UPDATE 12-06-2021/586 Pieter Omtzigt in de schijnwerper

CDA-Kamerlid Omtzigt heeft uitgehaald naar zijn partij. In een memo van 76 pagina’s, dat is uitgelekt via GeenStijl en De Limburger, schrijft hij zich niet gewaardeerd en onveilig te voelen. Omtzigt schrijft dat hij “psychopaat, zieke man, teringhond, eikel, gestoord en labiel” is genoemd in communicatie, zoals appjes, tussen leden van het CDA en fractiemedewerkers. Het memo is verstuurd naar de commissie die de CDA-lijsttrekkersverkiezing onderzoekt en wordt voorgezeten door Mr Drs Liesbeth Spies, de burgemeester van Alphen a/d Rijn. CDA’ers die hem steunden, kregen volgens Omtzigt vervelende reacties of werden intern genegeerd. (bron: NOS) De econometrist Omtzigt heeft, op persoonlijke titel in een intern memo, een aantal zaken, die de laatste tijd binnen het CDA hebben gespeeld, becommentarieerd aan de hand van documenten. Dat hij, als de ‘beste parlementariër van 2020’ wordt neergezet als een ‘teringhond’, ‘psychopaat’, ‘eikel’ en ‘psychopaat’ is buiten alle proporties. Dat minister de Jonge onmiddellijk reageert, nog voordat het memo is gedistribueerd naar de leden van de Commissie, met zijn mening dat hij niet verwacht dat de commissieleden zijn bemerkingen zullen delen en de vragen zullen beantwoorden. Toch is de vraag wie en in wiens opdracht is gelekt. Omzigt zelf zeker niet, maar wie binnen het CDA dan wel. We weten dat Liesbeth Spies het had ontvangen en wellicht met het Bestuur contact heeft opgenomen want wat nu ter tafel ligt kan binnen de partij tot grote onrust leiden. CDA-leider Hoekstra vindt de inhoud van de notitie van het Kamerlid Omtzigt die is uitgelekt “heel vervelend en beschadigend”. De memo roept veel vragen op en die wil hij intern in het CDA bespreken, zegt hij in een reactie. In het memo schrijft Omtzigt onder meer dat het CDA de belofte brak om hem lijsttrekker te maken, hetgeen hem dat door de tijdelijke voorzitter, Marnix van Rij, zou zijn toegezegd voor het geval dat de politiek leider De Jonge, om welke reden dan ook, zou terugtreden. Van Rij zegt nu ‘niet boos maar verdrietig te zijn’. Inhoudelijk gaat Hoekstra niet in op de suggestie dat drie sponsoren, die €100.000 hebben gedoneerd in de lege campagnekas, invloed hebben ‘gekocht’ op het CDA-programma. Ook zouden de donaties niet zijn gemeld aan het Ministerie van Binnenlandse Zaken (mits die voor 17 februari 2021 zijn gestort), ,maar hij spreekt wel de suggestie tegen dat sponsors invloed hadden op het CDA-programma. Dat laatste bevestigt van Rij. (bron: NOS) 11 juni heeft Dr. Pieter Omtzigt, Tweede Kamerlid voor het CDA, zijn lidmaatschap van het CDA opgezegd. Hij zit op dit moment thuis met een burn-out, maar wil terugkeren als zelfstandig lid van de Tweede Kamer. Zijn besluit volgt na het uitlekken van een interne notitie, waarin hij beschreef dat hij zich ‘op een aantal momenten’ onveilig had gevoeld en achter zijn rug was uitgescholden. Omtzigt betreurt het uitlekken van het stuk. Dat had, schrijft hij, ‘intern moeten blijven om juist daar een inhoudelijke discussie te kunnen voeren en noodzakelijke vragen te stellen’. “Nu dit stuk en een deel van mijn scherpe visie op straat ligt, is het voor mij nog moeilijker geworden om binnen het CDA te blijven functioneren. Dat is jammer maar wel overduidelijk. Daarom heb ik, met pijn in mijn hart, partijvoorzitter Marnix van Rij laten weten dat ik mijn CDA-lidmaatschap opzeg.” (bron: RTLNieuws)

Het CDA is de partij van de jongens van stavast, waar je in goede en slechte tijden een beroep op kunt doen. Het is natuurlijk heel vervelend voor Pieter Omtzigt dat zijn bijdrage aan het interne onderzoek naar de CDA-partijleiders verkiezing en aanvulling op het partijprogramma buiten de regels om, van zijn 76 pagina’s zijn gelekt, wie zou daar baat bij kunnen hebben? Omtzigt had op dat moment geen andere optie dan zijn lidmaatschap van het CDA op te zeggen. Dat kwam de partijleiding goed uit: een lastpost minder. Het CDA is altijd een partij geweest waar het land, ook onder moeilijke omstandigheden, op kon rekenen. Ook nu, nu het CDA intern sterk verdeeld is. Het land heeft dringend een nieuwe regering nodig en het CDA staat klaar daaraan een bijdrage te leveren. Moet er eerst schoon schip gemaakt worden? Op korte termijn is dat niet te realiseren, niet door de partij zelf en al helemaal niet door onafhankelijke externen. De voortgang van het informatieproces zou daar ernstige vertraging door oplopen. En dan de vraag of er onderzoek gedaan moet worden naar de betrokkenen binnen het CDA of en wanneer 3 sponsoren, samen, €100.000 hebben gestort in de lege campagnekas. Twan Huys stelde de vraag aan de orde in Buitenhof: ‘is hier sprake van corruptie’? Domme journalist. Iedereen weet dat 3 leden geen ton doneren als daar geen tegenprestatie tegenover staat. Dat heet ‘business’ of in onze eigen taal ‘voor wat hoort wat’. Het bestuur stond voor een dilemma: het CDA stond er in de peilingen slecht voor, de leden zelf hadden onvoldoende geld gestort in de campagnepot en er was een lastpost die de mond moest worden gesnoerd en geen partijleider mocht worden. Dan moeten er ‘creatieve’ besluiten worden genomen, buiten de leden om. Zo werkt dat in onze partij!! Hoekstra is een ‘lakei van het neoliberalisme’ samen met Rutte en Koolmees in Rutte III. Rutte kan niet verder zonder een ‘neoliberaal’ op Financiën, Koolmees ontbeert daarvoor de deskundigheid. Dus moet het CDA overeind gehouden worden om deel te nemen aan Rutte IV. Als vaststaat welke 3 sponsoren samen €100.000 in de campagnekas hebben gestort en wat de overeengekomen tegenprestatie is van het CDA, kan de positie Rutte vs Hoekstra worden bepaald.

Informatie-ontwikkelingen

SP en PvdA willen snel opheldering over het mogelijk wegmoffelen door de Belastingdienst van een belangrijk memo in de toeslagenaffaire. Het memo-Palmen werd in 2017 geschreven, raakte zoek en kwam bij toeval in 2020 boven tafel. In het interne stuk werd felle kritiek geuit op de aanpak door de fiscus van ouders die van fraude werden verdacht. RTL Nieuws en Trouw schreven eerder dat de memo bewust is weggewerkt. Financiën bevestigt nu dat er “een signaal” is binnengekomen dat in 2019 is overwogen de bewuste memo niet te archiveren. SP en PvdA willen de stukken “vandaag nog” van het kabinet krijgen. (bron: NOS) Het is een bericht zonder nieuwe informatie. Dat memo was bekend en is tijdens de ondervragingen door de Commissie van Dam aan de orde gesteld. RTLNieuws geeft daarover inzicht.

