UPDATE 12-03-2022/623 Europa onderweg naar een recessie

Vlak voor het publiceren van dit blog, zondagmiddag 13 maart 2022, kwam een positief bericht over de Russisch/Oekraïense onderhandelingen. Uit de onderhandelingsdelegaties van Oekraïne en Rusland komen positieve geluiden. De Oekraïense onderhandelaar Podoljak houdt het voor mogelijk dat binnen enkele dagen positief resultaat wordt geboekt. “We doen geen concessies en Rusland begrijpt dit nu. Rusland begint constructief te onderhandelen.” De Rus Sloetsky ziet “aanzienlijke vooruitgang in de gesprekken”, zegt het Russische staatspersbureau RIA. Binnen enkele dagen zouden “documenten kunnen worden getekend”. De delegaties spraken elkaar maandag voor het laatst fysiek in Antalya, zonder enig resultaat. 12 maart was er video-overleg, zegt het Kremlin. (bron: NOS) Laten we nog niet juichen want een oplossing tussen de kemphanen hoeft niet te betekenen dat de Westerse landen ook bereid zijn de sancties in te trekken en dan gaat de ‘oorlog’ verder tussen het Westen en Rusland.

Alle halleluja-verhalen over onze geweldige economie ten spijt alle signalen staan over enkele maanden op rood. De economie gaat krimpen, onze euro devalueert en de inflatie trekt verder aan. En wie en wat is de boosdoener van die ontwikkelingen? Het handelen van Poetin wijs ik af, maar het handelen van de nieuwe Duitse regering om de afspraken die Merkel heeft gemaakt met Poetin over Nord Stream 2 ook. Merkel zocht de vrede, de menselijkheid, Stolz zoekt de confrontatie om zich daarmee te profileren. Het hoe en waarom kan ik niet duiden, maar het doet mij denken aan het bewind van de ariërs 90 jaar geleden. Wat mij ook stoort is dat de Duitsers een toezegging deden voor militair materiaal aan Oekraïne, maar moest daarop terugkomen omdat het ging om afgekeurd militair materieel die nog ergens lag opgeslagen. Vanaf het eerste moment heb ik een standpunt ingenomen dat er gestreefd moest worden naar een deal tussen Rusland en Oekraïne, in ieder geval geen oorlog. Oorlogen zijn financieel interessant voor bedrijven die oorlogsmateriaal maken, waarvoor jonge mensen worden ingezet en sneuvelen of gewond worden voor het leven. Ook de bedrijven die de puinhopen later opruimen en nieuwbouw plegen verdienen daar goed geld aan. Burgers zijn de slachtoffers, worden verjaagd van huis en haard en betalen uiteindelijk de rekening. In mijn vorige blog heb ik aandacht besteed hoe de Eerste Wereldoorlog begon en wat na 4 jaar de gevolgen waren en uiteindelijk eindigde met de Tweede Wereldoorlog.

Lezers van dit blog kennen de theorie van de Russische econoom Kondrieff over een lange economische golf van ca 60 jaar, die sinds 1760 de wereld een grote technologische ontwikkeling heeft opgeleverd met op enige afstand sociaal/maatschappelijke voortuitgang. Maar de stapsgewijze ontwikkelingen (van de eerste pomp naar raketten naar het heelal) is steeds gegaan met het opruimen van overtollige ballast ontstaan in een lange golf. Die transfer periode is steeds weer de moeilijkste periode omdat er steeds weer groot verzet is tegen het vrijwillig vernietigen van waarden, vermogens en bezittingen. Toch ligt de kracht van deze beweging in de bouw van een nieuwe samenleving voor volgende generaties. Maar die moet wel beginnen met een schone lei en daar ligt momenteel het probleem. In het fossiele energie-tijdperk zijn grote technologische stappen gezet en daarvoor is veel teveel geld in de geldmarkten gepompt. Doelstelling was de economie door te laten groeien. Het vele gratis geld werd daarvoor ingezet maar de keerzijde van de medaille was dat het ons geld waardeloos maakt. Die prijs betalen de spaarders en de pensioenfondsen, maar indirect ook de huiseigenaren wiens huizen extreem in waarde zijn gestegen en waardoor zij met hogere lasten worden geconfronteerd door de koppeling van de WOZ-waarde. Denk dan aan de IB, OZB, ecoheffingen, waterlasten.

Wij verkeren al enige maanden in een periode van stijgende prijzen, voornamelijk als gevolg van de wereldwijde corona-pandemie en voor een deel ook vanwege de klimaatproblematiek en als gevolg daarvan misoogsten. Maar daar komt nu een nieuwe vorm van inflatie bij, namelijk de gevolgen van de tegen Rusland ingestelde financieel/economische sancties. Alhoewel de regeringsleiders van de 27 EU-landen op 25 februari j.l. in unanimiteit besloten de door Biden voorgestelde sancties in te stellen/uit te werken was al bekend dat bepaalde sancties ook gevolgen zouden krijgen voor de EU-landen. Welke en in welke mate was niet bekend, maar uit solidariteit zouden wij die accepteren met als reden ‘de schending van de mensenrechten’. De eerste contouren vormen zich nu: De waarde van de euro vs de dollar is in de laatste 4 weken gedaald van 1,1351 naar 1,0994. Dat betekent dat alle goederen en diensten die wij importeren in dollar-prijzen, zoals energie, tech-producten, zoals computers en smartphones, en grondstoffen, duurder gaan worden. Als gevolg van de militaire confrontaties moet er rekening mee gehouden worden dat de schwung in de economie weg gaat ebben en de Europese economie richting een recessie gaat bewegen. En dan nog de rechtstreekse gevolgen van de im- en export van goederen van Europese landen. Waar moeten we dan aan denken? In onderstaand bericht wordt de positie van graan belicht. Rusland en Oekraïne voorzien in 29% van de wereldproductie. De prijs steeg deze week al van $300 naar $400 en verwacht wordt dat deze gaat stijgen naar $800. Wat er gaat gebeuren als deze week in Oekraïne niet kan worden gezaaid en er dus ook niet kan worden geoogst, zal de tijd leren, maar dat het brood wordt duurder. Maar ook productievlees, kip en ei gaan in prijs stijgen. En dan de zonnebloemolie, die gebruikt wordt voor frituurvet en margarine en in koek, gebak en chips. Als daarvoor alternatieven moeten worden gezocht, betekent dat dat de receptuur van honderden producten moet worden aangepast en de etiketten moeten veranderen. Daarbij komt dat palmolie, raapzaadolie en sojaolie duurder zijn dan de zonnebloemolie uit de Oekraïne. Lijnzaad uit Kazachstan wordt aangevoerd via Rusland en de vraag is of die binnen de sancties valt. Kortom behalve het wegvallen van gronfstoffen voor voeding is er ook nog een groot logistiek probleem. 10% van de containers in de Rotterdamse haven staan daar vast en kunnen nog niet doorgeleverd worden. En wat er verder nog op ons afkomt. Daarnaast de enorme stijgingen van de gas en stroomprijzen, de oliprijs steeg dit jaar al van $78,9 per var naar $120,8 en het aardgas van $72,6 per mWh naar $345. Dat heeft grote gevolgen voor het bedrijfsleven, want de prijzen van het energieverbruik in de productie rijzen de pan uit. Dat betekent of forse prijsstijgingen dan wel het stilleggen van de productie. Daarbij komt dat Poetin dreigt de aardgaslevering aan Europa te gaan beperken. Kortom, er staan ons grote onzekerheden te wachten, niet vanwege corona maar vanwege politieke besluitvorming. En hoe de overheid hierop gaat reageren richting het bedrijfsleven en de huishoudens is onbekend.

