UPDATE 12/13-12 2020/560 Nieuw hulpgeld beschikbaar voor het bedrijfsleven

In blog (dagboek) 559 heb ik aandacht besteed aan antisemitisme. Wat mij daarbij bezighield waren de antwoorden van mijn moeder zaliger, Rooms Katholieke vrouw met Joods bloed van vaders kant, op mijn vragen over de Jodentransporten tijdens de oorlog naar Duitsland. Zij vertelde mij dat Joden in de Dertiger Jaaren mensen waren waarvoor je moest oppassen: ze waren slimmer en sluwer dan wij waren. Ze heeft mij meerdere keren verteld dat zij voor de oorlog wel eens biefstuk kocht bij een Joodse slager, vanwege de kwaliteit (minder zenen), maar thuisgekomen het vlees altijd nawoog, want als je afrekende voor het half pond, woog het meestal maar 240 gram. Als mijn moeder daar een volgende keer een opmerking over maakte kreeg ze standaard te horen dat de weegschaal geijkt was. Geert Mak schrijft in ‘De eeuw van mijn vader’ ook over hoe in Nederland gedacht werd over joden na de machtsovername door Hitler c.s. in 1933. Socialisten en communisten waren anti Hitler en zijn nazi-regering. De rest streefden naar een neutrale instelling jegens het Duitse bewind. De Katholieke kerk zei dat ze tegen Hitler waren maar voerden daarop geen hard beleid tot Dr Johannes de Jong, hoogleraar, in 1935 tot aartsbisschop in Utrecht werd benoemd (in 1946 tot kardinaal). NSB’ers werden wel geëxcommuniceerd. De Katholieke Volkspartij (KVP) volgde de ontwikkelingen bij de oosterburen kritisch, mogelijk ook gezien de positie van het Koningshuis (met Prins Hendrik en Prins Bernhard). Binnen de protestantse kerken werd van kritisch tot mild geoordeeld over Hitler en zijn nazi-beleid en de jodenvervolging. De Hervormde en de Gereformeerde Kerken straalden niet dezelfde boodschap uit. Het NSB-gedachtengoed was voor de ‘kleine luijden’ herkenbaar: autoritair leiderschap, het denken in nationalistische termen, de twijfels over de democratie, verlangen naar orde en tucht, de afkeer van het perfide Engeland en het decadente Frankrijk en het latente antisemistische, waren herkenbare begrippen: ‘in Duitsland hebben zich ontwikkelingen voorgedaan die wij moeten afwijzen, maar in tijden van omwentelingen komen deze voor’. Tijdens de Kristallnacht, die plaatsvond in de nacht van 9 op 10 november 1938, een door de nazi’s georganiseerde actie die was gericht tegen het Joodse deel van de Duitse bevolking, werden in heel Duitsland Joden en hun bezittingen aangevallen. Er werden 1400 synagogen in brand gestoken, ongeveer 7500 winkels en bedrijven van Joden vernield. Ook Joodse huizen, scholen, begraafplaatsen en ziekenhuizen moesten het ontgelden. Het werd de brandweer verboden om de branden te blussen. Volgens eerste verslagen werden tijdens de Kristallnacht 96 Joden op straat vermoord, later werden dat er veel meer. Ook in Oostenrijk en Sudetenland werden Joden aangevallen en hun bezittingen vernield. Dit handelen werd door het dagblad ‘De Standaard’ (klankbord van de ARP en de Gereformeerde Kerken van Nederland opgericht in 1872 door Abraham Kuyper; in 1920 werd Hendrik Colijn hoofdredacteur. In de oorlog bleef De Standaard verschijnen omdat het dagblad een neutrale houding probeerde in te nemen onder de Duitse bezetting. Men vond dat men als Christelijk dagblad gehoorzaam moest zijn aan de Bijbelpassage in Romeinen 13:1, waar staat dat men de overheid moet gehoorzamen. In 1944 werd de krant vanwege papierschaarste verboden. Omdat men in gereformeerde kringen, met name in het verzet, ontevreden was over de meegaande koers van De Standaard met de Duitsers, verscheen sinds 1943 Trouw als illegale concurrent, gericht op het gereformeerde volksdeel) een luguber dieptepunt genoemd van een Middeleeuwse progrom, maar ook als gevolg van de eigenaardigheid van de Jood ‘van een bepaalde handigheid en de macht in de financiële wereld’. In Gereformeerde kringen was de mening dat het erg was wat er was gebeurd, maar het waren ‘de anderen’. Ik noteerde een aantal uitspraken uit die tijd ‘Joden zijn altijd al een probleemvolk geweest’, ‘ze zijn het uitverkoren volk Gods’, ‘ze zijn al jaren onderweg, maar nergens zijn ze echt welkom’. Er wordt zelfs gezegd dat het beter is dat we Joden niet binnenlaten omdat dat het ‘antisemitische denken’ van Nederlanders zou versterken omdat ze als een concurrent worden gezien op de arbeidsmarkt en het zakendoen.

In 1933 had de minister van Justitie in het kabinet Colijn II gezegd dat de positie van de Joden in Duitsland betreurenswaardig moge zijn, maar “om voor asylrecht in aanmerking te komen, is meer nodig.” Die grens was in juni 1933 bereikt. De Joden in Duitsland beseften zelf echter van meet af aan de ernst van de situatie. “Velen van ons konden het rationeel niet beargumenteren, maar we voelden aan dat het foute boel was”, aldus de Joodse wijsgeer Martin Buber. Niet verbazingwekkend dat vanaf het voorjaar van 1933 een stroom Joodse vluchtelingen op gang komt. Begin september meldt minister Van Schaik in de ministerraad dat gedurende de zomer op de stations van Oldenzaal en Zevenaar ruim 1000 Duitse Joden meer zijn binnengekomen dan er zijn vertrokken. De bewindsman verwacht tegen de winter een ware toevloed en wil daarom maatregelen nemen. Hij stelt zijn collega’s in het kabinet de vraag of “deze invasie – die op blijvende vestiging dreigt uit te lopen – wel gewenst is op ras-, economische en sociale overwegingen.” Van Schaik ducht spanningen op de arbeidsmarkt en stelt daarom voor alle Duitse Joden “van wie uitdrukkelijk blijkt dat zij niet uit noodzaak van asyl naar ons land zijn gekomen”, terug te sturen. De aanbeveling van de minister leidt niet direct tot maatregelen, maar in mei 1934 meldt het Algemeen Politieblad dat vluchtelingen aan de grens moeten worden geweerd tenzij het mensen betreft die bij terugkeer naar Duitsland onmiddellijk lijfsgevaar lopen. De komst van grotere groepen Joodse vluchtelingen stelt de Nederlandse regering in de jaren dertig voor nieuwe problemen. Eeuwenlang geldt ons land al als een vrijhaven voor verdrevenen, in het bijzonder voor vluchtelingen om geweten of geloof. De Vreemdelingenwet, die dateert uit 1849, bepaalt: “Alle vreemdelingen die voldoende middelen van bestaan hebben of door werkzaamheid kunnen verkrijgen, worden in Nederland toegelaten.” In het specifieke geval van Duitsland geldt bovendien nog een verdrag uit 1906 waarin beide landen hebben afgesproken de bonafide vestiging van zakenlieden over en weer zo veel mogelijk te bevorderen. Het Reformatorisch Dagblad bericht daarover: <Behoudens enkele bijzondere gevallen die Van Schaik zelf zal beoordelen, wil hij geen nieuwe vluchtelingen meer toelaten. De regering onder leiding van de gereformeerde Hendrik Colijn stelt paal en perk aan gastvrijheid voor de opgejaagde zonen en dochters van Abraham: een klein getal is tijdelijk welkom en het verblijf mag niets kosten. Dat Hitlers Machtsübernahme in 1933 weinig goeds voor Joden en andersdenkenden betekende, beseffen de meeste Europeanen wel, al kunnen zij op dat moment de volle omvang van het nieuwe beleid nog niet doorgronden. Toch wil bijna niemand geloven dat de nieuwe leider van Duitsland werkelijk uit is op het elimineren van politieke tegenstanders en in het bijzonder op de vernietiging van de Joden. “We hadden het kunnen weten. Hitler ontvouwde zijn plannen al in de jaren twintig in zijn boek “Mein Kampf”. Maar we wilden het niet geloven. Het was te absurd zulke voornemens serieus te nemen”, zegt een topambtenaar van Buitenlandse Zaken na de oorlog tegenover een parlementaire onderzoekscommissie. Vanwege de toestroom van Joodse vluchtelingen geeft de Nederlandse regering in 1936 ambtenaar Van Lier opdracht een nota te schrijven over het vluchtelingenvraagstuk. Hij onderscheidt daarin twee soorten vluchtelingen: zij die vanwege politieke overtuiging, godsdienst of ras worden vervolgd of vervolging vrezen, en zij die in economisch opzicht in hun bestaan worden getroffen of bedreigd. Van Lier maakt daarbij wel enkele kanttekeningen. Onder de gewetensvervolgden is volgens hem een aanzienlijke groep die zelf geen zuiver geweten heeft. En de tweede categorie beschouwt hij als landverhuizers die een bedreiging vormen voor de arbeidersklasse en de middenstand. Zo verklaart hij ook het groeiende antisemitisme. Daarbij wijst hij erop dat de “Duitse vluchtelingen in het algemeen hun Duitse mentaliteit behouden. Dit geldt evenzeer voor de Arische als voor de niet-Arische Duitsers.” Uiteindelijk komt de topambtenaar tot de conclusie dat “het werken hier te lande van vluchtelingen en het vestigen van zelfstandige zaken meer nadeel dan voordeel heeft opgeleverd voor de Nederlandse volksbelangen.” Van Liers nota, die hij later nog door twee kleinere notities laat volgen, heeft in hoge mate het Nederlandse regeringsbeleid bepaald. De hoofdlijn is duidelijk: beperking van de toelating van vluchtelingen en het stimuleren van emigratie. Tussen 1933 en 1938 is er sprake van een gestage, maar tamelijk goed beheersbare stroom vluchtelingen. Als Hitler in maart 1938 Oostenrijk inneemt, springen in Den Haag alle seinen op rood. Er leven in Oostenrijk circa 185.000 Joden. Denkbaar is dat zij een goed heenkomen zoeken en daarbij het oog laten vallen op Nederland. Minister Goseling van Justitie laat de Kamer weten dat de bewaking aan de grens verscherpt is. Een vluchteling is voortaan als “een ongewenst element voor de Nederlandse maatschappij en derhalve als een ongewenste vreemdeling te beschouwen die derhalve aan de grens geweerd en, binnenlands aangetroffen, over de grens gebracht moeten worden.” Mocht in een enkel geval aannemelijk zijn dat werkelijk levensgevaar voor de vluchteling te duchten is, dan kan dit aan de minister worden voorgelegd.