De twee hoogste ambtenaren van de Belastingdienst en het ministerie van Financiën wisten van een explosief, geheimgehouden memo over de toeslagenaffaire, maar ontkenden dit in hun verhoren onder ede voor de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag. Uit een reconstructie van RTL Nieuws en Trouw blijkt dat het memo op 4 juni 2019 al ter sprake kwam tijdens crisisbesprekingen op het ministerie, waar beide ambtenaren bij aanwezig waren. Het complete dossier hierover staat op https://www.rtlnieuws.nl/tags/onderwerpen/economie/belasting/toeslagenwet/toeslagenaffaire-belastingdienst In het memo van mevrouw Mr. S.T.P.H. Palmen-Schlangen, een ‘gewone’ ambtenaar, dat dateert uit 2017 werd al geconcludeerd dat het stopzetten van toeslagen onrechtmatig was en dat een groep van 300 ouders zou moeten worden gecompenseerd. Het memo, dat is opgesteld door topjuriste Sandra Palmen van de directie Toeslagen, werd in 2017 wel intern besproken maar leidde niet tot compensatie van de gedupeerde ouders. Dit herhaalde zich in 2019. In oktober 2020 kwam het memo bij toeval aan het licht, na vragen van CDA-Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt. De voormalig baas van de Belastingdienst Jaap Uijlenbroek beweerde in zijn verhoor voor de ondervragingscommissie dat hij het memo ‘op geen enkele manier’ kende, en dat hij pas kennisnam van de inhoud door publiciteit in najaar 2020. De ambtelijke baas van het ministerie van Financiën, Manon Leijten, zei tegen de POK dat zij zich niet kon herinneren het memo te hebben gelezen. Uit een reconstructie van RTL Nieuws en Trouw blijkt dat dit niet klopt. Het memo kwam op 4 juni 2019 al op tafel tijdens crisisbesprekingen binnen het ministerie over de toeslagenaffaire. Leijten las het memo, waarin wordt geconcludeerd dat ‘laakbaar’ is gehandeld bij het stopzetten van toeslagen voor de kinderopvang. Ook Uijlenbroek was aanwezig bij de bijeenkomst waarin het compensatie-memo werd besproken met bijna 20 ambtenaren. Lagere ambtenaren suggereerden na die bijeenkomst om het memo niet te archiveren. Dat is tegen de regels en betekent dat het bij latere vragen van het parlement of in Wob-procedures niet boven tafel zou komen. De ambtelijke leiding verzette zich niet tegen het voorstel het document niet vast te leggen. In Den Haag werd in die periode gevreesd dat staatssecretaris Menno Snel de toeslagenaffaire politiek niet zou overleven als er niet snel een oplossing kwam voor gedupeerde ouders. Toch werd besloten te wachten op het advies van de commissie-Donner die de kwestie onderzocht, waardoor ouders langer in de kou bleven staan. Intern werd toen tot op de bodem uitgezocht wat er was gebeurd met het memo en het eerdere voorstel voor compensatie. Het werd een ‘aanbod’ en een ‘handreiking’ genoemd, hoewel er in 2017 juist geen schadevergoeding is aangeboden. Hier werd niets over opgenomen in een brief naar de Tweede Kamer, waarin slechts werd gezegd ‘richting een oplossing voor de ouders’ te gaan werken. Door tussenkomst van een persoonlijk woordvoerder van staatssecretaris Snel werd geen melding gemaakt van het eerdere voorstel voor compensatie: “Dit hoeven we niet op te rakelen. Dat roept alleen maar vragen op.” De kwestie van het verdwijnen van het memo-Palmen is nog altijd brisant. In het debat over het aftreden van het kabinet zeggen demissionair premier Mark Rutte en staatssecretaris Alexandra Van Huffelen na aandringen van CDA’er Omtzigt toe, alsnog een extern onderzoek te laten doen naar het in de doofpot verdwijnen van het memo. Dit onderzoek wordt nu uitgevoerd door accountantskantoor PWC, dat de beschikking heeft gekregen over e-mailverkeer van 33 betrokken (oud-)politici en hoge ambtenaren en hen ook zal interviewen. PWC heeft in inmiddels ook om toegang gevraagd tot telefoons van betrokkenen ambtenaren en politici, zodat app-verkeer kan worden onderzocht.

Voorafgaand aan het verhoor van een parlementaire onderzoekscommissie legt een getuige de eed of belofte af. Daarmee geeft hij of zij aan de gehele waarheid en niets dan de waarheid te zeggen. Liegen onder ede is strafbaar. Wanneer het vermoeden bestaat dat een getuige gelogen heeft onder ede, ofwel meineed heeft gepleegd, dan kan er aangifte gedaan worden. Het Openbaar Ministerie kan ook zelfstandig overgaan tot opsporing en vervolging. (bron: TweedeKamer.nl)

Het ministerie van Financiën stelt in een reactie dat men ‘geen enkele reden om te twijfelen’ heeft aan de verklaringen die Leijten en Uilenbroek voor de POK hebben afgelegd over het memo-Palmen. Eerder zei staatssecretaris Van Huffelen (Toeslagen) dat de ambtelijke top ‘was aangesloten’ bij bij besprekingen over een feitenrelaas, waarin het memo werd genoemd. Voormalig directeur-generaal Jaap Uijlenbroek, die tegen de POK nog zei ‘op geen enkele manier’ over het memo te hebben gehoord, zegt nu dat hij tijdens dat verhoor heeft geantwoord ‘vanuit mijn herinneringen zoals ik die heb’. “Ik blijf bij de verklaring zoals afgelegd tijdens de hoorzitting’. Hij voegt daaraan toe: “Het lopende onderzoek van PWC zal duidelijkheid geven over wat precies is gebeurd op die dag en daarbij ook expliciteren wie bij welke overleggen aanwezig was, alsmede welke documenten daar zijn gedeeld, in welke vorm, met wie, alsmede welke betekenis daaraan is toegekend.” Verder zegt het ministerie in een reactie ‘geen signalen’ te hebben dat een medewerker in 2019 heeft voorgesteld het memo niet te archiveren, hoewel een woordvoerder van de staatssecretaris Van Huffelen (Toeslagen) erkent dat hier geen onderzoek naar is gedaan. Het ministerie houdt daarnaast vol dat er geen ‘relevante’ informatie is achtergehouden voor de POK. Goed ingevoerde bronnen zeggen tegen RTL Nieuws en Trouw dat dit wel is gebeurd. (bron: RTLNieuws)

