken diepe sporen, in Nederland nog steeds wel te overzien. Land: 2019-2020-2021. Nederland 63-70-72; Duitsland 68-82-85; Canada 94-121-131; VS 108-128-134; België 121-139-142; Spanje 117-139-142; Frankrijk 124-142-143; Ver Koninkrijk 117-145-157 en Italië 156-179-178.

Spook van de eurocrisis: het korte antwoord daarop is: ja, maar voorlopig nog niet. Sinds 2008 doen centrale banken er namelijk alles aan om de economie weer op gang te helpen. Ze hanteren lage rentes, wat lenen voor banken en bedrijven goedkoop maakt en zo voor investeringen moet zorgen. Ook is er een ongekend programma gekomen om staatsschulden van landen op te kopen. De teller van wat daar inmiddels in de eurozone aan is uitgegeven, staat op €2.342 mrd. Dat is vergelijkbaar met bijna vijfmaal de Nederlandse staatsschuld. Zo kunnen landen geld blijven uitgeven zonder dat financiële markten zich al te veel zorgen hoeven maken over de betaalbaarheid van die schulden. Dit monetaire programma liep dus al jaren voordat corona uitbrak. En sinds corona hebben de centrale banken het infuus nog wat verder opengedraaid, met een speciaal pandemie-opkoopprogramma: nóg lagere rentes en bovenal nóg meer staatsschulden opkopen. De regels van de Europese Centrale Bank (ECB) zijn zelfs aangepast om dat mogelijk te maken. En, het belangrijkste van alles: meegedeeld is dat ze dit blijven doen zolang het nodig is. Dat laatste is cruciaal: zodra centrale banken stoppen met het opkoopprogramma, krijgen de financiële markten weer vat op de rentestanden. Daarmee komt het spook van de eurocrisis van 2012 weer om de hoek. Ook destijds waren het de markten die aan de alarmbel gingen hangen. Griekenland en daarna Italië, Spanje, Portugal en Ierland zagen de rentes op hun staatsschulden in korte tijd enorm oplopen, omdat terechte twijfel ontstond over de vraag of ze nog wel in staat waren de schulden af te lossen. De schuld werd onbetaalbaar, en de ECB sprong in het gat. Dat risico dreigt ook nu weer. Met name landen die schulden ver boven de 100% van hun bbp hebben (Griekenland 200%; Italië 154%; Portugal 131%; Cyprus 120%; Frankrijk 117%; Spanje 114%; België 113%, EU 97%) lopen dan direct gevaar. Nederland en Duitsland zullen aan de goede kant van de streep blijven. Toch lijkt niemand zich op dit moment druk te maken over schulden en tekorten. Zelfs traditioneel conservatieve organisaties als het Internationaal Monetair Fonds pleiten ervoor de steun niet te snel af te bouwen en de begrotingstekorten niet te snel terug te dringen. De vermaarde econoom en Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz hield onlangs bij het Amerikaanse Peterson Institute for International Economics ook een pleidooi voor pragmatisme. Nu centrale banken al alles hebben gedaan wat ze kunnen, zei hij, is een steeds grotere rol weggelegd voor begrotingsbeleid. Stiglitz pleit voor een systeem waarin straks ‘automatische stabilisatoren’ hun werk doen, zoals een meer of minder genereuze werkloosheidssteun naar gelang de stand van de conjunctuur. Maar er moet veel ruimte blijven om bij te sturen. „In een wereld van diepe onzekerheid kunnen we niet simpelweg het verleden extrapoleren.” Desgevraagd waarschuwde hij ook voor het omarmen van de meevallers, zoals de lage rente van nu, die het coronabeleid mogelijk hebben gemaakt. „Elke schok moet kunnen worden verwerkt. We weten niet of de rente straks stijgt. Maar we moeten er wel rekening mee houden.” Niet dat hij dat snel verwacht, overigens: „We hebben overcapaciteit, een overvloed aan arbeid én aan kapitaal.” Dat zijn geen omstandigheden waarin de rente hard zal stijgen. Maar bij een wereld die zó diep in de schulden zit, is het wel een waarschuwing om rekening mee te houden. (bron: NRC) Een interessant artikel, waar ik ook kanttekeningen bij plaats. De economen en monetaire autoriteiten gebruiken ‘verroeste’ rekenmodellen waarmee ze denken de huidige problemen te kunnen bestrijden c.q. oplossen. Daar zet ik grote vraagtekens bij. Meer geld in de markten blijven pompen zal een tegengesteld effect veroorzaken. Ofwel we krijgen een megainflatie ofwel het leeglopen van de luchtbellen op de financiële markten veroorzaakt een financieel/economische chaos. De situatie waarin wij, de wereld, ons nu bevinden is complexer dan wij de laatste eeuwen hebben meegemaakt. Politici, beleidsmakers, denktanks en de financieel/economische KK’s (Knappe Koppen) geven een voorstelling van zaken als er maar één probleem is dat zo snel mogelijk opgelost moet worden op we weer terug te keren naar hoe het was. Dat is pure misleiding. Er staan in feite drie uitdagingen op de agenda, waarvan corona op dit moment de grootste aandacht vraagt, maar toch een tijdelijk probleem is. Binnen enkele jaren is corona verleden tijd en als dat niet het geval is, zal dat voor de opbouw en inrichting van de samenleving van volgende generaties enorme vertraging oplopen. Dan is er ook nog een economische vertraging wereldwijd opgetreden door geopolitieke spanningen, in feite over de vraag wie de nieuwe wereldleider wordt en met welke wereldvaluta en onder welke voorwaarden (Oosterse versus Westerse filosofie). Maar de architecten die de maatschappij voor volgende generaties moeten gaan bouwen en in moeten richten met  robotisering, de quantumcomputer, kunstmatige intelligentie, meer bèta-gericht handelen (algoritmes), de macht van data, internet en digitalisering. Een aantal waarden moet opnieuw worden gewogen, zoals klimaat, milieu en natuur, de sociaal-maatschappelijke fundamenten en de staatsinrichting van Europa. Een herwaardering van de democratie en het neoliberalisme is onontkoombaar. Een herprofilering van de waarden arbeid, opleiding, om- en herscholing, inkomen, wonen, veiligheid en privacy is noodzakelijk. En daar moeten nieuwe rekenmodellen voor komen want de huidige kunnen in de prullenmand. Voor de jongeren is het niet absoluut niet van belang dat ze een ‘lekker leven’ hebben, geen geldgebrek, weekendtrips, wereldreizen en een uitbreid uitgaansleven met alcohol en drugs(festivals), dat is hun droomwereld. De realiteit zal er heel anders uit gaan zien.