De beperking die minister Goseling voorstelt, lokt in de media stevige kritiek uit. Zo legt de historicus Geyl in een uitvoerig artikel in De Groene Amsterdammer uit hoeveel Nederland in de loop der tijden aan vluchtelingen te danken heeft. Het mag niet baten. Goseling en de regering-Colijn V blijven bij hun standpunt: voor de opgejaagde jood is geen plaats. Toch weten er nog steeds mensen binnen te komen, geholpen door ambtenaren die een oogje dichtknijpen, door burgemeesters die meer hun hart volgen dan de regels, of door burgers die deernis hebben met de ontheemden. Majoor Croiset van Uchelen, verantwoordelijk ambtenaar voor de rijksvreemdelingendienst, klaagt voorjaar 1938 dat er gemeenten zijn die buiten alle Haagse autoriteiten om Joodse vluchtelingen “maar raak inschrijven.” De majoor is niet de enige die zich zorgen maakt. Enkele maanden later schrijft het hoofd van de afdeling handel en nijverheid van het ministerie van Economische Zaken, Hirschfeld, dat “hier en daar de maat meer dan overvol is.” Zijn verklaring: “Men mag niet vergeten dat de Duitse Israëliet een goed leven gewend was en dit zeker nog meer ten toon spreidde dan de Nederlandse rasgenoten dit doen. Verder heeft de Duitse Jood veel en vaak zeer veel eigenschappen in zich verenigd die de Duitsers vaak impopulair maakten. Om al deze redenen zou ik het standpunt willen innemen dat beperking hier stellig gewenst is.” De deur die minister Goseling in mei heeft dichtgeklapt, wordt in november 1938 weer uit het slot gehaald. Maar hij gaat slechts op een kier open. In de nacht van 8 op 9 november organiseren Hitlers handlangers in Duitsland de Reichskristallnacht, een ware pogrom tegen de Joden. In heel het land moeten de Joden en hun eigendommen het ontgelden. En ze draaien bovendien ook nog op voor de kosten van de schade die de nazi’s hen hebben toegebracht. Dat is voor veel Duitse Joden het signaal om hun land te verlaten. Het laatste kabinet-Colijn beseft dat het een gebaar moet maken. Nederland wil een beperkt aantal vluchtelingen opnemen, mits het niet voor de kosten van opvang en verzorging opdraait. Op zondagmiddag 13 november nodigt minister Goseling de voorzitter van het in 1933 opgerichte Comité voor Bijzondere Joodsche belangen, prof. dr. D. Cohen, uit. Samen met zijn vriend, de Amsterdamse industrieel Abraham Asscher, bespreekt hij met de minister het vluchtelingenprobleem. Cohens verslag spreekt boekdelen. “Wij behoefden nauwelijks te zeggen waarvoor wij kwamen. Er heerste een uit traditie geboren bereidheid een wijkplaats te verlenen, maar tegelijk een uit beleid ontstane voorzichtigheid, die het getal der op te nemen vluchtelingen beperkt wilde zien. Bovendien stelde men de eis, dat deze in kampen zouden worden opgenomen en dat wij de verplichting op ons namen hen zo spoedig mogelijk te laten emigreren. En daar de financiën van de staat niet met de zorg voor hen belast mochten worden, vroeg men ons, binnen drie dagen, een garantie te stellen van een millioen gulden, voor de kosten van onderhoud en inrichting der kampen.” Dankzij enkele vrienden die onbeperkte steun hadden toegezegd, kon deze garantstelling worden verleend. De regering laat nu maximaal 7000 Joodse vluchtelingen toe. Binnen enkele dagen is het quotum vol. Dan gaat de grens weer dicht. Potdicht. De grensbewaking wordt versterkt om vluchtelingen tegen te houden. Op 18 november schrijft de Nieuwe Rotterdamsche Courant: “En zoo werden zij, ouden van dagen en kinderen, waaronder zieken en gewonden, die na moeizame tochten en dikwijls na een tijd van ontbering, hoopten rust en veiligheid te vinden, aan de Nederlandsche grens ontvangen door een keten van gummie en ijzer. In het gezicht van wat hun een hemel lijkt, moeten zij terug, soms gegrepen door geweld, terug niet alleen naar het land waar hun het leven onmogelijk wordt gemaakt, maar terug in de handen van een staatspolitie, die op hen wacht met het grijnzend masker van de wraak.” De krant noemt schrijnende voorbeelden: een man van wie de vrouw en de kinderen al in ons land wonen; een stateloze die twaalf dagen gelopen heeft; een man die al vier maanden in een concentratiekamp heeft gezeten; een zuigeling van acht maanden. Zij allemaal krijgen geen toegang. Zij moeten terug het land in dat ze juist willen ontvluchten. Handtekeningenacties en kritiek binnen het parlement kunnen de regering niet op andere gedachten brengen. Colijn is duidelijk. Het vluchtelingenprobleem kan Nederland niet in zijn eentje oplossen. Andere landen moeten meedoen. Maar die houden hun grenzen dicht. Nederland kan maar een beperkt deel van de 600.000 Joden uit Duitsland opnemen. De Joden die sinds 1933 Nederland binnenkomen, worden vooral door hun broeders opgevangen. De Joodse gemeenschap in ons land draait voor vrijwel alle kosten op. Die lopen in de mlnen, zeker als begin 1939 bij de Drentse plaats Westerbork een opvangkamp wordt ingericht voor Joodse vluchtelingen. De bouw- en inrichtingskosten bedragen 1.250.000 gulden. De regering is wel zo ‘soepel’ dit bedrag te willen voorfinancieren, zodat het Comité voor Bijzondere Joodsche belangen het in termijnen kan afbetalen. Daarnaast verleent het kabinet het comité en enkele verwante instanties toestemming om een landelijke collecte te houden voor hulp aan de Joden. Colijn roept de Nederlandse bevolking op diep in de buidel te tasten. Zijn kerkelijke broeder, de gereformeerde theoloog prof. dr. K. Dijk, denkt daar anders over. In het gereformeerde weekblad De Bazuin ontraadt hij te geven aan de collecte, “daar het grootkapitaal voor een niet gering deel in handen der Joden is.” Ondanks Dijk’s advies brengt de collecte 473.033 gulden op. De gezamenlijke Joodse comités zeggen in een dankwoord: “Het Nederlandsche volk heeft de aan zijn naam verbonden traditie om uitgewekenen bij te staan in hun nood op schitterende wijze gehandhaafd.” “Binnenskamers wisten we beter”, schreef Cohen later in een briefje aan zijn vriend Asscher.