Algemeen

Kaag vreest lange economische klap: “Er dreigt een grote instabiliteit”.  Dat verwondert mij ook niet omdat zij niet begrijpt wat de gewone mens nu doormaakt. Met haar salaris zou niemand wakker liggen van de benzine en/of gasprijs, maar zij wil koste wat kost geld binnenhalen voor haar D66-plannen. In 2008 stond een vat olie op €111 met een benzineprijs van €1,45 per liter, nu staat een vat olie op €106 met een benzineprijs van €2,40 per liter. Kan ze dit aan alle mensen die van hun auto afhankelijk zijn voor hun werk uitleggen? Ik denk het niet. Daarom zal er op 16 maart met de verkiezingen wel met haar en D66 afgerekend worden, schrijft Frank Reijnders in de Telegraaf.

Brood zal tot ver in 2023 fors meer gaan kosten door de oorlog in Oekraïne en de sancties tegen Rusland. Volgens de bakkersbranche wordt brood wel twee keer zo duur. Ook koek, crackers en pizza ontspringen de dans niet. Met Rusland is Oekraïne goed voor 29% van de wereldproductie van tarwe. Maar graan komt vanwege de strijd Oekraïne niet meer uit en blijft vanwege de westerse sanctiesliggen in Rusland. Graan uit Oekraïne gaat vooral naar Zuid-Europa, Afrika en het Midden-Oosten,” zegt Sebastiaan Schreijen, analist consument en voedsel bij Rabobank. “Wíj halen het vooral uit Frankrijk, Duitsland en een beetje uit Nederland. Maar alle landen die nu misgrijpen, zullen het ook daarvandaan gaan halen. Dus komen er tekorten en stijgt de prijs.” Als de oorlog in Oekraïne en de sancties tegen Rusland en Belarus langer dan zes maanden duren en de Zwarte Zeehavens dichtblijven, kan de graanprijs volgens Schreijen weleens naar $550 per ton stijgen. Een jaar geleden werden we al onrustig toen de tarweprijs boven de 180 per ton uitkwam,” zegt directeur Wim Kannegieter van de Nederlandse Vereniging voor de Bakkerij (NVB). “Nu voorspellen analisten ten minste een verdubbeling.” En dat is alleen nog tarwe. Ook andere voedselgrondstofprijzen rijzen de pan uit, nog afgezien van de prijs van gas, waarmee bakkersovens worden gestookt. “Gemiddeld kost een kilo brood 2,71. Dat kan weleens een bedrag ruim boven de €5 worden. En brood is een eerste levensbehoefte.” De NVB vertegenwoordigt grote industriële bakkerijen, die 85% van de Nederlandse broodmarkt bepalen en veelal leveren aan supermarkten, bakkersketens en de horeca. “Daar liggen de inkoopprijzen grotendeels vast, op enkele dubbeltjes per kilo brood. Dit soort kostenstijgingen kunnen we echt niet dragen.” Of supers bereid zijn meer te betalen, hangt af van hun relatie met de bakker. Maar als ze de duimschroeven aandraaien, kan dat als een boemerang terugkomen, waarschuwt Kannegieter. “Onze leden produceren vaak exclusief voor één keten. Als onder bakkerijen slachtoffers vallen, heeft dat direct gevolgen; die supermarkten hebben dan geen brood meer.” Bakkerijen houden hun hart vast. “Sinds het uitbreken van de oorlog is onze tarweprijs 30% gestegen,” zegt een grote horecabakker in Amsterdam. Die betrekt ‘een heel groot deel’ van het graan van leveranciers die dat weer uit Oekraïne halen. Zij berekenen prijsstijgingen direct aan ons door. Daar word je van de ene dag op de andere mee geconfronteerd. Het aanbod is er nog wel, gelukkig. Zolang je er maar voor betaalt.” En bleef het maar bij graan. “Maar alles is in één klap duurder geworden.” Hij ziet geen ander alternatief dan een forse prijsverhoging. “Er valt niks aan te passen aan de ingrediënten of aan de productie. En we kunnen niet even zeggen dat we ermee stoppen. De horeca is van ons afhankelijk.” Het blijft niet bij brood alleen. Topman Philippe Vorst van New York Pizza kijkt elke dag verbijsterd naar de tarweprijs op de toonaangevende Parijse beurs voor landbouwproducten. Een tarwecontract voor maart, dat de 22ste afloopt, kostte 396,25 per ton, maar stond al eventjes op 426. De pizzagigant koopt zijn ingrediënten bij leveranciers die direct naar zulke beursprijzen kijken. “Vorig najaar steeg de tarweprijs al boven de 300, vanwege de grondstoffencrisis,” zegt Vorst. “Dat was al uitzonderlijk. Wat er nu gebeurt, kan ik niet geloven. Bloem staat al boven de 400.” Ook New York Pizza ziet geen andere uitweg dan de prijzen te verhogen. “Prijsstijgingen van 30% tot 40% kunnen we echt niet zelf absorberen. Pizza wordt duurder.” Niet alleen bij zijn ruim 200 franchisezaken, de bakkerij in Amstelveen produceert ook deegbollen voor pizzabakkers in 20 Europese landen. Voorlopig redden we ons nog, maar onze leveranciers kunnen al niet meer leveren tegen de afgesproken prijzen. Een van onze pastapartners heeft nog maar 4 maanden voorraad.” Als het aan de speculanten op de Parijse agrobeurs ligt, zijn de gevolgen van de Oekraïnecrisis voor de prijs van ons eten op zijn vroegst rond september 2023 weggeëbd. “De komende 6 weken moet in Oekraïne gezaaid worden voor de nieuwe oogst,” zegt bakkerijvoorman Kannegieter. “Maar daar hebben ze nu wel wat anders aan hun hoofd.” Zelfs als die oorlog over 6 weken klaar is, zit er geen graan meer in de bodem. Dat betekent dat straks 28% van de wereldproductie van tarwe er simpelweg niet komt.” De termijncontracten voor september en maart 2023 liggen inmiddels ook al boven de 300, een prijs die verder zal stijgen. We blijven ons brood wel eten,” verwacht hij. “Brood is basisvoeding. Maar consumenten zullen zeker vaker rechttoe-rechtaanbrood kopen in plaats van luxebrood.” Door de Oekraïneoorlog lopen ook de prijzen van andere grondstoffen voor onze voeding hard op. Zo zijn Rusland en Oekraïne verantwoordelijk voor 75% van de export van zonnebloemolie, cruciaal voor iedereen die bakt. Ook vlees en kip worden duurder. “60% van de voermaïs voor Nederlandse varkens en kippen komt uit Oekraïne,” zegt voedselanalist Schreijen. “Voederprijzen maken bij boeren tot 80% van de kosten uit. Reken maar uit wat dat voor eindprijs kan betekenen.” Hier de oogst opvoeren, zal niet snel lukken. Dit weekend legde Rusland – met Belarus een van de grootste producenten – de export van kunstmest stil, als die al niet door sancties werd getroffen. “De vraag is nu of boeren meer dierlijke mest gaan gebruiken, met alle gevolgen voor het milieu.” Toch hebben sancties ook een wrang voordeel. “Door het wegvallen van de export naar Rusland houden wij meer varkensvlees over.” Ook dreigt een overschot aan eieren, peren, bananen en zelfs chrysanten, waardoor die prijzen flink kunnen dalen. “Maar dat zijn tijdelijke gevolgen. Dat zal prijsstijgingen elders niet compenseren.” (bron: Parool)