Financieel/economische berichtgeving

ABN Amro heeft een zwaar jaar achter de rug, waarbij het bankconcern voor het eerst sinds 2010 weer rode cijfers schreef als gevolg van de impact van de concessionaris Onder de streep keek ABN Amro afgelopen jaar aan tegen een verlies van €45 mln. In 2019 werd nog een winst geboekt van €2 mrd. In het vierde kwartaal van vorig jaar deed de bank het met een winst van €54 mln iets beter dan werd verwacht. ABN slaagde er in het slotkwartaal ook in om zijn marktaandeel op de markt voor hypotheken uit te breiden, van 15% tot ongeveer 17%. Als gevolg van het verliesjaar heeft ABN Amro besloten om over 2020 geen dividend uit te keren. De laatste keer dat ABN Amro een jaar met een nettoverlies afsloot was in 2010. Toen kwam de bank onder de streep €414 mln tekort. ABN Amro, dat tijdens de financiële crisis van 2008 was genationaliseerd door de Nederlandse overheid, had destijds nog te maken met veel extra kosten vanwege de integratie van Fortis Bank Nederland. Bij de bank wordt dit jaar weer op herstel gerekend. Swaak heeft hoge verwachtingen van de uitrol van het vaccinatieprogramma. Als dat goed gaat zou dat een flinke versoepeling van de coronamaatregelen in het tweede kwartaal van 2021 mogelijk moeten zijn, met als gevolg een sterke opleving van de economie in de tweede helft van het jaar. (bron: DFT) Dat laatste is een aanname. ABN Amro gaat ervan uit dat er geen vierde of misschien nog wel een vijfde corona- besmettingen golf ons gaat treffen. Natuurlijk hoopt niemand dat en verlangen we naar een coronaire samenleving, maar hoe dat proces gaat verlopen is onzeker. Verder is de wereld zo sterk geglobaliseerd dat als de corona-pandemie niet tegelijkertijd ook in armere landen wordt aangepakt, lopen we een niet te miskennen risico dat corona hier een bedreiging vormt met alle mogelijke financiële gevolgen van dien. Lees elders in dit blog de prognoses van de OESO over de ontwikkeling van stijgende staatsschulden in een aantal Westerse economieën. En het voorstel van de Franse topeconoom Piketty c.s. om staatsschulden van de 19 eurolanden kwijt te gaan schelden: een oud voorstel van Italië, waar Duitsland niets voor voelde maar dat nu weer op de agenda is gezet.