Ik besteed hier aandacht aan omdat het een beeld schetst van de Jood, onder dreiging van de machthebbers in Berlijn, die op de vlucht slaat op zoek naar een nieuw thuis. Achteraf moeten wij vaststellen dat die poging is mislukt. Daarbij teken ik wel aan dat Europa in de Dertiger Jaaren in een financieel/economische crisis verkeerde met indringende gevolgen op sociaal/maatschappelijk terrein: zware armoede, hoge werkloosheid, het ontbreken van ‘behoorlijke’ sociale vangnetten, verlies van beleggingen en spaargeld, dat werd toegeschreven aan de hebzucht van de rijke machtige Joden in de wereld van de banken. Geert Mak schrijft in ‘De eeuw van mijn vader’ ook over de medewerking die Nederlandse ambtenaren, politieagenten en NS-personeel meewerkten aan de deportatie van Joden en Sinti’s, alsof het de gewoonste zaak van de wereld was: gezagsgetrouw zijn aan de overheid: Matteüs 22: 15-22

Ik heb geen goed woord over de wijze waarop de Nazi’s huis hebben gehouden in de Joodse gemeenschap. Wat er gebeurt is met de vernietiging van een groot deel van Joodse gemeenschappen (in Nederland 75%, in Italië slechts 16% en in Denemarken 2%) in Europa in de Dertiger en Veertiger Jaaren door het toen heersende regime betreur ik, wijs het af. Dit had nooit zo mogen gebeuren, maar onze bestuurders hadden toen niet de inzichten om dat te voorkomen. Hitler deed gewoon wat hij wilde en lapte alle afspraken aan zijn laars die Duitsland waren opgelegd na de verloren Eerste Wereldoorlog. Iedereen keek de andere kant op en zo kon gebeuren wat niemand wilde. De gemeente Amsterdam ging na de oorlog de achterstallige erfpachtcanon van de gedeporteerde Joden met een eigen huis alsnog invorderen, ondanks dat de kunst was geconfisqueerd en naar Duitsland was vervoerd en de inhoud was leeggeroofd door NSB’ers en huizen gevorderd waren door de Duitse bezetter. Want, stelde het Amsterdamse gemeentebestuur, die canons stonden nog als onbetaald te boek!! En het anti-semitisme bestaat nog altijd en de Joden zijn nog altijd handig, slim en sluw en bezetten posities, waarmee zij monetair/financiële en maatschappelijke ontwikkelingen kunnen afdwingen. Wat gebeurd is tijdens de Holocost mag nooit meer plaatsvinden, maar toch hebben de Joden zelf daarvan de sleutel in eigen hand en helpt het niet om Joden een beschermde maatschappelijke positie te bieden en hen te vrijwaren van terechte dan wel onterechte aantijgingen. Toekomstige geschiedschrijvers zullen daarop ooit een reactie kunnen geven.

Ik belicht ook een ander aspect over het toetreden van de VS tot de Geallieerden die uiteindelijk Hitler ten val brachten. President Roosevelt had al wel steun aan de Engelsen toegezegd, maar de Amerikanen werden pas actief betrokken bij de Tweede Wereldoorlog toen nazi-Duitsland op 11 december 1941 de oorlog aan de VS verklaarden, achteraf bezien een heel domme handeling van Hitler, nadat de Japanse Keizerlijke Marine op 7 december 1941 een verrassingsaanval had uitgevoerd op Pearl Harbor in Hawaï, die was bedoeld om het grootste deel van de vloot van de VS te vernietigen, zodat de Jappen vrij spel zou hebben in de Pacific, een oceaan gelegen tussen Oost-Azië, Noord- en Zuid Amerika en Australië. Hierbij kwamen 2.402 Amerikanen om het leven en vielen er 1.282 gewonden. Op de achtergrond speelde ook een heel andere ontwikkeling een rol. Het wereldleiderschap van Engeland was aan zijn eind gekomen omdat zij veel te lang hadden vastgehouden aan de gouden standaard, waardoor ze op zeker moment niet meer in staat waren de wereldhandel te financieren. De financieel/economische ontwikkelingen in de VS hadden zich zodanig ontwikkeld dat zij in de startblokken stonden om het wereldleiderschap van de Engelsen over te nemen. Maar de geo-ontwikkelingen, met een oorlog met Japan en Duitsland, boden daarvoor geen mogelijkheden. Ook de belangen van de (rijke) Amerikaanse Joden in de VS speelden een rol. Er moest zo snel mogelijk een einde komen aan de uitroeiing van hun broeders en zusters in Europa en daarnaast zagen zij wel brood in het investeren in een oorlog. Vanuit die situatie was er een direct belang dat de VS zich actief zouden gaan opstellen door op militair terrein te gaan samenwerking met de bondgenoten om Duitsland op de knieën te krijgen. Daarna zouden de VS het wereldleiderschap overnemen en in kunnen gaan vullen. Europa was in 1945 één grote puinhoop. Die moest opgeruimd worden en daarna, in 1949 kwamen de Amerikanen met hun Marshallhulp, om heel Europa, ook verliezer Duitsland, economisch weer op poten te zetten. In Nederland ging het om 7% van het bnp. Hierdoor kreeg het Amerikaanse bedrijfsleven er een enorm afzetgebied bij, ook al gevolg van hun technische voorsprong die ze hadden. Al voor het einde van de oorlog, in 1944, hadden de Engelsen het wereldleiderschap al aan de Amerikanen overgedragen tijdens een bijeenkomst in Bretton Woods. Tijdens de United Nations Monetary and Financial Conference, ook wel bekend als de Conferentie van Bretton Woods, die werd gehouden van 1 tot 22 juli 1944 in het Mount Washington Hotel in het New Hampshire, kwamen 730 afgevaardigden van de 44 geallieerde landen bijeen om de internationale monetaire en financiële ordening te bepalen. Harry Dexter White en John Keynes waren de twee belangrijkste onderhandelaars tijdens die conferentie. Daar werd besloten tot de oprichting van de International Bank for Reconstruction and Development en het IMF. Het systeem van Bretton Woods voorzag in de invoering van een stelsel van vaste wisselkoersen. Bijzonder was dat alleen de dollar tegen een vaste hoeveelheid goud kon worden ingewisseld bij de FED, de Amerikaanse Centrale bank. Voor alle andere valuta werd wel een vaste wisselkoers met de dollar bepaald, maar deze waren niet direct inwisselbaar tegen goud. Indirect betekende het systeem van Bretton Woods de herinvoering van de goudstandaard. Daar kwam in 1971 met de ‘Nixon-schok’ een einde aan. In de Dertiger Jaaren had Hitler zich ontpopt als een briljant econoom, die in drie jaar alle Duitsers weer aan het werk had gezet, hij bouwde een moderne luchtmacht, marine en wapenindustrie op, had met de aanleg van autowegen de infrastructuur verbeterd en had de Volkswagen in de stijgers gezet. Economisch een topprestatie. Daar konden zowel de Fransen en de Engelsen niet mee concurreren. Maar Hitler had ook zwakke kanten, kunnen wij achteraf vaststellen. Hij handelde kortzichtig en bouwde geen Arisch imperium op voor de toekomst. Hij was geen staatsman, na hem kwam de zondvloed. Ook als opperbevelhebber van het leger maakte hij strategische fouten. Hij wilde zijn macht naar het oosten uitbreiden en dacht Rusland wel even in de zomer/herfst van 1941 te kunnen veroveren. Operatie Taifun ging op 22 juni 1941 van start, alles verliep trager dan gepland om Moskou binnen 5 weken in te nemen. In werkelijkheid werd het Duitse leger opgehouden door factoren die Hitler en de Duitse legerleiding niet hadden (willen) voorzien. Het Duitse offensief moest tot begin september worden uitgesteld om nieuwe voorraden naar het front te brengen. Toen nam Hitler het besluit dat Legergroep Midden eerst Legergroep Zuid moest helpen Kiev te veroveren in plaats van Moskou meteen aan te vallen. Hij vond het economisch-strategische belang van de Oekraïne groter dan het politieke en operationele belang van Moskou. Dit kostte weer een maand. Deze besluitvorming zou hem fataal worden en uiteindelijk leiden tot de capitulatie van 5/8 mei 1945. De Slag om Stalingrad (het huidige Wolgograd) die begon op 23 augustus 1942 en eindigde op 2 februari 1943, met een Duits leger in Stalingrad, dat oorlogsmoe was, ondervoed, slecht gekleed en zonder militair materieel en munitie en rechtsomkeer moesten maken richting de Heimat. Het geldt als keerpunt van de Tweede Wereldoorlog. Het Duitse 6e leger werd uiteindelijk volledig vernietigd door het Rode Leger. Het was een morele klap voor Duitsland, het land bleek niet onoverwinnelijk. Daaruit zouden de Geallieerden lessen trekken. De investering van de Amerikanen in de bevrijding van West-Europa leverde op wat zij ervan hadden verwacht. Een trans-atlantische alliantie en een neoliberaal verdienmodel. Het geld dat zij erin hadden gestopt werd dubbel en dwars terugverdiend: de rijken verdubbelden decennia achtereen hun vermogen, de welvaart voor de arbeiders nam ook toe maar een evenredige verdeling ervan kwam nooit tot stand. Het Amerikaanse groot-kapitaal, van de Joodse elite, was en bleef de groot-verdiener.