Oekraïne conflict

Door de oorlog in Oekraïne wil Brussel voor het eind van het jaar vrijwel volledig onafhankelijk van Russisch gas worden. Haalbaar én geopolitiek noodzakelijk, volgens EU-commissaris Timmermans, maar energie-experts waarschuwen. ‘Het gaat ons meer pijn doen dan Rusland.’ Bruinkolenmijn Hambach van energiebedrijf RWE ten westen van Keulen moest in 2018 uitbreidingsplannen staken als gevolg van acties en juridische procedures door klimaatactivisten. Voor het einde van het jaar kan Europa de gasimport vanuit Rusland met twee derde terug hebben geschroefd – en ruim voor het einde van het decennium kunnen we volledig onafhankelijk zijn van Russisch gas, wil de Europese Commissie. Dat staat in het gepresenteerde RePowerEU, het Brusselse masterplan om onder de afhankelijkheid van Rusland uit te komen – en te vergroenen tegelijk. Want centraal in het Brusselse masterplan staan twee pijlers: het diversificeren van de gasimport en extra investeren in duurzame energie. Momenteel is Europa voor 40% van het gas afhankelijk van Rusland. Voor het einde van dat jaar moet dat door de plannen van Timmermans met twee derde zijn gereduceerd. Wat erop neerkomt dat Europa volgend jaar 100 miljard kubieke meter minder gas uit Rusland zal importeren. Bij de huidige (ongeëvenaarde) gasprijs is dat 260 miljard. Om dat voor elkaar te krijgen wil Brussel op korte termijn meer vloeibaar gas (lng) importeren. Gesprekken daarover met Egypte, Qatar en de VS zijn gaande. De rest van de gasvraag moet worden aangevuld met biomethaan en het importeren van hernieuwbare waterstof. ‘Omdat niet alle veranderingen over een nacht ijs zullen gaan’ komt volgens Timmermans een plan om de gasreserves komende winter voor 90% te vullen. Dat moet herhaling van tekorten zoals deze winter voorkomen. Vicevoorzitter van de Europese Commissie Frans Timmermans: ‘Het wordt moeilijk, verdomd moeilijk, maar het is mogelijk. Het wordt moeilijk, verdomd moeilijk, maar het is mogelijk, als we bereid zijn verder en sneller te gaan dan ooit te voren,” aldus de EU-commissaris. Om burgers zo veel mogelijk te sparen komt er een financieel noodplan. Voor de acute korte termijn houdt Timmermans de deur open om steenkoolcentrales te laten draaien, als noodoplossing. De Oekraïnecrisis mag dus niet ten koste van de groene ambities van Brussel gaan, maar moet de Green Deal als het aan Timmermans ligt juist versnellen. “Het antwoord voor onze zorgen voor onze energie ligt in duurzame energie en diversificatie van het aanbod. Schoon, goedkoop, betrouwbaar en van ons.” Geopolitiek onafhankelijk dus en vergroenen tegelijk: het klinkt bijna als te mooi om waar te zijn en volgens energie-experts is dat het ook. In elk geval op de korte termijn. Analisten waarschuwen dat Europa noodmaatregelen zal moeten nemen, zoals het sluiten van gasintensieve industrieën, om de volledige stopzetting van de Russische gasimport het hoofd te bieden. “Het gaat onszelf op de korte termijn meer pijn doen dan de Russen,” aldus energiespecialist Jilles van den Beukel van het Haags Centrum voor Strategische Studies (HCSS). “De EU heeft hele grote woorden, maar het probleem is: ze heeft geen sterke positie op dit moment in energie. Dan denk ik zelf: werk eerst aan het verbeteren van je uitgangspositie, voordat je met zulke grote woorden komt.” Want de plannen om Russisch gas – dat via pijpleidingen naar Europa vloeit – voor een groot deel te vervangen door lng, gaan gepaard met een hoge prijs, volgens Van den Beukel. “Er is een beperkte wereldwijde lng-capaciteit en veel ervan is vastgelegd door landen die dat ook nodig hebben, met name in Azië. De EU moet dan niet praten met Qatar maar met afnemers, zoals China. Die kunnen de absolute hoofdprijs voor het gas vragen.” De Verenigde Staten besloten deze week volledig met de import van Russische fossiele brandstoffen te stoppen. Vooralsnog willen de EU en het Verenigd Koninkrijk niet zover gaan, hoe hard zo’n ingreep de Russische economie ook zou kunnen raken. De gas- en olieprijzen staan nu al op ongekende hoogte. Onze nummer één gasexporteur blokkeren zou de Europese consument te hard raken. Het kan zijn dat Europa zelf die keus niet meer kan maken. De Russische vicepremier Alexander Novak zei dat Rusland inmiddels na alle sancties volledig in zijn recht zou staan om de hoofdpijpleiding naar Europa, Nord Stream 1, af te sluiten. (bron: Parool) Het is een ambitieus plan van Timmermans, dat zeker, maar zijn het geen illusies waar misschien wel 10 jaar voor nodig. En de steencentrales en bruinkoolmijnen openhouden staat dwars op de klimaatdoelstellingen. De doelstelling van EU: dat de Oekraïnecrisis mag niet ten koste van de groene ambities van Brussel gaan, maar dat wordt met voeten geschonden. En of al die honderden miljarden die voor het plan nodig zijn, rendabel kunnen worden worden geïnvesteerd, is ook maar de vraag. Ik zeg tegen de politieke leiders die hierover moeten beslissen ‘bezint voor ge begint’.