Air France-KLM heeft coronajaar 2020 afgesloten met een verlies van €7,1 mrd. De luchtvaartonderneming kampte met een forse daling van het aantal passagiers door reisrestricties en het uitblijven van boekingen. (bron: DFT) Na een dramajaar waarin Air France-KLM 7,1 mrd heeft verloren, is een nieuwe ronde staatssteun onafwendbaar, schrijft het Parool. Maar de prijs daarvoor is hoog. KLM zal vluchten op Schiphol moeten inleveren. Daarvoor zal een nieuwe ronde overheidshulp onvermijdelijk zijn. Bij het omzetten van de vorig jaar geregelde noodleningen in aandelen Air France-KLM gaat het mogelijk om €4 tot €5 mrd. Dat is ruwweg twee keer zo veel als de net €2 mrd die het hele concern momenteel op de beurs waard is. Dat maakt de nieuwe steunoperatie een pseudo-nationalisatie. Steun is volgens financieel topman Frédéric Gagey ‘een kwestie van dagen of weken, niet van kwartalen’. “We hebben tot nu alleen schuld opgebouwd na de steun van Frankrijk en Nederland. Dat zal gecorrigeerd of aangepast moeten worden. Daarom praten we met beide overheden of we de steun van schuld naar eigen vermogen kunnen veranderen. Dan moet je de Europese Commissie inschakelen. Wij zijn daarbij betrokken.” Of dat voor de verkiezingen op 17 maart zal lukken, durft KLM-topman Elbers niet te zeggen. “Nederland heeft aangegeven dat ze Air France-KLM én KLM wil blijven steunen. Op welk niveau dat zal zijn, is nog speculatie. We zitten middenin discussies. Het is niet productief om daarop nu in te gaan. Snelheid is geboden omdat de grote Europese concurrenten vergelijkbare operaties al achter de rug hebben. Ministers Wopke Hoekstra (Financiën) en Cora van Nieuwenhuizen (luchtvaart) zeggen ‘in nauwe dialoog te zijn’ met de Franse regering en de Europese Commissie. Brussel ziet aandeleninkoop als staatssteun. Om daarvoor in aanmerking te komen eist de Europese Commissie bloedgeld wat betekent dat KLM en Air France activiteiten zullen moeten opgeven. En aangezien er niet veel wisselgeld meer is – bij KLM gaan er 6000 werknemers uit, bij het twee keer zo grote Air France 8500 – zal het gaan om de kroonjuwelen: start- en landingsrechten op Schiphol en in Parijs. Eerder nam Duitsland 20% van het aandelenkapitaal van Lufthansa over in ruil voor €6 mrd steun. Om daarvoor in aanmerking te komen moest de luchtvaartgigant 18.000 starts en landingen per jaar inleveren op zijn sleutelvliegvelden Frankfurt en München. Wij verwachten gevraagd te worden slots in Parijs en Amsterdam op te geven,” zegt topman Benjamin Smith van Air France-KLM. “Wij willen dat dat proportioneel en vergelijkbaar is wat Lufthansa heeft gedaan.” Alleen voor Schiphol zou het offer kleiner moeten zijn. “In tegenstelling tot Frankfurt, München en Parijs zit Amsterdam helemaal vol, dus de impact van zo’n maatregel daar zal kleiner moeten zijn.” Zulke ‘slots’ zijn goud waard. Zo verkocht Air New Zealand vorig jaar één slot op het Londense Heathrow voor $27 mln. De waarde van het Lufthansaoffer zou daarmee op bijna een €½ mrd uitkomen. KLM -groep ‘bezit’ zo’n 270.000 starts en landingen op Schiphol. Gedwongen minder vliegen zal het toch al moeizame herstel van de maatschappij nog verder bemoeilijken. Slots bepalen wanneer de luchtvaartmaatschappij kan vliegen en spelen een cruciale rol in het overeind houden van het Europese- en intercontinentale overstapnetwerk. De klap komt nog eens dubbel hard aan, want de rechten die worden opgegeven, komen daarna in handen van concurrenten. Die kunnen er alle kanten mee opvliegen, wat de kans doet toenemen dat er vanaf Schiphol nog meer ‘pretvluchten’ bijkomen wat iedereen juist wilde voorkomen. De Ierse prijsvlieger Ryanair zou er zijn activiteiten op Schiphol flink mee kunnen uitbreiden en zo KLM nog verder pijnigen. (bron: Parool)