Wat heeft zich precies afgespeeld rond een aantal grote sponsoren van het CDA? In het uitgelekte memo van Pieter Omtzigt worden een aantal vragen opgeroepen, maar de antwoorden laten nog op zich wachten. Duidelijk is dat het CDA eind november 2020 afstevent op een groot tekort voor de aanstaande campagne voor de verkiezingen. De ‘CDA Business Club’ – een groep bestaande uit vermogende mkb’ers – en de C100 – een club ‘ter ondersteuning van de campagnekas’ waarvan het lidmaatschap 2500 euro per jaar kost – trekken gezamenlijk aan de bel. “Van de benodigde uiterst minimale €1,25 mln is er op zijn hoogst €0,5 mln beschikbaar voor de hele campagne”, schrijven zij aan toenmalig voorzitter Rutger Ploum en campagneleider en minister van binnenlandse zaken Raymond Knops. Hun leden zijn niet bereid om te doneren, de redenen daarvoor zijn eerder in ‘persoonlijke gesprekken’ gedeeld met Ploum en Knops. Het nijpende geldtekort wordt later – als Hugo de Jonge plaats heeft gemaakt voor Wopke Hoekstra – opgelost. Pieter Omtzigt schrijft “dat bijna 1 miljoen van het campagnebudget van drie sponsoren lijkt te komen. En die sponsoren en iemand in het campagneteam hebben belang bij pogingen om wijzigingen aan te brengen in de CDA-plannen.” Hij stelt er vertrouwelijk nader op in te kunnen gaan. De sponsoren heeft hij niet terug kunnen vinden in het overzicht dat politieke partijen verplicht bij het ministerie van binnenlandse zaken moeten inleveren. Een mogelijke verklaring daarvoor is dat de sponsoren zich kort voor de verkiezingen hebben aangemeld – het verplichte overzicht loopt tot drie weken voor de verkiezingen. Volgens interim-partijvoorzitter Marnix van Rij van het CDA zijn alle regels rondom donaties aan politieke partijen ‘gerespecteerd’. Dat de sponsoren mogelijk invloed zouden hebben op het beleid ‘herkent hij niet’. “Ik heb het uiteraard gecheckt”, aldus Van Rij. Mariëtte Hamer zal even flink gestampt hebben na het lekken van de interne memo van Omtzigt. Had ze net een dag succesvol relatietherapie bedreven met het samenbrengen van complexe duo’s in de formatie, zorgde het memo van Pieter Omtzigt voor een nieuwe schokgolf. Tientallen pagina’s over hoe Omtzigt intern is tegengewerkt in zijn campagne voor het lijsttrekkerschap zorgen voor nieuwe onrust bij het CDA, de partij die vooral door de VVD als onmisbaar wordt gezien voor de formatie. De informateur gebruikte deze week onder meer voor het masseren van alle hoofdrolspelers. Laat Wopke Hoekstra maar eens met Jesse Klaver de inhoudelijke verschillen bespreken, Sigrid Kaag met Gert-Jan Segers een boom opzetten en Mark Rutte het wantrouwen bij Lilianne Ploumen proberen weg te nemen. Donderdag kwamen deze ‘complexe duo’s’ bij Hamer langs. Aan de opmerkingen na afloop te oordelen had het de onderlinge verstandhouding geen kwaad gedaan. Klaver vond het zelfs ‘naar meer smaken’. Vooruitgang boekte Hamer ook met het herstelplan voor de economie na corona, waarover ze enkele kleinere partijen raadpleegde. Langzaam werkt Hamer zich zo door haar opdracht heen. Ze is grondig, soms te grondig, gezien het grote aantal directeuren van uitvoeringsorganisaties dat vrijdag bij haar langstrok. Want wat moet de directeur van de rijbewijzenclub op het Binnenhof als de formatie in de vangrail hangt, ook al heet die directeur Alexander Pechtold? Het laat in ieder geval zien dat Hamer zich niet gek laat maken. De inhoud is leidend, zo benadrukten ook alle partijen deze week. Ondanks de nieuwe onrust rond Omtzigt – die ziek thuiszit – heeft dit kritische Kamerlid indirect veel aan deze inhoudelijke kant van de formatie bijgedragen. Omtzigts ideeën over macht en tegenmacht, zijn oproepen voor een nieuwe opener bestuurscultuur en herstel van de democratische rechtsorde vonden hun weg in de taakopdracht van Hamer, zoals die door de Tweede Kamer is opgesteld. Omtzigt is een van de Kamerleden die al tijden hamert op meer openheid, een kritischer rol van het parlement en op de grote problemen bij de uitvoeringsorganisaties. Het ‘Omtzigt functie elders’ dat vervolgens door slordigheid naar buiten kwam, zorgde voor extra druk op de demissionaire regeringspartijen om met serieuze verbeteringen te komen. Wat moet Hamer dus met Omtzigts nieuwe memo? Niet veel, of het moet voor verdere vertraging zorgen. De kwestie raakt vooral het CDA intern. De vraag of de middenpartij nodig is voor een succesvolle formatie is waarschijnlijk opnieuw op tafel gekomen, toen Hamer weer met Kaag en Rutte sprak. Voor Kaag is dat niet vanzelfsprekend. Rutte heeft zich tot nu toe vierkant achter Hoekstra geschaard en ziet VVD, D66 én CDA als motorblok van een nieuw kabinet. Hoekstra wil graag regeren, maar weet dat dit lastiger wordt nu ook zijn reputatie door het memo nieuwe krassen heeft opgelopen. Van Omtzigt is bekend dat hij het CDA niet opnieuw met Rutte ziet regeren. Het zijn vooral de christen-democraten die nu in relatietherapie moeten. Verhoudingen zijn verstoord, reputaties beschadigd, verliezen nog niet verwerkt. Begin juli komt de evaluatie van oud-CDA-minister Spies over de campagne, waarvoor Omtzigts memo eigenlijk was bedoeld. Dat zal opnieuw voor pijn, discussie en tijdverlies zorgen, tijd die de formatie niet kan missen. En relatietherapie, zo weten alle politici en ook Hamer, kan een partij het best ondergaan in de oppositie. Politiek verslaggever Wendelmoet Boersema blikt terug op de kabinetsformatie, voordat bekend werd dat Omtzigt zijn lidmaatschap van het CDA opzegde. (bron: Trouw) Als juist is wat zich binnen de top van het CDA heeft afgespeeld, zal getracht worden de genomen beslissingen zoveel mogelijk te verdoezelen. De waarheid moet niet altijd naar buiten komen. De grote winnaar van dit drama kan uiteindelijk nog best Pieter Omtzigt met een eigen partij worden.

Financieel/economische berichten

In het vierde kwartaal van 2021 komt de inflatie in de eurozone en het Verenigd Koninkrijk mogelijk hoger uit dan waar de Europese Centrale Bank en Bank of England momenteel op rekenen. Dit schreef de Japanse bank Nomura onlangs in een rapport. De analisten voorspellen voor de eurozone een inflatie van 2,7% tegen het eind van het jaar, waar de marktconsensus ligt op 2,3% en de ECB 2,0% voorspelt. Ook voor het VK gaat Nomura uit van een inflatie van 2,7%, waar de Britse centrale bank 2,55% verwacht. De analisten benadrukken wel dat de hoge inflatie niet blijvend is. In 2022 zakt de inflatie in de eurozone weer terug tot onder de 2% die de ECB in zijn monetaire beleid nastreeft. En ook in het VK zal de inflatie afzwakken rond de doelstelling van 2% van de BoE. Nomura verwacht niet dat de inflatie in de eurozone na 2022 oploopt naar 2%, waardoor de ECB een soepel monetair beleid kan blijven voeren. Nadat het Pandemic Emergency Purchase Programme, of PEPP is beëindigd, zal de ECB vermoedelijk zijn Asset Purchase Programme voortzetten en de rentes laag houden, aldus de analisten. Voor de Britse centrale bank verwachten Nomura een voorzichtige benadering rond het verkrappen van het beleid, waarbij mogelijk eerst een afbouw van QE wordt aangekondigd, alvorens de rente wordt verhoogd. Daarmee zou een Britse renteverhoging worden uitgesteld tot na volgend jaar; het tijdstip waarop de markt momenteel rekent. (bron: IEX) Ik heb geen idee waarop Nomura haar prognoses baseert. In een reactie las ik “Pffffft de werkelijke inflatie is veel hoger voor de burger. Dus de lonen moeten hoe dan ook flink omhoog en ook de rentes !” “Er wordt nu gesproken over tijdelijke inflatie, een nieuw fenomeen, hebben we nog niet eerder gehoord, toch”, “inflatie kan wel hoger, rente kan niet omhoog” “”Met die torenhoge grondstofprijzen loopt het de spuitgaten uit. Dit gaat de beurs de kop kosten”.