Trump, Biden en de kiesmannen

De strijd van Donald Trump om alsnog president van de Verenigde Staten te blijven leek na tal van juridische nederlagen stilaan uitgedoofd, maar werd begin deze week nieuw leven ingeblazen, deze keer verrassenderwijs door de Amerikaanse staat Texas. Deze staat, al decennia een Republikeins bastion, heeft rechtszaken aangespannen tegen Georgia, Michigan, Pennsylvania en Wisconsin in de hoop de overwinningen van Joe Biden er onwettig te laten verklaren. Het was Ken Paxton, de Republikeinse procureur-generaal van Texas, die dinsdag de rechtszaken aanspande bij het Amerikaanse Hooggerechtshof. Volgens hem maakten de vier staten “onwettige” wijzigingen in hun verkiezingsprocedures waardoor de verkiezingsoverwinningen van Joe Biden nietig verklaard moeten worden. De aanklacht stelt dat “de staten er niet in geslaagd zijn het systeem van de poststemmen te beschermen tegen verkiezingsfraude”. Dat één staat andere staten voor de rechter sleept, is erg uitzonderlijk, maar wel toegelaten. Hoewel het Amerikaanse Hooggerechtshof een conservatieve meerderheid heeft, lijkt ook deze juridische actie echter maar een minieme kans op slagen te hebben. Niet alleen wees het Hooggerechtshof gelijkaardige claims eerder al af, ook de verkiezingsambtenaren uit de vier staten – zowel Democraten als Republikeinen – hebben al verklaard dat ze geen enkel bewijs hebben gevonden van fraude en zowel lokale als nationale officials hebben eerder al verklaard dat de verkiezingen van 3 november “de veiligste uit de Amerikaanse geschiedenis” waren. Joe Biden haalde bij die verkiezingen 306 kiesmannen binnen, 36 meer dan de 270 die nodig zijn om verkozen te worden tot president. Texas vraagt nu echter aan het Hooggerechtshof om het aantal kiesmannen uit Georgia, Michigan, Pennsylvania en Wisconsin (62 in totaal) nietig te verklaren, waardoor Biden er plots maar 244 meer zou hebben. Dat zijn er nog altijd meer dan Trump, die op 232 kiesmannen bleef steken. Texas vraagt daarnaast ook nog de deadline om de kiesmannen officieel te bevestigen, die nu op 14 december ligt, uit te stellen. Paul Smith, juridisch expert van de universiteit van Georgetown, heeft echter al gezegd dat Texas “geen legitieme basis” heeft voor de rechtszaken. “Texas heeft geen enkele grond om te klagen over hoe andere staten hun stemmen tellen en hoe ze hun kiesmannen bevestigen”, aldus Smith. Het Hooggerechtshof is ook niet verplicht om de zaak in behandeling te nemen en heeft in eerdere uitspraken al gezegd dat de mogelijkheid voor staten om andere staten aan te klagen “zeer spaarzaam moet worden ingeroepen”. (bron: nieuwsblad.be) Het Parool meldt dat 18 staten en Trump op persoonlijke titel zich gevoegd hebben in de procedure van de staat Texas bij het Hooggerechtshof om de verkiezingsuitslag in Georgia, Michigan, Pennsylvania en Winconsin nietig te verklaren. Trump blijft volhouden dat hij de verkiezing heeft gewonnen op grond van een niet-onderbouwde stelling dat de post-stemmen ongrondwettelijk zouden zijn. Ik verwacht dat dit de laatste zet zal zijn van Trump, maar of hij ooit zijn verlies zal accepteren: dat is afwachten. Het Amerikaanse Hooggerechtshof heeft de rechtszaak verworpen die de staat Texas, in feite Donald Trump, had aangespannen om de winst van Joe Biden bij de verkiezingen in de staten Georgia, Pennsylvania, Wisconsin en Michigan terug te draaien. 2 dagen eerder werd ook al een verzoek van de Republikeinen in Pennsylvania afgewezen om de uitslag in die staat ongeldig te verklaren. President Trump noemde de zaak van Texas c.s. die vandaag is afgewezen eerder nog “the big one”. (bron: NOS) Dit moet een mokerslag voor Trump zijn. Al maanden geleden heeft hij ‘gedreigd’ dat hij desnoods zijn gelijk zou halen door ‘onregelmatigheden tijdens de verkiezingen’ voor te leggen aan de 9 opperrechters, waarvan 6 Republikeinen, in de verwachting dat die hem wel zouden redden van de afgang. Dat hadden ze eerder ook al gedaan voor een andere Republikein, George Bush. De Amerikaanse president Trump lijkt ontgoocheld na de nederlaag die hij leed bij het hooggerechtshof. Deze nederlaag wordt gezien als een fatale klap voor zijn pogingen de verkiezingsuitslag aan te vechten. Trump twitterde dat het Hooggerechtshof “ons echt in de steek heeft gelaten. Geen wijsheid. Geen moed”. Ook klaagde hij dat het hof de zaak “in een oogwenk” had verworpen, hoewel hij een recordaantal stemmen heeft gehaald. De beslissing van het hof geeft groen licht voor de stemming van de 570 kiesmannen die 14 november bijeenkomen. (bron: NOS) Aanhangers van de Amerikaanse president Donald Trump demonstreerden zaterdag opnieuw in Washington tegen de verkiezingsuitslag. Amerikaanse media meldden dat duizenden demonstranten zich in het centrum van de Amerikaanse hoofdstad hadden verzameld. Trump groette vanuit een helicopter boven de menigte zijn aanhangers. Op een aantal plekken kwam het tot schermutselingen met tegendemonstranten. Volgens lokale media zijn er ten minste 23 mensen gearresteerd. Vier mensen zijn met steekwonden naar een ziekenhuis gebracht. De politie in Washington had de handen vol aan het uit elkaar houden van rivaliserende groepen betogers. In de stad waren onder meer de extreemrechtse Proud Boys aanwezig om Trump te steunen. Er zouden vier mensen zijn neergestoken in de buurt van een verzamelpunt van die groep. Het is onduidelijk wie de slachtoffers precies zijn. Agenten moesten op meerdere plaatsen in de stad ingrijpen bij vechtpartijen. Toen de politie tegenbetogers afschermde bij de Black Lives Matter Plaza, leidde dat tot de kritiek dat Trump-aanhangers meer bewegingsvrijheid kregen. “Zij kunnen gaan en staan waar ze willen,” klaagde een 37-jarige vrouw. Onder de demonstranten in Washington was ook Trump’s voormalige nationale veiligheidsadviseur, Michael Flynn. De gepensioneerde legergeneraal hield zijn eerste openbare toespraak sinds Trump hem gratie verleende op 24 november. Hij had eerder schuldig gepleit aan liegen tegen de FBI over contacten met de voormalige Russische ambassadeur. Wat de uitspraak ook was van gisteren, iedereen haalt diep adem,” zei Flynn tegen demonstranten voor het Hooggerechtshof, verwijzend naar de weigering van het hof om de zaak-Texas te behandelen. Mijn opdracht aan jou is om terug te gaan naar waar je vandaan komt en eisen te stellen,” zei Flynn tegen de menigte, zonder specifieker te zijn. De Amerikaanse grondwet gaat ‘niet over collectieve vrijheid, maar over individuele vrijheden, en ze hebben het zo ontworpen’, zei Flynn. Sommige demonstranten in Washington herhaalden opnieuw complottheorieën over de verkiezingen. Trump ‘wordt uit zijn ambt gestuurd’, riep een van hen bij het Hooggerechtshof. “Het hof nam niet eens de tijd om de zaak te behandelen,” klaagde hij over de door Texas aangespannen procedure. (bron: Parool) Wat mij zorgen baart is het optreden van de extreemrechtse Proud Boys (jongens om trots op te zijn) die mij doen denken aan de SS tijdens de nazi-periode. Trump kan een heel gevaarlijke man zijn dan wel worden. Met 306 tegen 232 stemmen zal Biden dan formeel tot president worden gekozen en is er geen weg verder meer voor Trump en zijn 70 miljoen stemmers. Althans …………………. je weet het nooit met een man als Trump wat hij nu nog uit zijn hoge hoed gaat toveren. In feite is hij juridisch uitgespeeld en resteren hem nog 5 opties:

1. Hij grijpt de macht en roept zichzelf uit tot de winnaar en blijft nog vier jaar zitten in het Witte Huis. Je zou dan kunnen spreken van een dictatoriaal bewind. Hij heeft daarvoor de steun nodig van de Republikeinse partij en het leger.