ING heeft door de coronacrisis afgelopen jaar ruwweg de helft minder winst gemaakt. Volgens het financiële concern drukten de viruspandemie en de strenge lockdownmaatregen met name op de vraag naar leningen, zowel bij consumenten als bedrijven. Ook moest er veel geld apart gezet worden voor leningen die mogelijk nooit meer worden terugbetaald, al speelde dat laatste wel minder in de laatste maanden van het jaar. Onder de streep bleef een kleine €2,5 mrd over. Een jaar eerder ging nog bijna €4,8 mrd winst in de boeken. In het slotkwartaal was de winstval minder groot, met een afname van dik 17% procent tot €727 mln. In deze periode hoefde er relatief gezien veel minder geld naar de stroppenpot. Topman Steven van Rijswijk is ondanks alles tevreden met de resultaten. Hij wijst erop dat de bank er wereldwijd wel meer klanten bij kreeg. Ook bleef ING volgens hem een „gezonde vraag” naar hypotheken zien. Het financiële concern schrapte enkele maanden terug nog ongeveer 1000 banen bij de zakenbank en de activiteiten voor consumenten in het buitenland. Die ingreep was onder meer nodig vanwege het tegenvallende economische klimaat. Vakbonden vreesden direct dat er ook honderden banen in Nederland verloren zouden gaan, maar hoe de reorganisatie hier precies zou uitpakken moest nog worden besloten. (bron: DFT) Het resultaat valt in relatie tot dat van ABN Amro niet tegen. Valt zelfs mee, maar wordt het beeld niet vertekend door de geld- en koersexplosie op de aandelen- en cryptomarkt?

De Volksbank wil de komende twee jaar 400 tot 500 arbeidsplaatsen schrappen. Dat is ongeveer 10% van het huidige personeel van de staatsbank.
Ook Rabobank heeft flink te lijden onder de coronacrisis. De bank gaat de komende vijf jaar circa 5000 banen schrappen. Door een met bijna €2 mrd gevulde stroppenpot en een witwasboete, halveerde de winst bij Rabobank over 2020. De bank meldde dat het gedwongen ontslagen zoveel mogelijk wil beperken. De ingreep is volgens de bank onvermijdelijk geworden vanwege ongunstig lage rentes, aangescherpte wetgeving en voortgaande digitalisering. Bij Rabobank werken 43.272 mensen, waarvan 8000 externen. Door verdere digitalisering wil Rabobank het traditionele kantorennetwerk in het land de komende jaren afbouwen. Om hoeveel filialen het precies gaat laat de bank nog in het midden. Rabobank meent dat het aantal gedwongen ontslagen deels via reguliere uitstroom en herplaatsing naar andere functies kan worden geregeld. Ook kan het aantal externen worden verminderd. Onder aan de streep bleef bij Rabobank het afgelopen jaar een nettowinst van ruim €1 mrd over. Dat is een halvering van de winst van een jaar eerder. Rabobank moest door de coronacrisis €1,913 mrd opzij zetten voor mogelijke kredietverliezen. Een jaar eerder was dit nog €975 mln. Rabobank meldde bij de presentatie van de jaarcijfers ook dat het is gezakt voor een toets van De Nederlandsche Bank (DNB) voor het op orde brengen van de klantdossiers. De toezichthouder legde Rabobank eind 2018 een last onder dwangsom van een half miljoen op. In april vorig jaar startte DNB een onderzoek of de bank de zaken inmiddels op orde had. Dat bleek niet het geval, meldt Rabobank nu. Daardoor moet de bank de dwangsom van €500.000 betalen. De bank benadrukt dat het voorkomen van witwaspraktijken ’een continu proces is’ en de ’grootste aandacht’ heeft. Inmiddels is 4000 man personeel in dienst om witwaspraktijken te bestrijden. ABN Amro meldde nu 3800 fulltimers in dienst te hebben voor het controleren van klanten en overboekingen. (bron: DFT) Wat opvalt is dat het bedrag dat de RABO heeft moeten reserveren voor mogelijk oninbare leningen twee keer zo groot is als de jaarwinst.