De economie in de eurozone is in het eerste kwartaal iets minder hard gekrompen dan gedacht. Dit bleek deze week uit de definitieve cijfers van Eurostat, het statistiekbureau van de Europese Unie. Het bruto binnenlands product daalde in het eerste kwartaal met 0,3% op kwartaalbasis, tegen een eerdere raming van een krimp van 0,6% op kwartaalbasis. Op jaarbasis kromp de economie in de eurozone afgelopen kwartaal met 1,3%, duidelijk minder dan de 1,8% krimp die eerder werd geraamd. In het vierde kwartaal bedroeg de krimp nog 4,7%. De Duitse ZEW index voor het economisch sentiment is in juni onverwacht gedaald. Dit bleek uit cijfers van het Duitse onderzoeksinstituut. Dat was een tegenvaller. De ZEW-verwachtingsindex daalde van 84,4 in april naar 79,8 deze maand. Er werd door economen een stand van 85 voorzien. Over de huidige situatie blijven de Duitse ondernemers negatief gestemd, hoewel de deelindex wel steeg. De index die het oordeel over de huidige economische omstandigheden weergeeft, noteerde op 9,1 punten negatief, tegen 40,1 punten negatief een maand eerder. De consumentenprijzen in Nederland zijn in mei in een hoger tempo gestegen. Dit bleek uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Afgelopen maand steeg het prijspeil met 2,1% op jaarbasis, na een toename van 1,9% in april. De eerste prognose van de inflatie in de eurozone bedraagt 2,0%. Brandstofprijzen waren in mei 19,8% hoger dan een jaar eerder. In april was dit nog 18,3%. De Nederlandse automobilist betaalde in mei gemiddeld €1,773 voor een liter Euro 95. Een jaar eerder was dat nog €1,482. Ook de prijsontwikkeling van elektriciteit had een opwaarts effect op de inflatie in mei. Bij elektriciteit zijn de leveringstarieven gestegen. In de VS steeg in mei de CPI met 4,99%. Deze Consumenten Prijs Index is de gemiddelde prijs van een standaardpakket goederen en diensten dat door huishoudens uit de Verenigde Staten (VS) aangeschaft kan worden voor consumptie. In Nederland bedroeg de CPI in mei 2,13%. Op jaarbasis bedroeg in de VS in mei 2018 de CPI 2,8%, mei 2019 1,79% en mei 2020 0,12%. In de laatste 10 jaar is de inflatie in de VS nooit zo hoog geweest. In Nederland bedroegen die cijfers 1,74%, 2,22% en 1,17%

De Nederlandsche Bank (DNB) verwacht dat de economie vanaf dit kwartaal vlot herstelt van de coronacrisis. Het bruto binnenlands product (bbp) groeit naar verwachting dit jaar met 3% en in 2022 met 3,7%. In 2023 normaliseert de groei weer tot 1,9%. Daarmee verwacht DNB dat we een stuk sneller van de coronacrisis zullen herstellen dan van de financiële crisis. Bij deze verwachting gaat DNB ervan uit dat de contactbeperkende maatregelen vanaf nu steeds verder worden versoepeld en begin 2022 niet meer nodig zijn. DNB heeft ook een milder en zwaarder scenario uitgewerkt. In het milde scenario verwacht DNB dat de pandemie vanaf de herfst volledig onder controle is en alle contactbeperkende maatregelen afgeschaft kunnen worden. In dat geval valt de economische groei tussen 2021 en 2023 ongeveer 0,4 procentpunt hoger uit dan in het basisscenario.

Mocht een nieuwe virusvariant de kop opsteken of het vaccinatieprogramma toch niet succesvol zijn, dan gaat DNB uit van het zware scenario. In dat geval zijn contactbeperkende maatregelen tot 2023 nodig en zou de groei 1,1 procentpunt per jaar lager uitvallen. In de drie scenario’s is het herstel in ieder geval een stuk vlotter dan DNB eerder had geraamd, zegt directeur monetaire zaken en financiële stabiliteit Olaf Sleijpen. In maart rekende DNB voor dit jaar nog op een groei van 2%. “We hebben structureel de gevolgen van de pandemie voor de economie overschat. Dat geldt niet alleen voor ons, maar voor veel meer organisaties, ook buiten Nederland.” Volgens Sleijpen komt dat doordat het aanpassingsvermogen van de economie veel groter bleek dan veel instanties voor mogelijk hielden. Het bedrijfsleven en consumenten hebben zich snel aangepast aan de nieuwe situatie. “Daarnaast heeft de wereldhandel het veel beter gedaan dan we hadden verwacht”, zegt Sleijpen. De wereldhandel is een grote drijver van de economische ontwikkeling en heeft daarmee veel invloed op de groei in Nederland. DNB voorspelt daarnaast dat de huizenprijzen in Nederland blijven oplopen. Dit jaar worden huizen gemiddeld 10% duurder en in 2022 komt daar nog eens zo’n 5,5% bovenop. De groei zwakt dus iets af, maar is in historisch perspectief nog steeds groot. (bron: nu) De economie herstelt sneller dan DNB eerder verwachtte. Wat Sleijpen er niet bij zegt is het voorbehoud ‘in het huidige monetaire beleid’. Het gevaar van een snel herstel is dat de prijzen gaan stijgen als gevolg van de geleden verliezen door de corona-lockdown voor een aantal sectoren. Verder kan het aanhalen van de teugels met China, wat betreft de handel van de G7-landen, wat Biden nastreeft, de groei beperken. Verder is het de vraag hoe het monetaire scenario eruit ziet van de centrale banken en of een sterkere groei ook gaat leiden tot een hogere rente. Over de inflatieverwachting wordt met geen woord gerept. Dit is slechts een deelprognose, dat niet in een breder perspectief wordt geplaatst.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