Kabinet Rutte IV

Minister van Financiën vreest een lange economische klap: ‘er dreigt grote instabiliteit’. Het kabinet wil de laagste inkomens nog dit jaar te hulp schieten om hun koopkracht te verbeteren, zegt minister Van Gennip van Sociale Zaken in reactie op de nieuwste cijfers van het CPB. Daaruit blijkt dat de lage inkomens er fors op achteruitgaan, onder meer door de stijgende energieprijzen als gevolg van de oorlog in Oekraïne. In de Tweede Kamer vroegen veel partijen het kabinet om in te grijpen. Hoe de steun voor de laagste inkomens er precies uit komt te zien, wordt later bekend. Andere groepen zoals ouderen komen pas volgend jaar aan de beurt voor een tegemoetkoming. (bron: NOS) 2 kanttekeningen: hoe kan een minister van Sociale Zaken dat het kabinet dit jaar de allerarmsten nog te hulp zal schieten en de ouderen pas volgend jaar. Je regeert met oogkleppen op of met een plaat voor het gezicht. Weg met die minister: onbekwaam!

Financieel/economische berichten

De oorlog in Oekraïne laat zich ook voelen in onze economie en de portemonnee van de burger, stelt minister Kaag (Financiën), zij vreest dat die klap over een langere periode kan nadreunen. „We maken ons met ons allen enorme zorgen over de hoge inflatie”, zegt Kaag. „De energieprijzen zijn gigantisch, dat raakt heel veel mensen. Er dreigt grote instabiliteit, macro-economisch.” En dat laat zich ook voelen in de portemonnee van burgers, doordat de prijzen van energie, brandstof en voedsel de pan uit zullen rijzen. Een probleem dat zich nog langere tijd zal laten voelen, verwacht Kaag: „We kunnen tegen niemand zeggen dat wij hier prijsvrij mee wegkomen. We betalen hier een prijs voor en ik denk dat dit aanhoudend zal zijn.” De druk op het kabinet om snel met koopkrachtreparatie te komen is groot, maar Kaag benadrukt dat er nog wel even tijd nodig is om tot oplossingen te komen. „Het makkelijke antwoord is er niet”, zegt Kaag die ook het mantra van het kabinet herhaalt dat niet iedereen voor alles gecompenseerd kan worden. De focus ligt vooral op de lagere inkomens: „We zijn er hartstikke hard mee bezig om te kijken óf en op welke manier we het zo draaglijk mogelijk kunnen maken.” Dat gaat nog wel een paar weken duren, zegt Kaag: „In crisistijd en oorlogstijd moeten we ook rustig blijven, koers behouden, kijken wat we kunnen doen. Dat doen we deze weken.” De gasafhankelijheid van Rusland terugschroeven door weer meer te halen uit de Groningse gasvelden ’zou de allerlaatste optie zijn’, zegt Kaag. Ook al geeft een meerderheid van de Groningers zelf aan dat er meer gas gewonnen zou mogen worden als Nederland stopt met de import van Russisch gas. Kaag waardeert dat: „Ik vind het heel nobel van de mensen in Groningen.” Kaag reageerde ook op de uitspraken van de Russische president Poetin die de economische sancties die aan Rusland opgelegd worden ’oorlogsmisdaden’ noemt. Dat is volgens Kaag ’de omgekeerde wereld’: „De schending van de soevereiniteit van Oekraïne, de invasie en nu de oorlogshandelingen door Rusland staan buiten kijf. Dáár is de oorlogsdaad begonnen.” De uitspraken van de Russische president bestempelt ze als ’oorlogspropaganda’. De minister van Financiën maakt zich er ’grote zorgen’ over dat Poetin ’steeds meer vanuit isolement handelt’: „Dat zie je vaker bij autocraten in hun laatste jaren, dat ze steeds excentrieker worden. Daar ligt een groot gevaar.” (bron: Telegraaf) Wat mij enorm stoort in de uitspraken van Kaag is de afstandelijkheid tot de sociale problemen, die zich al enige maanden voordoen. Wij volgen de ontwikkelingen maarwij hebben tijd nodig om na te denken over compensaties voor de burgers. Over de sancties voor de Russen was binnen enkele etmalen overeenstemming, zonder de gevolgen daarvan serieus werden onderzocht. Ik vraag mij trouwens af of er wel een meerderheid van de Groningers is die blanco instemt met de gaskranen weer opendraaien. Draalt de gasprijs voor de burgers daarmee of rinkelt de kassa bij de de NAM? Het is niet relevant hoe groot de schade is die de sancties aan Rusland toebrengen. Veel belangrijker is de schade die wij onszelf toebrengen. Hoe groot is die voor ons land, als de inflatie verder gaat stijgen, de waarde van de euro daalt en de economische groei omslaat in een krimp?

Christine Lagarde, de voorzitter van de Europese Centrale Bank (ECB), is ervan overtuigd dat er binnenkort een digitale versie van de euro zal bestaan. Ze antwoordde deze week op een vraag van journalisten dat ze er zeker van is dat de ECB doorgaat met het proces zodra het onderzoek is afgerond in 2023. De ECB praat al langer over de mogelijkheden voor een digitale munt. Die moet een stabiel alternatief vormen voor andere cryptomunten, zoals de bitcoin. Bovendien zou een digitale euro op termijn als alternatief voor contant geld kunnen dienen. De ECB heeft echter altijd benadrukt dat de munt geen vervanger van cashgeld wordt. In juli vorig jaar is de bank gestart met een onderzoek naar de haalbaarheid van een eigen digitale munt, nu cryptomunten steeds populairder worden. Dat onderzoek duurt twee jaar, waarna beslist zal worden of het ook zin heeft om zo’n munt uit te brengen. Lagarde blikte daar dus al op vooruit en liet weten dat de munt er sowieso zal komen. Dat wil niet zeggen dat we volgend jaar al met een digitale euro betalen. De ECB zei eerder dat het een jaar of vijf duurt om zo’n munt te ontwikkelen. De digitale euro zou door burgers in een digitale portemonnee worden bewaard. Hierdoor zouden burgers mogelijk een eigen rekening bij de ECB krijgen. Om concurrentie met de banksector te voorkomen, zouden Europeanen tot een bepaald bedrag in de digitale portemonnee mogen bewaren. Veel centrale banken en landen denken na over eigen cryptomunten. De Amerikaanse president Joe Biden gaf zijn ministeries deze week de opdracht een onderzoek te beginnen naar de voor- en nadelen van een digitale dollar. Negen landen voerden al een eigen cryptomunt in en inwoners van El Salvador mogen sinds september overal betalen met bitcoins. (bron: NU) Of ik de uitspraak van Lagarde serieus moet nemen betwijfel ik. Welke functie zou de digitale euro krijgen. Eerder heeft de ECB gezegd ‘voor het geval dat de betaalsystemen van de banken uitvallen’. Dus als er geen geld meer uit de pinautomaten komt e/o internet bankieren niet meer werkt. Dan rijst de vraag ‘op het moment dat het bankwezen bankroet is? In eerste instantie zou iedere inwoner van de 19 eurolanden, stel 400 miljoen, een eigen digitale euro-rekening kunnen openen bij de ECB met een max bedrag van €1000., die gebruikt kan worden voor het digitale betaalsysteem. Alleen maar het systeem om al die rekeningen te vrijwaren van witwassen alleen al, is een gigantische klus. Daarbij hoe reguleer je dat constant de prijs van de digitale euro dezelfde is dan die van de euro van de banken? De stelling dat de bitcoin in El Salvator wettig betaalmiddel is, is nietszeggend: tot dusverre wordt daar nauwelijks gebruik van gemaakt. En wat is de waarde van een digitale munt in feite?