Heineken schrapt 1 op de 10 banen banen. De bierbrouwer Heineken schrapt wereldwijd 8000 banen. De brouwer greep vorig najaar al in op het hoofdkantoor in Amsterdam en twee regionale hoofdkantoren in het buitenland. Dat kost daar dit kwartaal 205 van de 1700 banen. De nieuwe ingreep treft de komende twee jaar ook de landenorganisaties. Daarmee is al een begin gemaakt. Het hoofdkantoor in Leiden, waar 400 mensen werken, kent sinds 2020 een vacaturestop. Volgens een woordvoerder van Heineken gaan in Nederland circa 300 banen verloren. De brouwer had vorig jaar beloofd dat in 2020 geen gedwongen ontslagen zouden vallen. “Maar vanwege de lockdowns en de economische situatie zijn ingrepen dit jaar onvermijdelijk.” Met operatie Evergreen – naar de kleur van de Heinekenflesjes – wil de vorig jaar aangetreden topman Dolf van den Brink €2 mrd kosten besparen door efficiënter te produceren. Het schrappen van banen moet jaarlijks €350 mln opleveren. Voor de sanering is €420 mln. Daarnaast gaat Heineken investeren in online bierverkoop – zoals via het Nederlandse Beerwulf – , worden de activiteiten in alcoholvrije bieren opgevoerd en investeert het concern in alternatieve alcoholica, waaronder cider en hard seltzer. Heineken 0.0, in 2016 gelanceerd, is inmiddels in 84 landen beschikbaar, sinds kort ook in Brazilië, Mexico en de VS. Heineken is, met het huismerk en merken als Amstel, Tiger en Sol, nog altijd de tweede bierbrouwer ter wereld. Door corona daalden de bierverkopen wereldwijd ruim 8%, vooral doordat horeca door corona moest sluiten. Momenteel is wereldwijd ruim 70 procent van de cafés die Heineken-bieren schenken dicht. Dat werd niet goedgemaakt door de iets hogere verkopen bij supermarkten en slijters. De brouwer maakte daardoor over 2020, bij een omzetdaling van bijna procent tot 23,8 miljard euro, 204 miljoen euro verlies. Dat kwam ook doordat de brouwer cafébazen te hulp schoot. Deze maand is opnieuw de huur kwijtgescholden van de 700 cafés die Heineken bezit of beheert. (bron: Parool) De nettowinst daalde van €2,5 mrd in 2019 naar €1,2 mrd afgelopen jaar. Een daling van 495. De omzet daalde 12% naar €19,7 mrd.

Miss Etam en Steps vragen uitstel van betaling aan, doorgaans een voorbode van een faillissement. Eigenaar NXT Fashion zegt dat het komt door de lockdown, en doordat de kledingzaken geen loonsteun krijgen. Er werken 340 mensen. NXT maakte dit bekend kort nadat de werknemers naar buiten brachten dat zij het faillissement van hun werkgever hadden aangevraagd, omdat de lonen niet uitbetaald werden. NXT Fashion veranderde in de herfst van eigenaar en wordt daarom gezien als een startende onderneming. Eigenaar Martijn Rozenboom nam de twee zaken vorig jaar over van het failliete FNG. (bron: NOS) Dit lijkt een droevig verhaal. Deze bedrijven stonden na de eerste corona-golf op opvallen en worden gered door een nieuwe eigenaar. Maar die nieuwe eigenaar komt niet in aanmerking voor gratis overheidssteun in deze moeilijke tijden want hij is een starters en sdtarters komen daarvoor niet in aanmerking, ondanks dat deze winkel volgend jaar 100 jaar zou bestaan. Of dat gaat lukken is de vraag want de nieuwe eigenaar is niet altijd zo’n succesvolle ‘overnemer’ geweest.