De politie zag een verdubbeling van het aantal digitale misdrijven in het eerste kwartaal van 2021 vergeleken met het jaar ervoor. Eén op de drie bedrijven beschouwt cybercrime als een groot risico, schrijft Ingrid Weel in Trouw. Er was tijdens de coronacrisis sprake van een explosieve toename van het aantal cyberaanvallen, vooral oplichting op WhatsApp via spoofing (oplichters die zich voordoen als iemand anders via de telefoon of mail) en fraude in de online handel springen er volgens Politie Nederland uit. Toch schatten bedrijven het risico op cybercriminaliteit veel lager in dan vóór de crisis. In april van dit jaar zag 34% cybercriminaliteit als een groot risico voor de eigen organisatie. Vlak voor de uitbraak van corona gaf ruim de helft van de bedrijven nog aan cybercriminaliteit als een risico voor het bedrijf te zien. Dat blijkt uit onderzoek van ABN Amro en MWM2 dat zij deze week publiceerden. Ondanks de lage ongerustheid is wel bijna de helft van de bedrijven van plan extra maatregelen te treffen om cyberaanvallen te voorkomen. Waarschijnlijk hebben de toegenomen focus van ondernemers op de continuïteit van hun bedrijven enerzijds, en de zorg voor hun personeel sinds corona anderzijds, gezorgd voor een lagere prioriteit voor cybersecurity, denkt ABN Amro. Ondertussen zijn de internationale cybercrimecijfers serieus hoog. In 2020 werd 43% van ruim 6.000 bedrijven in 8 landen (de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Spanje, Duitsland, Nederland, Frankrijk, België en Ierland) het doelwit van een cyberaanval, blijkt uit onderzoek van verzekeraar Hiscox. 28% van de getroffen bedrijven kampte met meerdere aanvallen, was zelfs meer dan 5 keer het doelwit. Vooral de mediasector en sectoren die sterk inzetten op digitale dataverwerking en communicatie (zoals de telecomsector) en technologie (zoals de industrie) hadden er veel last van. Maar ook de zorg is kwetsbaar. Corona heeft de digitalisering van de zorg in een stroomversnelling gebracht en dat vergroot de kans dat patiëntgegevens in criminele handen vallen. De financiële schade is het afgelopen jaar ook substantieel toegenomen. In Nederland lagen de mediane kosten in 2020 voor een cyberaanval op €74.000. Zo kent de Nederlandse industrie een aantal innovatieve koplopers, waarvan de bedrijfsgeheimen veel waard zijn. In 2019 lagen de kosten nog op €12.000. ABN Amro waarschuwt: “Naast hoge kosten, kunnen cyberincidenten ook leiden tot grote reputatieschade en klantverlies, en zelfs het voortbestaan van bedrijven in gevaar brengen.” Diefstal van data, het gijzelen van systemen en identiteitsfraude nemen ook bij retailers en hotels sterk toe. Dat komt omdat zij steeds meer data gebruiken om klanten aan zich te binden en klantbehoeften te voorspellen. Ook veel winkeliers hebben vanwege de lockdowns gekozen voor online afzetkanalen, waardoor het risico op een datalek toenam. Hackers richtten zich het afgelopen jaar steeds vaker op het stelen van persoonsgegevens, blijkt uit de explosieve toename van het aantal geregistreerde hacks door de Autoriteit Persoonsgegevens. Met deze persoonsgegevens kunnen criminelen steeds gerichter phishen of de gestolen data te koop aanbieden. In maart van dit jaar zijn bijvoorbeeld de privéadressen en telefoonnummers van miljoenen Nederlanders gestolen van heel veel klanten van autogarages. De gegevens zijn vervolgens op een hackersforum te koop aangeboden. “De risico’s kunnen worden verkleind door software up-to-date te houden, regelmatig veiligheidstests op het IT-systeem uit te voeren en medewerkers alleen rechten te geven die nodig zijn voor de uitvoering van hun werkzaamheden”, stelt Ingrid Laane, sectoreconoom technologie bij ABN Amro. Maar er is meer nodig dan alleen technologische verbeteringen. “Ook het trainen van medewerkers in het herkennen van risicovolle situaties is cruciaal.” Slechts 12% van de Nederlandse bedrijven kunnen op het gebied van cyberveiligheid als ‘expert’ worden aangemerkt, heeft Hiscox berekend. Een bedrijf is een ‘expert’ als het uitgebreide maatregelen neemt in meerdere domeinen, en hiervoor zowel technische oplossingen in huis heeft alsook de benodigde betrokkenheid vanuit werknemers. Hiermee blijft ons land ver achter op koplopers Verenigde Staten en Ierland; in beide landen wordt 24% van de bedrijven als cyberexpert gekwalificeerd. (bron: Trouw) De problematiek van cyber-criminaliteit beperkt zich niet alleen tot het bedrijfsleven, ook burgers zijn er slachtoffer van en de overheden doen ook veel te weinig om hun websites goed te beveiligen. Daarbij komt dat de Autoriteit Persoonsgegevens, onderdeel van het ministerie van Veiligheid en Justitie, zwaar onderbezet is en onvoldoende juridische en technische kennis van zaken heeft over bescherming van de privacy en de bestrijding van cyber-criminaliteit. Ze lopen jaren achter met de behandeling van ingediende klachten. Facebook schendt op velerlei wijzen de privacy op de accounts van personen, maar de AP doet dat af als een consumentenprobleempje. Het gaat ook om de wijze waarop schending van privacy wordt aangepakt. De overheid maakt het hackers eenvoudig om in te breken. Regels over beveiliging worden niet opgevolgd. Een expert noemt de bevindingen ‘schokkend’. Overheden negeren basale beveiligingsregels. Daardoor lopen de Rijksoverheid, gemeenten en veiligheidsregio’s, maar ook de Fiod, de douane, de Belastingdienst en GGD’s een extra groot risico te worden gehackt. Ze bieden de hele wereld namelijk toegang tot de inlogpagina’s voor het beheer van websites, blijkt uit onderzoek van Trouw. Dat vergroot de kans dat kwaadwillenden inbreken. Naast allerlei websites van de Rijksoverheid gaat het om een tiental gemeenten, vijf veiligheidsregio’s, vier regionale GGD’s, acht omgevingsdiensten en enkele waterschappen. Zij bieden een publieke webpagina aan, waarin je een gebruikersnaam en wachtwoord moet invullen om de website over te nemen. Die pagina is zo te vinden. Hackers hebben technische middelen om een gebruikersnaam te achterhalen en geautomatiseerd wachtwoorden uit te proberen, totdat ze beethebben. Volgens de richtlijnen van het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) is het zeer onverstandig om zo makkelijk toegang te verlenen tot het inlogscherm. De overheid vergroot zo de cyberrisico’s, zegt Marten van Dijk, hoofd van de onderzoeksgroep Computer Security van Centrum Wiskunde & Informatica. Pieter Jansen, ethisch hacker en directeur van cyberveiligheidsbedrijf Cybersprint, noemt de voorgelegde bevindingen ‘schokkend’ en vermoedt dat deze sites niet op de radar staan van IT- en security-teams. Eind vorig jaar namen hackers bij de gemeente Hof van Twente alle systemen over via een achterdeur voor systeembeheerders, die het wachtwoord ‘Welkom2020’ had. De dienstverlening aan burgers kwam volledig stil te liggen. Overheden worden dagelijks vele malen aangevallen. De publieke inlogpagina is een bekend veiligheidsrisico van het softwarepakket WordPress, waarmee deze pagina’s zijn gebouwd. Daarnaast worden regelmatig veiligheidsproblemen ontdekt in de computercode van WordPress. Sinds 2014 heeft het NCSC overheden 36 ernstige waarschuwingen gestuurd over veiligheidskwesties bij WordPress. Dat hoge aantal meldingen heeft volgens NCSC te maken met de wereldwijde populariteit van het websiteprogramma. Eind mei meldde NCSC bijvoorbeeld over WordPress dat een kwaadwillende op afstand willekeurige computercodes kan uitproberen en zo mogelijk toegang krijgt tot gevoelige informatie. Websitebouwers moeten na zo’n melding razendsnel een nieuwe versie van de software installeren, om hackers een stap voor te blijven. Patchen heet dat, de boel oplappen. Dat heeft veel weg van symptoombestrijding. De regels schrijven voor dat overheden bij alle ICT nadenken over beveiliging – oftewel: ‘security by design’ – en voor de veiligste optie kiezen. Dat gebeurt in deze gevallen niet. Bij belangrijke websites liggen de inlogpagina’s voor beheerders open en bloot. Internetspecialist Jules Ernst onderzoekt welke software overheden gebruiken. Van de 1148 websites van de Rijksoverheid die hij op afstand kan uitlezen, gebruiken er 165 WordPress. Er is geen organisatie die controleert of overheden veilige websites bouwen. NCSC bevestigt dat websites waarbij de buitenwereld kan proberen in te loggen als beheerder, niet aan de richtlijnen voldoen. Het cybercentrum houdt echter geen toezicht op de naleving van de regels. “De uiteindelijke beoordeling of dat wel of niet veilig is, is aan de organisatie die een website maakt”, zegt een woordvoerder. De Informatiebeveiligingsdienst (IBD), die gemeenten over beveiliging adviseert, gebruikt WordPress voor de eigen website. Een woordvoerder zegt dat het juist goed is dat er zoveel veiligheidsproblemen worden ontdekt in WordPress, want dat maakt het systeem veiliger. Hij zegt ook dat overheden niet per se voor de veiligste optie moeten kiezen. “De veiligste oplossing is niet het doel. Het gaat erom dat je de risico’s onderkent en dan zoveel maatregelen neemt dat die risico’s acceptabel worden.” Volgens wetenschapper Marten van Dijk is die uitleg van security by design door IBD onjuist. “Voorkom onnodige risico’s. Als er een veiliger methode is om als overheid dezelfde dienstverlening aan te bieden, dan verdient die de voorkeur. Kies de allerveiligste optie.” (bron: Trouw) Ik vraag mij af de Informatiebeveiligingsdienst wel bezig is de veiligheid van internet te versterken of dat ze juist de deur wagenwijd openzetten voor cyber-criminelen. Maar het totaalbeeld geeft een triest beeld.

Corona berichten

Het RIVM meldt op zondag nog maar 899 besmettingen.

De WHO noemt zorgwekkende varianten sinds 1 juni anders: De Britse variant is de alfavariant, de Zuid-Afrikaanse variant is de bètavariant, de Braziliaanse variant is de gammavariant en de Indiase variant is de deltavariant.