2. Hij stapt als een martelaar uit het leven en voorkomt daarmee dat hij zijn nederlaag moet erkennen en dat hij achtervolgd gaat worden door een meute Openbaar aanklagers. Vooral in zijn voormalige thuisstaat New York kan Donald Trump rechtszaken verwachten. Justitie doet daar onderzoek naar zijn financiële handel en wandel in zijn vorig leven als projectontwikkelaar. Ook betalingen aan een pornoster in de campagne van 2016 hebben de aandacht – mogelijk overtrad Trump daarmee de kieswet. En er zijn financiële complicaties. Trump zal ruim $400 miljoen aan schulden moeten terugbetalen of herstructureren, bleek uit belastingpapieren die The New York Times eerder dit jaar op de kop tikte.

3. Hij accepteert zijn verlies, feliciteert Biden wel/niet met zijn presidentschap en gaat in de oppositie het regeren van de Democraten (ernstig) verstoren door zijn achterban in stelling te brengen waardoor er een dreiging van een burgeroorlog ontstaat.

4. Hij accepteert zijn nederlaag, werkt mee aan de overdracht van de macht aan Biden, houdt geen dossiers achter en gaat zich gedragen als een 74-jarige oudere die het kalmer aan gaat doen. Hij draagt zijn politieke ambities over aan zijn oudste zoon Donald junior en/of zijn dochter Ivanka.

5. Hij laat weten dat hij zich in gaat zetten als verkiezingskandidaat bij de volgende presidentsverkiezingen. Hij zet een eigen TV-kanaal op en richt zich daarmee op zijn rechtse achterban. Maar wat ook meespeelt is dat zijn nicht Mary Trump, klinisch psycholoog, die vermoedt mentale stoornissen bij haar oom. Zij denkt dat de speculaties over nóg een campagne vooral grootspraak zijn. “Ik denk dat dit in eerste instantie een idee was dat hem werd aangedragen om zijn gekwetste ego te kalmeren, nadat hij zo enorm verloor van president Biden,” zei ze in de populaire ochtendshow The View. “Ik denk dat hij zich eraan vastklampt als een manier om zijn relevantie te behouden.”

Daarover maakten psychiaters zich in 2017 al zorgen. Donald Trump heeft een ‘levensgevaarlijke geestelijke stoornis’ en is niet in staat de Verenigde Staten te leiden. Dat was toen al de conclusie én waarschuwing van een groep psychiaters tijdens een conferentie op de medische faculteit van de prestigieuze Amerikaanse Yale universiteit. Daar werd onder meer de geestelijke gezondheid van de Amerikaanse president besproken. De uitkomst: Donald Trump is ‘paranoïde en lijdt aan waanideeën’. Volgens de psychiaters vonden ze het hun ‘ethische plicht en verantwoordelijkheid’ om het Amerikaanse publiek te waarschuwen voor ‘de gevaren’ die Trumps psyche vormt voor het land. Een van de aanwezige psychiaters, dr. John Gartner, zei dat Trump’s opmerkingen na de inauguratie al duidelijke eerste tekenen waren van een veel groter probleem: behalve alleen een leugenaar en een narcist, is hij ook paranoïde, en lijdt hij aan waanideeën en zelfoverschatting en dat bewees hij al direct op zijn allereerste dag als president. Als Donald Trump echt gelooft dat hij het grootste publiek uit de geschiedenis had, dan is dat waanidee. En dat kan nu worden aangevuld met ‘als hij maar blijft volhouden dat hij de verkiezingen gewonnen heeft en recht heeft op het nog 4 jaar voorzetten van zijn bestuur’ dan behoort dat tot dezelfde categorie.

Financieel/economische berichtgeving

Huiseigenaren betalen volgend jaar gemiddeld 4% meer dan dit jaar aan ozb, afvalstoffen- en rioolheffing. Gemiddeld komen de heffingen samen neer op een bedrag van €820. Vooral de afvalstoffenheffing neemt toe, gemiddeld met 7%,blijkt uit een steekproef van Vereniging Eigen Huis onder 112 gemeenten. Gemeentes betalen meer aan het Rijk voor het storten en verwerken van afval en dat berekenen ze door aan de burgers. De onroerendezaakbelasting stijgt in 2021 met gemiddeld 3,2%. Net als bij de afvalstoffentaks zijn er bij de ozb grote verschillen tussen gemeenten. (bron: NOS)

De Europese Centrale Bank breidt het corona-aankoopprogramma uit met €500 mrd,naar €1850 mrd. Met het geld moeten de economische gevolgen van de coronapandemie beperkt blijven. De ECB koopt met de miljarden staats- en bedrijfsobligaties zodat er genoeg geld is om de investeringen op peil te houden. De rentes voor banken laat de ECB ongemoeid, maar door het programma wordt de marktrente vanzelf omlaag gedrukt. Verder kunnen banken langer tegen gunstige voorwaarden geld lenen. Buiten het coronaprogramma koopt de ECB maandelijks ook nog voor zo’n €20 mrd aan obligaties op. Dat blijft voorlopig zo. (bron: NOS) Trouw kopt De ECB die maar niet van ophouden weet, gaat tot en met maart 2022 onverdroten door met het steunen van de Europese economie met een nog lagere rente. De banken moeten goedkoop krediet blijven verlenen, is het adagio, ondanks dat de banken kritischer geworden geld aan bedrijven en consumenten uit te lenen. De ECB blijft mikken op een inflatie van 2% maar vorige maand was er een deflatie van 0,3%. Tot begin december is al €718 mrd aan staatsleningen opgekocht. (bron: Trouw) De ECB gaat, zoals aangekondigd, het steunprogramma PEPP uitbreiden. Maar belangrijker is dat het inflatiekompas echt afgedankt wordt, aldus Edin Mujagic. Het ECB-beleid wordt voor altijd ruimer. Het totale bedrag dat de banken aan speciale leningen, met 1% rente toe, de zogeheten TLTRO’s, mogen opnemen bij de ECB, is daarnaast verhoogd. Het zijn speciale leningen omdat de banken dat geld moeten gebruiken om kredieten te verlenen aan bedrijven en gezinnen in de muntunie. De ECB wil zo de economische activiteit en de inflatie aanjagen. Christine Lagarde, president van de ECB, zei dan wel dat die 1.850 miljard euro “niet volledig uitgegeven hoeft te worden,” maar ze maakte die zin af met de opmerking dat het opkoopprogramma ook verder opgevoerd kan worden. Het kan dus alle kanten op, in theorie. In de praktijk betekent het dat het maar één kant op kan en dat is dat elke cent uitgegeven zal worden. Wanneer is een koersdraai van de ECB dan wel te verwachten? Nou niet tussen nu en 2025! De ECB mikt op een jaarlijkse inflatie van onder, maar dicht bij 2%. Hoewel, nu is dat zo, in de nieuwe monetaire strategie die volgend jaar bekendgemaakt wordt, wordt de inflatielat zeer waarschijnlijk hoger gelegd. Elk kwartaal maken ECB-economen ramingen over onder meer inflatie twee jaar vooruit. In december is er een update voor de ramingen voor 2021 en 2022, maar ook voor het eerst de raming voor 2023. Daaruit blijkt dat de bank verwacht dat de inflatie in 2023 1,4% zal bedragen. Het maakt even totaal niets uit of die raming wel of niet uitkomt, wat wel belangrijk is, is dat de bank het beleid in 2021 en erna, op die raming baseert. En de raming is simpelweg niet voldoende hoog voor de bank. Bij lange na niet zelfs. Lagarde heeft eerder gezegd dat zelfs 1,7% of 1,8% inflatie niet voldoende in de buurt van 2% is. De raming zegt dus dat de kans dat het monetaire beleid in de eurozone de komende tijd ruimer zal worden, groter is dan dat die krapper wordt. Dus, mocht u hopen dat de spaarrente in de eerste helft van dit decennium een beetje normale niveaus zal bereiken, dan vrees ik dat die hoop nu echt vervlogen is. En met zelfs een klein beetje inflatie, lijdt u verlies, want de koopkracht zakt. Maar het allerbelangrijkste aan de vergadering van de ECB was iets anders dan die 500 mrd extra. Nog een laatste woord over de vraag hoe lang de ECB nog staats- en bedrijfsobligaties zal opkopen, inclusief de eerdergenoemde herinvesteringen: de bank zegt daarmee tot aanzienlijk na de eerste renteverhogingen te zullen doorgaan. Ik zie Lagarde in november 2027 – wanneer haar mandaat afloopt – de bank verlaten zonder dat de ECB is gestopt met grootschalige obligatieaankopen. Dat is niet QE forever, maar wel QE for a long, long time. (bron: IEXprofs.nl) Ik blijf bij dit monetaire beleid grote vraagtekens stellen. Welke bijwerkingen kunnen nog opleiden en waartoe leidt dit beleid? Een lange termijnvisie van de monetaire autoriteiten ontbreekt nog altijd. Hoe kan de ECB ooit de enorme hoeveelheden weer uit de markten halen en hoe gaan ze dan om met de stijgende rentetarieven die daarmee gepaard zullen gaan. Verder vrees ik voor een inflatie-explosie. Daarvoor zijn nog geen signalen, maar toch blijft die verwachting latent aanwezig. Volgens handelt de ECB zonder zich te realiseren waartoe dat gaat leiden. Met andere woorden ‘ze doen maar wat’!