Overwegingen

Een brede coalitie van maatschappelijke organisaties lanceert in aanloop naar de verkiezingen een campagne tegen ‘belastingparadijs’ Nederland. ‘Per seconde wordt er €1000 aan belasting ontweken via Nederland. Rijke en arme landen verliezen hierdoor jaarlijks miljarden. Dit kan zo niet langer’, schrijft de coalitie van ActionAid, Tax Justice Nederland, Oxfam Novib, vakbond FNV, Somo, Both Ends, TNI en de voorzitter van de Europese belastingcommissie, Paul Tang. Zij willen een einde maken aan Nederland als ‘doorsluisland’. (bron: Trouw)

Weg met de lockdown en avondklok, zegt Herstel-NL. Een groep van economen, artsen en andere deskundigen pleit voor een alternatieve aanpak van de pandemie. Hun boodschap prijkt vanaf 18 februari op honderden reclameborden, klinkt op sociale media en in radiospotjes. ‘Er is een plan waarmee Nederland open kan’, roept Herstel-NL anderen op. ‘Doe mee!’ De initiatiefnemers kraken het overheidsbeleid rond de bestrijding van het virus. Ze pleiten voor het opheffen van de lockdown en avondklok. Samen met onder meer econoom Barbara Baarsma en Coen Teulings heeft Erik-Jan Vlieger een tweesporenbeleid bedacht. Herstel-NL stelt voor dat bedrijven, kroegen en scholen heropend worden. “Dat zijn reguliere zones, waarin het normale leven weer wordt opgepakt”, legt Vlieger uit. “Begeef je je daarin, dan accepteer je dat virusoverdracht plaats kan hebben en je mogelijk besmet raakt met corona.” Aan de andere kant moeten er beveiligde zones komen, en tijdslots, waarin ouderen en kwetsbaren zich beschermd en vrij kunnen bewegen. “We kunnen bijvoorbeeld afspreken dat theaters, restaurants en winkels drie dagen in de week ‘veilig’ opengaan. Op die dagen worden er strenge maatregelen nageleefd, met speciale routes, handhavers en mondkapjes om besmetting tegen te gaan. Iedereen mag zelf kiezen of zij de veilige of reguliere route wil volgen. Zo wordt de samenleving vrijgelaten terwijl tegelijkertijd de groep wordt beschermd die het meest te vrezen heeft van het virus.” Vlieger en co hebben alvast een duwtje in de rug gekregen: uit 17 februari gepubliceerd onderzoek I&O Research blijkt dat de roep om versoepelingen toeneemt. Het aandeel Nederlanders dat in meer of mindere mate wil versoepelen, is sinds eind januari meer dan verdubbeld van 21% naar 45%. 9% van de Nederlanders wil de lockdown helemaal loslaten. Herstel-NL is niet de eerste groep die vraagtekens zet bij het overheidsbeleid. Zo kwamen Amerikaanse wetenschappers vorig jaar met de Great Barrington Declaration, waarin ook zij wezen op de economische, psychische en anderszins maatschappelijke schade die lockdowns met zich meebrengen. Net als na die publicatie, klinkt er nu kritiek op het tweesporenbeleid dat Herstel-NL voorstelt. Zo zou het vrij laten woekeren van het virus in de reguliere zones leiden tot extra zieken en doden. En volgens virologen is het lastig om kwetsbaren en minder-kwetsbaren van elkaar te scheiden. Helemaal veilig is het plan van Herstel-NL niet. “Maar ik zie in de data en literatuur geen aanwijzingen dat de mogelijke problemen zo groot zullen worden dat zij de huidige disproportionele maatregelen rechtvaardigen. Elke dag die we binnen zitten neemt de nevenschade enorm toe, denk aan de toename van eetstoornissen en vrijwillige bedrijfsbeëindiging. En die problemen zijn niet zomaar gerepareerd. Het roer moet nú om.” (bron: Trouw) Wat moet ik mij voorstellen? Mijn eerste indruk is een groepje zogenaamde deskundigen van de tweede of misschien wel derde orde, die geld hebben gestort om onder het bestuurlijke beleid van deze regering af te komen met als woordvoerder Barbara Baarsma, hoogleraar economie aan de UVA en directeur van de RABO in Amsterdam, met aan haar zijde Coen Teulings, universiteitshoogleraar aan de Universiteit in Utrecht. In een democratie bestuurt een regering wiens beleid wordt goedgekeurd en gecontroleerd door het Parlement. Dat aan zo’n bestuur ook minder sterke bestuurszaken aan de orde komen, moeten we accepteren. We weten dat premier Rutte moet afhaken bij complexe problemen. Of dat nu gaat over de pensioenen, het milieu, het klimaat en de natuur, de boeren en de stikstof, de Pfas en de bouwers en natuurlijk nu de coronabesmettingen. In al die gevallen valt hij terug op adviseurs, commissies, werkgroepen, colleges, de polder om zijn kabinet te adviseren over het te voeren beleid. Corona heeft meerdere aandachtsgebieden: niet alleen het virus, het testen en het vaccineren, maar ook de medische zorg voor besmette personen, het genezingsproces cq het overlijden, ook de bescherming van het volk voor besmetting in al zijn facetten. Ik noem de mate waarin een lockdown wordt ingesteld, een avondklok, acceptatie ervan door het volk en de bestrijding van ongeregeldheden. En dan de sociaal/maatschappelijk en financieel/economische gevolgen voor burgers, bedrijven en de overheid. En ja de afweging van belangen die op velerlei terreinen hierin een rol spelen zal altijd tot discussie leiden. Er zal altijd non-beleid plaatsvinden dat ze niet meer naar de kroeg kunnen of buiten de deur kunnen eten, de avond/nachtklok, dat het uitgaansleven en het sporten stil ligt, en dat jongeren recht hebben op festivals met alcohol en drugs. Anderen vragen zich af of in dit hele proces farmaceutische bedrijven geen enorm financieel gewin hebben van de wijze waarop onze regering dat uitvoert. Waarmee Herstel-NL komt komt op mij over als een greep naar de macht. Het kabinet is al naar huis gestuurd, het OMT buitenspel zetten en een Derde Macht van Barbara Baarsma c.s. aan het bewind brengen om de wil van een deeltje van het volk uit te voeren. Kom op ‘we zijn geen bananenrepubliek’. Ja, het zou anders kunnen en de besluiten zouden breder gefijnd kunnen worden, maar de aanpak van de ondernemer Jan-Erik Vlieger, daar geloof ik niet in. En Herstel-NL wil dat omdat 45% van het volk dat zou willen. Het volk wil niet langer betutteld worden of ze beschermd moeten worden tegen het corona-virus en de gezondsheidsproblemen die daarvan het gevolg zijn. Nee, ze willen hun vrijheid terug en datgene willen doen waar behoefte aan is en zelf de verantwoordelijkheid denken te kunnen nemen bij besmetting. Maar dan wel op de zorg (ziekenhuizen, GGD, fysio, psychiaters en psychologen, thuiszorg) terug kunnen vallen. En daar moet het parlement daar dan mee instemmen?