De quarantaineplicht, die in de nacht van maandag op dinsdag om 0.01 uur ingaat, wordt ingevoerd omdat de landen als hoogrisicogebieden worden ingeschat. Dat komt met name door de opmars van de zorgwekkende deltavariant van het coronavirus (voorheen Indiase variant). Mensen die vanuit het VK, Bangladesh, Pakistan, Myanmar en Nepal naar Nederland reizen, moeten beschikken over een juist en volledig ingevulde quarantaineverklaring. Tevens moeten ze zich voor vertrek laten testen op het virus en een negatieve uitslag laten zien. Reizigers die de quarantaineplicht niet naleven, kunnen een geldboete van €339 opgelegd krijgen. Wie niet over een quarantaineverklaring beschikt, kan een boete van €95 krijgen. Nederlanders die naar het VK reizen, moeten een negatieve test van maximaal 72 uur oud kunnen laten zien. Het ministerie roept Nederlanders op alleen naar het VK te reizen als dat noodzakelijk is en geeft het land de kleurcode oranje. De deltavariant is volgens de recentste onderzoeken een stuk besmettelijker dan het ‘klassieke’ coronavirus. Vaccins lijken iets minder effectief te zijn bij een besmetting met deze variant, hoewel ze nog wel voldoende bescherming bieden. (bron: nu)

Eyeliners

Economische crash ‘onvermijdelijk’ volgens indicator van Warren Buffett

Inflatie in Europa loopt verder op

De helft van de woningen worden boven de vraagprijs verkocht

De Beers verhoogt de prijs van ruwe diamanten

De Electra-industrie kampt vaker met onderdelentekort

De elektrische revolutie laat nog even op zich wachten: de weg naar meer elektrisch aangedreven auto’s ligt vol met hobbels. Je hebt niets aan 100 elektrische vrachtwagens als je ze nergens kan opladen

Fiscus kijkt naar dubbele hypotheek-renteaftrek van 1000 werknemers bij ING en RABO. 139 gevallen zijn toegekend, fiscus onderzoekt mogelijkheid terugvordering

Websites van overheden lopen door slechte beveiliging het risico te worden gehackt. Een webpagina waarmee de site kan worden overgenomen is makkelijk te vinden. Er is geen enkele organisatie die controleert of sites veilig zijn

ECB: forse groei in de eurolanden, maar de rente blijft historisch laag

Het is nog steeds heel veilig om geld aan Nederland uit te lenen. Dat is de conclusie van de Amerikaanse kredietbeoordelaar Moody’s, die Nederland opnieuw de AAA-rating toekent.
Frontberichten

Het kabinet moet de bitcoin en andere cryptomunten verbieden, stelt de directeur van de onafhankelijke regeringsadviseur Pieter Hasekamp, directeur het Centraal Planbureau (CPB). De voorman van de rekenmeesters verwacht dat een crash van de cryptovaluta’s onvermijdelijk is en vindt daarom dat Nederland daarom zo snel mogelijk moet ingrijpen. Voor beleggers én overheden geldt: wie als laatste in beweging komt, is de klos. Nederland moet nu de bitcoin in de ban doen”, schrijft Hasekamp in een essay in het Financieele Dagblad. Het CPB geldt als een belangrijk adviseur van het kabinet, waarvan Hasekamp sinds maart 2020 directeur is. De waarschuwing past in een reeks van alarmsignalen afgelopen dagen. Het Basel Comité riep deze week centrale banken ook al op hun buffers fors te versterken als zij cryptomunten bezitten of verhandelen. Hasekamp rekent erop dat een verbod automatisch leidt tot waardedaling van cryptovaluta. „Het product heeft zelf immers geen intrinsieke waarde en ontleent zijn aantrekkingskracht alleen aan acceptatie door anderen.” Omdat cryptomunten niet door een financiële instelling worden uitgegeven, is het nog te bezien of een verbod nationaal kan worden ingevoerd. Minister van Financiën Wopke Hoekstra wees daarom in 2018 een verbod op cryptomunten van de hand. In China zijn maatregelen genomen tegen het mijnen en handel van cryptomunten, ook om het financieel systeem te beschermen, accounts met cryptomunten op Weibo zijn geblokkeerd. In de Verenigde Staten roepen toezichthouders op om gezamenlijk tot een betere controle van de markt van cryptomunten te komen. Maar andere landen kiezen een andere route, zij zien niets in een verbod. In El Salvador is de cryptomunt bitcoin afgelopen week goedgekeurd als een wettig betaalmiddel. De argumenten die Hasekamp aanvoert voor een verbod in de handel van cryptoproducten deel ik voor zover het gaat om ‘zich als munten profilerende producten, die geen enkele onderliggende waarde hebben’, zoals de bitcoin, wat niet meer is dan lucht en illusie. Maar de luchtbellen die zich op de financiële markten hebben gevormd zijn ook illusies. Zodra de rente weer gaat stijgen lopen die luchtbellen weer leeg en staat iedereen weer met beide benen op de grond, maar weer een stuk armer. Het probleem is dat de handel in crypto zich afspeelt op vrije markten, markten waar de centrale banken geen toezicht op houde en de handel niet wordt gereguleerd. Ook de systematiek die daarbij wordt gebruikt valt buiten het bereik van de monetaire autoriteiten. Daarbij worden op dat platform cryptoproducten verhandeld die zich bezighouden met de nieuwe economie en nieuwe samenlevingen. Tot slot, deze onstuimige cryptohandel is mede de resultante van het monetaire beleid van de grote centrale banken met hun overvloed aan geld voor een negatieve dan wel negatieve rente. Dat stimuleert mensen het gokken op illusies en droombeelden.

Op zijn 90ste heeft Warren Buffett – ’s werelds rijkste financier met een vermogen van $110 mrd – zijn succes gebouwd op een eenvoudig principe: verstandig beleggen en weten wanneer de markt op hol slaat. Buffett heeft daarvoor een eigen indicator ontwikkeld. Vorige week passeerde deze indicator (in de VS) voor het eerst in de geschiedenis de 200%. Dat impliceert dat de markt sterk overgewaardeerd is, en spoedig resulteert in een crash. De Buffett Indicator geeft de totale som van de beurswaarderingen weer, gedeeld door de omvang van de reële economie (bbp). Wanneer die indicator meer dan 100% van het bbp bedraagt is er volgens ‘het orakel van Omaha’ een probleem en wordt een crash onvermijdelijk. Deze indicator (in de VS) heeft de 200% bereikt, ter vergelijking: net voor de dotcom-crash had de Buffet Indicator 140% bereikt, voor de financiële crisis van 2007 was hij net weer de 100% gepasseerd. Misschien moet de doemstemming wat genuanceerd worden. Nu ook de rentevoeten op een historisch dieptepunt staan, is er namelijk reden om te vermoeden dat ‘deze keer is het anders’ wel eens op zou kunnen gaan. Als de rente laag is, wordt geld lenen goedkoper. Toekomstige reële winsten zijn theoretisch meer waard, wat een positief effect kan hebben op de aandelenmarkt. En lage rentetarieven betekenen een lager rendement voor beleggingen met een laag risico, zoals obligaties. Daardoor daalt de vraag van beleggers en stijgen de aandelenkoersen uiteindelijk verder. Dat betekent dat de Buffett-indicator waarschijnlijk (extreem) hoog zal blijven zolang de rentetarieven zich op een historisch laag niveau bevinden. (bron: BusinessAM) De financiële markten worden beheert door anomaliën. Dat zijn feiten of verschijnselen die heel verschillende interpretaties geven over gevoerd beleid. Neem dit bericht over Warren Buffett, die duidt op het ontstaan van luchtbellen op de financiële markten. Dat zou verontrustend moeten zijn, maar dat beeld wordt door ‘deskundigen’ ontkracht door te wijzen op het gratis rente-beleid van grote centrale banken. Die ontwikkeling vindt plaats, daarover een verschil van mening. Die luchtbellen zijn daar het gevolg van en dus, kun je stellen dat de monetaire autoriteiten daaraan schuldig zijn. Dat is één kant van de medaille, de andere zijde is de vraag waar het monetaire beleid van de Fed, ECB, BoJ en de BoE, de markt overvoeren met goedkoop geld, uiteindelijk gaat leiden. Als er geen rente meer behoeft te worden betaald om op de geld- en kapitaalmarkten te lenen, daalt de waarde van dat geld. Dat proces wordt nog versterkt door de enorme bergen geld die rondzwerven, waarvoor geen rendabele bestemming kan worden gevonden. Mede daardoor is er een vrije markt ontstaan waar gehandeld wordt in cryptoproducten, waarvan de belangrijkste nog is de bitcoin. De bitcoin vertegenwoordigt geen enkele onderliggende waarde, anders dan een illusie. De waarde is de marktprijs die ervoor betaald wordt en die is momenteel stel $37.000. Dat zegt veel over de werkelijke waarde van de Amerikaanse dollar in relatie tot de $1,2185 die op de valutamarkten wordt betaald voor €1,00. Hier ligt een gigantisch risico op de loer en dat is een stijging van het prijspeil: de inflatie. Als het ruilmiddel geld niet langer een waarde vertegenwoordigt, die gerelateerd kan worden aan de prijs van goederen en diensten, wat staat ons dan te wachten? Het monetaire beleid beleid van dan nog meer geld in de markten pompen zal uiteindelijk de problemen alleen maar vergroten. Geld uit de markt terughalen (de ECB gaat de staatsobligaties weer verkopen) zal de rente weer doen stijgen en gaan de luchtbellen weer leeglopen, hetgeen gaat leiden tot een enorme kapitaalvernietiging. Kortom, onzekerheid troef!