Topman Alan Jope van Unilever heeft zich verbaasd over de “vijandigheid” in Nederland rond de verhuizing van het hoofdkwartier naar Londen. In het Financieel Dagblad zegt hij dat ten onrechte de indruk is gewekt dat Unilever Nederland verlaat om fiscale redenen. Unilever had 91 jaar een hoofdkwartier in Londen en in Rotterdam, maar sinds 2 weken is er één hoofdkwartier. Jope noemt dat een strategische stap die niets met belastingen te maken heeft. Hij stoort zich aan een voorstel van GL, waarin staat dat multinationals die naar landen zonder dividendbelasting gaan, eerst fiscaal moeten afrekenen. (bron: NOS) In hoeverre hier andere dan fiscaal/economische belangen een rol hebben gespeeld, kan ik niet beoordelen, maar het lijkt logisch dat een multinational één hoofdkantoor heeft, waar de besluiten worden genomen. En Unilever heeft – nog – geen productiecapaciteit hier weggehaald.

De Amerikaanse techbedrijven Google en Amazon hebben hoge boetes gekregen van de Franse privacywaakhond. Google moet €100 mln betalen en Amazon 35 mln. De bedrijven zouden cookies hebben geplaatst zonder dat ze daar vooraf toestemming voor hadden gevraagd. Ook ontbrak volgens de waakhond de juiste informatie over die cookies. Eerder werd Google ook al beboet in Frankrijk. Toen moest het bedrijf een bedrag van €50 mln betalen, omdat het niet duidelijk was geweest over welke data van gebruikers er verzameld werden. (bron: NOS)

De Europese Commissie heeft plannen gepresenteerd om de zwaarste klappen op te vangen als er geen brexit-deal komt. De onderhandelingen over een akkoord dreigen niet tot resultaat te leiden. Komt zo’n akkoord er niet voor januari, dan zijn er volgens EC-voorzitter Von der Leyen gevolgen voor een aantal sectoren. Ze wil daarom tijdelijke afspraken met de Britten maken. Dan gaat het over het vliegverkeer, het vrachtvervoer en de visserij. Brussel wil dat vissers nog in Britse wateren mogen vissen en andersom. De kans is klein dat de Britten daarmee instemmen, want zij vissen bijna niet in Europa. (bron: NOS) Later werd bekend dat er uiterlijk dit weekend een deal moet zijn, maar zondag liet VDL weten dat er verder onderhandeld wordt met Londen.

Levensverzekeraar Conservatrix is op verzoek van De Nederlandsche Bank (DNB) door de rechter failliet verklaard. De verzekeraar kon volgens DNB niet aan de wettelijke kapitaaleisen voldoen. Conservatrix,dat zo’n 100.000 klanten heeft, maakte in mei bekend onvoldoende buffers te hebben om aan de toekomstige verplichtingen te kunnen voldoen. Er zou nu onderzocht worden of de polissen aan een andere verzekeraar kunnen worden overgedragen. De polishouders worden dan mogelijk wel gekort op hun verzekering. Conservatrix bood onder meer lijfrentes aan, die als pensioenvoorziening kunnen worden gebruikt. (bron: NOS) Het lijkt erop dat de polishouders de dupe worden van de financiële problemen als gevolg van het door DNB gevoerde toezicht op deze verzekeraar. Geen enkele andere partij zal bereid zijn de polissen tegen pari over te nemen. Iedereen zal de waarde van de polissen gaan afwaarderen als gevolg van het door DNB gevoerde monetaire beleid (het 0% beleid). De vraag is of er meer verzekeraars zijn die hierdoor in de problemen zijn gekomen? DNB, neem je verantwoordelijkheid.

Niemand kan in de toekomst kijken, maar als je onlangs naar de prestaties van miljardair-investeerder Warren Buffett kijkt, zou je denken van wel. Het Orakel van Omaha heeft de laatste tijd enorme stappen gezet, vooral in de afgelopen maand. De investeerder verkocht belangen in telecommunicatiebedrijven, technische giganten, banken en financiële diensten. Wat dit betekent is duidelijk: hij verwacht een nieuwe recessie in het komende kwartaal als gevolg van een volgende lockdown in de VS. https://www.fool.ca/2020/12/12/warren-buffett-a-market-crash-is-coming-3/ Daarnaast hou ik er rekening mee dat door de achterban van Trump onlusten kunnen worden veroorzaakt. Daarnaast kunnen de verkiezingen in Gerorgia voor nog 2 zetels in de Senaat opnieuw tot juridische procedures leiden als die niet naar de Republikeinen gaan. Trump zal dan opnieuw naar de rechter stappen om zogenaamd verkiezingsfraude aangetoond te krijgen. Als die zetels naar de Republikeinen gaan wordt het voor president Biden moeilijk worden het land te regeren en dat is net wat Trump gaat nastreven. Op Wall Street zal dat ongetwijfeld voor onrust zorgen.

Corona gerelateerde berichtgeving

De druk op farmaceutische vanuit de politiek om snel met een vaccin te komen tegen het corona-virus was enorm. De kosten die het virus veroorzaakt zijn gigantisch. Pfizer komt als eerste, na het Russische Spoetnic V, op de markt in Europa. Deze week kwam Pfizzer met de onderzoeksresultaten. Er zijn wetenschappers die al heel snel kwamen met een positieve reactie: ‘de studie ziet er goed en betrouwbaar uit’. Maar er zijn ook kritische geluiden: ‘te snel, te vroeg en getest op gezonde proefpersonen, die vooraf te horen kregen of ze het vaccin kregen dan wel een placebo, en over wat het vaccin doet op de langere termijn is helemaal niets bekend. Onduidelijkheden zijn er over de werking bij ouderen, kinderen en zwangeren en over de bijwerkingen. Ik hoorde van een kennis dat zij het vaccin niet zou krijgen want ze heeft een antibiotica allergie en het schijnt ook zo te zijn dat mensen met bepaalde eiwit allergieën hebben, dit vaccin ook niet mogen krijgen. (bronnen: Telegraaf en Trouw)

Farmaceuten Sanofi en GSK melden dat de effectiviteit van hun coronavaccin tegenvalt. Vooral 50-plussers maken niet genoeg antistoffen aan, blijkt uit de fase 1- en 2-studies. Daardoor loopt de ontwikkeling maanden vertraging op. De ontwikkelaars werken nu aan een aangepaste versie. Die is al getest op apen. De fase 3-studie,die deze maand zou beginnen, kan op zijn vroegst in het tweede kwartaal van start gaan. Het Sanofi/GSK-vaccin is een van de 6 vaccins waarop de EU heeft ingezet en zou vanaf medio 2021 geleverd worden. Nederland heeft een optie op 12 miljoen doses, genoeg voor 6 miljoen mensen. (bron: NOS)

De zorg houdt er rekening mee dat het aantal ziekenhuisopnames in de komende weken gaat stijgen. Dat zegt voorzitter Ernst Kuipers van het Landelijk Netwerk Acute Zorg. Hij voegt eraan toe: “Het aantal opnames moet omlaag om voor de Kerst versoepelingen te overwegen.” Nu zijn de ziekenhuiscijfers nog redelijk stabiel. Maar Kuipers verwacht een omslag naar een stijging omdat het dagelijkse aantal besmettingen weer stijgt. Dat leidt na een week tot meer opnames, zegt Kuipers. Eerder dacht hij dat er met Kerst zo’n 1200 covidpatiënten opgenomen zouden zijn. Nu verwacht hij een hoger aantal, “een stevige belasting voor de zorg”. (bron: NOS) Inmiddels liggen er 1270 covidpatiënten in het ziekenhuis, plus 497 op de IC’s. Het aantal nieuwe besmettingen blijft maar groeien. Het RIVM meldt 9924 positieve coronatests. Het gemiddelde van afgelopen week was 8000. Het kabinet heeft dit weekend met de deskundigen overleg gepleegd over verzwaring van de maatregelen, zoals Duitsland dat ook heeft gedaan. Gedacht wordt onder meer aan sluiting van niet-essentiële winkels, zoals tuincentra en kledingzaken. Ook wordt gesproken over sluiting van zogenoemde doorstroomlocaties, zoals dierentuinen en musea. Het is op het moment van sluiting van dit blog nog niet bekend of vervroegde sluiting van scholen ter tafel ligt.