Corona berichten

Tot 18 februari 2021 om 10.00 uur zijn bij het RIVM 4618 nieuwe coronabesmettingen gemeld, ruim duizend meer dan gisteren. Het aantal is ook hoger dan het weekgemiddelde van 3649.

Ik kreeg van een vriend die in het buitenland woont, een 4-tal vragen toegestuurd van een mij onbekende bron, Frontnieuws, met de vraag of ik daarover een mening heb. Ik citeer: De controverse rond de Coronavaccinatie neemt toe. Verscheidene ziekenhuizen in zowel Frankrijk (Brest, Morlaix, onlangs ook Saint-Lô) als Zweedse provincies hebben hun vaccinatiecampagnes voor hun verplegend personeel opgeschort wegens te veel bijwerkingen. Gävleborg is nu gedwongen om de Coronavaccinatie voor medisch personeel te stoppen nadat velen ziek werden van het vaccin, meldt SVT. Van de 400 tot nu toe gevaccineerde mensen zijn er 100 ziek geworden. Gedurende de week werden 400 mensen van het medisch personeel van Gävleborg ingeënt tegen Covid-19. Maar nu wordt de vaccinatie onderbroken, aangezien velen ziek zijn geworden van de eerste injectie. Omdat we geleerd hebben om thuis te blijven als je symptomen hebt, hebben we een groot personeelsverzuim.