Het balanstotaal van centrale banken is sinds de coronacrisis geëxplodeerd. Niet alleen in Europa en de Verenigde Staten, maar ook in andere belangrijke economieën. Onderstaande grafiek laat zien dat de balans van vijf grote centrale banken sindsdien met ruim 60% is toegenomen. Stond er begin vorig jaar nog omgerekend voor $16 biljoen op de balans van de Federal Reserve, ECB, Bank of Japan, Bank of England en Zwitserse centrale bank, inmiddels is dat al meer dan $26 biljoen.

Centrale banken kochten op grote schaal staatsobligaties om de rente verder omlaag te drukken. De Fed kondigde vorig jaar aan onbeperkt staatsobligaties op te kopen, terwijl de ECB haar nieuwe PEPP opkoopprogramma aankondigde en tweemaal uitbreidde. De Bank of Japan en de Zwitserse centrale bank gingen nog een stap verder door ook aandelen aan hun balans toe te voegen. De Zwitserse centrale bank gebruikt haar balans ook om de waarde van hun eigen munt te onderdrukken. Dat doet ze door Zwitserse franken in omloop te brengen en om te wisselen voor vreemde valuta. Zo heeft deze centrale bank de afgelopen jaren een paar honderd miljard aan valutareserves in euro’s en dollars aan haar balans toegevoegd. Centrale banken hebben dus op grote schaal bezittingen opgekocht en op hun balans geparkeerd. Maar waarom leidt dat niet tot hyperinflatie? Het antwoord op deze vraag is dat een groot deel van dit ‘extra geld’ niet in de reële economie terechtkomt. Centrale banken halen obligaties uit de markt, maar banken krijgen daar slechts reserves bij de centrale bank voor terug. Die reserves kunnen ze niet gebruiken om andere activa te kopen. Ook kunnen zie deze bankreserves niet uitlenen aan consumenten en bedrijven. Het is dus alleen een activa-ruil tussen commerciële en centrale banken, waarbij niet meer geld in de economie komt. Het opkoopbeleid van centrale banken heeft alleen indirecte effecten. Doordat de centrale bank blijft opkopen stijgen de obligatiekoersen en aandelenkoersen. Daardoor voelen beleggers zich rijker en het helpt overheden om goedkoop te lenen. En dat doen landen ook massaal, want de coronacrisis blijkt een goed excuus om de begrotingsdiscipline helemaal los te laten. Dat zorgt voor meer economische activiteit, maar tegelijkertijd voor een toename in schulden. Ook leidt het tot meer speculatie op de financiële markten. Het is dus nog maar de vraag of dit monetaire beleid op langere termijn wel bijdraagt aan de economische stabiliteit. (bron: Geotrendlines) De trend die wordt geschetst loopt al langer maar is sinds het laatste jaar versterkt. En ja, het klopt dat de opbrengsten van vastrentende waarden bij de commerciële banken terechtkomen, die geen mogelijkheden hebben ze uit te lenen, waardoor ze gestald moeten worden bij de centrale banken tegen een negatieve rente. Dat gebeurt zo bij de 19 eurolanden en de ECB. Je moet je afvragen waarom de centrale banken dit monetaire beleid blijven voeren. Ze beschermen zeker binnen de eurozone de financieël zwakke landen van de ondergang, Dat door het beleid beleggers steeds rijker worden en overheden aan ‘gratis’ geld worden geholpen is juist, maar dat spaar- en pensioenreserves de prijs daarvoor betalen, signaleert het artikel niet. Daardoor lijkt het er sterk op dat het monetaire beleid op deze wijze wordt gevoerd om de belangen van het neoliberalisme te dienen: de belangen van het grote geld. De risico’s van een stijgende inflatie worden onderbelicht. Wel degelijk stijgen de prijzen, in de VS veel sterker dan in de EU. De verantwoording die de monetaire autoriteiten daarvoor geven, het is maar een tijdelijke beweging, kan ook gesuggereerd worden om tijd te winnen. Ik geloof er niet in want ik zie teveel basisproducten, goederen en diensten, fors in waarde stijgen, waardoor het prijspeil nog geruime tijd door kan stijgen.

De Britse premier Boris Johnson dreigt een deel van het brexit-protocol op te schorten als de Europese Unie niet wil instemmen met een compromis in het conflict over de naleving van de brexit-afspraken rondom Noord-Ierland. Met die boodschap gooide Johnson olie op het vuur in het geschil, dat zomaar kan uitlopen op een internationale handelsoorlog. De kwestie overschaduwt de G7-top die dit weekend werd gehouden in Cornwall. Johnson heeft in de marge van de bijeenkomst aangegeven dat het Verenigd Koninkrijk „uiteraard niet zal aarzelen om een beroep te doen op artikel 16” als dat nodig zou zijn. Daarmee doelde hij op een spec iale clausule uit de brexitdeal die het voor beide partijen mogelijk maakt zich terug te trekken als de uitvoering van de overeenkomst voor hen negatieve gevolgen zou hebben. Het gaat dan om ernstige economische, maatschappelijke of milieuproblemen die langdurig kunnen aanhouden. De Britse premier wees erop dat de EU zelf in januari al een beroep deed op artikel 16 in verband met problemen met vaccin-leveringen. Met het instellen van controles wilde Brussel toen voorkomen dat coronavaccins makkelijk via Noord-Ierland het Verenigd Koninkrijk in konden komen. Daarover was toen bij de Britten veel commotie. Ook klonk destijds het verwijt dat artikel 16 alleen gebruikt werd als het de EU uitkwam. De opmerkingen van Johnson volgden op een reeks persoonlijke ontmoetingen die hij had met andere Europese leiders. Die drongen er bij hem op aan dat Groot-Brittannië zich aan de brexit-afspraken gaat houden. „Ik heb hier met enkele van onze vrienden gesproken, die niet lijken te begrijpen dat het Verenigd Koninkrijk één land is, één territorium”, zei Johnson daarover. Het geschil gaat over Noord-Ierland, dat een deel van het Verenigd Koninkrijk is, maar grenst aan Ierland dat tot de Europese Unie behoort. Eigenlijk zouden er dus grenscontroles moeten komen op de grens tussen die twee gebieden. Maar dat ligt heel gevoelig omdat jaren terug bij vredesbesprekingen is afgesproken dat de grens tussen Noord-Ierland en Ierland voor altijd gevrijwaard zou blijven van controles. Dit probleem werd in de brexit-afspraken omzeild door een Britse belofte dan maar binnenlandse controles tussen Groot-Brittannië en Noord-Ierland in te stellen. Maar daar wil Londen nu toch niet aan. De Britse overheid besloot eenzijdig het invoeren van deze controles uit te stellen tot 1 oktober, tot ongenoegen van de EU. De Franse president Emmanuel Macron heeft naar verluidt aan de Britse premier Boris Johnson aangeboden de betrekkingen met Groot-Brittannië te herstellen als Johnson zich aan de brexit-afspraken gaat houden die met de Europese Unie zijn gemaakt. „De Franse president vertelde Boris Johnson dat er een reset nodig is van de Frans-Britse relatie”, heeft een ingewijde gezegd tegen persbureau Reuters. „Dit kan gebeuren op voorwaarde dat hij zijn woord houdt aan de Europeanen”, aldus de bron, die er ook op wees dat Macron in het Engels sprak met Johnson. Sinds Groot-Brittannië begin dit jaar de Europese interne markt heeft verlaten, zijn de betrekkingen met het landenblok en vooral met Frankrijk verslechterd. Macron ontpopte zich tot de meest uitgesproken criticus van de weigering van Londen om brexit-afspraken rondom Noord-Ierland na te leven. Er gaan al geruchten dat het conflict zou kunnen uitmonden in een handelsoorlog als de Britten de handelsbepalingen aan de laars blijven lappen.