Het aantal nieuwe coronabesmettingen is in week 49 met 27% gestegen, van 33.949 naar 43.103. Het RIVM noemt die stijging zorgwekkend. Het aantal afgenomen tests nam toe en daarvan waren er ook meer positief. Dat percentage steeg van 11,1 naar 11,6. Het R-getal (reproductie) was op 20 november 1. (bron: NOS)

Ruim een derde (36%) van het zorgpersoneel wil zich laten inenten met het coronavaccin. Een derde (33%) wil dat niet en een derde (32%) zegt het nog niet te weten. Dat blijkt uit een ledenpeiling van beroepsorganisatie voor verplegenden en verzorgenden NU’91 onder 3300 respondenten die deze week is bekendgemaakt. De vaccinatiebereidheid van het zorgpersoneel is een heikel punt, vooral omdat uit plannen van het kabinet blijkt dat zorgmedewerkers, naast oudere en kwetsbare mensen, als eerste in aanmerking komen voor het coronavaccin als dat mogelijk volgende maand al beschikbaar is. (bron: VK) Daar moet snel aan gewerkt gaan worden door het zorgpersoneel te gaan wijzen op hun (mede)verantwoordelijkheid voor het slagen van het vaccinprogramma, waarmee een dekking van 70% moet worden bereikt.

Sociaal/maatschappelijke berichtgeving

Lonen van werknemers die onder een cao vallen, stijgen nu al minder hard door de coronacrisis. Normaal gesproken bewegen lonen met veel vertraging mee met de economie. Het besef dat het zware tijden zijn, komt sneller dan normaal, zegt werkgeversorganisatie AWVN. Vorig jaar stegen de afgesproken lonen met gemiddeld 2,8%. Dit jaar is dat tot nu toe gemiddeld 2,5% en dat zal naar verwachting de komende maanden nog verder dalen. In november lag het op 1,6%. Producten en diensten stijgen wel in prijs. Het CPB schat de inflatie volgend jaar op 1,3%. (bron: NOS)

De afname van de CO2-uitstoot in de Europese Unie sinds 1990 komt vooral door mensen met een laag inkomen, meldt Oxfam Novib in een onderzoeksrapport. De groep verminderde de uitstoot met 24%. De rijkste 10% van de EU is juist meer gaan uitstooten. De ngo heeft openbare data over inkomen en CO2-uitstoot in de EU onderzocht. De EU-burgers met een jaarinkomen boven de €41.000 gingen sinds 1990 3% meer uitstoten, vooral door een toename in auto- en vliegverkeer. Oxfam roept de rijkste groep EU-burgers op de komende tien jaar het verbruik van CO2 met 90% te verminderen. (bron: NOS)

Sinds het begin van de coronacrisis zijn er bijna 300.000 vluchten minder uitgevoerd van en naar Nederland. Dat is een afname van 61%, meldt de Europese luchtverkeersleiding. Van maart tot oktober ging het aantal passagiers met 82% omlaag, wat neerkomt op 48 miljoen reizigers minder.

De overheid en werkgevers moeten zorgen dat kwetsbare groepen geen achterstand oplopen op de arbeidsmarkt. Dat zegt de Denktank Coronacrisis, een initiatief van de Sociaal-Economische Raad (SER). De denktank maakt zich zorgen over kwetsbare zzp’ers, langdurig werklozen en mensen met een arbeidsbeperking. Ook over de positie van jongeren zijn er zorgen. Het CPB voorspelt dat volgend jaar 9% tot 20% van hen zonder werk zit. De denktank vreest voor een verloren generatie en adviseert in kaart te brengen hoe het specifieke groepen vergaat en of steunpakketten werken. (bron: NOS)

De regels voor pensioenfondsen worden versoepeld, schrijft de Volkskrant. Ze hoeven daardoor de komende jaren minder snel te worden verlaagd. Dat zou blijken uit een conceptvoorstel waarin staat waaraan fondsen moeten voldoen voordat het nieuwe pensioenstelsel kan ingaan. Elk pensioenfonds moet voor 2026 naar dat nieuwe stelsel overstappen. Daarbij zou een dekkingsgraad van 95% al voldoende zijn om niet te hoeven korten op de uitkeringen. Het ministerie van Sociale Zaken praat nog met werkgevers en werknemers over het voorstel, en het kan nog veranderen. (bron: NOS)

Een greep naar de macht in de FNV door de politiek, schrijft Barbara Vollenbregt. Niek Stam zou geen gooi mogen doen naar het voorzitterschap bij FNV, maar sommige leden willen juist zijn ouderwetse vakbondsmentaliteit. Bronnen binnen de vakbond meldden aan de Telegraaf dat hij niet door de toetsingscommissie is gekomen, een bericht dat Stam vervolgens met zijn volgers op Twitter deelt. De reden voor de afwijzing is vooralsnog niet bekend. Een woordvoerder van de vakbond wil niet bevestigen dat Stam is afgewezen. De Rotterdammer, die zichzelf een bondig mens noemt, wil niets over de situatie kwijt. “Ik doe voorlopig geen uitspraken in de media”, zegt hij. Mogelijk komt hij later wel met een reactie in de vorm van een video, voegt hij daaraan toe. Ondertussen zijn de twee huidige vicevoorzitters van de bond aangewezen voor het voorzitterschap. Het gaat om Kitty de Jong en Tuur Elzinga. Beiden hebben een politieke achtergrond. De Jong als gemeenteraadslid in Weesp, Elzinga als Eerste Kamerlid voor de SP. Dat zij een gooi doen naar de functie van aftredend voorzitter Han Busker is officieel worden bekendgemaakt, na een vergadering van het Ledenparlement. Stam, al ruim 25 jaar vakbondsleider in de Rotterdamse Haven, vindt de top van zijn vakbond nu vaak te politiek. Daarop valt hij Elzinga, via Twitter, meer dan eens publiekelijk aan. Zo ook toen Elzinga het volgende bericht plaatste op Pakjesavond: “Verbied nul-urencontracten en oproepbaantjes”. Niet veel later volgt een reactie van Stam: “Niet iedere keer naar de politiek wijzen. Werknemers moeten georganiseerd en sterk genoeg zijn om te kunnen stellen dat hun werk niet door pulpcontracten gedaan gaat worden. We zijn een vakbond van ex-vaklieden en geen Derde Kamer.” Terwijl de vakbond ‘stop diplomatie’ predikt, zoekt hij de confrontatie op. Stam maakt zich over veel dingen boos en heeft over alles een mening, zo klinkt het. Soms in het jargon van de vakbeweging, soms in de taal van de haven en soms in grof taalgebruik. “We worden geregeerd door een stelletje randdebielen”, zegt hij in een interview met het AD over het kabinet. In datzelfde interview uit hij zijn kritiek op de hele vakbeweging. “Die krijgt mensen niet in actie, omdat ze geen oplossingen heeft en geen groter verhaal vertelt”, zegt hij. “Je moet zorgen dat mensen weer ergens in gaan geloven en dat gaan najagen. Hoe is ooit de achturige werkdag ontstaan? Hoe is ooit de vijfdaagse werkweek ontstaan? Dat is begonnen met een visie waarvan mensen zeggen: ‘dit willen we’.” Veel FNV-leden vinden hem verfrissend, een vakbondsman die met beide benen in het werkveld, niet in het politieke speelveld, staat. “Elzinga loopt teveel aan het handje van Koolmees, Niek Stam zal de belangen van FNV leden beter behartigen”, laat een Twitteraar weten. Stam deelt het bericht met zijn volgers. Cao-deskundige Henk Strating zegt, ook op Twitter, over Nieks ambitie: “Niek wil terug naar de essentie van de vakbond, belangen van vaklieden behartigen tegenover hun werkgevers!” Stam beaamt de uitspraak. Eén ding is zeker: met Stam als voorzitter zou de vakbond een andere weg inslaan. (bron: Trouw) In die keuze inderdaad gemaakt gaat worden heeft de Ledenraad een grote stem.