EU-gezondheidsagentschap: “We moeten erop voorbereid zijn dat het Covid-19 virus bij ons beleid”. Mensen die genoeg hebben van de pandemie moeten zich voorbereiden op een verontrusten vooruitzicht. Op de een of andere manier zijn mensen gevoelig voor doemscenario’s. Klimaatprofeten dreigen met een stijgende zeespiegel. Het WNF noemt een miljoen soorten die met uitsterven wordt bedreigd. Maar wij wordt ook bedreigt voor een medische dictatuur en de pharmaceutisch industrie enorme winsten maken en die situatie zo lang willen voortzetten, dat is een groot financieel belang. De mainstream media geeft nu openlijk aan de wereld door dat het Covid-19 Coronavirus een blijvertje is vanwege al het geld dat het oplevert voor de elites. Op 7 februari publiceerde The Wall Street Journal (WSJ) een stuk met de titel, “Covid-19 vaccins wekken hoop, maar de koude realiteit dringt door dat ziekte waarschijnlijk zal blijven”, dat in feite bevestigt wat we al de hele tijd zeggen: dat gevaccineerd worden tegen het Coronavirus niet het oude normaal zal terugbrengen. In feite zal een vaccinatie tegen het Coronavirus helemaal niets uithalen, omdat “autoriteiten” zeggen dat mondkapjes, afstand houden en andere “nieuwe normale” protocollen nog steeds moeten worden gevolgd, ondanks de injectie. WSJ schrijvers Daniela Hernandez en Drew Hinshaw leggen uit dat ook al worden mensen nu met miljoenen gevaccineerd, de viruskiemen zullen blijven “circuleren voor jaren, of zelfs decennia, waardoor de samenleving met Covid-19 zal moeten samenleven zoals met andere endemische ziekten zoals griep, mazelen, en HIV”

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 12 feb 2021, week 6: AEX 676,83; Bel20 3.819,93; CAC40 5.7053,67; DAX 14.049,89; FTSE 100 6.589.79; SMI 10.880,37; RTS (Rusland) 1.461,99; SXXP (Stoxx Europe) 414,00; DJIA 31.458,40; NY-Nasdaq 100 13.807,70; Nikkei 29.520,07; Hang Seng 30.182,44; All Ords 7.081,30; SSEC 3.655,09; €/$1.212; BTC/USD $48.991,80; 1 troy ounce goud $1.824,30, dat is €48.353,20 per kilo; 3 maands Euribor -0,547%; 1 weeks -0,562%; 1 mnds -0,553%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,368%; 10 jaar VS 1,1815%; 10 jaar Belgische Staat -0,245%; 10 jaar Duitse Staat -0,428%; 10 jaar Franse Staat -0,199%; 10 jaar VK 0,519%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,355%; 10 jaar Japan 0,154%; Spanje 0,154%; 10 jaar 0,481%; Italië 0,481%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,69.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden deze week licht stijgend, terwijl de rente aantrok. 30-jarig papier van de rijke landen noteert opnieuw hoger. De dollar steeg licht en de bitcoin trok verder aan. Nieuws vanuit getroffen sectoren in het bedrijfsleven, zoals de luchtvaart, de reiswereld en kunst en cultuur, de jaarcijfers van Shell, de bankcijfers, verlenging van de lockdown en de avondklok, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en slechte verwachtingen voor de werkgelegenheid, en het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van het voortdurende krimp-scenario, mede als gevolg van corona, bepalen de sfeer. De inflatie in de eurozone in januari steeg onverwacht sterk. De goudprijs noteerde vrijwel onveranderd. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,099%; Duitsland 0,075%; Nederland 0,148%; Frankrijk 0,594%; Japan 0,6648%; Spanje 1,057%; VK 1,106%; Italië 1,406%; Canada 1,6145%; VS 1,9783%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,688%; Nederland -0,66%; Zwitserland -0,6465%; België -0,615%; Frankrijk -0,599%; Denemarken -0,54%; Spanje -0,32%; Japan -0,1176%; VK -0,041%; Italië -0,086%

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.