De Europese Centrale Bank (ECB) wijzigt de belangrijkste rentetarieven niet, maar gaat het opkopen van obligaties sneller afbouwen. De centrale bank heeft haar groeiprognoses voor de Europese economie dit jaar naar 3,7% verlaagd en denkt dat de inflatie naar 5,2% stijgt in 2022, zo maakte ze donderdag bekend. De rentes van de ECB zijn op dit moment extreem laag om het economisch herstel na de coronacrisis te stimuleren. Banken in de eurozone kunnen gratis geld lenen bij de centrale bank en moeten juist betalen om bedragen bij de ECB te stallen. Die rentes blijven nog een hele tijd zo laag. De rentetarieven zullen later in stappen aangepast worden en pas als alle opkoopprogramma’s zijn afgerond. Met het opkopen van leningen laat de centrale bank geld in de economie stromen. Het was al bekend dat het vanwege de coronacrisis opgezette massale opkoopprogramma van in totaal 1.850 miljard euro eind maart zou eindigen. Nu meldt de ECB ook het opkopen van schulden in het kader van een ander stimuleringsprogramma sneller af te bouwen. Waar in de maanden april, mei en juni aanvankelijk maandelijks voor 40 miljard euro aan obligaties zou worden opgekocht, verlaagt de ECB dat in mei en juni tot 30 miljard en 20 miljard euro. Waarschijnlijk stopt de centrale bank in het derde kwartaal volledig met dit opkoopprogramma. De oorlog in Oekraïne, die eind vorige maand begonnen is, veroorzaakt volgens ECB-voorzitter Christine Lagarde meer onzekerheid. “Die zal ertoe leiden dat de inflatie, die in februari 5,8% bedroeg, nog verder zal stijgen in de komende maanden”, zegt Lagarde. “De inflatie zal nog een lange tijd erg hoog blijven, maar we denken wel dat ze uiteindelijk rond onze ambitie van 2% zal blijven.” Pas wanneer dat het geval is, wil de ECB nadenken over een renteverhoging. De centrale bank verwacht dat de inflatie in de EU 5,2% zal bedragen in 2022 en daarna zal uitkomen op 2,1% in 2023 en 1,9% in 2024. De verwachte economische groei is bijgesteld naar 3,7% dit jaar, 2,8% volgend jaar en 1,6% in 2024. Lagarde benadrukt daarbij opnieuw dat door onder meer de stijgende energieprijzen en de oorlog in Oekraïne niets zeker is. De prijzen van gas en elektriciteit stegen in februari met 37% in de Europese Unie. Die zullen de komende maand waarschijnlijk verder oplopen en “langer dan verwacht” hoog blijven. Ook de voedingsprijzen, die al fors stijgen, zullen verder omhooggaan door de oorlog in Oekraïne. (bron: NU) Elders in dit blog heb ik al uitgebreid gereageerd op deze beleidsmaatregelen. Conclusie: zijn de prognoses en aannames van de ECB wel betrouwbaar?

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

Alle Nederlanders zullen de hogere energierekening in hun portemonnee gaan voelen, maar vooral mensen met lage inkomens krijgen “een dreun”, zegt het Centraal Planbureau (CPB). De koopkracht daalt in 2022 volgens het CPB in het slechtste scenario met 3,4%. In de basisraming gaat het om een daling van 2,7%. De inflatie wordt geschat op 5,2%. Het CPB maakt zich vooral zorgen over mensen met lage inkomens die in slecht geïsoleerde huizen wonen. De oorlog in Oekraïne brengt volgens het CPB extra onzekerheid met zich mee. Een belangrijk gevolg is nu de hogere energieprijs. (bron: NOS) Eerdere koopkrachtcijfers van het CBS in de laatste 6 maanden hebben ze nu moeten corrigeren. En over de nu gepubliceerde ramingen zet ik ook vraagtekens. Welke aannames zijn er gepleegd en uit welke bronnen. Blijft in het slechtste scenario de oorlog het hele jaar voortduren, of wordt er een wapenstilstand afgekondigd? Hoe groot wordt de schade die de sancties die wij Rusland hebben opgelegd voor onszelf en waarmee gaan de Russen komen? Stel, de Russen gaan de gaskranen naar Europa dichtdraaien en een deel van het Europese bedrijfsleven komt daardoor plat te liggen, wat dan?

De hoge energieprijzen stuwen de toch al flinke inflatie dit jaar verder op, verwacht het Centraal Planbureau (CPB). Het leven wordt 5,2% duurder dit jaar. Vooral de lagere inkomens zijn de dupe. Het kabinet laat in een reactie weten lage en middeninkomens nog dit jaar te hulp te willen schieten. Ter vergelijking: vorig jaar kwam de inflatie al uit op een historisch hoge 2,7% op jaarbasis . Dat was de grootste stijging sinds 2002, volgens het CBP. Stel dat de energieprijzen hoog blijven, dan komt de inflatie zelfs uit op 6%. Als de prijzen – geheel onverwachts – dalen, dan zien we dat ook terug in de inflatie. Die komt dan volgens het CPB uit op 3%. De onafhankelijke instelling die het kabinet op financieel economisch gebied adviseert benadrukt dat de situatie ‘heel onzeker is’. De gevolgen van de oorlog in Oekraïne op handel, financiële markten en investeringen en consumptie zijn nu nog beperkt, maar dat kan natuurlijk veranderen. De hoge energieprijzen zijn al wel een feit. En dat voelen mensen in hun portemonnee. De koopkracht daalt dit jaar in doorsnee met 2,7%. Dat betekent dat er net zoveel mensen zijn die minder dan 2,7% koopkrachtverlies lijden als dat er mensen zijn die door meer dan 2,7% geraakt worden. In het slechtste geval daalt de koopkracht dit jaar met 3,4%. Niet ieder huishouden wordt even hard geraakt. “Ik maak me wel echt zorgen over mensen met lagere inkomens, zeker als die in een slecht geïsoleerd huis wonen”, aldus directeur Pieter Hasekamp. Voor huishoudens met een laag inkomen is de hogere energierekening moeilijker te verteren dan voor gezinnen met meer financiële middelen. “Of het een tik of een dreun is, hangt af van het aandeel van de energiekosten in het besteedbaar inkomen”, legt Hasekamp uit. Een op de 20 huishoudens gaat er dit jaar ook in het meest neutrale scenario al 3,5% op achteruit. Vooral alleenverdieners krijgen het zwaar te verduren. Een kwart van hen gaat er 3,2% of meer op achteruit, verwacht het CPB. (bron: RTLZ) Het kabinet laat in een reactie weten lage en middeninkomens nog dit jaar te hulp te willen schieten en de ouderen, waarvan de pensioenen al 8 jaar niet voor inflatie zijn gecompenseerd, komen volgend jaar aan de beurt. Onbehoorlijk bestuur noem ik dat van Rutte en de betrokken bewindspersonen. Wel gaat de BTW op benzine en diesel per 1 april aanstaande omlaag van het hoge naar het lage BTW-tarief. In ieder geval een positief besluit voor al diegenen voor wie een auto noodzakelijk is om de kost te verdienen en die daarvoor door de opdrachtgever onvoldoende worden gecompenseerd. Naar de prijsstijgingen in de supermarkten wordt pas na de Voorjaarsnota gekeken. In ieder geval niet op korte termijn.