De G7 gaat één miljard vaccins aan ontwikkelingslanden leveren, meer doen tegen klimaatverandering en een blok vormen tegen de opkomende economische macht van China. Dat hebben de 7 economische grootmachten afgesproken op hun topconferentie in Cornwall (VK). De coronavaccins moeten voor eind 2022 geleverd worden. In totaal zijn volgens deskundigen 11 miljard vaccins nodig. De G7 wil het gebruik van steenkool wereldwijd beperken en alternatieven stimuleren. Door te investeren in de infrastructuur in ontwikkelingslanden wil de G7 de machtspositie van China in die landen tegengaan. Zo wil Biden honderden miljarden bijeen zoeken om een alternatief op te zetten voor de Nieuwe Zijderoute van China. Met dat megaproject wil China de handel met andere landen stimuleren. Of Bidens plan in deze vorm gaat lukken is onzeker; Frankrijk en Duitsland hebben een milder China-standpunt. Biden wil ook dat de G7 zich met een stem zou uitspreken tegen de repressie van de Oeigoeren en andere minderheden. (bron: NOS)

Overwegingen

De ECB houdt voorlopig de rente laag, en gaat nog zeker tot maart volgend jaar door met het opkopen van schulden, schrijft Trouw. Het economische herstel in de eurozone gaat harder dan gedacht. Maar het is voor de Europese Centrale Bank (ECB) nog geen reden om de rente te verhogen of om het enorme opkoopprogramma van leningen van banken en staten af te bouwen. Met die opkoop, bedoeld om staten en banken zelf meer ruimte te geven om geld uit te lenen en zo de economie te stimuleren, gaat de Europese Centrale Bank onverdroten door. En de rente blijft op een historisch laag niveau. Volgens ECB-president Christine Lagarde is het nog te vroeg om het opkoopprogramma af te bouwen, vooral omdat onduidelijk is hoe het met de pandemie zal gaan. Tekenen dat die zijn einde nadert zijn er genoeg, maar zekerheid is er nog niet. De ECB gaat daarom minstens tot maart volgend jaar door met het opkopen van leningen en mogelijk nog langer, zei Lagarde na afloop van een vergadering van het ECB-bestuur deze week. Optimistisch is de ECB wel over de groei in de landen met de euro. Dit jaar zal die 4,6% bedragen, denkt de ECB nu. Eerder ging de bank uit van 4%. Ook verwacht de ECB meer inflatie dan eerder gedacht. De bank houdt het nu op 1,9%. Dat is dicht bij het doel van de Europese bank: ongeveer 2%. Lagarde verwacht echter dat de relatief sterke toename van het prijspeil tijdelijk is. De inflatie zal volgend jaar nog maar 1,5% bedragen. Verhoging van de rente, een gekend middel om inflatie tegen te gaan, is daarom nu niet aan de orde. Wat Trouw schrijft is wat Lagarde dicteert. De ECB verkeert nog in het post-Draghi tijdperk. Nog altijd worden de dictaten uitgevoerd van de vorige President van de ECB. Maar de tijden zijn verandert, maar het bestuur van de ECB is niet bij machte het roer van koers te doen afwijken door de veranderde windrichting. Behalve de financiële markten gelooft niemand nog in een toekomst met gratis rentetarieven en markten met grote luchtbellen. Het toekomstbeeld van Lagarde is een illusie.

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 11 juni 2021, week 23: AEX 728,48; Bel 20 4.190,07; CAC40 6.600,66; DAX 15.693,27; FTSE 100 7.134,06; SMI 11.841,30; RTS (Rusland) 1.678,57; SXXP (Stoxx Europe) 457,51; DJIA 34.479,60; NY-Nasdaq 100 13.998,30; Nikkei 28.948,73; Hang Seng 28.848,85; All Ords 7.577,20; SSEC 3.589,75; €/$1.2108; BTC/USD $35.624,00; 1 troy ounce goud $1.877,80, dat is €49.819,52 per kilo; 3 maands Euribor -0,548%; 1 weeks -0,559%; 1 mnds -0,551%; 10 jaar Duitse Staat -0,268%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,174%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,122%; 10 jaar Japan 0,0252%; 10 jaar Belgische Staat 0,069%; 10 jaar Franse Staat 0,101%; 10 jaar Spanje 0,361%; 10 jaar VK 0,713%; Italië 0,751%; 10 jaar VS 1,4679%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,743.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden flat tot licht hoger, de rentetarieven stegen opnieuw fors. Ik sluit niet uit dat de centrale banken ook deze week de markten weer hebben verruimd. De goudprijs daalde licht. De euro verloor waarde t/o de dollar. De bitcoin en andere crypto’s verloren waarde. Nieuws vanuit getroffen sectoren in het bedrijfsleven, zoals de luchtvaart, de reiswereld en kunst en cultuur, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en onzekere verwachtingen voor het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van de lockdown als gevolg van de corona-pandemie bepalen nog altijd de sfeer, de centrale banken spreken geruststellende woorden, ondanks de sterke stijging van de inflatie in de VS naar 4,99% in mei. Ook in de eurozone steeg in mei de inflatie naar 2% en riep DNB op de lonen te verhogen. De 3e coronagolf lijkt in Europa over zijn hoogtepunt heen te zijn, het aantal besmettingen neemt af en de druk op de ziekenhuizen daalt. Dat is in ieder geval goed nieuws als we de teugels niet te vroeg laten vieren. In het VK zijn de besmettingen met de Indiase variant sterk toegenomen. Vanaf dinsdag 15 juni geldt een quarantaineplicht voor mensen die vanuit het Verenigd Koninkrijk, Bangladesh, Pakistan, Myanmar en Nepal naar Nederland reizen. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland 0,061%; Duitsland 0,291%; Nederland 0,367%; Japan 0,6529%; Frankrijk 0,916%; VK 1,25%; Spanje 1,349%; Italië 1,758%; Canada 1,9562%; VS 2,1604%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,628%; Zwitserland -0,5945%; Frankrijk -0,549%; Nederland -0,554%; België -0,486%; Denemarken -0,466%; Spanje -0,305%; Japan -0,125%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.