Tata Steel Nederland investeert €300 mln in het verminderen van de uitstoot van schadelijke stoffen. Het bedrijf in IJmuiden zegt onmiddellijk te beginnen met projecten die overlast voor de omgeving moeten verminderen. Tata investeert in een installatie die de uitstoot van stikstof, fijnstof en lood moet verminderen. Ook krijgt een cokesfabriek een nieuwe afzuigtechniek. Omwonenden hebben al langer last van grafietregens en vaker longkanker dan elders in Nederland. Ze zijn blij met de maatregelen,maar sceptisch over de aanpak van de kankerverwekkende stoffen uit de cokesfabrieken. (bron: NOS) Wat er geen sprake van Zweedse belangstelling voor onze Hoogovens?
Frontberichten

Bij D66 heeft zich een anonieme vrouw gemeld, die zegt sexueel te zijn geintimideerd. Ze moet ook een naam, een vertrouweling, een talentenzoeker, van de huidige lijsttrekker en politiek leider van de partij, de 59-jarige diplomaat en minister Sigrid Kaag. De anonieme vrouw roept, in de gepubliceerde brief, lotgenoten op zich te melden bij D66. Volgens de partij zou het gaan om een voorval van jaren geleden, waarbij ze in een kast zou zijn opgesloten omdat ze sexuele avances van een bobo zou hebben afgewezen. Die zaak zou zijn behandeld en alle betrokken partijen zouden daarna het dossier hebben gesloten. Alexander Pechtold zou ervan op de hoogte zijn gesteld. Maar toch trekt er een anonieme vrouw aan de bel. Of het om dezelfde vrouw gaat weet niemand. Maar de klacht wordt serieus genomen bij D66 in het kader van #MeToo. Theodoor Holman schrijft in zijn column: De grijpgrage D66’er – ik zal zijn naam niet noemen – heeft uiteraard alles ontkend, met de woorden ‘ik herken mij niet in de geschetste situaties’. En dat kan ik me voorstellen als je op de site van NOS leest: ‘Het is algemeen bekend dat een aantal Tweede Kamerleden, oud-partijleiders en machtige strategen achter deze leiders, zich veelvuldig storten op stagiaires en vrouwen met ambitie binnen de partij.’ Het zijn de woorden van de dame die met MeToo werd geconfronteerd. Maar het is me nogal wat. Partijleiders? Tweede Kamerleden? Op Internet rollen de namen over elkaar heen. Seksclub D66: geheime appartementen, Brusselse hotelkamers, contactverboden door politie… Iedereen was erbij betrokken. Het was het clubritueel, het was – om een D66-woord te gebruiken: usance. Hij, de bobo, viel niet op tussen de andere tietenknijpers. En Kaag wist van niks? Als ze verstandig is zegt ze haar lidmaatschap op, ik neem aan dat ze zo een partij niet wil gaan leiden.

De Europese Unie scherpt haar klimaatdoelstellingen aan. Over 10 jaar moet de EU niet 40% maar 55% minder CO2 uitstoten dan in 1990, zijn de EU-leiders deze week overeengekomen op hun top in Brussel. Dat is nodig om Europa in 2050 klimaatneutraal te maken. “Europa is de leider in de strijd tegen klimaatverandering”, twitterde EU-president Charles Michel na afloop van een lange en verhitte nacht van onderhandelingen. Nederland dringt al langer aan op het opschroeven van het tussendoel in 2030. Ook de Europese Commissie stelde dat voor. Het Europees Parlement wil de lat zelfs op 60% leggen en wil dat niet alleen de unie als geheel, maar ook ieder EU-land afzonderlijk dat doel haalt. De EU-landen en het parlement moeten het daarover nu eens zien te worden. De scherpere doelstellingen zijn nodig om de opwarming van de aarde te kunnen beperken tot 2 en liever nog 1,5 graad, zoals in het klimaatakkoord van Parijs is afgesproken. Zo zou de klimaatverandering nog enigszins binnen de perken kunnen worden gehouden. En dat is nodig omdat het ijs op de polen in snel tempo aan het smelten is. In Brussel geldt Rutte als een ‘groene hardloper’ als het gaat om klimaatvoornemens, maar als het gaat om de behaalde doelen is Nederland de laagste van de 27 EU-lidstaten. Dat Rutte zich deze week zo heeft ingespannen om de klimaatdoelstellingen te verhogen is een tactiek van hem. Er staan namelijk geen straffen op als een land die doelstellingen niet haalt. De truc is dat als de andere landen de streefdata halen Nederland die rechten kan kopen en kan op die wijze voldoen aan de EU-eisen zonder dat Nederland zelf daarvoor een extra inspanning hoeft te leveren. Op die wijze hoeft hij de vervuilende bedrijven de duimschroeven niet aan te draaien. Slim of sluw. Maar het past wel in zijn denken: neem het Belastingparadijs Nederland.

Overwegingen

Het kabinet trekt nog eens €3,7 mrd uit voor coronasteun voor bedrijven en werknemers om faillissementen en werkloosheid zoveel mogelijk te voorkomen. Hard getroffen sectoren krijgen extra steun, terwijl geplande versoberingen worden teruggedraaid. De steun komt boven op de bijna 33,7 mrd die het kabinet al heeft uitgetrokken voor de coronacrisis met eerdere hulpprogramma’s. (bron: NOS) Het kabinet zet de steun voort aan bedrijven in de coronacrisis en doet er hier en daar een schepje bovenop. ‘We willen per fase bijsturen’, schrijft Jelle Brandsma in Trouw. Het kabinet hoopt bedrijven door de laatste moeilijke maanden te sleuren. Ondernemers kunnen daarom een hogere vergoeding krijgen voor vaste lasten. Minister Eric Wiebes (economische zaken) zei deze week: “De tweede golf is allerminst voorbij, maar we zien een klein lichtje branden: het vaccin. We moeten nog even volhouden.” Tot nu toe konden bedrijven, afhankelijk van de daling van hun omzet, maximaal 50% van het omzetverlies vergoed krijgen voor vaste lasten zoals de huur. Het kabinet verhoogt dit percentage nu naar 70. Het bedrag dat een ondernemer kan claimen was al verhoogd naar maximaal 90.000 euro per drie maanden, en dat blijft zo. De horeca had het kabinet gevraagd om álle vaste lasten te vergoeden. Dat vindt Wiebes niet redelijk. Hij meent dat bijvoorbeeld eigenaren van panden waarin horeca is gevestigd ook een bijdrage kunnen leveren door huurverlaging of het treffen van een betalingsregeling. “De overheid kan niet alles alleen.” Of het genoeg is om de bedrijven en werkgelegenheid in de coronacrisis overeind te houden, weet Wiebes niet. “Veel bedrijven teren in op hun reserves. Maar we zien ook dat het aantal faillissementen in de afgelopen periode op het laagste niveau staat van de afgelopen twintig jaar.” Afgelopen dagen lekte via RTL een notitie uit van Wiebes’ ministerie waarin wordt gepleit voor heropening van de horeca. Door de sluiting van cafés en restaurants zouden mensen meer thuis bij elkaar gaan zitten en daardoor zou het virus meer worden verspreid dan in de horeca. Wiebes zei dat het gaat om een ambtelijk stuk dat niet zijn standpunt weergeeft. “Ik vind niet dat de horeca open kan.” Behalve meer geld voor vaste lasten is er ook een extra bedrag voor mensen die, in de woorden van minister Wouter Koolmees, ‘tussen de wal en het schip vallen’. Gemeenten krijgen daarvoor 130 mln. Zij kunnen daarmee tot 1 juli bijvoorbeeld mensen met een flexcontract en zelfstandig ondernemers helpen die geen steun krijgen, maar wel in de problemen komen met de huur van hun woning. “Het is maatwerk. De gemeente moet beoordelen wat noodzakelijk is.” Voor dit extra potje is een nieuwe naam bedacht: de Tonk, kort voor Tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten. Eerder werd al duidelijk dat het kabinet de per 1 januari voorgenomen versobering van de subsidie op het betalen van loonkosten achterwege laat. Nu vergoedt de overheid een deel van de loonkosten als de omzet daalt met minimaal 20%. Dat percentage zou stijgen naar 30%, maar dat g

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.