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 06-03-22 64.107 en 1.325 opgenomen mensen in het ziekenhuis plus 161 op de IC; maandag 66.257, 1.429, 157; dinsdag 74.325, 1.460, 170; woensdag 74.558, 1.498, 160; donderdag 69.215, 1.503, 160; vrijdag 60.083, 1.528, 154 en 52.353, 1.622 en 152 op zaterdag. Dat zijn deze week 460.000 geregistreerde besmettingen, een kleine 66.000 per dag. Maar lang niet iedereen met een besmetting zal zich hebben laten testen en komt dus in de rapportage van het RIVM niet voor.

Het aantal positieve coronatests is in week 9 na een wekenlange daling weer fors hoger. Afgelopen week werden bij het RIVM 439.775 positieve tests gemeld, dat is 79% meer dan de week ervoor. In de carnavalsregio’s werd de hoogste stijging gemeten. In de leeftijdsgroep 18-24 jaar was de stijging 11%, bij de groep van 25-29 jaar was dat 99% Ook onder 60-plussers testten veel meer mensen positief. Het aantal nieuwe ziekenhuisopnames stabiliseerde in de afgelopen week. Op de IC’s werden 16% minder nieuwe coronapatiënten opgenomen. (bron: NOS)

Eyeliners

Kaag wil strengere handhaving van Europese begrotingsregels door onafhankelijk toezicht

Europa wil, kan en moet snel afkicken van Russisch gas, maar dat gaat pijn doen

Bakkerijen houden hart vast: brood wordt twee keer zo duur door oorlog

ECB staat met lege handen als de recessie eraan komt

Op de Amsterdamse Zuidas is Moskou dichtbij

Dit jaar daalt de koopkracht met gemiddeld 2,5% (of meer)

De Partij van de Dieren wil de coalitie in

Een landelijk registratiesysteem voor Oekraïense vluchtelingen ontbreekt nog

Een wapenstilstand is nog heel ver weg

Economen verwachten een recessie in Europa door de oorlog in Oekra:ine

Volgens Poetin wordt de oorlog in Oekraïne in stand gehouden door nazi-nationale regime in Kiev

Kamer vertrouwt pro-Russische Forum voor Democratie (FvD) niet

Groei China en India zorgt voor record CO2-uitstoot in 2021 met 6%

Frontberichten

Een nieuw tijdperk van arbeidstekorten en hoge prijzen heeft de plaats ingenomen van decennia waarin een overvloed aan goedkope arbeidskrachten de prijzen en lonen laag hield. Dat betoogt de voormalige Britse centrale bankier Charles Goodhart (85 jaar), op businessam.be. De wereldmarkten werden verstoord tijdens de coronapandemie. En terwijl de inflatie aan het begin van de crisis richting nul ging, is de situatie zo snel veranderd dat ze nu in de VS gevaarlijk dicht bij 10% ligt. Een situatie die volgens een vooraanstaand econoom niet snel zal verbeteren. Hij gelooft dat er een seismische verschuiving in de wereldeconomie aan de gang is. De coronapandemie heeft een echte omwenteling op de wereldmarkten teweeggebracht. Aan het begin van de crisis, toen de markten instortten, voorspelde hij tegen de verwachtingen in dat de inflatie vorig jaar 5% à 10% zou bereiken, maar belangrijker nog dat die inflatie lang hoog zou blijven, in tegenstelling tot alle prognoses van de FED, de Amerikaanse centrale bank, in die tijd. “De pandemie zal de scheidingslijn zijn tussen de deflatoire krachten van de laatste 30 tot 40 jaar en de opflakkering van de inflatie van de komende twee decennia”, zei Goodhart in een interview. De inflatie zal tegen eind 2022 in de geavanceerde economieën 3-4% bedragen en zal decennialang op dat niveau blijven, tegen gemiddeld 1,5% in het decennium vóór de pandemie, zei hij. Momenteel bedraagt de inflatie in de VS in februari 2022 7,9%. In Europa staat ze gemiddeld op 5,8%, hoewel er grote verschillen zijn, met in België een inflatie op 9,6% (HIPC) en in Nederland op 7,2% (HIPC). De voorspelling van Goodhart baart centrale bankiers in de VS, Europa en China zorgen. Ze proberen allemaal uit te zoeken of hij gelijk heeft, nu de grote centrale banken proberen te bepalen wat de beste houding is ten aanzien van de stijgende inflatie, een verschijnsel dat de laatste tijd wellicht wordt geholpen door het Russisch-Oekraïense conflict. Als de theorie van de eminente econoom waar is, lopen de centrale banken al achter de feiten aan. Ze “moeten niet alleen denken aan het sneller verkleinen van hun balansen, maar het nu doen en meteen de rente verhogen”, waarschuwde Willem Buiter (72 jaar), Amerikaans/Engelse econoom van Nederlandse huize, onafhankelijk economisch adviseur, momenteel Adjunct Professor of International and Public Affairs aan de Columbia University), voormalig centrale bankier bij de Bank of England, in The Wall Street Journal. Niet iedereen is het met Charles Goodhart eens. Gita Gopinath, Senior Deputy Managing Director van het IMF, bijvoorbeeld, is een andere mening toegedaan. Met Japan als voorbeeld meent zij dat de daling van het aantal werkenden en de stijging van het aantal gepensioneerden in feite een gunstig effect op de inflatie zouden kunnen hebben en deze omlaag zouden kunnen brengen. Volgens Charles Goodhart zijn het net deze demografische veranderingen die de inflatie hoog zullen houden. Want als de inflatie in de jaren negentig laag was, dan was dat grotendeels te danken aan de komst van honderden miljoenen goedkope Chinese en Oost-Europese arbeidskrachten naar de wereldeconomie. Dat dreef de lonen omlaag, evenals de producten die zij exporteerden. Maar nu zijn de dingen veranderd. De bevolking in de werkende leeftijd is sterk gedaald, evenals het geboortecijfer. En dit zal de komende jaren waarschijnlijk zo blijven, zodat de beroepsbevolking schaarser zal worden. Werknemers zullen hun bazen onder druk zetten om hun lonen te verhogen, wat de prijzen zal opdrijven. De evolutie van de lonen in de Chinese industriële sector toont dit reeds aan. Vandaag ligt het gemiddelde Chinese loon slechts vier keer lager dan in de productiesector in de VS. In 2001, toen China toetrad tot de Wereldhandelsorganisatie, was de verhouding 26. Een ander voorbeeld is het effect van de pandemie op de manier waarop mensen in de beroepsactieve leeftijd tegen hun baan aankijken. De VS heeft een ware uittocht van werknemers gekend. Veel mensen verlieten hun baan om iets te vinden dat zinvoller was of beter betaalde. Dit heeft ertoe geleid dat werkgevers zeer hoge salarissen en bonussen bieden om sollicitanten aan te trekken. Tot voor kort geloofden veel centrale bankiers dat de inflatie zeer zeker van voorbijgaande aard zou zijn. Dit was het geval voor de voorzitter van de Fed, Jerome Powell en hoofdeconoom van de ECB Philip Lane, maar beide mannen zijn van gedachten veranderd. Vandaag spreken ze niet meer dezelfde taal. De eerste bereidt zich voor op een hele reeks renteverhogingen terwijl de tweede nu denkt dat de inflatie hoog zal blijven, zelfs nadat de pandemie voorbij is, vanwege de veranderende rol van China in de wereldeconomie en de vergrijzing van de bevolking. De ECB en voorzitter Christine Lagarde hebben zich bijzonder terughoudend opgesteld door te verklaren dat de Europese inflatie vooral te wijten is aan de energieprijzen. Na een lange periode van zeer lage inflatie hadden velen niet verwacht dat de inflatie snel en sterk zou terugkomen”, aldus Isabel Schnabel van de ECB, die de theorie van Goodhart aanvankelijk met scepsis begroette. “Toen kwam de ongekende economische ontwrichting, veroorzaakt door de pandemie, en de inflatie kwam plotseling terug.” Maar sommigen houden vol, met als voorbeeld landen met veel gepensioneerden en minder werknemers en een zeer laag inflatiecijfer, zoals Japan. Maar volgens Goodhart zijn er signalen dat zelfs in Japan dingen aan het veranderen zijn. De inflatie kan er toenemen. Anderen stellen dat de vergrijzing van de bevolking ertoe zal leiden dat mensen minder zullen investeren, consumeren en innoveren, waardoor een overschot aan spaargeld ontstaat. Maar voor Goodhart zullen werknemers niet genoeg kunnen sparen, wat uiteindelijk zal bijdragen tot een hogere inflatie. De wereldwijde schuldenlast zal recordhoogten bereiken en de activaprijzen zullen blijven stijgen, zodat centrale bankiers een diepe recessie zullen moeten uitlokken als reactie op de oncontroleerbaar hoge inflatie. “Het leven zal veel moeilijker worden”, zei hij. (bron: Wall Street Journal) Voor mij is het de vraag of en welke mate de (systeem)banken de ontwikkelingen kunnen blijven volgen en de juiste keuzes kunnen maken, zonder dat ze in grote moeilijkheden geraken. Want dan ligt de vraag op tafel wie gaan dan de banken redden en wie houdt dan het betalingssysteem overeind.

Overwegingen

Wij staan op een kruising van wegen, wij bevinden ons nog in de laatste fase van een ontwikkeling die ons, door het gebruik van fossiele energie welvaart heeft gebracht. Dat is de verleden tijd, de transitie ligt voor ons en daarachter gloort de toekomst. De komende periode zullen wij afscheid moeten nemen van veel wat vertrouwd aanvoelde, waar we aan gewend zijn geraakt, aan zekerheden in ons leven. Hoe lang de overgangsperiode gaat duren is nog onzeker en wordt mede bepaald door het beleid, dat politici gaan voeren. Er moet veel ballast worden opgeruimd voordat een nieuwe generatie met een schone lei kan beginnen te bouwen aan een nieuwe samenleving: die van morgen en overmorgen. Dit proces wordt verstoord door de oorlogshandelingen in Oekraïne. Daar wordt militair gevochten, wij vechten terug met sancties. Op zich is het niet zo interessant hoe zwaar de vijand daarmee wordt getroffen, maar veel meer hoe groot de schade is die wij aan onszelf en de wereldhandel toebrengen. Dat de export van graan uit Rusland en Oekraïne, 29% van de wereldbehoefte, niet meer naar Europa komt wisten we, dat de graanprijs zou gaan stijgen ook en daardoor de prijs van ons brood en pizza’s, maar daardoor stijgt ook de prijs van het graan dat naar Noord-Afrika en tot hongersnood gaat leiden. De regeringsleiders zullen ingecalculeerd hebben dat onze sancties ook hier nadelige gevolgen zal opleveren. De premier bevestigde dat in de Tweede Kamer, zonder in details te treden. We wisten op voorhand dat de sancties inflatoir verhogend zouden werken. We hadden kunnen weten dat de wereldhandel erdoor verstoord zou worden door logistieke problemen. Wij hadden er rekening mee moeten houden dat het conflict in Oekraïne onrust op de financiële markten zou veroorzaken en dat dat tot financieel/monetaire beleidsaanpassingen zou gaan leiden. Op 16 februari 2022 sloot de AEX op 758,92, 3 weken later noteerde de Amsterdamse index 13,46% lager. Het aandeel van onze enige Nederlandse systeembank van de 29 op wereldniveau, ING Groep, noteerde 16 februari 2022 €12,94 en 3 weken later een verlies van 38,9%. Een ruwe schatting geeft aan dat in Amsterdam €100 miljard marktwaarde van de 25 genoteerde aandelen verloren is gegaan. Dat is ongeveer een kwart van onze nationale staatsschuld. Daarbij is nog buiten beschouwing gelaten een daling van 12,2% in de AMX (middelgrote bedrijven). De vraag is hoe groot de klappen zijn die het bankwezen in dit proces heeft opgelopen en nog oplopen. Ik verwacht voordat de eerste kwartaalcijfers komen daarover meer informatie. Ik hou mijn hart vast voor de centrale banken en het commerciële bankwezen. Over de hoofden van de 44 miljoen Oekraïners wordt een geo-nationaal conflict uitgevochten tussen Rusland het de VS, de EU en de NAVO-landen. Blijft Oekraïne neutraal of rukt het Westen op tot aan de Russische grens? In feite gaat de strijd nu of de inzet van financieel/economische sancties door de VS, het VK en de EU tot het platleggen van het Russische betalingssysteem of slagen de Russen erin Swift in het Westen plat te leggen. Daar waar er geen geld meer komt uit de pinautomaten wordt de eerste winnaar. Over wat er daarna kan gaan gebeuren spreek ik mij nog niet uit, maar ik hou alles voor mogelijk. We worstelen al een half jaar met stijgende prijzen van goederen en diensten als gevolg van de wereldwijde corona-pandemie in de afgelopen 2 jaar: stilgevallen productielijnen en verstoorde logistieke aanvoerlijnen. Daarnaast zijn er ook mislukte oogsten als gevolg van de klimaatproblematiek en ook stijgende prijzen van bedrijven die zwaar hebben geleden door de lockdowns. Maar sinds vorige maand stijgen de prijzen ook als gevolg van de ingestelde sancties tegen Rusland. Daardoor worden marktverhoudingen verstoord en ontstaat er een kunstmatig veroorzaakte schaarste, waardoor de prijsstijgingen nog wel even zullen voortduren, ook als de oorlog morgen voorbij zou zijn. De positie van de Europese Centrale Bank (ECB) staat in dit proces centraal. Alle gedane prognoses over de inflatie hebben ze recent moeten corrigeren. Van einde dit jaar is de inflatie weer binnen de gewenste 2%, is de prognose op jaarbasis nu 5,1%. Dat zou betekenen dat dit jaar de inflatie vanaf nu zou stabiliseren. Als de oorlog niet snel voorbij is, is die aanname een illusie. Ook de verwachting voor een economische groei van 3,7% lijkt weinig realistisch. De markt verwacht dat Europa onderweg is naar een recessie (een periode van laagconjunctuur of groeivertraging) en daar past geen relatief forse groei bij. De ECB suggereert vanaf nu een daadkrachtig monetair beleid te gaan voeren: de geldkraan gaat sneller dicht dan eerder werd aangegeven. Het gaat dan om de maandelijkse verruiming van de geldmarkt met €80 miljard, die wordt verlaagd naar een niveau van €50 miljard in de komende 3 maanden, maar de verruiming blijft bestaan. En dan liggen er nog in portefeuille vastrentende waarden, hoofdzakelijk staatsleningen van de 19 eurolanden van in totaal €3.162.919.000.000, waarvan mogelijk ook nog een deel moet worden verkocht. Een verhoging van de beleidsrente heeft de ECB nog niet in beeld gebracht. Het is ook maar de vraag of in de huidige situatie renteverhogingen, een inflatie veroorzaakt door kunstmatige factoren, kunnen oplossen. Renteverhoging remt investeringen en het uitgavenpatroon van huishoudens. Maar die worden nu al afgeremd door de gestegen prijsstijgingen in de supermarkten en de boom in de energielasten. Het bestuur van de ECB en de 19 directeuren van de Centrale Banken van de eurolanden voeren het monetaire beleid met oogkleppen op. In 2012/2016 wisselde de ECB haar doelstellingen. Niet langer is haar opdracht ‘de bescherming van de waarde van ons geld en het bewaren van de koopkracht’ maar ‘het stimuleren van de economie’. De negatieve gevolgen ervan raken de burgers: de rente op het spaargeld daalt naar 0% en de rendementen op beleggingen van ons opgebouwde pensioengeld dalen zover dat gepensioneerden al 8 jaar geen inflatiecorrectie meer krijgen. Christine Lagarde komt naar Nederland om de klachten te aanhoren. Haar reactie: dat is de prijs die betaald moet worden voor het monetaire beleid. De geld- en kapitaalmarkten worden overstroomd met grote hoeveelheden gratis geld. Gevolg: stijgende prijzen van koopwoningen en de daaraan gekoppelde WOZ-waarden van alle koopwoningen in Nederland, lage hypotheek-rentetarieven en ‘gratis’ geld voor de overheden en het grote bedrijfsleven. Dat gratis is maar beperkt want ook al was de rente negatief, de hoofdsom van de staatsleningen moet wel terugbetaald worden (door volgende generaties). Maar wat iedereen op zijn vingers kan natellen is dat als er veel meer geld in de markten gepompt wordt als er nodig is, er luchtbellen op de financiële markten gaan ontstaan (effecten stijgen sterk in waarde en cryptomunten ontstaan): er treedt geldontwaarding op. Het geheel van deze ontwikkelingen vraagt om een kanteling van het financieel/monetaire beleid en een compensatie voor huishoudens met een lege portemonnee, omdat de energieprijzen, gas, stroom, benzine en verwarming, prijzen in de supermarkten en uitgaven als vliegtickets, vakanties, recreatie en de horeca zijn gestegen. Maar dan hebben Klaas Knot en de minister van Financiën Sigrid Kaag, ineens oogkleppen op en zien de sociaal/maatschappelijke gevolgen van de monetaire ontwikkelingen niet. Een stijging van de lonen voor de gestegen prijzen betekent een ramp voor het monetaire beleid (Knot) en een compensatie voor de stijgende prijzen van de kant van de overheid is op dit moment onbespreekbaar (Kaag): na de Voorjaarsnota (over 3 maanden) zien we wel, maar reken niet op volledige tegemoetkoming voor de allerarmsten, zei ze in de Tweede Kamer. Alsof mensen in de supermarkt nog op de lat kunt kopen. De Europese Unie zet in op een versnelde afbouw van Russisch aardgas en de verduurzaming van onze energievoorziening, vanuit de gedachte van we stellen honderden miljarden euro’s beschikbaar en daarmee wordt de klus even geklaard. Ook al boboos met oogkleppen op, die denken met geld, een, twee, drie, een uiterst complex probleem op te kunnen lossen.

©2022 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 11 mrt 2022, week 10: AEX 674,,80; Bel 20 3.899,24; CAC40 6.260.25; DAX 13.628,11; FTSE 100 7.155,64; SMI 11.495,69; RTS (Rusland) 936,94; SXXP (Stoxx Europe) 431,17; DJIA 32.944,19; NY-Nasdaq 100 13.301,83; Nikkei 25.162,78; Hang Seng 20.583,71; All Ords 7.339,30; SSEC 3.309,75; €/$1.0911; BTC/USD (Bitcoin) $38.729,90; troy ounce goud $1.991,10, dat is €58.682,87 per kilo; 3 maands Euribor -0,502%; 1 weeks -0,565%; 1 mnds -0,548%; 10 jaar Duitse Staat -0,16%; 10 jaar Japan 0,1788%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 0,327%; 10 jarig Nederlandse Staat 0,53%; 10 jaar Belgische Staat 0,58%; 10 jaar Franse Staat 0,613%; 10 jaar Spanje 1,268%; 10 jaar VK 1,471%; Italië 1,905%; 10 jaar VS 1,9856%. Een liter E10 hier aan de pomp €2,253.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden in Europa flat tot stijgend en in de VS dalend op de voortgaande militaire interventie van Rusland in Oekraïne. De kapitaalmarktrentes stegen fors. De euro veranderde nauwelijks t/o de dollar. Goud steeg naar $2.067, maar sloot de week af onder de $2.000. De bitcoin hield redelijk stand. Het aantal corona-besmettingen blijft hoog. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen stegen de tarieven: Duitsland 0,372%; Zwitserland 0,4%; Nederland 0,637%; Japan 0,8735%; Frankrijk 1,185%; VK 1,63%; Spanje 1,919%; Canada 2,241; Italië 2,35% en de VS 2,367%. 5-jarig Duitsland -0,027%; 5-jarig Nederland -0,076%; 5-jarig België -0,076%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.